II SA/PO 760/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przyznania świadczenia przedemerytalnego z powodu błędów proceduralnych i niewłaściwej wykładni przepisów przez organy administracji.
Skarżąca M.S. domagała się przyznania świadczenia przedemerytalnego, wskazując na wieloletnią pracę w warunkach szkodliwych. Organy administracji dwukrotnie odmówiły przyznania świadczenia, powołując się na niespełnienie warunków formalnych i brak odpowiedniej dokumentacji. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym zasady dwuinstancyjności i niewłaściwą wykładnię przepisów nowelizacji ustawy o zatrudnieniu. Sąd wskazał na konieczność ponownego rozpatrzenia wniosku z uwzględnieniem przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2001 r. oraz dopuszczeniem szerszego materiału dowodowego.
Sprawa dotyczyła skargi M.S. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty Powiatowego odmawiającą przyznania świadczenia przedemerytalnego. Skarżąca argumentowała, że spełnia warunki do otrzymania świadczenia ze względu na wieloletnią pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia, mimo trudności w uzyskaniu stosownej dokumentacji po likwidacji pracodawców. Organy administracji odmawiały przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie wymogów formalnych, w tym odpowiedniego stażu pracy i braku udokumentowania pracy w szczególnych warunkach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że organy administracji naruszyły przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, nie udzielając skarżącej wyczerpujących informacji o możliwościach uzyskania świadczeń oraz stosując niewłaściwą wykładnię przepisów nowelizacji ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z 2002 r. Sąd podkreślił, że nowelizacja ta miała na celu przywrócenie możliwości nabycia prawa do świadczenia na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2001 r. dla osób, które spełniły warunki do jego uzyskania przed 12 stycznia 2002 r. Ponadto, sąd wskazał na wadliwe podejście organów do kwestii dokumentowania zatrudnienia w szczególnych warunkach, dopuszczając jedynie ściśle określone dowody i nie uwzględniając obiektywnych przeszkód w ich uzyskaniu po likwidacji pracodawców. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ I instancji z uwzględnieniem wskazówek sądu, w tym przeprowadzenie postępowania dowodowego i merytoryczną ocenę dokumentacji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, organy dokonały wadliwej wykładni przepisu art. 3 ust. 1 ustawy nowelizującej, zawężając jego zastosowanie i naruszając cel nowelizacji.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że celem nowelizacji było przyznanie prawa do świadczenia osobom, które spełniły warunki do jego uzyskania przed 12 stycznia 2002 r., a nie tylko tym zarejestrowanym w dniach 1-12 stycznia 2002 r.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (24)
Główne
u.z.p.b. art. 3 § 1
Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
u.z.p.b. art. 37j § 1
Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
u.z.p.b. art. 37l § 1
Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 20 grudnia 2002 r. nowelizująca ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu art. 3 § 1
Ustawa z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty art. 3 § 1
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.z.p.b. art. 37k § 1
Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
u.z.p.b. art. 37l § 1
Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
k.p.a. art. 105
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.z.p.b. art. 37k § 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § 1
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji naruszyły przepisy KPA, nie udzielając skarżącej wyczerpujących informacji o możliwościach uzyskania świadczeń. Organy dokonały błędnej wykładni art. 3 ust. 1 ustawy nowelizującej z 2002 r., zawężając jego zastosowanie. Organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności, rozpatrując kwestie wykraczające poza zakres decyzji organu I instancji. Organy wadliwie oceniły dowody dotyczące zatrudnienia w warunkach szczególnych, nie uwzględniając obiektywnych przeszkód w ich uzyskaniu.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów administracji oparta na ścisłej interpretacji przepisów formalnych i braku odpowiedniej dokumentacji. Stanowisko organów, że skarżąca nie spełnia warunków do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego na podstawie przepisów obowiązujących po 31.12.2001 r.
Godne uwagi sformułowania
Organy rozstrzygające w sprawie obowiązku tego nie dopełniły Organ II instancji nie mógł wykraczać poza zakres rozstrzygnięcia organu I instancji Wobec przywrócenia przez ustawodawcę możliwości nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego na zasadach obowiązujących w dniu 31 grudnia 2001 r., organ II instancji zobligowany był wniosek skarżącej o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego przekazać do rozpatrzenia organu I instancji Tylko taka spełnia wymogi ochrony praw słusznie nabytych (art. 2 i art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP) Zadaniem organu administracji jest przeprowadzenie w tym względzie wszechstronnego postępowania wyjaśniającego
Skład orzekający
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
sprawozdawca
Ewa Makosz-Frymus
przewodniczący
Joanna Wierchowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń przedemerytalnych, zwłaszcza w kontekście nowelizacji z 2002 r. oraz zasad prowadzenia postępowania dowodowego w przypadku trudności w uzyskaniu dokumentacji pracowniczej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją ustawy o zatrudnieniu z 2002 r. i możliwością nabycia świadczeń na zasadach sprzed 2002 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są prawidłowe procedury administracyjne i wykładnia prawa, a także jak sąd może interweniować w obronie praw obywatela, gdy organy popełniają błędy proceduralne.
“Sąd administracyjny chroni prawa obywatela: jak błędy urzędników mogą kosztować świadczenie, ale sprawiedliwość zwycięża.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Po 760/03 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2005-05-19 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2003-04-10 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Danuta Rzyminiak-Owczarczak /sprawozdawca/ Ewa Makosz-Frymus /przewodniczący/ Joanna Wierchowicz Symbol z opisem 6332 Należności przedemerytalne Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie del.sędzia WSA Joanna Wierchowicz as.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak ( spr ) Protokolant referent - stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2005 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty O. z dnia [...]r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody [...]na rzecz skarżącej M. S. kwotę 10 ( dziesięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ E.Makosz-Frymus /-/ J.Wierchowicz JFS Uzasadnienie W dniu [...] r. M. S. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w. jako osoba bezrobotna, decyzją Starosty Powiatu z dnia [...] r. Nr [...] uznana została za osobę bezrobotną od dnia rejestracji, z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] r. Rozwiązanie ostatniej umowy o pracę nastąpiło z przyczyn dotyczących pracodawcy – Spółdzielni Pracy Krawców im. [...] w O. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik PUP orzekł o utracie przez nią prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] r., z powodu maksymalnego okresu jego pobierania. Pismem z dnia [...] r., które za pośrednictwem PUP skierowane zostało do [...] Urzędu Wojewódzkiego w P. – Delegatura w K., M. S. zwróciła się o przyznanie zasiłku przedemerytalnego wyjaśniając, iż wniosku takiego wcześniej nie złożyła z braku poinformowania przez PUP o takiej możliwości, a do przyznania zasiłku upoważnia ją wieloletnia praca w warunkach szkodliwych dla zdrowia. Strona wyjaśniła, iż pracowała w pomieszczeniach, gdzie wykonywane były prace typu prasowanie, klejenie, krojenie materiałów, przy których unosiły się szkodliwe dla zdrowia drobiny azbestu, filcu, gumy i tkanin. Wyjaśniła również, iż w celu uzyskania sprostowanego świadectwa pracy wystąpiła z pozwem do sądu pracy, lecz wobec zlikwidowania Spółdzielni oraz jej wykreślenia z rejestru proces został umorzony, a likwidator Spółdzielni wpisu w świadectwach pracy nie dokonał, pomimo wcześniejszych uzgodnień z pracownikami Spółdzielni oraz związkami zawodowymi. Akta administracyjne sprawy zawierają świadectwa pracy potwierdzające zatrudnienie strony w okresach od [...] r. do [...] r. (Wytwórczo-Usługowa Spółdzielnia Pracy w O..) oraz od [...] r. do [...] r. (Spółdzielnia Pracy Krawców im. [...] w O..), wydruk wykonany programem Staż 2000, podpisany przez Inspektora Powiatowego w dniu [...] r., z treści którego wynika, że strona legitymuje się stażem pracy w wysokości 29 lat i 2 m-cy oraz 1 roku 5 m-cy i 30 dni w ostatnich 18 m-cy oraz, że nie posiada stażu pracy w warunkach szczególnych, a nadto pismo likwidatora Spółdzielni z dnia [...] r. L.dz. [...] o negatywnym rozpatrzeniu wniosku o sprostowanie świadectwa pracy, zaświadczenie podpisane przez Likwidatora Spółdzielni o prowadzeniu przez stronę praktycznej nauki zawodu w krawiectwie damsko-męskim ciężkim - w okresie od [...] r. do dnia [...] r., postanowienie Sądu Rejonowego - Sądu Pracy w O. z dnia [...] r. sygn. akt [...] o umorzeniu postępowania w sprawie o sprostowanie świadectw pracy. Dysponując powyższymi dokumentami oraz wnioskiem M. S. z dnia [...] r. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Wojewoda [...]. utrzymał w mocy decyzję Kierownika PUP z dnia [...] r., którą orzeczono o utracie przez stronę prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W uzasadnieniu tej decyzji organ wyjaśnił, iż utrata prawa do zasiłku nastąpiła w wyniku upływu maksymalnego okresu jego pobierania, a nadto, iż organ odwoławczy nie może zająć stanowiska w przedmiocie zgłoszonego wniosku o przyznanie zasiłku przedemerytalnego, ponieważ zaskarżona przez stronę decyzja nie rozstrzyga o tym świadczeniu, wskazując na właściwość organu I instancji w tym zakresie. Wnioskiem z dnia [...] r. M. S. wystąpiła do PUP o ustalenie prawa do świadczenia przedemerytalnego, wskazując na ponad 29–letni okres zatrudnienia w warunkach szkodliwych dla zdrowia, wyczerpane przez nią możliwości uzyskania wymaganej dokumentacji oraz właściwość urzędu pracy w zakresie ustalenia okresów pracy w warunkach szczególnych dla celów uzyskania świadczenia przedemerytalnego. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 6 poz. 56 ze zm.) Starosta Powiatu O. - Kierownik PUP w O.., odmówił przyznania stronie prawa do świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż w dniu złożenia wniosku strona nie spełniła żadnego z wymienionych w tym przepisie warunków uprawniających do nabycia prawa do żądanego świadczenia. Składając odwołanie od tej decyzji M. S. zwróciła się o ponowne rozpatrzenie jej wniosku o przyznanie prawa do świadczenia (zasiłku) przedemerytalnego, jako podstawę swojego uprawnienia wskazując na przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r., nowelizującej ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (...). Strona wyjaśniła, iż z tytułu pracy w warunkach szczególnych do [...] r. miała wypłacany dodatek pieniężny. Wraz z odwołaniem strona przedłożyła kserokopię korespondencji prowadzonej z Państwową Inspekcją Pracy, zakładowy układ zbiorowy pracy Spółdzielni Pracy Krawców, w której była zatrudniona oraz pismo Zarządu tej Spółdzielni do działających związków zawodowych z dnia [...] r. o konieczności zmiany systemu wynagradzania. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], opartą na przepisach art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071) oraz art. 37 k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu (...), Wojewoda [...] zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy, w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyjaśniając, iż strona nie spełnia warunków uprawniających do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego w oparciu o wskazany przepis. Odnosząc się do zgłoszonego wniosku o przyznanie świadczenia (zasiłku) przedemerytalnego w oparciu o przepis art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. nowelizującej ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. Nr 6 poz. 65) Wojewoda [...] wyjaśnił, iż przepis ten odnosi się wyłącznie do osób, które dokonały rejestracji w powiatowych urzędach pracy w dniach 01-12 stycznia 2002 r. i w dniach tych spełniały warunki do nabycia prawa do świadczenia lub zasiłku przedemerytalnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2001 r. Ustosunkowując się do przedstawionych przez stronę dokumentów, które miałyby wpłynąć na uznanie pracy wykonywanej w Spółdzielni Krawców organ wyjaśnił, iż dokumenty te nie spełniają wymogów określonych w obowiązujących przepisach prawa, wskazał na konieczność przedłożenia takiej dokumentacji lub prawomocnego orzeczenia sądu. W skardze na powyższą decyzję M. S.wniosła o jej uchylenie, wyjaśniając, iż prawo do świadczenia przedemerytalnego nabyła na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a przysługujące jej uprawnienie potwierdza korespondencja prowadzona z Państwową Inspekcją Pracy oraz oświadczenia wskazanych w skardze świadków. Na rozprawie w dniu 19 maja 2005 r. skarżąca dodatkowo oświadczyła, iż poza niniejszą sprawą PUP w O.. nie prowadził postępowania w sprawie zasiłku przedemerytalnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wyjaśnił, iż uprawnienia do obu wnioskowanych świadczeń przysługuje na podstawie art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. osobom, które w okresie od 1.01.2002 r. do 12.01.2002 r. figurowały w rejestrze osób bezrobotnych oraz spełniały warunki do ich uzyskania. Zdaniem organu skarżąca warunków tych nie spełnia, bowiem nie udokumentowała odpowiedniego okresu zatrudnienia, który dla kobiet wynosi 30 lat, a nadto nie udokumentowała w sposób nakazany przepisami prawa zatrudnienia w warunkach szczególnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Analizując akta administracyjne niniejszej sprawy zauważyć należy, iż skarżąca zamiennie wskazuje na swoje uprawnienia do nabycia świadczenia oraz zasiłku przedemerytalnego, ewidentnie nie rozróżniając tych dwóch instytucji. Jednocześnie zauważyć należy, iż skarżąca konsekwentnie w swojej korespondencji z PUP oraz Wojewodą [...] prawo do uzyskania świadczenia o charakterze stałym wywodzi z wykonywania pracy w warunkach szczególnych. W tych okolicznościach organy rozstrzygające w sprawie zobligowane były udzielić skarżącej wyczerpującej informacji na temat możliwości uzyskania prawa do obu świadczeń – zasiłku przedemerytalnego oraz świadczenia przedemerytalnego, czyniąc to najpóźniej w uzasadnieniach wydanych decyzji. Z naruszeniem art. 9 oraz art. 107 §3 k.p.a. organy rozstrzygające w sprawie obowiązku tego nie dopełniły, w konsekwencji w wniesionej skardze skarżąca domaga się przyznania świadczenia przedemerytalnego, choć wskazuje przy tym na przesłanki uprawniające do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego. W ocenie Sądu właśnie wskazanie na te przesłanki wyznacza ramy postępowania, które powinno stanowić przedmiot rozstrzygnięcia organów w niniejszej sprawie. Tymczasem organ I instancji wydał decyzję, w której rozstrzygnął o świadczeniu przedemerytalnym, podczas gdy jak wyżej wskazano, treść wniosku skarżącej z dnia [...] r. (karta nr 30 akt administracyjnych) dotyczy ustalenia prawa do zasiłku przedemerytalnego. Niezależnie od powyższego należy wskazać, iż już z racji wieku skarżącej (rocznik [...]) i stażu jej zatrudnienia (niepełne 30 lat), na podstawie art. 37 k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w jej brzmieniu obowiązującym od dnia 01 stycznia 2002 r., nie mogła ona nabyć prawa do tego świadczenia. Uwzględniając powyższe oraz nie funkcjonowanie od dnia 01 stycznia 2002 r. instytucji zasiłków przedemerytalnych, organ I instancji zobligowany był po wpłynięciu wniosku wydać decyzję o odmowie przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego, względnie umorzyć postępowanie w sprawie przyznania tego zasiłku (por. komentarz do art. 105 k.p.a. B.Adamiak, J.Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wyd. C.H.Beck wyd. 6 str. 481). Zbędne było natomiast orzekanie o świadczeniu przedemerytalnym, wobec braku jasno sprecyzowanego wniosku skarżącej w tym przedmiocie, a zgodnie z art. 37l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu (...) świadczenie to przyznawane jest na wniosek. W niniejszej sprawie decyzja organu I instancji – o odmowie przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego, wydana została w dniu [...] r., a w dniu [...] r. wpłynęło do PUP odwołanie skarżącej od tej decyzji. Tymczasem w dniu 20 grudnia 2002 r. uchwalona została nowelizacja ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, która weszła w życie w dniu [...] r., i właśnie na jej treść skarżąca powołała się w odwołaniu od decyzji organu I instancji, wnosząc o przyznanie świadczenia (zasiłku) przedemerytalnego z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych, na zasadach obowiązujących do dnia 01 stycznia 2002 r. Pomiędzy wydaniem obu zaskarżonych decyzji (decyzja organu II instancji wydana została w dniu [...] r.) miała więc miejsce istotna zmiana przepisów prawa regulujących zasady przyznawania obu świadczeń. W tej sytuacji organ II instancji zobligowany był rozważyć, czy i w jakim zakresie nowe uregulowania prawne miały wpływ na sytuację skarżącej, w szczególności na możliwość zastosowania powoływanego przez skarżącą przepisu art. 3 ust. 1 tej ustawy. Dokonując oceny prawnej sprawy organ odwoławczy nie mógł jednocześnie wykraczać poza zakres rozstrzygnięcia organu I instancji, jak to uczynił w niniejszej sprawie, bowiem utrzymując w mocy decyzję organu I instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia i z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania, wyrażonej w art. 15 k.p.a., organ II instancji wyjaśnił, iż skarżąca nie nabyła prawa do zasiłku przedemerytalnego w oparciu o przepis art. 3 ust. 1 wskazanej ustawy nowelizującej. Wobec przywrócenia przez ustawodawcę możliwości nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego na zasadach obowiązujących w dniu 31 grudnia 2001 r., organ II instancji zobligowany był wniosek skarżącej o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego przekazać do rozpatrzenia organowi I instancji, do którego właściwości należy orzekanie w pierwszej instancji w przedmiocie zasiłków przedemerytalnych. Jak wyżej wskazano, organ II instancji obowiązku tego nie dopełnił, co potwierdza treść oświadczenia złożonego przez skarżącą na rozprawie przed tut. Sądem w dniu 19 maja 2005 r. Wskazana ustawa nowelizująca wprowadziła możliwość nabycia prawa do świadczenia i zasiłku przedemerytalnego przez osoby, które do 12 stycznia 2002 r. zostały zarejestrowane w urzędzie pracy i spełniały warunki do przyznania tego zasiłku na zasadach obowiązujących do końca 2001 r. Zgodnie z art. 37j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2001 r., (w zakresie normatywnym- istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy) zasiłek przedemerytalny przysługiwał osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli - w szczególności - posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet. Zgodnie z art. 37l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu (...), w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2001 r. (w zakresie normatywnym- istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy), prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego przysługiwało na wniosek osobie, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku posiadała lub spełniała warunki do ich nabycia; do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego zalicza się okres aktualnie pobieranego zasiłku. Uchwałą 7 sędziów z dnia 11 marca 2002 r.- OPS 14/01- ONSA 4/02/133, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że osobie bezrobotnej, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych spełniała warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego określone w art. 37j ust. 1 lub w art. 37 k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu (...), w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r., przysługuje na jej wniosek prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 37l ust. 1 tej ustawy, mimo wygaśnięcia prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania, jeśli w dniu złożenia wniosku spełnia określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego. Art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty ( Dz.U. 6/03/65) przyznał prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w ustawie w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r., bezrobotnym, którzy do dnia 12 stycznia 2002 r. spełnili warunki do ich nabycia. Ustawodawca odwołał się zatem do całej instytucji zasiłku przedemerytalnego, w jej kształcie normatywnym istniejącym dnia 31 grudnia 2001 r.- w szczególności uwzględniającym art. 37l ust. 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r., który nakazywał zaliczenie do stażu pracy okres pobierania zasiłku. Spośród kilku dopuszczalnych wykładni art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20.12.2002 r. tylko taka spełnia wymogi ochrony praw słusznie nabytych ( art. 2 i art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP). Należy przy tym wskazać, iż po raz pierwszy w wnioskiem o przyznanie zasiłku przedemerytalnego skarżąca w istocie wystąpiła w dniu [...] r. (karta nr 18 akt administracyjnych), lecz wniosek ten wadliwie zakwalifikowano jako odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia [...] r., wydanej w przedmiocie utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych, w wyniku czego z naruszeniem przepisów o właściwości wniosek ten rozpatrzono decyzją Wojewody [...] z dnia [...]r. (karta nr 22 akt administracyjnych). W treści złożonego w dniu [...] r. wniosku skarżąca wyjaśniła, z jakich względów nie wystąpiła wcześniej o przyznanie prawa do zasiłku, wskazując na brak informacji ze strony pracowników PUP oraz trudności w uzyskaniu wymaganej dokumentacji pracy w warunkach szczególnych. Wobec ustania ostatniego zatrudnienia skarżącej w dniu [...] r. oraz rejestracji w PUP w dniu [...] r., wniosek ten ponowiony w odwołaniu od rozpatrywanej w niniejszym postępowaniu decyzji organu I instancji, wymaga rozpatrzenia, a prawo skarżącej do przyznania zasiłku przedemerytalnego ustalone w oparciu o zasady określone w ustawie o zatrudnieniu (...), w jej brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r., z uwzględnieniem w pierwszej kolejności stażu zasiłkowego, a następnie stażu pracy w warunkach szczególnych. Wyjaśniając w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z jakich przyczyn w stosunku do skarżącej nie ma zastosowania przepis art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. organ II instancji dokonał wadliwej wykładni tego przepisu, zawężając jego zastosowanie do osób, które dokonały rejestracji w powiatowych urzędach pracy w dniach 1-12 stycznia 2002 r. i w dniach tych spełniały warunki do przyznania świadczenia stałego. Przyjęta wykładnia narusza reguły wykładni funkcjonalnej, bowiem celem nowelizacji z dnia 20 grudnia 2002 r. było przyznanie prawa do nabycia zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego osobom, które w dniu 12 stycznia 2002 r. spełniały warunki do przyznania świadczenia stałego; przepis ten nie uzależnia nabycia prawa od przeprowadzenia rejestracji w dniach 1-12 stycznia 2002 r., tym samym w oparciu o wskazany przepis świadczenie może zostać przyznane także osobom, które rejestracji dokonały wcześniej, jeszcze w 2001 r., a do dnia 12 stycznia 2002 r. spełniały warunki do jego uzyskania. Wadliwe jest również stanowisko obu organów rozstrzygających w sprawie w zakresie dotyczącym dokumentowania zatrudnienia w warunkach szczególnych. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Uwzględniając obiektywną przeszkodę w uzyskaniu świadectwa pracy w szczególnych warunkach, jaką jest zlikwidowanie zakładów, w którym skarżąca była zatrudniona, należy uznać, że okresy zatrudnienia, w tym zatrudnienia w szczególnych warunkach, nie muszą być dowodzone tylko za pomocą dokumentacji wymaganej w postępowaniu przed organami rentowymi. Zadaniem organu administracji jest przeprowadzenie w tym względzie wszechstronnego postępowania wyjaśniającego, w szczególności, gdy strona podnosi, że nie ma możliwości uzyskania żądanych dowodów, z uwagi na zlikwidowanie dawnych pracodawców, w tym dopuszczenia dowodu z zeznań świadków, przeprowadzenia analizy dostarczonych dokumentów. Należy przy tym wskazać, iż organ administracji publicznej dokonuje ustaleń stanu faktycznego nie tylko opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym, ale także na podstawie domniemań, faktycznych oraz prawnych. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami), należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty O.. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisu art. 152 tej ustawy przy tym nie zastosowano, mając na uwadze negatywny charakter rozstrzygnięcia organów administracji. Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji rozpatrzy wnioski skarżącej o przyznanie zasiłku przedemerytalnego, dokonując przy tym merytorycznej oceny przedłożonej przez skarżącą dokumentacji na okoliczność ustalenia stażu zasiłkowego oraz zatrudnienia w warunkach szczególnych, przeprowadzając w tym zakresie postępowanie dowodowe, a staranną ocenę dowodów, uwzględniającą wskazania wynikające z treści niniejszego wyroku, zawrze w uzasadnieniu przyszłej decyzji. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ E. Makosz-Frymus /-/ J. Wierchowicz jfs
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI