II SA/Po 745/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2021-11-10
NSAAdministracyjneWysokawsa
informacja publicznaprzetworzona informacjainteres publicznyanonimizacjasądydostęp do informacjiprawo administracyjneorzeczenia sądowewokanda

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję Prezesa Sądu odmawiającą udostępnienia informacji publicznej w postaci odpisów orzeczeń i wokand, uznając je za informację przetworzoną wymagającą wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego.

Skarżący D. C. wnioskował o udostępnienie odpisów 41 orzeczeń Sądu Okręgowego w Z. wraz z uzasadnieniami oraz wykazu sygnatur spraw z lat 2002-2003. Prezes Sądu odmówił udostępnienia informacji, kwalifikując ją jako przetworzoną i wzywając do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego. Po utrzymaniu decyzji przez Prezesa Sądu, WSA w Poznaniu oddalił skargę, uznając wnioskowane informacje za przetworzone, których udostępnienie wymaga wykazania interesu publicznego, a anonimizacja i przygotowanie wykazu stanowi znaczący nakład pracy dezorganizujący pracę sądu.

Sprawa dotyczyła skargi D. C. na decyzję Prezesa Sądu utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Z. odmawiającą udostępnienia informacji publicznej. Skarżący domagał się udostępnienia odpisów 41 orzeczeń Sądu Okręgowego wraz z uzasadnieniami po anonimizacji oraz wykazu sygnatur spraw z lat 2002-2003. Organ pierwszej instancji odmówił udostępnienia informacji, uznając ją za przetworzoną i wzywając wnioskodawcę do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego. Organ drugiej instancji podtrzymał to stanowisko, podkreślając, że anonimizacja i przygotowanie wykazu wymaga znacznego nakładu pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji. Sąd uznał, że wnioskowane orzeczenia i wokandy, ze względu na ich ilość oraz konieczność anonimizacji i sporządzenia wykazu, stanowią informację przetworzoną. Udostępnienie takiej informacji wymaga wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego, czego wnioskodawca nie uczynił. Sąd podkreślił, że anonimizacja 41 orzeczeń, obejmująca nie tylko dane stron, ale także inne dane pozwalające na identyfikację osób, wymaga czynności analitycznych i intelektualnych, co kwalifikuje informację jako przetworzoną. Podobnie sporządzenie wykazu sygnatur spraw z określonego okresu stanowi informację przetworzoną. Sąd uznał również, że działania skarżącego mogą nosić znamiona nadużywania prawa dostępu do informacji publicznej, dezorganizując pracę organów władzy publicznej. W związku z tym, skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, anonimizacja orzeczeń sądowych wraz z uzasadnieniami oraz sporządzenie wykazu sygnatur spraw, ze względu na ilość czynności analitycznych, intelektualnych i technicznych wymaganych do ich przygotowania, stanowi informację przetworzoną.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że anonimizacja 41 orzeczeń i sporządzenie wykazu sygnatur wymaga znaczącego nakładu pracy, analizy i selekcji danych, co wykracza poza proste udostępnienie informacji i dezorganizuje pracę organu, kwalifikując ją jako informację przetworzoną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.d.i.p. art. 1 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną.

u.d.i.p. art. 6 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Wyroki sądowe i wokandy stanowią informacje publiczne.

u.d.i.p. art. 3 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Udostępnienie informacji publicznej przetworzonej następuje wyłącznie w sytuacji, gdy jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 16 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Organ odmawia udostępnienia informacji publicznej, jeśli wnioskodawca nie wykazał szczególnie istotnego interesu publicznego dla informacji przetworzonej.

p.p.s.a. art. 119 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym ma charakter uznaniowy.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany granicami skargi i bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji w całości.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zmianami art. 21 § 2

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zmianami art. 15zzs4 § 3

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego w określonych sytuacjach.

Konstytucja RP art. 10 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 art. 1 § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wnioskowane informacje (anonimizowane orzeczenia i wokandy) stanowią informację przetworzoną. Udostępnienie informacji przetworzonej wymaga wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego. Działania skarżącego mogą nosić znamiona nadużywania prawa dostępu do informacji publicznej. Anonimizacja i przygotowanie wykazu wymaga znaczącego nakładu pracy, dezorganizującego pracę sądu.

Odrzucone argumenty

Anonimizacja orzeczenia nie czyni z niego informacji przetworzonej, jest to czynność materialno-techniczna. Nie udowodniono, że skarżący nadużywa prawa dostępu do informacji publicznej. Skarżący ma ograniczony dostęp do stron internetowych z uwagi na pobyt w zakładzie karnym i poruszanie się na wózku inwalidzkim.

Godne uwagi sformułowania

Sądy Rzeczypospolitej Polskiej wespół z trybunałami, zgodnie z art. 10 ust. 2 Konstytucji RP sprawują władzę sądowniczą stanowiącą element trójpodziału władzy. Wyrok sądu istotnie jest informacją publiczną, ponieważ to w tym orzeczeniu daje się poznać sposób działania sądu jako organu wymiaru sprawiedliwości. Zarzewiem sporu wynikłego na gruncie niniejszej sprawy jest twierdzenie, podnoszone przez organy obu instancji, że wyroki sądowe oraz wokanda w ilości wnioskowanej przez Skarżącego stanowią informację przetworzoną. Informacja publiczna przetworzona, to taka informacja, na którą składa się pewna suma tzw. informacji publicznej prostej, dostępnej bez wykazywania przesłanki interesu publicznego. Taka sytuacja występuje, gdy ilość czynności jakie musiałby podjąć podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, osiągnie poziom mogący zdezorganizować pracę tego podmiotu. Należy zwrócić uwagę, że żądanie wnioskodawcy musi być motywowane interesem publicznym, a nie prywatnym. Sąd podziela twierdzenie pełnomocnika Prezesa SA, że postawa Skarżącego nie ma na celu ochronę interesu publicznego, czy też dbałość o niego, a raczej destabilizację działalności organów władzy publicznej. Prawo ma doniosłość konstytucyjną, jednakże kiedy jest ono nadużywane, a więc kiedy korzystanie z niego utrudnia i dezorganizuje działanie organów władzy publicznej, ustawodawca wprowadza swoistą "zaporę" w postaci obowiązku wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego dla uzyskania informacji przetworzonej.

Skład orzekający

Wiesława Batorowicz

przewodniczący sprawozdawca

Tomasz Świstak

sędzia

Arkadiusz Skomra

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia informacji przetworzonej w kontekście wniosków o udostępnienie orzeczeń sądowych i wokand, a także kryteria oceny szczególnie istotnego interesu publicznego oraz nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie ilość wnioskowanych dokumentów i konieczność ich anonimizacji prowadzi do uznania ich za informację przetworzoną. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do prostych wniosków o pojedyncze dokumenty.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa dostępu do informacji publicznej i jego granic, a także praktycznych aspektów pracy sądów. Pokazuje, jak ilość i forma wniosku wpływa na jego kwalifikację prawną.

Czy anonimizacja orzeczeń sądu to już 'informacja przetworzona'? WSA w Poznaniu wyjaśnia granice dostępu do akt.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 745/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-11-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Tomasz Świstak
Wiesława Batorowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Sygn. powiązane
III OSK 440/22 - Wyrok NSA z 2025-05-29
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 10 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Świstak Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] listopada 2021 roku sprawy ze skargi D. C. na decyzję Prezesa Sądu z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] września 2020 r. D. C. (zwany dalej "wnioskodawcą" lub "Skarżącym") złożył wniosek do Prezesa Sądu Okręgowego w Z. (zwanego dalej "Prezesem SO" lub "organem I instancji") o udostępnienie i przesłanie informacji publicznej w postaci odpisów orzeczeń Sądu Okręgowego w Z. o sygn. akt [...] oraz [...] wraz z uzasadnieniami po anonimizacji. Ponadto wnioskodawca wniósł o udostępnienie wykazu sygnatur spraw rozpoznawanych w Sądzie Okręgowym w Z. w Wydziale [...] Cywilnym w latach 2002-2003.
Pismem z dnia [...] września 2020 r. wnioskodawca wniósł o doręczenie odpisów orzeczeń w sprawach [...] oraz [...] wraz z uzasadnieniami po anonimizacji.
Pismem z dnia [...] września 2020 r. wnioskodawca wniósł o doręczenie opisów orzeczeń w sprawach [...] oraz [...] wraz z uzasadnieniami po anonimizacji.
Pismem z dnia [...] września 2020 r. wnioskodawca wniósł o doręczenie odpisów orzeczeń w sprawach [...] oraz [...] wraz z uzasadnieniami po anonimizacji.
Pismem z dnia [...] września 2020 r. wnioskodawca wniósł o doręczenie opisów orzeczeń w sprawach [...] oraz [...] wraz z uzasadnieniami po anonimizacji.
Pismem z dnia [...] września 2020 r. wnioskodawca wniósł o doręczenie opisów orzeczeń w sprawach [...] oraz [...] wraz z uzasadnieniami po anonimizacji.
Pismem z dnia [...] września 2020 r. wnioskodawca wniósł o doręczenie opisów orzeczeń w sprawach [...] oraz [...] wraz z uzasadnieniami po anonimizacji.
W odpowiedzi na pisma wnioskodawcy, Prezes SO pismem z dnia [...] września 2020 r. wezwał go do wykazania w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania pisma, że uzyskanie żądanych informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego pod rygorem odmowy udostępnienia informacji publicznych. Pismo zostało odebrane przez wnioskodawcę w dniu [...] września 2020 r.
Pismem z dnia [...] września 2020 r. wnioskodawca stwierdził, że ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 ze zmianami, zwanej dalej "u.d.i.p.") nie przewiduje łącznego rozpoznania wniosków o udostępnienie informacji publicznej, nawet gdy pochodzą od jednej osoby. Stąd wezwanie Prezesa SO jest bezprzedmiotowe.
Decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...] Prezes SO odmówił udostępnienia żądanych informacji publicznych. Organ I instancji podkreślił, że wnioskowane informacje publiczne stanowią informację przetworzoną. Aby udostępnić taką informację, niezbędne jest wykazanie szczególnie istotnego interesu publicznego, który przysługuje wnioskodawcy w dniu składania wniosków. Złożenie siedmiu wniosków spowodowało konieczność odszukania, wykonanie ksera, zanonimizowania 41 wyroków wraz z uzasadnieniem. Prezes SO twierdzi, że dzielenie wniosków ma na celu ominięcie możliwości zakwalifikowania jednego wniosku jako informacja przetworzona, jednakże wnioskodawca wykazuje się nadużywaniem prawa dostępu do informacji publicznej.
Wykonanie wszystkich ww. czynności, które muszą się wiązać z załatwieniem wniosków wnioskodawcy oznacza wykonanie szeregu prostych, jednakże zbyt licznych czynności, które kwalifikują wnioski Skarżącego jako wnioski o udostępnienie informacji przetworzonej. Każdy wyrok wraz z uzasadnieniem liczy średnio 30 stron. Każda linijka tekstu musi być szczegółowo przeanalizowana, aby móc poprawnie zanonimizować te dokumenty. Ponadto Prezes SO nie posiada wykazu sygnatur. Należałoby specjalnie sporządzić go na potrzeby załatwienia niniejszej sprawy.
Realizacja wniosków wnioskodawcy wiąże się z koniecznością zaangażowania znacznych sił i środków, a szereg czynności, jakie należy wykonać w tym celu świadczy o konieczności zakwalifikowania tej informacji jako informacji przetworzonej.
Mimo skierowania żądania o wykazanie interesu publicznego wnioskodawca nie uczynił tego. Składanie wniosków "dzień po dniu" świadczy o tym, że wnioskodawcą nie kieruje troska o dobro publiczne, tylko inny cel, który nie może uzasadniać udostępnienia informacji przetworzonej.
W terminowo wniesionym odwołaniu wnioskodawca zakwestionował decyzję organu I instancji w całości. Skarżący wniósł o jej uchylenie i ponowne rozpoznanie, tym razem zgodnie z prawem.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] Prezes Sądu (zwany dalej "Prezesem SA" lub "organem II instancji") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Prezes SA wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, że organ I instancji prawidłowo zakwalifikował żądaną informację jako informację przetworzoną. W związku z tym należało wezwać wnioskodawcę o wykazanie szczególnego interesu publicznego, który musi być realny i przysługiwać wnioskodawcy w dniu składania wniosku. Interes ten jest uzasadniony, gdy pozyskanie żądanych informacji przyczyni się do dbałości o niego.
Zebranie, analiza oraz anonimizacja 41 akt wymaga znacznego nakładu sił i środków, które utrudnią działanie Sądu Okręgowego w Z. .
Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu działając samodzielnie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezesa SA – r. pr. M. F. wniosła o jej oddalenie i skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podtrzymano argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wskazano, że zachowanie Skarżącego wskazuje na nadużywanie prawa dostępu do informacji publicznej i chęć jej pozyskania nie odnosi się do ochrony dobra wspólnego. Orzeczenia znajdują się także w ogólnodostępnym portalu orzeczeń sądów powszechnych, gdzie Skarżący może zapoznać się z interesującymi go orzeczeniami.
Działania Skarżącego znacznie utrudniają działanie organów władzy publicznej, do których nieustannie kieruje swoje wnioski co kilka, najdalej kilkanaście dni.
W związku z ustanowieniem dla Skarżącego pełnomocnika – adw. M. K., w trybie prawa pomocy, pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. pełnomocnik zajął stanowisko w sprawie. Pełnomocnik Skarżącego poparł skargę oraz wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzję Prezesa SO, zobowiązanie Prezesa SO do odpowiedniego rozpoznania wniosków Skarżącego oraz przyznanie kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu pisma stwierdzono, że wyrok sądu jest informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. Zdaniem pełnomocnika, anonimizacja orzeczenia nie czyni z niego informacji przetworzonej. Jest to zwykła czynność materialno-techniczna, która, jak każda czynność, zajmuje określony czas. Z tego względu, argumentacja organów obu instancji o charakterze przetworzonym tej informacji jest nieuzasadniona.
Pełnomocnik Skarżącego twierdzi, że nie udowodniono tego, aby Skarżący nadużywał prawa dostępu do informacji publicznej. Twierdzenia o relacjach, jakie łączą go z Sądem Apelacyjnym w P. są gołosłowne i niepotwierdzone.
Co do dostępu do stron internetowych, na których miałby być zapewniony dostęp do orzeczeń, pełnomocnik wskazał, że Skarżący porusza się na wózku inwalidzkim, a w zakładzie karnym, w którym przebywa, nie ma dostępu do stron internetowych innych niż Biuletyn Informacji Publicznej.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. o sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia.
Uwzględniając zażalenie w trybie autokontroli, postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. o sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił własne postanowienie z uwagi na oczywistą zasadność stawianych zarzutów. W związku z tym, niniejszą sprawę zarejestrowano pod nową sygnaturą – II SA/Po [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona.
Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że Sąd nie zdecydował się na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, pomimo wniosku pełnomocnika Prezesa SA. Należy zwrócić uwagę, że przepis art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a.") ma charakter uznaniowy. Mimo wniosku strony postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd nie ma obowiązku skierowania sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Decyzja Sądu jest podyktowana znacznym wpływem skarg do tut. Sądu, w których wnosi się o rozpoznanie spraw w trybie uproszczonym, a także obowiązkiem rozpoznania spraw z zakresu dostępu do informacji publicznej poza kolejnością, co wynika z art. 21 pkt 2 u.d.i.p. Z tego względu sprawa nie została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym.
Niniejszą sprawę rozpoznano w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zmianami). Zgodnie z powołanym przepisem: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". W związku z tym zarządzeniem z dnia [...] września 2021 r. Przewodniczący Wydziału II. tut. Sądu skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] listopada 2021 r.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia [...] lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena zgodności z prawem decyzji Prezesa SA utrzymującej w mocy decyzję Prezesa SO w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Z uwagi na to, że w skardze, ani w piśmie z dnia [...] czerwca 2021 r. nie podniesiono żadnych skonkretyzowanych zarzutów, podejmując jedynie polemikę w zakresie interpretacji prawa materialnego, Sąd z uwagi na powołany już art. 134 § 1 p.p.s.a. przystępuje do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w odniesieniu do całości rozstrzygnięcia, a także jego uzasadnienia. W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej uznano, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu jest poparte następującą argumentacją.
Rozpoznanie niniejszej sprawy wymaga uprzedniego odniesienia się do pojęcia, czym jest informacja publiczna. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w u.d.i.p. Brak jednoznaczności stanowiska ustawodawcy co do tego zagadnienia, implikuje konieczność wyjaśnienia w oparciu o orzecznictwo oraz doktrynę pojęcia "sprawy publicznej", jako elementu determinującego charakter informacji, która w świetle u.d.i.p. podlegać ma udostępnieniu. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny: "określenie sprawy jako »publicznej« wskazuje, że jest to sprawa ogółu i koresponduje w znacznym stopniu z pojęciem dobra wspólnego (dobra ogółu). Sprawy niezwiązane ze wspólnotą publiczną, określane czasami w piśmiennictwie jako sprawy »sfery prywatnej« dotyczące kwestii prywatnych, osobistych, intymnych (dane osobowe, życie prywatne, rodzinne), związane z dobrami osobistymi (M. Jabłoński, Udostępnianie informacji publicznej w trybie wnioskowym, Wrocław 2009, s. 151), nie są sprawami publicznymi" (wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 4282/18, por. także wyrok NSA z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1035/10, wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt II SAB/Kr 361/19, dostępne na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA").
Sądy Rzeczypospolitej Polskiej wespół z trybunałami, zgodnie z art. 10 ust. 2 Konstytucji RP sprawują władzę sądowniczą stanowiącą element trójpodziału władzy. Sprawowanie wymiaru sprawiedliwości wiąże się z przesądzaniem przez kompetentne do tego podmioty o sytuacji prawnej osób, szerzej podmiotów prawa. Z tego należy wywodzić, że sądy należą do szeroko rozumianych organów władzy publicznej, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Ustawodawca wskazuje w powołanym przepisie podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji publicznych, które są w ich posiadaniu. Nie budzi zatem wątpliwości, że Sąd Okręgowy w Z. był podmiotem zobowiązanym do udzielenia żądanych informacji. Wyrok sądu istotnie jest informacją publiczną, ponieważ to w tym orzeczeniu daje się poznać sposób działania sądu jako organu wymiaru sprawiedliwości sprawującego, jak wskazano, władzę sądowniczą. Taki sam wniosek należy sformułować względem wokandy sądowej. Jest to bowiem dokument wytworzony przez organ państwowy (sąd), a ponadto zawiera informacje związane ze sposobem organizacji pracy tego organu. Stanowi sumę prostych informacji publicznych tj. informacji rozpoznawanych przez sąd (wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1122/15, dostępny w CBOSA). Nie ulega zatem wątpliwości, że wyrok i wokanda stanowią informacje, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a-h u.d.i.p.
Zarzewiem sporu wynikłego na gruncie niniejszej sprawy jest twierdzenie, podnoszone przez organy obu instancji, że wyroki sądowe oraz wokanda w ilości wnioskowanej przez Skarżącego stanowią informację przetworzoną. Pełnomocnik Skarżącego konsekwentnie nie zgadza się z tym poglądem, co czyni podstawą uchylenia decyzji Prezesa SO oraz Prezesa SA. Sąd w składzie orzekającym podzielił stanowisko organów orzekających na etapie postępowania administracyjnego. Zasadnie uznano, że zakres wnioskowanych informacji stanowi informację przetworzoną, której uzyskanie należy poprzedzić wykazaniem szczególnie istotnego interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.).
Informacja publiczna przetworzona, to taka informacja, na którą składa się pewna suma tzw. informacji publicznej prostej, dostępnej bez wykazywania przesłanki interesu publicznego. Ze względu jednak na treść żądania, udostępnienie wnioskodawcy konkretnej informacji publicznej nawet o wspomnianym wyżej prostym charakterze, wiązać się może z potrzebą przeprowadzenia odpowiednich analiz, zestawień, wyciągów, usunięcia danych chronionych prawem. Takie zabiegi czynią informacje proste, informacją przetworzoną, której udzielenie jest skorelowane z potrzebą istnienia przesłanki interesu publicznego. W określonych okolicznościach zakres realizacji prawa do informacji publicznej, związany z zaspokojeniem zainteresowania podmiotu wnoszącego o udostępnienie informacji publicznej, może przybrać taką skalę, która uzasadnionym czyni uznanie żądanej informacji za informację publiczną o charakterze przetworzonym. Taka sytuacja występuje, gdy ilość czynności jakie musiałby podjąć podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, osiągnie poziom mogący zdezorganizować pracę tego podmiotu (wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 562/16, dostępny w CBOSA).
Po wyjaśnieniu znaczenia informacji przetworzonej należy przejść do omówienia warunków udostępnienia tejże informacji. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Ustawodawca powołuje w tym zakresie klauzulę generalną interesu publicznego, a dodatkowo podkreśla jego kwalifikowaną postać przez określenie go mianem "szczególnie istotnego". Warto odwołać się do słownikowego znaczenia słowa "szczególnie". I tak, szczególny oznacza "jedyny w swoim rodzaju, odznaczający się czymś osobliwym, zwracający uwagę, niezwykły, wyjątkowy" (E. Sobol, Popularny słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2003, s. 986). Oznacza to, że sam wpływ tej informacji na interes publiczny jest niewystarczającą przesłanką jej udostępnienia. Wymagane jest, aby ten interes był szczególny. Znaczenie słownikowe podkreśla wyjątkowość wystąpienia czegoś.
Należy zwrócić uwagę, że żądanie wnioskodawcy musi być motywowane interesem publicznym, a nie prywatnym (wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 548/21, dostępny w CBOSA). Prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. Wnioskodawca powinien wykazać przesłanki uzasadniające udostępnienie mu informacji przetworzonej i, w jaki sposób udostępnienie mu żądanej informacji miałoby się przełożyć w sposób realny na poprawę funkcjonowania organów państwowych (wyrok NSA z dnia 21 października 2020 r., sygn. akt I OSK 954/20, dostępny w CBOSA).
Tak jak wspomniano powyżej, wyrok sądowy i wokanda stanowią informację publiczną, która podlega udostępnieniu na zasadach określonych w u.d.i.p. Rozmiar informacji, o jakie wnioskuje Skarżący prowadzi do jednoznacznego wniosku, że jest to w istocie rzeczy informacja przetworzona.
Skarżący (z przerwami) w dniach 1-10 września 2020 r. złożył kilka wniosków o udostępnienie informacji publicznej obejmujących łącznie 41 zanonimizowanych odpisów wyroków Sądu Okręgowego w Z. wraz z uzasadnieniami, a ponadto wokandę spraw wyznaczonych do rozpoznania w Wydziale I. Cywilnym za lata 2002-2003. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko pełnomocnika Skarżącego, że anonimizacja polegająca na usunięciu danych, których udostępnienie nie może mieć miejsca nie stanowi, co do zasady, o przetworzeniu informacji prostej (zob. np. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 616/19, wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 117/20, dostępne w CBOSA). Należy mieć jednak na względzie to, że nie tylko dane osobowe stron postępowania są przedmiotem anonimizacji, jaką należy przeprowadzić przed udostępnieniem wyroku wraz z uzasadnieniem. Spektrum tych danych jest o wiele szersze. Obejmuje także dane innych osób, okoliczności, które mogą prowadzić do identyfikacji konkretnych osób, a więc i te dane podlegają anonimizacji. Podobnie uważa Naczelny Sąd Administracyjny, którego pogląd jest w pełni aprobowany przez Sąd w składzie orzekającym. "Specyfika procesów i orzeczeń sądowych wraz z uzasadnieniami jest tego rodzaju, że częstokroć zawierają one nie tylko dane stron postępowań, lecz również innych osób. Anonimizacja w tego rodzaju przypadkach nie ogranicza się wyłącznie do wyeliminowania z dokumentacji imion i nazwisk, lecz wiąże się również z koniecznością usunięcia określonych fragmentów uzasadnień, tj. takich ich części, które umożliwiałyby identyfikację poszczególnych osób, a to z kolei wymaga przeprowadzenia czynności analitycznych i intelektualnych. W związku z powyższym należy zaakceptować ocenę, według której w realiach niniejszej sprawy przygotowanie informacji, jakiej domagał się skarżący, wymagające uprzedniej analizy posiadanego zasobu dokumentów i dokonania ich wyboru według kryteriów wskazanych przez wnioskodawcę, związane byłoby również z istotnym i takim zaangażowaniem pracowników organu, które w konsekwencji mogłoby wpłynąć negatywnie na bieżące wykonywanie zadań przez ten podmiot. Wnioskowana do udzielenia informacja publiczna miała zatem charakter informacji publicznej przetworzonej" (wyrok NSA z dnia 2 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1991/17, dostępny w CBOSA).
Przeprowadzenie złożonego procesu anonimizacji w sposób określony powyżej na 41 orzeczeniach sądowych nie pozwala na wyciągnięcie innego wniosku, jak tylko uznanie, że zakres żądanych przez Skarżącego informacji ma charakter informacji przetworzonej. Konieczność odszukania 41 akt sądowych w archiwum Sądu Okręgowego w Z. , odszukanie wyroków i uzasadnień w aktach (częstokroć wielotomowych), sporządzenie ich odpisów, dokonanie analizy tych orzeczeń, dokonanie anonimizacji przesądza o tym, że aby dokonać tych czynności z zachowaniem terminu udostępnienia informacji publicznej przewidzianego w u.d.i.p., należy zaangażować znaczne siły oraz czas. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który twierdzi, że jeżeli z uwagi na istotę, charakter i zakres koniecznej anonimizacji (przekształcenia) dokumentu niezbędne jest podjęcie dodatkowych czasochłonnych i pracochłonnych czynności, wykonywanych poza bieżącym działaniem konkretnych organów i wymagających podjęcia przez nie dodatkowego nakładu pracy, to tak udzielana informacja może zostać uznana za informację przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 956/18, dostępny w CBOSA). Nie ulega najmniejszych wątpliwości, że wykonywanie bieżących obowiązków przez pracowników Sądu Okręgowego w Z. doznałoby uszczerbku w związku z koniecznością wykonania czynności zmierzających do udostępnienia żądanych przez Skarżącego informacji. Sąd okręgowy jest sądem powszechnym, do którego wpływ spraw każdego roku jest znaczny. Obsługa spraw zawisłych przed tym sądem, a dodatkowo wykonywanie działań na rzecz przygotowania odpowiedzi dla Skarżącego niewątpliwie ma negatywny wpływ na pracę tego organu wymiaru sprawiedliwości.
Sporządzenie wykazu sygnatur wszystkich spraw rozpoznanych w Wydziale I Cywilnym Sądu Okręgowego w Z. w latach 2002-2003 także jest informacją przetworzoną. Tak jak wskazano za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie (VIII SA/Wa [...]), wokanda jest sumą informacji prostych. W powołanym wyroku sąd odmówił udostępnienia informacji publicznej obejmującej wokandę w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, obejmującym 25 lat. Wniosek obejmujący rozpoznanie spraw w okresie dwóch lata, przyjmując jako kryterium determinujące udostępnienie informacji fakt orzekania w konkretnym wydziale orzeczniczym stanowi o konieczności przeszukania akt, dokonania selekcji według tego kryterium, zsumowanie ich i przygotowanie nowego wykazu spraw rozpoznanych w analizowanym okresie. Znamienne jest to co wskazała Prezes SO, że nie jest w posiadaniu wokandy obejmującej informacje według interesującego Skarżącego kryterium. Sporządzenie tej informacji w świetle obowiązków anonimizacji 41 odpisów orzeczeń stanowi o charakterze przetworzonym informacji publicznej.
Sąd podziela twierdzenie pełnomocnika Prezesa SA, że postawa Skarżącego nie ma na celu ochronę interesu publicznego, czy też dbałość o niego, a raczej destabilizację działalności organów władzy publicznej. Sąd ma wiedzę o bardzo licznych działaniach Skarżącego, które dla pozoru uniknięcia kwalifikacji jego wniosków jako informacji przetworzonej, składa jest w systematycznym odstępie czasu – co kilka, czasami co kilkanaście dni. Wnioski Skarżącego są kierowane nie tylko do sądów. Rozpoznanie obszernego wniosku, czy też kilku wniosków o mniejszym zakresie wnioskowanych informacji prowadzi do tego samego, obiektywnego skutku. Organ władzy publicznej musi dokonać szeregu czynności analitycznych oraz intelektualnych, które mają wpływ na pracę tego organu, zwykle niekorzystny. Nie ma więc znaczenia to, że Skarżący złożył kilka odrębnych wniosków, a nie jednego, bogatego w treść wymagającą ustosunkowania się do niej. Obiektywnie rzecz biorąc, Prezes SO byłby zmuszony rozpoznać to samo spektrum danych, aby udzielić wnioskowanej informacji, niezależnie od tego, czy Skarżący złożyłby jeden wniosek, czy też kilka, jak w niniejszej sprawie.
Sąd w składzie orzekającym, jak i organy administracji publicznej orzekające w sprawie nie kwestionowały, ani nie kwestionują prawa dostępu do informacji publicznej. To prawo ma doniosłość konstytucyjną, jednakże kiedy jest ono nadużywane, a więc kiedy korzystanie z niego utrudnia i dezorganizuje działanie organów władzy publicznej, ustawodawca wprowadza swoistą "zaporę" w postaci obowiązku wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego dla uzyskania informacji przetworzonej.
Pełnomocnik Skarżącego nie podniósł konkretnych zarzutów, jedynie podjął polemikę z Prezesem SA. Powyższe uzasadnienie odnoszące się do zapadłej decyzji przedstawiło ostatecznie prawidłowość wywodu organu II instancji wykazując z drugiej strony niezasadność twierdzeń Skarżącego i jego pełnomocnika.
Podsumowując, informację publiczną przetworzoną stanowi informacja, na którą składa się pewna suma informacji prostej, lecz ze względu na treść żądania, udostępnienie jej to nie tylko techniczne przeniesienie danych, lecz konieczność przeprowadzenia odpowiednich analiz, obliczeń, zestawień, wyciągów, usuwania danych chronionych prawem, które to zabiegi czynią takie informacje proste, informacją przetworzoną. A zatem informacja przetworzona, to informacja, którą podmiot zobowiązany na dzień złożenia wniosku nie dysponuje (nie posiada gotowej informacji odpowiadającej żądaniu), w związku z czym jej udostępnienie wymaga podjęcia dodatkowych czynności połączonych z sięgnięciem do dokumentacji źródłowej oraz zaangażowaniem do tych czynności określonych środków osobowych i finansowych.
Przetworzenie informacji jest zebraniem lub zsumowaniem pojedynczych wiadomości będących w posiadaniu podmiotu zobowiązanego, wymagającym samodzielnego ich zredagowania związanego z koniecznością przeprowadzenia przez tenże podmiot czynności analitycznych, których końcowym efektem jest dokument pozwalający na dokonanie przez wnioskodawcę samodzielnej interpretacji i oceny. Informacja przetworzona jest więc jakościowo nową informacją powstałą w wyniku czynności technicznych i określonego działania intelektualnego na zbiorze informacji prostych już znajdujących się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego, przygotowaną specjalnie dla wnioskodawcy według wskazanych przez niego kryteriów.
Nawiązując w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. do zwrotu "szczególnie istotne" ustawodawca wprowadził kwalifikowaną formę interesu publicznego, w związku z czym nie wystarczy, by udzielenie informacji było istotne z punktu widzenia interesu publicznego, lecz musi być ono "szczególnie istotne". Niezbędne jest więc wykazanie, że informacje, które miałyby być udostępnione nie dotyczą wyłącznie interesu wnioskodawcy, że działa on w interesie publicznym, a sprawa, w której informacji się domaga ma szczególne znaczenie dla funkcjonowania odpowiedniego rodzaju organów. Charakter czy pozycja podmiotu, który występuje z żądaniem udzielenia informacji publicznej, a zwłaszcza realne możliwości przyszłego wykorzystania przez niego uzyskanych danych, ma wpływ na ocenę istnienia interesu publicznego uzasadniającego udzielenie mu stosownych informacji.
Błędne mniemanie o tym, że wnioskowane informacje nie mają charakteru informacji przetworzonej doprowadziło do konieczności wezwania przez Prezesa SO do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego. Zaniechanie ze strony Skarżącego doprowadziło do konieczności wydania decyzji, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Powołany przepis ma charakter bezwzględnie wiążący (ius cogens), a więc organ I instancji nie mógł postąpić w inny sposób, niż wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności skargi. Kierując się przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a. nie znaleziono żadnych podstaw skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI