II SA/Po 729/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił sprzeciw od decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego, uznając zasadność uchylenia pierwotnej decyzji o nakazie rozbiórki i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Skarżący wniósł sprzeciw od decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego, która uchyliła decyzję o nakazie rozbiórki i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia, powołując się na zmianę stanu faktycznego w postaci wyroku sądu powszechnego potwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Sąd administracyjny oddalił sprzeciw, uznając, że decyzja organu odwoławczego była zgodna z art. 138 § 2 K.p.a., a zakres kontroli w postępowaniu sprzeciwowym jest ograniczony do oceny zasadności wydania decyzji kasatoryjnej.
Sprawa dotyczyła sprzeciwu wniesionego przez T. G. od decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego (WWINB), która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o nakazie rozbiórki i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Podstawą uchylenia decyzji było przedłożenie przez T. G. wyroku Sądu Rejonowego w Z., który ustalił, że posiada on prawo do dysponowania nieruchomością wspólną w celu legalizacji obiektu budowlanego. Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie przepisów art. 138 § 2 i 2a K.p.a., argumentując, że nie było podstaw do przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił sprzeciw. Sąd podkreślił, że przedmiotem kontroli w postępowaniu ze sprzeciwu jest wyłącznie zasadność wydania decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., a nie merytoryczna ocena przepisów prawa materialnego. Sąd uznał, że w okolicznościach sprawy, wobec zmiany stanu faktycznego potwierdzonej wyrokiem sądu powszechnego, organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a., uchylając decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, co zapewniało stronie prawo do dwukrotnego rozpatrzenia sprawy. Sąd odwołał się również do wcześniejszego wyroku WSA w tej samej sprawie, który wskazywał na konieczność weryfikacji oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością, gdy istnieją wątpliwości co do jego zgodności z rzeczywistym stanem prawnym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ zmiana stanu faktycznego (potwierdzenie prawa do dysponowania nieruchomością przez sąd powszechny) uzasadniała konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ pierwszej instancji, zapewniając stronie prawo do dwukrotnego rozpatrzenia sprawy.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny w postępowaniu ze sprzeciwu bada jedynie zasadność wydania decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. W sytuacji, gdy wyrok sądu powszechnego istotnie wpłynął na stan faktyczny sprawy (prawo do dysponowania nieruchomością), organ odwoławczy miał podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, co jest zgodne z zasadą dwuinstancyjności i nie ogranicza prawa strony.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
k.p.a. art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala ją.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo ją uchyla w całości lub w części.
k.p.a. art. 136 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję.
P.p.s.a. art. 151a § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przedmiotem kontroli w razie wniesienia sprzeciwu jest jedynie wystąpienie przesłanki, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a.
P.b. art. 49g § 2
Ustawa - Prawo budowlane
Określa dokumenty legalizacyjne, w tym oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością, geodezyjną inwentaryzację powykonawczą oraz ekspertyzę techniczną.
P.b. art. 3 § 11
Ustawa - Prawo budowlane
Definicja prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada budzenia zaufania obywateli do organów państwa.
k.p.a. art. 12
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada szybkości postępowania.
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 138 § 2a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, powinien wskazać wytyczne w zakresie naruszonego przez organ I instancji prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a. w związku ze zmianą stanu faktycznego potwierdzoną wyrokiem sądu powszechnego. Zakres kontroli sądu w postępowaniu ze sprzeciwu jest ograniczony do oceny zasadności decyzji kasatoryjnej.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. poprzez bezpodstawne zastosowanie. Naruszenie art. 138 § 2a K.p.a. poprzez niezastosowanie. Naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez niezastosowanie. Naruszenie art. 136 § 1 K.p.a. poprzez niezastosowanie.
Godne uwagi sformułowania
Przedmiotem kontroli nie może być natomiast w danym postępowaniu, któremu z woli prawodawcy nadano wyłącznie charakter wpadkowy, kwestia właściwego rozumienia przepisów prawa materialnego. Organ odwoławczy, wybierając to odstępstwo (art. 138 § 2 K.p.a.), nie może ograniczyć się do ogólnikowego stwierdzenia, że w danej sprawie zaistniały przesłanki wskazane w art. 138 § 2 K.p.a., ale winien też przekonująco wyjaśnić, dlaczego w okolicznościach tej sprawy nie było możliwe wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego. Złożenie przez inwestora oświadczenia o posiadanym prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co do zasady zwalnia organy administracji z konieczności badania prawdziwości tego oświadczenia. Takie oświadczenie jest jednakże skuteczne tylko wtedy, gdy z zebranego w sprawie materiału nie wynika wniosek przeciwny albo nie zachodzą wątpliwości co do jego zgodności z rzeczywistym stanem prawnym.
Skład orzekający
Arkadiusz Skomra
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 138 § 2 K.p.a. w kontekście zmiany stanu faktycznego potwierdzonej wyrokiem sądu powszechnego oraz zakres kontroli sądu w postępowaniu ze sprzeciwu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany stanu faktycznego w trakcie postępowania administracyjnego i procedury sprzeciwu od decyzji kasacyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje złożoność postępowania administracyjnego w kontekście zmian stanu faktycznego i roli orzecznictwa sądów powszechnych. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych, takich jak art. 138 § 2 K.p.a.
“Zmiana stanu faktycznego kluczem do uniknięcia rozbiórki? Sąd administracyjny wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Po 729/25 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2025-11-06 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-10-07 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Arkadiusz Skomra /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono sprzeciw od decyzji Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 572 art. 138 par. 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 listopada 2025 r. sprawy ze sprzeciwu T. G. od decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 września 2025 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala sprzeciw. Uzasadnienie Decyzją z dnia 18 września 2025 r., nr [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako "WWINB"), po rozpatrzeniu odwołania T. G., uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej jako "PINB") z dnia 31 maja 2023 r., znak [...] o nakazie rozbiórki i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w okolicznościach sprawy, wobec powstania sporu, co do skuteczności uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli Skarżący wystąpił do sądu powszechnego z powództwem o rozstrzygnięcie powstałego sporu. Sąd Rejonowy w Z. w wyroku z 30 kwietnia 2025r. (sygn. [...]) ustalił, że powód posiada prawo do dysponowania nieruchomością wspólną w celu legalizacji ww. obiektu budowlanego. Pan T. G. przedłożył niniejsze rozstrzygnięcie w postępowaniu odwoławczym. Organ podniósł, iż orzeczenie nakazu rozbiórki jest najdalej idącym i najbardziej dolegliwym dla inwestora rozstrzygnięciem, które - jako ultima ratio - powinno być stosowane jedynie w braku możliwości zastosowania innych środków, WWINB wskazał, iż przyjął uzupełnione przez inwestora dokumenty i włączył je do akt sprawy. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Katowicach z 9.08.1988r., o sygn. akt: SA/Ka 378/88, "Kompetencje orzecznicze organu odwoławczego nie sprowadzają się tylko do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy obowiązany jest uwzględnić zmiany stanu faktycznego, jakie zaszły w sprawie w okresie między wydaniem orzeczenia I instancji, a orzeczeniem II instancji". Organ zaznaczył, że zmiana taka zaszła w niniejszej sprawie dotyczy bowiem przedłożenia dokumentów, które dają możliwość przeprowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Dlatego WWINB dokonując analizy akt sprawy, działając na podstawie i w granicach prawa w związku z przedłożeniem przez T. G. wyroku Sądu Rejonowy w Z. z 30 kwietnia 2025r. (sygn. [...]), w którym Sąd ustalił, że T. G. posiada prawo do dysponowania nieruchomością wspólną w celu legalizacji ww. obiektu budowlanego, uznał że zaskarżoną decyzję należało uchylić, a sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Organ odwoławczy w niniejszym postępowaniu nie może orzec co do istoty sprawy, bowiem w ten sposób ograniczone zostałoby prawo strony do dwukrotnego rozpatrzenia sprawy. Dlatego uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. jest właściwe wobec zmiany stanu faktycznego i prawnego, a konieczny do wyjaśnienia sprawy zakres ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Sprzeciw od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł T. G. zarzucając jej naruszenie: - art. 138 § 2 K.p.a., poprzez jego bezpodstawne zastosowanie pomimo braku obligatoryjnych przesłanek wymienionych w tej normie, ponieważ wskazane przez WINB okoliczności jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy sprowadzają się do oceny zebranego materiału dowodowego, - art. 138 § 2a K.p.a., poprzez jego niezastosowanie łącznie § 2 tego artykułu, ponieważ WINB w zaskarżanej decyzji nie określił wytycznych w zakresie naruszonego przez organ I instancji prawa, chociażby poprzez zacytowanie odpowiednich fragmentów uzasadnienia wyroku wydanego w niniejszym postępowaniu przez WSA w Poznaniu (sygn. akt II SA/Po 654/23), - art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie, ponieważ WINB może nakazać wznowienie postępowania przed organem I instancji od stanu postępowania z dnia 25.01.2025 r. tj. od dnia wydania przez PINB pierwszego w serii pisma, w którym uznaje on bezpodstawnie, że nie posiadam prawa do dysponowania nieruchomością (vide: odpis wyroku Sądu Rejonowego w Z. z 30 kwietnia 2025r., sygn. akt [...] potwierdzający posiadanie przeze mnie tego prawa od roku 2022 ), - art. 136 § 1 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie, ponieważ organ odwoławczy może z urzędu zebrać brakujący i ocenić zebrany materiał dowodowy lub zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi I instancji. Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zakreślając kwestie, będące przedmiotem badania przez sąd administracyjny, w razie wniesienia sprzeciwu, prawodawca dwukrotnie - zmieniając ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 935) także ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - wskazał, że przedmiotem kontroli jest jedynie wystąpienie przesłanki, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. (dodane art. 64e oraz 151a § 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r., poz. 935 – dalej: "P.p.s.a."). Przy rozumowaniu a contrario, wyłączono tym samym na danym etapie możliwość oceny przez sąd problematyki prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, co zostało uregulowane w wyodrębnionym obecnie § 2a art. 138 K.p.a. Z przyjętym rozwiązaniem koresponduje zasada, że - w przypadku uwzględnienia skargi przez sąd - jego wyrok nie jest zaskarżalny (art. 151a § 3 P.p.s.a.). Względy wykładni językowo-logicznej, celowościowej i systemowej, przemawiają za uznaniem, że przedmiotem kontroli, w razie wniesienia sprzeciwu, jest wyłącznie zasadność wydania konkretnego rozstrzygnięcia procesowego (decyzji kasatoryjnej), na gruncie uwarunkowań prawnych, zakreślonych przez organ administracji. Przedmiotem kontroli nie może być natomiast w danym postępowaniu, któremu z woli prawodawcy nadano wyłącznie charakter wpadkowy, kwestia właściwego rozumienia przepisów prawa materialnego, w ramach których organ skonstatował, że sprawa wymaga przykazania do ponownego rozpoznania, w ramach kryteriów, zakreślonych w art. 138 § 2 K.p.a. W takiej sytuacji organ administracji, orzekający w przyszłości w sprawie (jak i sąd, badający w legalność jego decyzji) będzie związany wyrokiem w przedmiocie sprzeciwu tylko w tym zakresie, że - wobec określonych ocen organu, co do materialnoprawnych uwarunkowań sprawy - zachodziły przesłanki do jej przekazania do ponownego rozpoznania w I instancji. Orzeczenie w przedmiocie sprzeciwu ma wobec tego charakter niejako wyłącznie procesowy i nie kreuje żadnych skutków, gdy chodzi o zakres praw i obowiązków stron postępowania, zainteresowanych konkretnym rozstrzygnięciem. Zgodnie z treścią art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Cytowany przepis stanowi odstępstwo od statuowanej w art. 138 § 1 K.p.a. zasady wydawania w postępowaniu odwoławczym decyzji rozstrzygających sprawę merytorycznie. Organ odwoławczy, wybierając to odstępstwo, nie może więc ograniczyć się do ogólnikowego stwierdzenia, że w danej sprawie zaistniały przesłanki wskazane w art. 138 § 2 K.p.a., ale winien też przekonująco wyjaśnić, dlaczego w okolicznościach tej sprawy nie było możliwe wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego (na podstawie art. 138 § 1 K.p.a.) przy uwzględnieniu zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz – ewentualnie – z wykorzystaniem przewidzianej w art. 136 § 1 K.p.a. możliwości uzupełnienia tego materiału. Organ odwoławczy podejmując decyzję o zastosowaniu art. 138 § 2 K.p.a. powinien brać pod uwagę nie tylko ogólną zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.), ale i inne zasady oraz przepisy tego postępowania, w tym wynikającą z art. 8 K.p.a. zasadę budzenia zaufania obywateli do organów państwa oraz statuowaną w art. 12 K.p.a. zasadę szybkości postępowania (por. wyrok WSA z 13 marca 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1136/13, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie "CBOSA"). Niewątpliwie art. 138 § 2 K.p.a. winien być wykładany łącznie z art. 136 K.p.a., a zwłaszcza z jego § 1, zgodnie z którym: "Organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję". W konsekwencji wydanie w danej sprawie decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uzasadnione jest tylko wówczas, gdy do rozstrzygnięcia tej sprawy nie jest wystarczające przeprowadzenie przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania wyjaśniającego na podstawie art. 136 § 1 K.p.a. Jak z powyższego wynika, dopuszczalność uchylenia przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia warunkowane jest ustaleniem, że doszło do łącznego ziszczenia się dwóch przesłanek, a mianowicie, że (i) decyzja zaskarżona odwołaniem została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a nadto, że (ii) konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Użyty w art. 138 § 2 K.p.a. zwrot "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy" jest zwrotem ocennym. Należy jednak przyjąć, że zasadniczo jest on równoznaczny z brakiem przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwiać ma rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.). Albowiem w takim przypadku, by naprawić błąd organu pierwszej instancji, organ odwoławczy musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w całości albo w znacznej części, do czego nie jest uprawniony w świetle art. 136 § 1 K.p.a. Należy jednak raz jeszcze podkreślić, że ten rodzaj decyzji organu odwoławczego – decyzja kasacyjna – jest dopuszczony wyjątkowo, stanowiąc wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy (por. wyroki NSA: z 30 czerwca 2016 r., II OSK 2653/14; z 24 kwietnia 2014 r., II OSK 2846/12; z 24 sierpnia 2016 r., II OSK 2958/14 – CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 7 grudnia 2017 r. o sygn. akt II OSK 3011/17 i II OSK 3012/17 (CBOSA) wyjaśnił, że celem ustanowienia instytucji sprzeciwu od decyzji, uregulowanej w przepisach rozdziału 3a działu III P.p.s.a., jest zmniejszenie liczby pochopnie wydawanych przez organy odwoławcze decyzji kasacyjnych na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., pomimo istniejącej obiektywnie możliwości załatwienia sprawy merytorycznie i wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 1 pkt 1 lub 2 K.p.a. Sprzeciw od decyzji kasacyjnej powinien mobilizować organ odwoławczy do wykonania jego ustawowej funkcji wynikającej z obowiązku dwukrotnego merytorycznego, a nie wyłącznie kontrolnego, rozpatrzenia sprawy. Uwzględniając powyżej wskazane kryteria rozpoznania sprawy Sąd uznał, że wywiedziony sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o nakazie rozbiórki budynku gospodarczego o konstrukcji drewnianej. Podstawą wydania nakazu rozbiórki była okoliczność nie przedłożenia zgodnie z postanowieniem organu oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane. W tym miejscu należy wskazać, że w wyroku z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Po 654/23, zapadłym na kanwie niniejszej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż "złożenie przez inwestora oświadczenia o posiadanym prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co do zasady zwalnia organy administracji z konieczności badania prawdziwości tego oświadczenia. Takie oświadczenie jest jednakże skuteczne tylko wtedy, gdy z zebranego w sprawie materiału nie wynika wniosek przeciwny albo nie zachodzą wątpliwości co do jego zgodności z rzeczywistym stanem prawnym (wyrok NSA z dnia 24 listopada 2022 r., II OSK 1950/21). Oświadczenie takie może zatem podlegać weryfikacji w postępowaniu administracyjnym, co do zgodności jego treści z rzeczywistym stanem (por. wyroki NSA z dnia 26 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 760/14, z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 193/07, z dnia 17 marca 2022 r., II OSK 832/21, z dnia 5 kwietna 2022 r., II OSK 1616/19, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA). W orzeczeniach tych podkreśla się, że ochrona prawa własności, z którego wynika uprawnienie do wykorzystania nieruchomości na cele budowlane, mieści się w obowiązku zgodnego z prawem działania organów administracji publicznej. Dlatego też organ architektoniczno-budowlany nie może ograniczyć badania wniosku o pozwolenie na budowę w zakresie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane tylko do spełnienia wymogu formalnego tj. faktu złożenia oświadczenia, zwłaszcza wtedy, kiedy już ze zgromadzonego materiału sprawy wynika niezgodność jego treści z rzeczywistym stanem prawnym. Złożenie takiego oświadczenia, w razie wątpliwości nie odbiera organowi administracji architektoniczno-budowlanej kompetencji do zbadania jego prawdziwości, przy czym badanie to powinno zmierzać w kierunku ustalenia istnienia tytułu prawnego inwestora, w rozumieniu art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego.". Sąd podniósł, iż z akt sprawy wynika, że Skarżący jest współwłaścicielem działki nr [...] oraz że D. i B. K. oraz J. H., a zatem pozostali współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości, w piśmie z dnia 06 sierpnia 2022 r. wyrazili zgodę na dysponowanie nieruchomością wspólną do celu legalizacji budynku gospodarczego, B. K. dodatkowo wyraził taką zgodę w piśmie z dnia 18 października 2022 r. (załączniki do pisma Skarżącego z dnia 17 lutego 2023 r., k. 19 akt administracyjnych). Ponadto w aktach administracyjnych znajduje się pismo z dnia 20 stycznia 2023 r. w którym D. i B. K. poinformowali, że nie wyrażają zgody na dalsze postępowanie w tej sprawie i legalizację. Ponadto z akt sprawy wynika, iż na mocy umowy darowizny z dnia 23 stycznia 2023 r. (Rep.[...]) D. i B. K. podarowali B. K. prawo własności lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku nr [...] w P. wraz z udziałem związanym i przynależnymi pomieszczeniami w budynkach gospodarczych. B. K. w piśmie z dnia 08 sierpnia 2023 r. wskazał, że nie wyraża zgody na legalizację ww. budynku. Sąd zaznaczył, iż w okolicznościach sprawy, wobec powstania sporu, wystąpienie na drogę sądową przed sądem powszechnym może okazać się konieczne, ponieważ skuteczność uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli podlega badaniu przed sądami powszechnymi, co nie jest sporne pomiędzy Skarżącym a organem. Przedmiotem oceny sądu jest w tym przypadku zasadność i podstawy uchylenia się od skutków oświadczenia woli. W razie sporu sąd bada, czy spełnione zostały przesłanki błędu prawnie doniosłego i czy uchylenie się od skutków oświadczenia woli nastąpiło w sposób prawem przewidziany. Rozstrzygniecie sądu ma w tym przypadku charakter deklaratywny, a nie konstytutywny. Tym samym kwestia czy doszło do skutecznego cofnięcia oświadczenia woli oraz wpływu na te oświadczenia kwestii dokonania darowizny nieruchomości winna zostać oceniona przez sąd powszechny. Jak słusznie zauważył organ kwestia powyższa została ostatecznie rozstrzygnięta wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. z dnia 30 kwietnia 2025 r., sygn. akt [...] w którym ustalono, że T. G. posiada prawo do dysponowania nieruchomościa wspólną w celu legalizacji budynku gospodarczego o konstrukcji drewnianej o wymiarach 10,74 m x 4,40 m i maksymalnej wysokości 3,12 m położonego na nieruchomości gruntowej o numerze ewidencyjnym [...] w P. , gmina [...], wynikające z oświadczeń pozostałych współwłaścicieli nieruchomości wspólnej z dnia 6 sierpnia 2022 r. oraz 18 października 2022 r. o zgodzie na dysponowanie nieruchomością wspólną. Wobec powyższego, mając na uwadze ograniczony zakres kontroli spraw ze sprzeciwu, zaznaczyć należy, iż niewątpliwie powstała okoliczność, która w sposób istotny podważyła dotychczasowe stanowisko organu, a stanowiące podstawę do nakazu rozbiórki (brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane). Zatem skoro w niniejszej sprawie Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że w świetle przytoczonego wyroku Sądu Rejonowego, kwestia dysponowania nieruchomością na cele budowlane została wykazana to zachodzą przesłanki do przeprowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Wobec powyższego wskazać należy, iż w przypadku zainicjowania legalizacyjnego postępowania uproszczonego prowadzący je organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany sprawdzić kompletność dokumentów legalizacyjnych kompletność dokumentów legalizacyjnych oraz czy z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania (art. 49h ust. 1). W przypadku stwierdzenia niekompletności dokumentów legalizacyjnych organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o obowiązku usunięcia niekompletności w wyznaczonym terminie (ust. 2). Do dokumentów legalizacyjnych, o których mowa w art. 49g P.b. ust. 1, należą: 1) oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2; 2) geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza obiektu budowlanego; 3) ekspertyza techniczna sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazująca, czy stan techniczny obiektu budowlanego: a) nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz b) pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania (ust. 2). Sąd ma przy tym na uwadze, iż omawiane przepisy znacząco ograniczają zakres postępowania przed organem nadzoru budowlanego, to jednak należy pamiętać, że zgodnie bowiem z art. 49i ust. 1 ustawy "Organ nadzoru budowlanego, w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, wydaje: 1) decyzję o legalizacji, w przypadku gdy: a) dokumenty legalizacyjne są kompletne lub ich niekompletność została usunięta zgodnie z postanowieniem, o którym mowa w art. 49h ust. 2, oraz b) z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Z powyższej regulacji jednoznacznie wynika, iż w takim postępowaniu organ ma obowiązek oprócz zbadania kompletności dokumentacji legalizacyjnej zbadać czy z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. W przedmiotowej sprawie z uwagi na spór wokół prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane organ I instancji nie dokonał powyższej oceny. Zatem skoro na skutek zmiany okoliczności sprawy tj. rozstrzygnięcia powyższego sporu przez sąd powszechny zaszła konieczność przeprowadzenia postępowania w całości ad meritum, to w ocenie Sądu powyższej oceny w pierwszej kolejności powinien dokonać organ I instancji. Przy czym Sąd ma na uwadze, iż postępowanie przed organem I instancji może nie wymagać uzyskiwania dużej ilości nowych dowodów, to jednakże brak jakiejkolwiek oceny przedłożonych dokumentów oraz ewentualna możliwość wezwania inwestora do uzupełnienia dokumentacji legalizacyjnej skutkuje uznaniem, iż czynności te winny zostać przeprowadzone przez organ I instancji. Warto również pamiętać, iż postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. W niniejszej sprawie jeszcze raz należy przypomnieć, iż organ I instancji nakazał rozbiórkę. Natomiast w świetle stanowiska Inspektor Nadzoru Budowlanego odpadła przesłanka nakazu rozbiórki (brak przedłożenia oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane) i konieczne jest przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego i dokonanie wszystkich czynności nakazanych prawem. Tym samym słusznie wskazał WWINB, iż ocena kompletności dokumentacji legalizacyjnej jak i możliwości samej legalizacji dokonana zostałaby wyłącznie w jednej instancji, co pozbawiłoby stronę do rozpoznania sprawy przez dwie instancje, co nabiera istotnego znaczenia w świetle zaistniałego sporu pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z w zgodzie z art. 138 § 2 K.p.a., co uzasadniło oddalenie sprzeciwu na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI