II SA/Po 761/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2024-05-08
NSAAdministracyjneŚredniawsa
zasiłek dla bezrobotnychzwrot świadczenianienależne pobranieprawo pracyubezpieczenie społecznerynek pracydecyzja administracyjnapostępowanie administracyjneWSA Poznań

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. K. na decyzję Wojewody nakazującą zwrot nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych.

Skarżąca M. K. kwestionowała decyzję Wojewody o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od lutego do maja 2021 r. Zarzucała błędy proceduralne i brak wypłaty nowego zasiłku. Sąd uznał, że zasiłek został nienależnie pobrany z uwagi na późniejsze uchylenie decyzji przyznających prawo do świadczenia i prawomocne ustalenie innego okresu jego przysługiwania. Sąd podkreślił, że obowiązek zwrotu jest związany, a nie uznaniowy.

Sprawa dotyczyła skargi M. K. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty zobowiązującą ją do zwrotu kwoty nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od 25 lutego 2021 r. do 25 maja 2021 r. Skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym zasady prawdy obiektywnej i lakonicznego uzasadnienia, a także argumentowała, że nie można uznać świadczenia za nienależne, gdyż nadal pozostaje osobą bezrobotną i nie otrzymała wypłaty zasiłku przyznanego nową decyzją. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty, wskazując na art. 76 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zgodnie z którym osoba, która pobrała nienależne świadczenie, jest obowiązana do jego zwrotu. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Stwierdzono, że świadczenie zostało nienależnie pobrane, ponieważ zostało wypłacone na podstawie decyzji, która została następnie uchylona i zastąpiona inną, przyznającą prawo do zasiłku w innym okresie. Sąd podkreślił, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia jest związany, a nie uznaniowy, a okoliczność, że świadczenie zostało skonsumowane, nie stanowi podstawy do zakwestionowania obowiązku zwrotu. Sąd uznał, że postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami K.p.a., a przepisy prawa materialnego zostały prawidłowo zastosowane.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, świadczenie wypłacone na podstawie uchylonej decyzji, jeśli zostało wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania i osoba pobierająca była pouczona o tych okolicznościach, jest nienależnie pobrane i podlega zwrotowi.

Uzasadnienie

Sąd podzielił ugruntowany pogląd NSA, że stwierdzenie nienależności świadczenia rodzi obowiązek jego zwrotu, jeśli doszło do nienależnego pobrania. W rozpoznawanej sprawie świadczenie zostało wypłacone na podstawie decyzji, która została następnie uchylona, a prawomocna decyzja ustaliła inny okres przysługiwania zasiłku, co oznacza, że pierwotnie wypłacone świadczenie było nienależne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.p.z.i.r.p. art. 76 § ust. 1

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne.

u.p.z.i.r.p. art. 76 § ust. 2 pkt 1

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach.

Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Dz.U. 2023 poz 735

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 151

oddalenie skargi

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

t.j. Dz.U. 2023 poz 1634

Pomocnicze

u.p.z.i.r.p. art. 75 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Prawo do zasiłku nie przysługuje bezrobotnemu, który w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w powiatowym urzędzie pracy rozwiązał stosunek pracy lub stosunek służbowy za wypowiedzeniem albo na mocy porozumienia stron, chyba że porozumienie stron nastąpiło z powodu upadłości, likwidacji pracodawcy lub zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy albo rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego za wypowiedzeniem lub na mocy porozumienia stron nastąpiło z powodu zmiany miejsca zamieszkania lub pracownik rozwiązał umowę o pracę w trybie art. 55 § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.

u.p.z.i.r.p. art. 75 § ust. 2 pkt 2

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Bezrobotnemu, o którym mowa w ust. 1, spełniającemu warunki określone w art. 71, zasiłek przysługuje: po okresie 90 dni od dnia zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy - w przypadku wymienionym w ust. 1 pkt 2 i 8.

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § § 1 i § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.d.o.f. art. 26 § ust. 1 pkt 5

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowych od osób fizycznych

Podatnik, który dokonał zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, ma prawo dokonać jego odliczenia od dochodu w zeznaniu rocznym za rok, w którym dokonano zwrotu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Świadczenie zostało nienależnie pobrane, ponieważ zostało wypłacone na podstawie decyzji, która została następnie uchylona. Obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia jest związany, a nie uznaniowy. Skarżąca została pouczona o okolicznościach powodujących utratę prawa do świadczenia. Okoliczność skonsumowania świadczenia nie zwalnia z obowiązku jego zwrotu.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia zasady prawdy obiektywnej i lakonicznego uzasadnienia decyzji. Argument, że skarżąca nadal jest osobą bezrobotną i nie otrzymała wypłaty nowego zasiłku. Argument, że przyznany zasiłek został już skonsumowany.

Godne uwagi sformułowania

świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia jest związany, a nie uznaniowy okoliczność, że przyznane skarżącej świadczenie zostało już skonsumowane również nie stanowi podstawy do tego by skutecznie zakwestionować orzeczony obowiązek jego zwrotu

Skład orzekający

Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz

przewodniczący sprawozdawca

Danuta Rzyminiak-Owczarczak

sędzia

Arkadiusz Skomra

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych, zwłaszcza w sytuacji uchylenia pierwotnej decyzji przyznającej świadczenie i prawomocnego ustalenia innego okresu jego przysługiwania. Potwierdzenie, że obowiązek zwrotu jest związany, a nie uznaniowy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z prawem do zasiłku dla bezrobotnych i zmianą okresu jego przysługiwania na skutek późniejszych ustaleń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje złożoność przepisów dotyczących zasiłków dla bezrobotnych i konsekwencje błędów w ustalaniu prawa do świadczeń. Jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem pracy i administracyjnym.

Nienależnie pobrany zasiłek dla bezrobotnych – kiedy musisz go zwrócić?

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 761/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-05-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Arkadiusz Skomra
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Symbol z opisem
6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 735
art. 75, art. 76 ust. 1 i 2 pkt 1
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 8 maja 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 maja 2024 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody z dnia 3 października 2023 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Starosta P. (dalej Starosta), decyzją z dnia 28 czerwca 2023 r. nr [...], na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c, w związku z art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 735 ze zm. dalej u.p.z.i.r.p.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. dalej k.p.a.) zobowiązał M. K. (dalej jako skarżąca lub strona) do zwrotu kwoty [...]zł (słownie: [...] złotych [...]) tytułem nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od 25 lutego 2021 r. do 25 maja 2021 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia ww. decyzji.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Starosta [...] decyzją z 04 stycznia 2021 r., znak: [...], orzekł o uznaniu skarżącej z dniem 27 listopada 2020 r. za osobę bezrobotną.
Decyzją Starosty [...] z dnia 10 maja 2021 r., znak:[...] orzeczono o przyznaniu skarżącej prawa do zasiłku od dnia 25 lutego 2021 r. do dnia 25 maja 2021 r.
W dniu 04 października 2021 r. skarżąca nadesłała do organu nowe świadectwo pracy, w którym okres zatrudnienia w Zespole Szkół "K. " został wykazany w ramach czasowych od 01 września 2016 r. do 31 stycznia 2021 r. Raport Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 02 listopada 2021 r. potwierdza, że od dnia 01 września 2016 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. skarżąca podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako pracownik zatrudniony u płatnika składek - "A. C.", nr NIP - [...].
Powyższa okoliczność stanowiła dla organu podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w przedmiocie uznania skarżącej za osobę bezrobotną i przyznania jej prawa do zasiłku.
Uwzględniając powyższe Starosta [...] decyzją z dnia 22 marca 2022 r.:
1 uchylił decyzję własną z 04 stycznia 2021 r., znak: [...] w sprawie uznania strony z dniem 27 listopada 2020 r. za osobę bezrobotną,
2. uchylił decyzję własną z 10 maja 2021 r., znak: [...] w sprawie przyznania stronie prawa do zasiłku od dnia 25 lutego 2021 r. do dnia 25 maja 2021 r.,
3. orzekł o odmowie uznania skarżącej za osobę bezrobotną z dniem rejestracji, tj. z 27.11.2020 r.
Od ww. decyzji M. K. złożyła odwołanie.
Decyzją z dnia 03 czerwca 2022 r. Wojewoda orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Starosty [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 8 listopada 2022 r. sygn. II SA/Po [...] orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji Wojewody z dnia 03 czerwca 2022 r. nr [...] i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia 22.03.2022 r. nr [...]
Następnie w dniu 07 kwietnia 2023 r. do organu wpłynęło oświadczenie M. K., że spełniała oraz dalej spełnia ustawowe kryteria pozwalające na posiadanie statusu osoby bezrobotnej (od dnia 01 lutego 2021 r. do daty sporządzenia oświadczenia). M. K. nadesłała także podpisane własnoręcznie druki oświadczeń osoby rejestrującej się w Powiatowym Urzędzie Pracy.
Biorąc pod uwagę całokształt zgromadzonej w sprawie dokumentacji Starosta [...] stwierdził, że w dniu 01 lutego 2021 r. M. K. spełniała kryteria pozwalające na przyznanie statusu osoby bezrobotnej, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy. W tym stanie rzeczy decyzją Starosty [...] z 04 maja 2023 r. nr [...]:
1. uchylono decyzję Starosty [...] z 04 stycznia 2021 r., znak: [...] w sprawie uznania M. K. z dniem 27 listopada 2020 r. za osobę bezrobotną,
2. uchylono decyzję Starosty [...] z 10 maja 2021 r., znak: [...] w sprawie przyznania M. K. prawa do zasiłku od dnia 25 lutego 2021 r. do dnia 25 maja 2021 r.,
3. orzeczono o :
- uznaniu M. K. z dniem 01 lutego 2021 r. za osobę bezrobotną,
- przyznaniu M. K. prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 02 maja 2021 r. do 31 maja 2021 r. w wysokości brutto [...] zł miesięcznie, od dnia 01 czerwca 2021 r. do dnia 30 lipca 2021 r. w wysokości brutto [...] zł brutto miesięcznie.
Skarżąca nie złożyła odwołania od ww. decyzji.
Organ wskazał więc, że wobec ustalenia nowego okresu przysługiwania zasiłku i uprawomocnienia się decyzji z 4 maja 2023 r. zasiłek dla bezrobotnych pobrany za okres od 25 lutego 2021 r. do 25 maja 2021 r. w kwocie [...]zł jest świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi.
M. K. pismem z dnia 31 lipca 2023 r. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucono obrazę następujących przepisów prawa procesowego: art. 7 w zw. z art 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej w związku z niepodjęciem wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności nienależyte wyjaśnienie okoliczności związanych z postępowaniem sądowym z byłym pracodawcą i konsekwencji wynikających z wydanego w toku tego postępowania wyroku oraz naruszenie art. 11 w zw. z art. 107 3 k.p.a. poprzez lakoniczne uzasadnienie decyzji, które nie wyjaśnia zasadności przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy.
Skarżąca zarzuciła, że nie można uznać, iż pobrane przez nią świadczenie było świadczeniem nienależnym, gdyż pobierając je była i w dalszym ciągu jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w PUP w P.. Organ po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2022 r., wydając nową decyzję dokonał korekty daty rejestracji jako osoby bezrobotnej i w związku z tym powinien także konsekwentnie dokonać korekty wypłaty zasiłku bez szkody dla osoby zarejestrowanej. Skarżąca podniosła, że przyznany jej zasiłek już dawno został spożytkowany, a jego zwrot jest obecnie niemożliwy, gdyż w dalszym ciągu strona pozostaje osobą bezrobotną i nie dysponuje kwotą, do zwrotu której jest wzywana. Organ wydając zaskarżoną decyzję uchybił obowiązkowi sporządzenia przekonywającego uzasadnienia.
Wojewoda decyzją z dnia 3 października 2023 r. nr [...], działając na podstawie art. 127 § 1 i § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 10 ust. 7 pkt 2 u.p.z.i.r.p. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...].
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zgodnie z art. 76 ust. 1 u.p.zi.r.p.: "Osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną do tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne". Należy zauważyć, iż na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowych od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2467 ze zm.) podatnik, który dokonał zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, ma prawo dokonać jego odliczenia od dochodu w zeznaniu rocznym za rok, w którym dokonano zwrotu. Art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia stanowi, iż: "Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się: świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach".
Organ wskazał, że zasiłek w wysokości [...] zł brutto został już raz Stronie wypłacony. Niemniej jednak okres, za który skarżącej jest należny zasiłek, uległ zmianie. Zatem konieczny jest zwrot uprzednio pobranego zasiłku. Przyznanie Pani M. K. statusu osoby bezrobotnej od dnia 01 lutego 2021 r. spowodowało, że zasiłek dla osób bezrobotnych strona uzyskała po upływie 90 dni od daty rejestracji z uwagi na rozwiązanie umowy o pracę z [...] Szkołą [...] w dniu 16 listopada 2020 r. na mocy porozumienia stron. Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 2 u.p.z.i.r.p. "Prawo do zasiłku nie przysługuje bezrobotnemu, który: w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w powiatowym urzędzie pracy rozwiązał stosunek pracy lub stosunek służbowy za wypowiedzeniem albo na mocy porozumienia stron, chyba że porozumienie stron nastąpiło z powodu upadłości, likwidacji pracodawcy lub zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy albo rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego za wypowiedzeniem lub na mocy porozumienia stron nastąpiło z powodu zmiany miejsca zamieszkania lub pracownik rozwiązał umowę o pracę w trybie art. 55 § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy". Stosownie do art. 75 ust. 2 pkt 2 u.p.z.i.r.p. "Bezrobotnemu, o którym mowa w ust. 1, spełniającemu warunki określone w art. 71, zasiłek przysługuje: po okresie 90 dni od dnia zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy -w przypadku wymienionym w ust. 1 pkt 2 i 8". W zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji odnajduje się (świadectwo pracy), którego treść potwierdza, iż w okresie sześciu miesięcy poprzedzających dzień rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. skarżąca rozwiązała stosunek pracy na mocy porozumienia stron. Wojewoda podkreślił, że przepis art. 71 ust. 1 oraz art. 75 ust. 2 pkt 2 ustawy, ma charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewiduje jakichkolwiek odstępstw od przewidzianych w nim zasad. Wyklucza to możliwości uznaniowego ustalania okresów, od którego zależy nabycie prawa do omawianego świadczenia. Wojewoda wskazał, iż w kwestii przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych brak jest podstaw do wydawania w jakikolwiek sposób decyzji uznaniowych. W tej sytuacji skarżąca nie mogła pobrać zasiłku dla osób bezrobotnych, w konsekwencji pobrane świadczenie za ten czas jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi.
M. K. pismem z dnia 15 listopada 2023 r., wywiodła do tut. Sądu skargę na powyższa decyzję Wojewody. Skarżąca podniosła następujące zarzuty:
1) art. 7 w zw. z art 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej w związku z niepodjęciem wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności nienależyte wyjaśnienie okoliczności związanych z postępowaniem sądowym z byłym pracodawcą i konsekwencji wynikających z wydanego w toku tego postępowania wyroku;
2) art. 9 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego poinformowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącej;
3) art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez lakoniczne uzasadnienie decyzji, które nie wyjaśnia zasadności przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy.
Mając na uwadze powyższe uchybienia skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji z dnia 28 czerwca 2023 r.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, iż w dniu 27 listopada 2020 r. złożyła wniosek o dokonanie rejestracji jako osoba bezrobotna. Od dnia rejestracji do dnia 9 października 2023 r. pozostawała osobą niezatrudnioną, gotową do podjęcia pracy w pełnym wymiarze. Skarżąca podniosła, iż rozwiązanie umowy o pracę z byłym pracodawcą nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa dlatego wraz z rejestracją do Urzędu Pracy, sprawa rozpoczęła swój bieg zarówno przed Sądem Pracy, w postępowaniu karnym, a także przed Państwową Inspekcją Pracy. O wszystkich tych postępowaniach Urząd Pracy został poinformowany w pierwszym dniu rejestracji (dowody w aktach sprawy). Jednocześnie cały czas Urząd był informowany o przebiegu postępowania tych spraw. Skarżąca wskazała, iż nie posiadała wiedzy jak zakończy się postępowanie i co zadecyduje Sąd, gdyż pozew dotyczył wypowiedzenia umowy o pracę z naruszeniem przepisów o wypowiedzeniu umów o pracę. Dopiero 18 maja 2021 r. Sąd wydał wyrok, dodatkowo ustalając, że faktyczne rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło w dniu 31 stycznia 2021 r.
Skarżąca wskazała, że pismem z dnia 05 maja 2023 r. skutecznie doręczonym również 30 maja 2023 r., uzyskała informację o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie ustalenia, czy nastąpiła wypłata nienależnie pobranego świadczenia, tj. zasiłku dla bezrobotnych za okres od 25 lutego 2021 r. do 25 maja 2021 r. Na powyższe pismo nie odpowiedziała, gdyż nie negowała słuszności zwrotu zasiłku w sytuacji, w której na podstawie ww. decyzji z dnia 04 maja 2023 r. przyznano jej po raz kolejny zasiłek. Oczywistym było również dla niej, że w zaistniałej sytuacji to organ dokona stosownej korekty zasiłku i wypłaci różnicę pomiędzy kwotą pierwotnie przyznanego zasiłku a kwotą ponownie przyznanego zasiłku na podstawie decyzji z dnia 04 maja 2023 r. Dlatego też nie zgadza się z decyzją nakazująca zwrot zasiłku, w sytuacji w której organ nie wypłacił jej przyznanego decyzją z 4 maja 2023 r. "nowego" zasiłku. Skarżąca podkreśliła, że postępowanie toczy się od 2020 r. i organ winien wziąć pod uwagę, że przyznany zasiłek został już spożytkowany.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skargę należało oddalić.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z dnia 3 października 2023 r., który utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 28 czerwca 2023 r. orzekającą o obowiązku zwrotu przez M. K. nienależnie pobranego zasiłku dla osób bezrobotnych za okres od 25 lutego 2021 r. do 25 maja 2021 r. w kwocie [...]zł brutto.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 735 ze zm., w tekście jako u.p.z.i.r.p.).
Zgodnie z art. 76 ust. 1 u.p.z.i.r.p., osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Z kolei za nienależnie pobrane świadczenie uważa się m.in. świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach (art. 76 ust. 2 pkt 1 u.p.z.i.r.p.).
Tutejszy Sąd w całości podziela pogląd ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że z powyższej regulacji wynika, iż stwierdzenie, że świadczenie pieniężne jest nienależne, rodzi obowiązek jego zwrotu, jeżeli doszło do jego nienależnego pobrania. Warunkiem orzeczenia o obowiązku zwrotu pobranego świadczenia jest natomiast zaistnienie dwóch przesłanek: obiektywnej – polegającej na tym, że świadczenie wypłacono mimo wystąpienia okoliczności skutkujących utratą prawa do jego pobierania, oraz subiektywnej – polegającej na tym, że osoba, która świadczenie pobrała była prawidłowo pouczona o okolicznościach powodujących utratę uprawnień do tego świadczenia (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 968/16, LEX nr 2469199 oraz wyrok NSA z 20.04.2021 r., I OSK 3225/18, LEX nr 3174597.).
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że świadczenie w postaci zasiłku dla bezrobotnych zostało nienależnie pobrane, a w konsekwencji ziścił się obowiązek dokonania zwrotu świadczenia. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że świadczenie nienależne to świadczenie, co do którego brak podstaw jego przyznania, a świadczenie nienależne pobrane to świadczenie, pobraniu którego towarzyszyło zawinione działanie beneficjenta, który, działając w złej wierze, miał świadomość nienależności pobrania. Jeżeli zatem na skutek wydania decyzji administracyjnej stwierdzono brak podstaw przyznania świadczenia, to świadczenie takie należy kwalifikować jako nienależne. Okolicznością bezsporną w sprawie jest fakt, że ostateczną i prawomocną – wobec braku wniesienia przez skarżącą odwołania– decyzją z dnia 4 maja 2023 r., Starosta orzekł następująco:
1) uchylił decyzję Starosty [...] z 04 stycznia 2021 r., znak: [...] w sprawie uznania M. K. z dniem 27 listopada 2020 r. za osobę bezrobotną,
2) uchylił decyzję Starosty [...] z 10 maja 2021 r., znak: [...] w sprawie przyznania M. K. prawa do zasiłku od dnia 25 lutego 2021 r. do dnia 25 maja 2021 r.,
3) orzekł o :
- uznaniu M. K. z dniem 01 lutego 2021 r. za osobę bezrobotną,
- przyznaniu M. K. prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 02 maja 2021 r. do 31 maja 2021 r. w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, od dnia 01 czerwca 2021 r. do dnia 30 lipca 2021 r. w wysokości [...] zł brutto miesięcznie.
Prawidłowo wobec powyższego organy orzekające w sprawie uznały, że świadczenie było nienależne. Należy zauważyć, że w stosunku do skarżącej ziściła się negatywna przesłanka uzyskania statusu osoby bezrobotnej, mianowicie w dniu rejestracji, tj. 27 listopada 2020 r., nie była ona osobą bezrobotną. Słusznie więc Starosta zrewidował swoje rozstrzygnięcia, orzekając na nowo o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną z dniem 1 lutego 2021 r. (zgodnie z nowowydanym świadectwem pracy) i przyznając jej prawo do zasiłku dla bezrobotnych odpowiednio do przepisu art. 75 ust. 2 pkt 2 u.p.z.i.r.p. W tych okolicznościach uprzednio wypłacone świadczenie, jako wypłacone na podstawie decyzji następnie uchylonej, podlegało zwrotowi.
Z akt administracyjnych sprawy wynika również, że w dniu rejestracji jako osoba bezrobotna, skarżąca została pouczona o prawach i obowiązkach bezrobotnego (zob. k. [...]), w tym do zawiadomienia organu o wszelkich zmianach danych zawartych w karcie rejestracyjnej podanych przez wnioskodawcę oraz do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w przypadku niespełnienia warunków wymienionych w ustawie.
Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy pozostają okoliczności podnoszone przez skarżącą zarówno w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, jak i w skardze, dotyczące kwestii statusu osoby bezrobotnej, postępowania przed Sądem Pracy i braku wypłaty przez organ zasiłku orzeczonego decyzją z dnia 4 maja 2023 r. Powyższe kwestie pozostają poza zakresem niniejszej sprawy, która dotyczyła wyłącznie oceny czy zasadnie organ zobowiązał skarżącą do zwrotu wypłaconego zasiłku dla osoby bezrobotnej. Podnoszona więc w skardze argumentacja nie mogła doprowadzić do zamierzonego skutku, a więc uznania za wadliwą obecnie zaskarżanej decyzji, w przedmiocie konieczności zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Okoliczność, że przyznane skarżącej świadczenie zostało już skonsumowane również nie stanowi podstawy do tego by skutecznie zakwestionować orzeczony obowiązek jego zwrotu.
Reasumując, z uwagi na fakt, iż wcześniej zapadła ostateczna i prawomocna decyzja o pozbawieniu skarżącej statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku za okres od 25 lutego 2021 r. do dnia 25 maja 2021 r., to pobrany za ten okres zasiłek jest świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi na podstawie art. 76 ust. 2 pkt 1 u.p.z.i.r.p. Ostatecznie podkreślić należy, że decyzja nakładająca obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia nie jest decyzją uznaniową, lecz ma charakter związany, zatem w przypadku ziszczenia się przesłanek określonych w ww. przepisie, organy miały obowiązek wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Niezasadne okazały się stawiane w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania, bowiem w ocenie Sadu postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w zgodzie z zasadami K.p.a. czemu organy dały wyraz w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Prawidłowo w sprawie organy zastosowały przepisy prawa materialnego, na podstawie których zobowiązano skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na postawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI