II SA/Po 747/23

II SA/Po 747/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-05-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Arkadiusz Skomra
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 1, art. 24a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 ar. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 8 maja 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 maja 2024 roku sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 sierpnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzające ją decyzję Wójta Gminy Z. z dnia 3 lipca 2023 r., nr [...]
Uzasadnienie
Wójt Gminy Z., decyzją z dnia 3 lipca 2023 r. nr [...], na podstawie art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego ( T.j. Dz. U. z 2023r. poz. 775) w związku z art. 3, art. 17.art.20 ust.3 ,art.23, ari.24 ust. 1,ust.4, ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390) oraz art 66 ust. 1 pkt.28, ust.2. ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (T.j Dz.U z 2022 roku, poz. 605ze zm.), a także art.6 ust.2a i art. 16 ust.ób, art 18 ust. 5a ustawy z dnia 13 października I998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 roku, poz. 1009) w związku z Rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku , zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz.U z 2017 roku , poz. 1466) oraz z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2021 roku w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U z 2021 roku , poz.1481) odmówił K. B. przyznania świadczeń:
- Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. l pkt 1 na osobę: K. Z. ur. 2018[...] na okres od 01.02.2021 do 06.06.2023 roku
- Składka na ubezpieczenie społeczne opłacana za osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne
- Składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana za osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne
W uzasadnieniu powyższej decyzji Wójt Gminy Z. wskazał, iż w dniu 28 czerwca 2023 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynął wniosek K. B. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad córką – Z. K.. Wnosząca załączyła m.in. kopię orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 19.03.2021 r., kopię orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 28.04.2021 r., kopię wyroku Sądu Rejonowego P. z dnia 06.04.2023 r., kopie wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego. Wnioskodawczyni dołączyła także świadectwo pracy z firmy H. sp. z o.o. w G. , z którego wynika, że była w zatrudnieniu do 06.06.2023 roku. Na podstawie zebranych dokumentów Organ decyzją [...] z dnia 26.06.2023 roku przyznał Wnioskodawczyni prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych na córkę Z. K. od dnia 07.06.2023 roku. W dniu 28.06.2023 roku wnioskodawczyni złożyła kolejny wniosek o świadczenie pielęgnacyjne na córkę Z. załączając oświadczenie, z którego wynika, że wnioskodawczyni chce otrzymać spłatę świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lutego 2021 r., podczas którego przebywała na urlopie wychowawczym na córkę. Organ odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 01.02.2021 roku , ponieważ w tym okresie wnioskodawczyni była zatrudniona. Organ wskazał również, że w roku 2021 wnioskodawczyni nie złożyła wniosku o świadczenie pielęgnacyjne w tutejszym Organie na córkę Z. . Nie sposób zdaniem organu uznać, aby osoba przebywająca na urlopie wychowawczym spełniała warunek rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, albowiem osoba taka pozostaje w stosunku pracy, mimo że pracy nie świadczy i nie otrzymuje wynagrodzenia. Urlop wychowawczy powoduje jedynie czasowe zawieszenie obowiązków świadczenia pracy po stronie pracownika, zaś po stronie pracodawcy obowiązku zatrudnienia go i świadczenia wynagrodzenia. Jego celem jest stworzenie pracownikowi korzystnych warunków do sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w sytuacji trudnej z połączeniem obowiązków opiekuńczych z obowiązkami zawodowymi. Z uprawnienia do urlopu wychowawczego może skorzystać wyłącznie osoba mająca status pracownika. Ponadto okres urlopu wychowawczego, w dniu jego zakończenia wlicza się także do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniami, że pozostawanie na urlopie wychowawczym i związany z tym faktyczny brak wykonywanej pracy stanowi rezygnację z zatrudnienia.
Pismem z dnia 17 lipca 2023 r. odwołanie od powyższej decyzji wniosła K. B.. Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:
a) zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyłącznie w jej literalnym, językowym brzmieniu, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom uprawnionym jedynie na podstawie dosłownie pojmowanej rezygnacji z zatrudnienia lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, bez uwzględnienia aktualnej linii orzeczniczej i celów ustawy o świadczeniach rodzinnych;
b) błędną wykładnię normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na niewłaściwej ocenie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a opieką sprawowaną przez Skarżącą, zgodnie z którą rezygnacja z zatrudnienia lub innej jest tożsama z rozwiązaniem stosunku pracy, a ponadto musi być czasowo nastąpić w określonym czasowo momencie;
c) błędną wykładnię normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez nieuwzględnienie, iż przebywanie na bezpłatnym urlopie wychowawczym spełnia faktyczne przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź też niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem stałej opieki nad małoletnią córką Skarżącej;
2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjmując, iż sam fakt przebywania na urlopie wychowawczym przez K. B. w okresie od 01.02.2021 r. do 06.06.2023 r. skutkuje brakiem prawa K. B. do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu Strony.
Odwołująca wniosła o uchylenie decyzji Wójta Gminy Z. i bezpośrednie przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu odwołania K. B. wskazała, iż stałą opiekę nad córką sprawuje nieprzerwanie od jej urodzenia. Pozostawała w zatrudnieniu jedynie formalnie, nie otrzymując żadnych świadczeń pieniężnych z tego tytułu. Trwanie w takiej sytuacji było powodowane jej niepewnością w kwestii rozstrzygnięcia postępowania sądowego w sprawie zaskarżonych decyzji PZON i WZON. Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w dn. 28.06.2023 r. złożyła w związku z przysługującym jej uprawnieniem do ubiegania się o wypłatę zaległych świadczeń pielęgnacyjnych w okresie od 01.02.2021 r., tj. od dnia złożenia w PZON w Ś. wniosku o orzeczenie, które finalnie zostało wydane w dn. 19.03.2021 r., nr [...] (w aktach sprawy). Orzeczenie to zostało przez odwołującą zaskarżone do WZON w Woj. [...]. i podtrzymane decyzją WZON w Woj. [...]. z dn. 28.04.2021 r., nr [...] (w aktach sprawy). Na mocy wyroku Sądu Rejonowego P. , V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. z dn. 06.04.2023 r. (sygn, akt V U [...]; kopia wyroku wraz z uzasadnieniem w aktach sprawy), uchylającego zaskarżone orzeczenie o niepełnosprawności z dn. 28.04.2021 r. wydane przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie W. w Ś. nr [...], małoletnia Z. K. została uznana za osobę niepełnosprawną wymagającą konieczności stałej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, orzeczenie zostało wydane na stałe, zaś daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od urodzenia. Odwołująca wskazała, iż przepis art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 29 sierpnia 2023 r. nr [...], po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym odwołania K. B. działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (jedn. tekst: Dz. U z 2018 r. poz. 570, ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jedn. tekst: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: Kpa), art. 1, art. 2 pkt 2, art.3 pkt 21, art. 17 ust. 1, ust. Ib, ust.3, ust. 6, art. 20 ust. 1-3, art. 23, art. 2 ust. 1 ust. 2a, ust. 4, art. 26 ust. 1, art. 32 ust. Id, ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., dalej jako ustawa o świadczeniach rodzinnych), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych - prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Przepis art. 24 ust 2a ustawy wprowadza jednak wyjątek od powyższej zasady ustalając zasadę zgodnie z którą jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Jak wskazuje orzecznictwo i doktryna w przypadku wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności przez sąd powszechny, przyjmuje się, że okres trzech miesięcy winien być liczony od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. Rację ma organ I instancji wskazując, że niezłożenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w 2021 r. czyni niemożliwym przyznanie takiego świadczenia od 2021 r. Zatem orzeczono jak w rozstrzygnięciu.
Pismem z dnia 27 października 2023 r. skargę na powyższą decyzję wniosła K. B.. Decyzji zarzucono:
1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię normy prawnej wyrażonej w art. 24 ust 2-2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którą prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Tym niemniej, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. SKO dokonało błędnej wykładni tych przepisów bez uwzględnienia aktualnej linii orzeczniczej i celów ustawy o świadczeniach rodzinnych;
2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjmując, iż fakt niezłoźenia przez K. B. jako Stronę wniosku o świadczenie pielęgnacyjne w 2021 r. skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu Strony.
Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Skarżąca przytoczyła okoliczności związane z biegiem postępowania z jej wniosku i wskazała, że po wydaniu wyroku przez sąd i uzyskaniu pisemnego uzasadnienia oraz uzupełnieniu dokumentacji medycznej złożyła wniosek o nowe orzeczenie o niepełnosprawności, które zostało wydane PZON w Ś. w dn. 25.05.2023 r., nr [...] SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przytoczyło w literalnym brzmieniu art. 24 ust. 2-2a ustawy o świadczeniach rodzinnych (podkreślając, że art. 24 ust. 2a tejże ustawy stanowi wyjątek) i wskazało lakonicznie, że "Jak wskazuje orzecznictwo i doktryna w przypadku wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności przez sąd powszechny, przyjmuje się, że okres trzech miesięcy winien być liczony od dnia uprawomocnienia się orzeczenia". Z tego stwierdzenia SKO bezpośrednio wywodzi skutek prawny w postaci podtrzymania zaskarżonej decyzji OPS: "Rację ma organ I instancji wskazując, że niezłożenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w 2021 r. czyni niemożliwym przyznanie takiego świadczenia od 2021 r. Zatem orzeczono jak w rozstrzygnięciu". Zdaniem skarżącej, art. 24 ust. 2a tejże ustawy odwołuje się do przesłanki "dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności", a zatem do daty ostatecznego (prawomocnego) rozstrzygnięcia kwestii niepełnosprawności. Ten element normy prawnej nie może być pomijany w procesie wykładni art. 24 ust. 2a u.ś.r. Nie chodzi zatem w powyższym przepisie wyłącznie o datę najwcześniej złożonego wniosku o wydanie orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności ale także o taki wynik postępowania, który umożliwia przyznanie świadczenia rodzinnego zależnego od niepełnosprawności (por. (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2023 r., I OSK 1080/22). Skarżąca stwierdziła, że w sytuacji, gdy kwestię stopnia niepełnosprawności osoby ubiegającej się oświadczenie rozstrzyga orzeczenie sądu powszechnego - dopiero prawomocne orzeczenie tego sądu wywołuje skutek wiążący również w zakresie jego treści w stosunku do innych sądów i organów. Zatem od tego momentu należy liczyć trzymiesięczny termin określony w art. 24 ust. 2a u.ś.r. dla wniesienia wniosku o zasiłek pielęgnacyjny (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 lipca 2023 r., III SA/Kr 463/23). Skarżąca podnosi, iż skoro złożyła wniosek o orzeczenie o niepełnosprawności dla jej córki Z. K. w dniu [...]2021 r., a orzeczenie sądu powszechnego zostało wydane w dn. 06.04.2023 r., to złożenie przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w dn. 28.06.2023 r. mieści się we wskazanym w art. 24 ust. 2 ustawy trzymiesięcznym terminie, czy to od daty wydania, czy też uprawomocnienia się orzeczenia. W związku z tym zarzut, że w 2021 r. nie złożyła wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, nie ma ugruntowania w przepisach prawa ani przedstawionym stanie faktycznym.
W odpowiedzi na skargę organ powtórzył argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Organ I instancji odmówił przyznania skarżącej zaległego świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1 lutego 2021 do 06 czerwca 2023 roku gdyż:
1) skarżąca pozostawała zatrudniona w okresie, na który złożyła wniosek o przedmiotowe świadczenie;
2) skarżąca nie złożyła wniosku o świadczenie w roku 2021.
Organ II instancji przyznał, że pierwsza przesłanka, tj. pozostawanie zatrudnionym, nie mogła być podstawą odmowy przyznania świadczenia w niniejszej sprawie, gdyż skarżąca przebywała wówczas na urlopie wychowawczym. Niemniej jednak organ odwoławczy stwierdził, że niezłożenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w 2021 r. czyni niemożliwym przyznanie takiego świadczenia od 2021 r.
Zagadnienie możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom przebywającym na urlopie wychowawczym jest sporne w orzecznictwie, jednakże organ odwoławczy przyznał w tym zakresie rację skarżącej, a sąd pogląd przyjęty przez organ II instancji w rozpoznaniu niniejszej sprawy w tej kwestii podziela.
Istotą sporu pozostaje zatem kwestia terminowości złożenia wniosku o przedmiotowe świadczenie.
Zgodnie z art. 24 2a u.ś.r., jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Jak wynika z dokumentów zebranych w aktach administracyjnych, na mocy wyroku Sądu Rejonowego P. , V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. z dn. 06 kwietnia 2023 r. sygn, akt V U [...], uchylającego zaskarżone orzeczenie o niepełnosprawności z dn. 28.04.2021 r. małoletnia córka Skarżącej Z. K. została uznana za osobę niepełnosprawną wymagającą konieczności stałej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji – orzeczenie zostało wydane na stałe, zaś daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od urodzenia.
Rozwiązanie przewidziane w art. 24 ust. 2a ustawy umożliwia nabycie prawa do świadczenia za okres wsteczny związany z procedowaniem przez właściwe do tego organy w sprawie orzekania o niepełnosprawności lub o jej stopniu, mającym charakter prejudycjalny dla przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Jednak skorzystanie z dobrodziejstwa tego unormowania jest obwarowane wystąpieniem przez osobę ubiegającą się o świadczenie ze stosownym wnioskiem do organu pomocowego o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności - w ściśle określonym terminie - tj. w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
W świetle literalnej wykładni powyższego przepisu, termin "wydać" należy interpretować zgodnie z jego słownikowym rozumieniem jako "uchwalić coś lub ogłosić". Zatem wyłącznie w okresie trzech miesięcy od dnia wydania stosownego orzeczenia rozumianego jako dzień wydania przez właściwy organ lub Sąd orzeczenia o ustaleniu stopnia niepełnosprawności może nastąpić ukształtowanie prawa wnioskodawcy w sposób opisany w art. 24 ust. 2a ustawy.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się jednak bardzo wyraźnie i konsekwentnie potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 24 ust. 2a ustawy wynikami wykładni celowościowej uwzględniającej funkcję, którą realizować ma świadczenie pielęgnacyjne oraz mechanizm jego przyznawania uzależniony od uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności (por.m.in. wyroki NSA z dnia 28 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2143/15 i z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt I OSK 2369/16 - wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podzielając te poglądy, wskazać należy na konieczność dostrzeżenia przy interpretacji art. 24 ust. 2a ustawy różnicy pomiędzy datą wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności przez powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, od daty orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wydawanego przez sąd powszechny w formie wyroku. Zgodnie z art. 365 § 1 Kodeksu cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Powyższe oznacza, że dopiero prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wywołuje skutek wiążący również w zakresie jego treści w stosunku do innych sądów i organów.
Podzielić należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2017 r. I OSK 2143/15), iż wykładnia uwzględniająca wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt P 28/07 oraz cel unormowania zawartego w art. 24 ust. 2a ustawy pozwala na objęcie dyspozycją tego przepisu także osobę, która nie była w stanie złożyć wniosku nawet w okresie trzech miesięcy licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (wedle tylko wykładni literalnej tego przepisu), na skutek trwającego postępowania sądowego w przedmiocie niepełnosprawności.
Warto przy tym pamiętać, iż orzeczenia zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności doręczane są z urzędu zainteresowanym wraz z pouczeniem o środku odwoławczym i taki środek może złożyć tylko sam zainteresowany (osobiście, przez pełnomocnika czy przedstawiciela ustawowego). Z kolei orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności wydawane przez sąd powszechny, wydawane w formie wyroków nie są z urzędu doręczane stronom, a nadto nie tylko zainteresowanemu, ale także drugiej stronie - wojewódzkiemu zespołowi do spraw orzekania o niepełnosprawności - przysługuje prawo wniesienia środka zaskarżenia.
Tym samym data wydania wyroku nie jest jednocześnie datą prawomocności wyroku, jak w przypadku wyroku sądu II instancji, a data nadania klauzuli prawomocności wyrokowi jest zawsze datą późniejszą niż data, z którą stwierdzana jest prawomocność tego wyroku. Przy czym pamiętać należy o fakcie konieczności doręczenia tego orzeczenia, co jak wyjaśniono już wyżej nie następuje z urzędu.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, choćby w wyroku z dnia 2 marca 2018 r., sygn. I OSK 2991/17, że ustawodawca nie określił jak należy liczyć termin 3 miesięcy w przypadku orzeczenia o niepełnosprawności przez sąd powszechny (czy to ma być data wydania wyroku, data prawomocności wyroku czy data stwierdzenia prawomocności, która nie może nastąpić powyżej 3 miesięcy od daty wydania wyroku).
W niniejszej sprawie trzymiesięczny termin, liczony według najbardziej restrykcyjnej, literalnej wykładni art. 24 ust. 2a u.ś.r., upłynął z dniem 6 lipca 2023 r. Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca złożyła w dniu 28 czerwca 2023 r. Nie ma więc żadnej wątpliwości, że nastąpiło to w wymaganym terminie.
W przedstawionym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje obu instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią zalecenia Sądu zawarte w niniejszym wyroku, w szczególności przedstawioną przez Sąd wykładnię mających zastosowanie w sprawie przepisów, mając na uwadze związanie stosownie do art. 153 P.p.s.a.