II SA/Po 739/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem sprawy była skarga M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. ustalającą odpłatność skarżącego za pobyt jego ojca, P. K., w Domu Pomocy Społecznej (DPS). Skarżący wnosił o zwolnienie z tej odpłatności, powołując się na trudne relacje z ojcem i szkody moralne oraz materialne poniesione w dzieciństwie, a także na swoje obciążenia finansowe (kredyt hipoteczny, koszty życia). Organy administracji ustaliły jego dochody na podstawie danych od pracodawców, nie uwzględniając w pełni jego zobowiązań. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów KPA, w tym niepełne zebranie materiału dowodowego, błędne ustalenie jego możliwości finansowych oraz niezastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 KPA poprzez niezawieszenie postępowania, mimo że toczyło się równolegle postępowanie o zwolnienie go z odpłatności, które stanowiło zagadnienie wstępne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę za zasadną, uchylając zaskarżoną decyzję SKO. Sąd wskazał na naruszenie przez SKO fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego, takich jak zasada dwuinstancyjności (art. 15 KPA) i zasada przekonywania (art. 11 KPA), poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji i nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący. Sąd podkreślił, że SKO nie odniosło się do wywiadu środowiskowego ani do sytuacji majątkowej skarżącego, a jedynie stwierdziło prawidłowość wyliczonych kwot odpłatności. Ponadto, Sąd podzielił zarzut skarżącego dotyczący konieczności zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 KPA, wskazując, że postępowanie o ustalenie odpłatności i postępowanie o zwolnienie z odpłatności są ze sobą ściśle powiązane i powinny być prowadzone łącznie lub jedno powinno zostać zawieszone do czasu rozstrzygnięcia drugiego. Sąd nie podzielił natomiast argumentacji skarżącego opartej na przepisach prawa rodzinnego dotyczących uchylenia się od obowiązku alimentacyjnego oraz zastosowania zasad współżycia społecznego w kontekście prawa administracyjnego. Sąd nakazał SKO ponowne rozpoznanie sprawy, zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o zwolnienie z odpłatności oraz należyte uzasadnienie decyzji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaNaruszenie zasad postępowania administracyjnego przez organy odwoławcze, konieczność zawieszania postępowań w przypadku zagadnień wstępnych, prawidłowe prowadzenie postępowań dotyczących odpłatności i zwolnienia z niej w pomocy społecznej.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z odpłatnością za pobyt w DPS i równoległym postępowaniem o zwolnienie z tej opłaty.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ odwoławczy (SKO) naruszył zasady postępowania administracyjnego (dwuinstancyjności i przekonywania) poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji utrzymującej w mocy decyzję o odpłatności za pobyt w DPS?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, SKO naruszyło zasady dwuinstancyjności i przekonywania, nie odniosło się do materiału dowodowego i nie uzasadniło swojej decyzji w sposób pozwalający na jej merytoryczną kontrolę.
Uzasadnienie
SKO nie przedstawiło metodyki weryfikacji kwot odpłatności, nie odniosło się do wywiadu środowiskowego ani sytuacji majątkowej skarżącego, co uniemożliwiło ocenę toku myślenia organu i stanowiło naruszenie art. 11 i 15 KPA.
Czy w sytuacji toczącego się równolegle postępowania o zwolnienie z odpłatności za pobyt w DPS, organ powinien zawiesić postępowanie w sprawie ustalenia tej odpłatności na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 KPA?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ powinien był zawiesić postępowanie, ponieważ postępowanie o zwolnienie z odpłatności stanowi zagadnienie wstępne dla sprawy ustalenia tej odpłatności.
Uzasadnienie
Postępowanie o ustalenie odpłatności i postępowanie o zwolnienie z niej są ze sobą ściśle powiązane. Wydanie decyzji ustalającej odpłatność przed rozstrzygnięciem kwestii zwolnienia jest pozbawione sensu i narusza art. 97 § 1 pkt 4 KPA.
Czy skarżący może uchylić się od obowiązku odpłatności za pobyt ojca w DPS na podstawie przepisów prawa rodzinnego o obowiązku alimentacyjnym i zasadach współżycia społecznego?
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy prawa administracyjnego dotyczące odpłatności za pobyt w DPS nie uzależniają obowiązku od subiektywnych stosunków rodzinnych ani nie dopuszczają stosowania zasad współżycia społecznego w sytuacji, gdy ustawodawca przewidział wydanie decyzji o charakterze związanym.
Uzasadnienie
Obowiązek ponoszenia opłat przez krewnych w sprawach pomocy społecznej nie jest uzależniony od wzajemnych stosunków w rodzinie, a zasady współżycia społecznego nie mają zastosowania w sprawach, gdzie decyzja ma charakter związany.
Przepisy (20)
Główne
k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
u.p.s. art. 61 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 61 § ust. 2 pkt 2
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 61 § ust. 2d
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 64 § pkt 7
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 107 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 64a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 2 § ust. 1
k.r.o. art. 144
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez SKO zasad postępowania administracyjnego (art. 11 i 15 KPA) poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji. • Niezawieszenie postępowania przez organ administracji mimo istnienia zagadnienia wstępnego (toczące się postępowanie o zwolnienie z odpłatności) - naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 KPA.
Odrzucone argumenty
Możliwość uchylenia się od obowiązku odpłatności na gruncie prawa rodzinnego i zasad współżycia społecznego. • Zarzuty dotyczące materialnoprawnego zastosowania art. 64 pkt 7 u.p.s. (rozpatrzone w innym postępowaniu).
Godne uwagi sformułowania
Organ odwoławczy ma obowiązek rozpoznać sprawę wywołaną odwołaniem tak, jakby nie było organu I instancji. • Zaskarżona decyzja de facto nie posiada uzasadnienia. • Nie jest możliwe uzupełnienie przeprowadzonego postępowania administracyjnego o stosowną argumentację prawną, i wyręczanie w ten sposób organów administracji w dokonaniu oceny w kwestii spełnienia przesłanek ustawowych. • W sytuacji skarżącego, w sposób niezrozumiały dla Sądu, toczą się dwa postępowania, które obydwa są ze sobą ściśle powiązane.
Skład orzekający
Edyta Podrazik
przewodniczący
Wiesława Batorowicz
sprawozdawca
Paweł Daniel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Naruszenie zasad postępowania administracyjnego przez organy odwoławcze, konieczność zawieszania postępowań w przypadku zagadnień wstępnych, prawidłowe prowadzenie postępowań dotyczących odpłatności i zwolnienia z niej w pomocy społecznej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z odpłatnością za pobyt w DPS i równoległym postępowaniem o zwolnienie z tej opłaty.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe prowadzenie postępowań administracyjnych i przestrzeganie zasad proceduralnych, nawet w sprawach dotyczących pomocy społecznej. Pokazuje też, jak skomplikowane mogą być relacje rodzinne i ich wpływ na obowiązki finansowe.
“Sąd uchyla decyzję o odpłatności za DPS: kluczowe błędy proceduralne organów.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.