II SA/Po 727/20

II SA/Po 727/20 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-08-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz
Jakub Zieliński /przewodniczący sprawozdawca/
Jan Szuma
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 2858/21 - Wyrok NSA z 2023-02-16
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 28, art. 138 par. 1 pkt 1 w zw. z art. 144, art. 145 par. 1 pkt 1-4, art. 145 par. 2 i 3, art. 148 par. 1 i 2, art. 149 par. 3, art. 150 par. 1 i 2, art. 156 par. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. art. 138 par. 1 pkt 1 w zw. z art. 144, art. 145 par. 1 pkt 1-
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 28 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędzia WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi L. K. na postanowienie Wojewody z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Wojewoda postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2020 r. znak [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) – dalej: k.p.a., utrzymał w mocy, zaskarżone przez L. K. w trybie instancyjnym, postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2020 r. znak [...], wydane w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.
Postanowienia te zapadły w następującym stanie sprawy.
W dniu [...] września 2019 r. L. K. (dalej również: wnioskodawca; skarżący; strona) wystąpił do Prezydenta Miasta K. (dalej również: organ I instancji; Prezydent Miasta) z wnioskiem o "wyłączenie z obiegu prawnego" wszystkich decyzji wydanych na podstawie decyzji Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. o warunkach zabudowy [znak [...]].
W związku z wątpliwościami co do zakresu żądania wnioskodawcy organ I instancji w piśmie z dnia [...] października 2019 r. wezwał go do sprecyzowania swojego żądania, ze zwróceniem uwagi, iż wyeliminowanie z obiegu prawnego konkretnej decyzji może nastąpić na skutek wznowienia postępowania na podstawie art. 145 k.p.a. Po analizie udzielonej przez stronę odpowiedzi, Prezydent Miasta uznał, że niniejsza odpowiedź jest nieprecyzyjna i dlatego też nie może stanowić podstawy do prowadzenia postępowania administracyjnego, wobec czego postępowanie w tej sprawie jest bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu. W konsekwencji, decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. znak [...] umorzył postępowanie. Wojewoda (dalej: Wojewoda; organ II instancji; organ odwoławczy) decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. znak [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W związku z zaleceniami organu odwoławczego, Prezydent Miasta K. wezwał L. K. do uzupełnienia swojego podania o wskazanie podstawy prawnej żądania. Odpowiedzi na wezwanie z [...] marca 2020 r. wnioskodawca udzielił w piśmie z dnia [...] marca 2020 r., które stanowiło przywołanie przepisów dotyczących przesłanek wznowienia postępowania i sposobu załatwienia takiej sprawy, z podkreśleniem przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Wobec powyższego, Prezydent Miasta w dniu [...] maja 2020 r. wezwał wnioskodawcę do wykazania zaistnienia przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. oraz do przedłożenia dokumentów świadczących o sfałszowaniu dowodów lub popełnieniu przez ten organ przestępstwa przy wydawaniu ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2010 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej P. Sp.j. R. i T. S. pozwolenia na budowę magazynów wyrobów gotowych na nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], na działkach o nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...] – obręb [...].
Następnie Prezydent Miasta K., postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. znak [...], odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. znak [...] [w postanowieniu i we wcześniejszych wezwaniach wskazano nieprawidłowy znak "[...]"].
W dniu [...] lipca 2020 r. organ I instancji przekazał Wojewodzie, wniesione drogą elektroniczną, zażalenie L. K. z dnia [...] czerwca 2020 r. na postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2020 r. Organ odwoławczy na podstawie art. 64 k.p.a. wezwał stronę do uzupełnienia braków zażalenia z dnia [...] czerwca 2020 r. poprzez jego własnoręczne podpisanie lub nadesłanie oryginału tego pisma. W dniu [...] sierpnia 2020 r. do organu II instancji wpłynęło uzupełnione o podpis L. K. zażalenie, które zostało wniesione z zachowaniem ustawowego terminu.
Wojewoda, motywując swoje rozstrzygnięcie, stwierdził, że w przedmiotowej sprawie Prezydent Miasta K. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wyżej opisaną ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2010 r. – również wskazując błędne oznaczenie, tym razem jako [...] – z uwagi na fakt, że nie zaistniała żadna z przesłanek wznowienia wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., a ponadto że skarżący nie wykazał, iż był stroną postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, zakończonego ostateczną decyzją z [...] czerwca 2010 r., zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą P. Sp.j. R. i T. S. pozwolenia na budowę magazynów wyrobów gotowych na nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] na działkach o nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...] – obręb [...]
W opinii Wojewody organ I instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i na podstawie ar. 149 § 3 k.p.a. podjął właściwe rozstrzygnięcie, gdyż z uwagi na przeszkody natury formalnej nie mógł skutecznie wznowić postępowania na wniosek skarżącego. W tym względzie organ II instancji argumentował, że skarżący wniósł o wznowienie postępowania w wyżej opisanej sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. i wyjaśnił, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.) oraz wznawia się postępowanie, gdy decyzja wydana została w wyniku przestępstwa (art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a.). Zdaniem organu odwoławczego, warunkiem niezbędnym dla wznowienia postępowania w razie zaistnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., jest uprzednie stwierdzenie przez sąd fałszywości danego dowodu bądź przez inny uprawniony do tego organ i nie może tego dokonać organ uprawniony do wznowienia postępowania. Wojewoda wskazał jednocześnie na to, że w art. 145 § 2 i 3 k.p.a. przewidziano w tym względzie dwa wyjątki. Organ wyjaśnił, że pierwszy z nich obejmuje przypadki sfałszowania dowodów w taki sposób, że sfałszowanie to jest oczywiste, a jednocześnie wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego, albo poważnej szkody dla interesu społecznego (art. 145 § 2 k.p.a.) – przy czym fałszerstwo dowodu musi być bezsporne, pewne i nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości, a do stwierdzenia tego faktu nie trzeba dysponować specjalistyczną wiedzą z danego zakresu ani też prowadzić postępowania wyjaśniającego w tej sprawie. Następnie wskazał na to, że drugi wyjątek przewiduje dopuszczalność wznowienia postępowania także w wypadkach, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn wynikających z przepisów prawa (art. 145 § 3 k.p.a.). Organ II instancji zauważył, że najczęstszymi okolicznościami uzasadniającymi w tym przypadku wznowienie postępowania jest przedawnienie ścigania i orzekania w sprawach przestępstw, amnestia, abolicja czy ograniczenia wynikające z immunitetu, gdyż w takich przypadkach, pomimo wystąpienia czynu karalnego, postępowanie sądowe w tej sprawie nie będzie prowadzone, a wszczęte podlegać będzie umorzeniu.
W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie brak jest, poza twierdzeniami skarżącego, jakiegokolwiek orzeczenia sądu lub innego uprawnionego organu, stwierdzającego fałszywość dowodów, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Organ II instancji w tym względzie podzielił stanowisko orzecznictwa, według którego jeżeli strona, występując z żądaniem wznowienia postępowania, nie wskazuje przesłanek wznowienia postępowania – czy to poprzestając jedynie na wskazaniu przepisów postępowania, czy też w ogóle nie uzasadniając wniosku, czy też wreszcie uzasadniając żądanie w sposób, który nawet bez głębszej analizy prowadzi do wniosku, że argumenty tam wskazane nie stanowią przesłanek wznowienia postępowania – to właściwy do wznowienia organ administracji powinien odmówić wznowienia postępowania przyjmując, że istnieją formalne przeszkody do oceny wniosku w postępowaniu nadzwyczajnym. Ponadto Wojewoda stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie wskazuje na istnienie okoliczności określonych w art. 145 § 2 i 3 k.p.a.
Wobec powyższego, organ odwoławczy stwierdził brak możliwości wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2010 r. znak [...] Wojewoda uznał zarazem, że wbrew zarzutom zażalenia w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym względzie organ odwoławczy zauważył, że w szczególności organ I instancji stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. podjął kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a uzasadnienie wydanego postanowienia odpowiada wymogom z art. 107 § 3 k.p.a.
Organ II instancji zaznaczył również, że przy rozstrzyganiu sprawy oparł się na materiale dowodowym przekazanym przez organ I instancji wraz z zażaleniem; z uwagi na ekonomikę postępowania odwoławczego odstąpił od przeprowadzenia procedury przewidzianej w art. 10 k.p.a., które to działanie uzasadnione było, ze względu na wynikającą z art. 12 k.p.a., zasadę szybkości i sprawności postępowania.
W skardze (pismo procesowe z dnia [...] sierpnia 2020 r.) na postanowienie Wojewody z dnia [...] sierpnia 2020 r. L. K. wniósł o uchylenie kwestionowanego aktu, podnosząc że rozstrzygnięcie to narusza prawo i jego interes prawny.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu, w piśmie procesowym z dnia [...] marca 2021 r., uzupełnił skargę poprzez wskazanie, że wnosi o uchylenie w całości postanowienia Wojewody z dnia [...] sierpnia 2020 r. i poprzedzającego je postanowienia Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2020 r. Pełnomocnik wniósł również o zasądzenie od Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego z urzędu.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu pełnomocnik zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy: a) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w obrocie prawnym postanowienia z dnia [...] czerwca 2020 r., które zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania i prawa materialnego, przy błędnym ustaleniu stanu faktycznego i bez wnikliwego rozpoznania sprawy, bez odniesienia się do zarzutów podniesionych przez stronę; b) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez "nieprzeprowadzenie praktycznie w ogóle postępowania dowodowego na okoliczność przesłanek wznowienia postępowania, w szczególności niezwrócenie się do organów prokuratury oraz Sądu Rejonowego w K. o udostępnienie akt postępowań prowadzonych na skutek zawiadomień skarżącego lub z jego udziałem, a które skarżący wskazywał w toku postępowania, jak i nieprzeprowadzenie żadnych czynności zmierzających do ustalenia, czy zastrzeżenia (...) [te] są podstawne, pozostawiając na skarżącym ciężar udowodnienia jego twierdzeń bez podjęcia jakiejkolwiek inicjatywy dowodowej";
- art. 8 § 1 k.p.a. polegające na zignorowaniu przez organy obu instancji zastrzeżeń zgłoszonych przez skarżącego względem prowadzonych przed organem I instancji postępowań i niewyjaśnienie jego wątpliwości;
- art. 9 § 1 i art. 79a k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych;
- art. 145 § 1 pkt 1-5 k.p.a. poprzez odmowę wznowienia postępowania pomimo zaistnienia przesłanek ustawowych;
2. błędy w ustaleniach faktycznych polegające na niezgodnym ze stanem faktycznym ustaleniu, że:
- "skarżący nie mógł być stroną postępowania o udzielenie pozwolenia budowlanego, pomimo decyzji SKO w K. z dnia [...] marca 2009 r. oraz postępowań o zasiedzenie przed Sądem Rejonowym w K., co wskazuje na niepewność stanu prawnego nieruchomości, na których dokonano rozbiórki";
- w sprawie nie zachodzą żadne przesłanki do wznowienia postępowania, a skarżący nie wykazał by zachodziły okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.
3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie i pominięcie, że skarżący, który nie brał udziału w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2010 r., miał podstawy do żądania wznowienia postępowania.
W kolejnym piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2021 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał swoje stanowisko, wskazując na to, że okoliczności najistotniejsze dla rozstrzygnięcia sprawy, a jednocześnie budzące największe wątpliwości, nie zostały wyjaśnione przez organy obydwu instancji. Stanowisko to pełnomocnik poszerzył o dodatkową argumentację co do możliwości stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. z uwagi na naruszenie przepisów o właściwości (art. 150 § 2 k.p.a.). Przy tym podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał analogiczną sprawę ze skargi L. K. i wydał wyrok z dnia [...] marca 2021 r. sygn. akt II SA/Po [...], w którym uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2020 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym i rozstrzygnięta na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., po uprzednim skierowaniu jej do takiego trybu w drodze zarządzenia Przewodniczącego Wydziału (zob. zarządzenie z dnia [...] czerwca 2021 r. – k. 189 akt sądowych).
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewody z dnia [...] sierpnia 2020 r., w którym organ odwoławczy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone przez L. K. postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2020 r. znak [...], wydane na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Przedmiotem tych rozstrzygnięć była odmowa wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. znak [...]), zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę magazynów wyrobów gotowych na nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], na działkach o nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...] – obręb [...].
W tym miejscu trzeba wyjaśnić, że organy obydwu instancji mylnie wskazywały oznaczenie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta K. nr [...]. Przy czym organ I instancji wskazał znak "[...]", zaś organ odwoławczy znak "[...]". Uchybienie to nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Nie było bowiem żadnych wątpliwości, jakiego postępowania i jakiej decyzji dotyczyły zaskarżone rozstrzygnięcia, wydane w sprawie z wniosku skarżącego z dnia [...] września 2019 r. o wznowienie postępowania. Oczywistość tejże omyłki nie podlega dyskusji, gdyż wskazany przez Wojewodę znak [...] stanowi oznaczenie sprawy w przedmiocie wznowienia postępowania (znakiem tym opatrzona jest decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 2019 r. o umorzeniu postępowania, która została następnie uchylona decyzją Wojewody z dnia [...] lutego 2020 r. znak [...], jak i pisma organu I instancji oraz zaskarżone postanowienie z dnia [...] czerwca 2020 r.). Prawidłowe oznaczenie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta K. nr [...] – [...] – zostało jednak wskazane w piśmie organu I instancji z dnia [...] marca 2020 r. Błąd wkradł się zaś w kolejnym wezwaniu, z dnia [...] maja 2020 r., i został następnie powielony w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2020 r.
Organy obydwu instancji nie ustrzegły się również i innych błędów procesowych w przedmiotowej sprawie. Niemniej jednak, zdaniem tutejszego Sądu, zaskarżone postanowienie Wojewody, jak i poprzedzające je postanowienie Prezydenta [...], pomimo naruszenia przepisów postępowania należało utrzymać w obrocie prawnym, gdyż stwierdzone uchybienia nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Gdyby bowiem organy ich nie popełniły, tym bardziej należałoby odmówić wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. Żadne z tych rozstrzygnięć nie jest przy tym obarczone wadą nieważności, tj. nie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 126 k.p.a. (wydanie postanowienia z rażącym naruszeniem prawa), ani też przesłanka z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. (wydanie rozstrzygnięcia z naruszeniem przepisów o właściwości). Omówienie motywów takich końcowych wniosków tutejszego Sądu jest przedmiotem dalszych rozważań poczynionych w niniejszym uzasadnieniu.
W podstawie prawnej utrzymanego w mocy postanowienia organu I instancji o odmowie wznowienia postępowania powołano przepis art. 149 § 3 k.p.a., a pomimo pewnej niekonsekwencji w zakresie oceny statusu wnioskodawcy, analizowane były przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. To samo było przedmiotem rozważań organu odwoławczego w zaskarżonym postanowieniu. Ocenę prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia należy jednak rozpocząć od kwestii dotyczącej właściwości organów orzekających w przedmiotowej sprawie administracyjnej. Stanowić to będzie zarazem odniesienie się do zarzutu skarżącego (stanowisko pełnomocnika z urzędu wyrażone w uzupełnieniu skargi) wskazującego na wydanie postanowienia w przedmiocie wznowienia postępowania z naruszeniem przepisów o właściwości, co też miałoby skutkować nieważnością postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, tj. wydania tego aktu procesowego w warunkach, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
Przepis art. 148 § 1 k.p.a. ustanawia zasadę, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W rozpoznawanej sprawie ostateczną decyzję, nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. znak [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę, wydał Prezydent Miasta K.. Zgodnie z ogólną regułą organem ostatniej instancji w rozumieniu art. 150 § 1 k.p.a., właściwym do wznowienia postępowania, był zatem co do zasady ten organ. Zgodnie z art. 150 § 1 k.p.a. o wznowieniu postępowania rozstrzyga organ, który wydał decyzję (odpowiednio z uwagi na brzmienie art. 126 k.p.a. – postanowienie) w ostatniej instancji. Z jednoznacznego brzmienia tego przepisu wynika, że właściwość organu we wznowieniowym postępowaniu ustala się w odniesieniu do tego, jaki organ wydał decyzję w ostatniej instancji. Takie ukształtowanie właściwości organów jest następstwem przyjęcia, że przesłanki wznowienia służą "naprawie" ewentualnych wad przeprowadzonego przez ten organ postępowania administracyjnego, w wyniku którego została wydana ostateczna decyzja. Dla ustalenia właściwości organu w tym nadzwyczajnym trybie istotne jest zatem zasadniczo ustalenie, czy wniosek o wznowienie dotyczy ostatecznej decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji (bo nie została ona poddana kontroli instancyjnej), czy przez organ drugiej instancji (gdy była ona poddana kontroli instancyjnej). Istotna jest też wynikająca z art. 150 § 2 k.p.a. okoliczność, czy podawana we wniosku o wznowienie przesłanka dotyczy działalności organu, który wydał ostateczną decyzję (tak NSA w wyroku z dnia 20 listopada 2017 r. sygn. akt II GSK 2234/17, dostępnym w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W myśl art. 150 § 2 k.p.a. organ, który orzekał w postępowaniu w trybie zwykłym w ostatniej instancji, traci jednak swoją kompetencję w tej materii na rzecz organu wyższego stopnia, jeżeli to działanie lub zaniechanie tego właśnie organu jest przyczyną wznowienia postępowania. W takiej sytuacji to organ wyższego stopnia – po przekazaniu podania przez organ pierwszej instancji – rozstrzyga o wznowieniu postępowania i równocześnie wyznacza organ właściwy w sprawach wymienionych w art. 149 § 2 k.p.a. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] stycznia 1986 r. sygn. akt II SA [...] (niepubl.) przyjęto, że we wskazanym przepisie chodzi o działanie organu ostatniej instancji, które godzi w zasadę obiektywizmu i jest wyrazem stronniczości tego organu przy wydawaniu decyzji. Jako przykłady wad, przy których wystąpieniu przepis ten winien być zastosowany, podano, w ślad za stanowiskiem doktryny, niezastosowanie przepisów o wyłączeniu pracownika lub organu, świadome dopuszczenie sfałszowanego dowodu, świadome pominięcie strony lub jej pełnomocnika w postępowaniu. Inaczej rzecz ujmując, nawet jeżeli sformułowanie zawarte w art. 150 § 1 k.p.a. interpretować jako odesłanie do przepisu art. 145 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1857/10, dostępny jw.), to do zaistnienia stanu, w którym kompetencja do orzekania o wznowieniu postępowania przeszłaby na organ wyższego stopnia nad organem rozstrzygającym sprawę w ostatniej instancji, trzeba wykazać, że organ ten w sposób świadomy i zamierzony dopuścił do wydania swej decyzji z wadą uzasadniającą wznowienie postępowania. Dodać jeszcze można, że celem dewolucji kompetencji, o której stanowi art. 150 § 2 k.p.a., jest uniknięcie przypadków, w których organ winien popełnienia wad skutkujących wznowieniem postępowania uchylałby się od wydania postanowienia o wznowieniu postępowania po to, aby wady te nie wyszły na jaw (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2018 r. sygn. akt I OW 122/18 i wyrok NSA z dnia 26 września 2008 r. sygn. akt II OSK 1100/07 – orzeczenia dostępne jw.).
Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie żadna z takich sytuacji nie miała miejsca, ani też nawet nie uprawdopodobniono w należyty sposób, że mogła ona zaistnieć. Organ I instancji umożliwił stronie skonkretyzowanie wniosku – tak co do aktów administracyjnych, których dotyczy, jak i co do postulowanych przez stronę przesłanek wznowienia. Następnie ocenił, czy w sprawie zaistniała dopuszczalność wznowienia postępowania ze względu na wskazane przesłanki. Poza tym w niniejszej sprawie kwestia dopuszczalności wznowienia postępowania była badana przez Wojewodę jako organ odwoławczy, a następnie przez tutejszy Sąd. W razie stwierdzenia naruszenia przepisów o właściwości przez Prezydenta Miasta K., organ odwoławczy byłby władny skorzystać z kompetencji kasacyjnych i uchylić zaskarżone postanowienie, zarazem wskazując konieczność przekazania przez organ I instancji podania na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. (ze skutkiem zachowania terminu, o którym mowa w art. 65 § 2 k.p.a.). Z kolei ewentualne błędy organu odwoławczego w tym zakresie mogły zaś zostać poddane ocenie sądu administracyjnego. Takich uchybień po stronie organów obydwu instancji jednak nie było i tutejszy Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów o właściwości.
Brak wykazania przez wnioskodawcę zaistnienia przesłanek warunkujących dopuszczalność wznowienia postępowania zostanie omówiona w osobnych rozważaniach. W tym miejscu natomiast warto zauważyć, że istotnie – stanowisko organów w kwestii tego, czy podanie o wznowienie pochodzi od strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (aktualnie: Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), nie było konsekwentne. Organ I instancji, powołując się na art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] czerwca 2020 r. zauważył niejako ubocznie, że wnioskodawca nie wykazał, aby był stroną postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy z kolei stwierdził, że w przedmiotowej sprawie Prezydent Miasta odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wyżej opisaną ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2010 r. o pozwoleniu na budowę z uwagi na fakt, że nie zaistniały wskazane przez wnioskodawcę przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., a ponadto że skarżący nie wykazał, iż był stroną postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. o pozwoleniu na budowę. W dalszej części swoich rozważań organ II instancji skupił się jednak na omówieniu przesłanek dopuszczalności wznowienia postępowania na podstawie przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., wcześniej analizowanych przez organ I instancji.
Z miejsca też należy zaznaczyć, że skarżący w swoich pismach procesowych, składanych na potrzeby wznowienia postępowania, nie wskazywał przesłanki wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. niezawinionego przez stronę braku udziału w postępowaniu. Zawarte w piśmie procesowym z dnia [...] września 2019 r. "żądanie przywrócenia stanu nieruchomości z dnia [...].10.1948 r. w K., [...], działka nr [...] o powierzchni 0,2442 ha, operat [...] P. , własność Skarbu Państwa na skutek przymusowej darowizny na rzecz m. K. [...] października 1948 roku rep. nr [...] – Kw [...] ([...]) przez spadkobierców po S. i H. M." nie stanowi wniosku o wznowienie postępowania w danej sprawie (o wydanie warunków zabudowy czy pozwolenia na budowę) na podstawie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Jest to żądanie restytucji części nieruchomości przejętej na rzecz państwa w latach 40 ubiegłego wieku, a której właścicielem (wskazanej działki nr [...]) według samego skarżącego jest aktualnie Skarb Państwa. Organ I instancji w piśmie z dnia [...] października 2019 r. wezwał skarżącego również do podania dokładnego terminu i okoliczności, w jakich dowiedział się o wydaniu poszczególnych decyzji, objętych wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego, co miało być niezbędne dla oceny, czy wnioskodawca dochował terminu przewidzianego w art. 148 § 2 k.p.a. Nie świadczyło to jednak o tym, że sam skarżący był stroną takiego postępowania i domagał się wznowienia postepowania na podstawie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Było wręcz przeciwnie. Skarżący konsekwentnie, od samego początku (pismo z dnia [...] września 2019 r.) akcentował wydanie decyzji "na podstawie fałszywych dokumentów i bez stosownych zezwoleń". Świadczyć zaś o tym miało dołączone do wniosku "120 skanów z postępowań administracyjnych, prokuratorskich i sądowych, które są dowodami w sprawie".
We wspomnianym piśmie Prezydenta Miasta K. z [...] października 2019 r., w związku z wątpliwościami co do zakresu żądania wnioskodawcy organ I instancji wezwał skarżącego do sprecyzowania swojego żądania, z jednoczesnym pouczeniem, że "wyeliminowanie z obiegu prawnego konkretnej decyzji" może nastąpić na skutek wznowienia postępowania na podstawie art. 145 k.p.a. W kolejnym wezwaniu z dnia [...] marca 2020 r. ponownie zostało przywołane brzmienie art. 145 § 1 i 2 k.p.a., a także przepis art. 156 [§ 1] pkt 1-7 k.p.a., dotyczące podstaw stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Ponadto, powołując się na art. 157 k.p.a., wskazano jaki organ jest właściwy do przeprowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. W dokumencie tym został również zawarty rygor pozostawienia pisma bez rozpoznania w razie nieuzupełnienia braków podania (tj. wniosku z dnia [...] września 2019 r. doprecyzowanego w piśmie z dnia [...] października 2019 r.). Natomiast w piśmie z dnia [...] maja 2020 r., dotyczącym już skonkretyzowanego, w piśmie skarżącego z dnia [...] marca 2020 r., przedmiotu postępowania [podkreślenia skarżącego dotyczyły właśnie przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.], tj. wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. znak [...], organ I instancji wezwał skarżącego do wykazania zaistnienia przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. oraz do przedłożenia dokumentów świadczących o sfałszowaniu dowodów lub popełnieniu przez ten organ przestępstwa przy wydawaniu decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2010 r. w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Prezydent Miasta, w tym ostatnim piśmie, wezwał wnioskodawcę do wykazania interesu prawnego zgodnie z art. 28 k.p.a., jak również do wskazania nieruchomości, do której wnioskodawca posiada tytuł prawny, znajdującej się na obszarze oddziaływania inwestycji, w rozumieniu art. 28 ust. 2 ustawy [z dnia 7 lipca 1994 r.] Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.). W reakcji na to wezwanie wnioskodawca złożył w dniu 25 oraz [...] maja 2020 r. drogą elektroniczną (za pomocą poczty e-mail) skargę do Wojewody, przesyłając ją do wiadomości również Prezydentowi Miasta K..
Warto również zauważyć, że wobec stanowiska skarżącego i formułowania przez niego w pismach również żądań dotyczących decyzji Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r o warunkach zabudowy (znak [...]), przy jednoczesnym podtrzymaniu żądań określonych w podaniu z dnia [...] września 2019 r., organ I instancji – niewątpliwie z korzyścią dla skarżącego – uznał, że jego roszczenia dotyczą sprawy w przedmiocie wydania pozwolenia na budowę, jak i sprawy w przedmiocie wydania warunków zabudowy. Dopuszczalność wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r o warunkach zabudowy (znak [...]) była przedmiotem wypowiedzi organu I instancji i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w innym postępowaniu, zakończonym wydaniem postanowienia z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...], które zostało następnie uchylone prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia [...] marca 2021 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Po [...].
To wszystko wskazuje, że organ I instancji nie działał w przedmiotowej sprawie z naruszeniem zasad z art. 6 k.p.a. (zasady praworządności), art. 7 k.p.a. (zasady prawdy obiektywnej) oraz zasad z art. 8 i art. 9 k.p.a. Pomimo zasygnalizowanych niespójności w działaniu organu I instancji, nie można zgodzić się z pełnomocnikiem skarżącego, że organy nie dochowały należytej staranności w udzieleniu skarżącemu niezbędnych wyjaśnień z perspektywy przepisów art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. Skarżący został kilka razy wezwany do sprecyzowania żądania zawartego w złożonym wniosku, przy czym za pierwszym razem (wezwanie z dnia [...] października 2019 r.) chodziło o sprecyzowanie, jakich konkretnie decyzji dotyczy jego wniosek, z dnia [...] września 2019 r., a także został zacytowany przepis art. 145 § 1 i 2 k.p.a. Podkreślenie dotyczące § 2 art. 145 k.p.a. nie miało na celu zdezinformowania strony, lecz stanowiło logiczne nawiązanie do stanowiska strony i przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów, z których znaczna część dotyczyła domniemanych nieprawidłowości przy wydawaniu (względnie wykonaniu) decyzji i podejrzenia popełnienia przestępstwa, jakie skarżący kierował do organów ścigania
W następnej kolejności należy przypomnieć, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania ma charakter formalny (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2014 r. sygn. akt II OSK 1987/12 dostępny w bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niezależnie zatem od tego, czy podstawą wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania będzie art. 61a czy też art. 149 § 3, przesłanki ich stosowania są takie same. Mają charakter formalny i sprowadzają się do niedopuszczalności wszczęcia postępowania z powodów podmiotowych lub przedmiotowych (por. też wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1139/16, dostępny jw.). Przewidziana dla odmowy wznowienia postępowania forma postanowienia podkreśla formalny charakter tego rozstrzygnięcia, które z przyczyn podmiotowych należy ograniczyć jedynie do przypadków, gdy podmiot żądający wznowienia postępowania nie powołuje się na interes prawny (patrz: M. Jaśkowska [w:] M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2021, art. 149). Skoro zatem organ odwoławczy, w ślad za organem I instancji, ocenił dopuszczalność wznowienia postępowania na podstawie przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., to w sposób dorozumiany ostatecznie uznał brak podstaw do odmowy wznowienia postępowania z tej przyczyny, że wniosek o wznowienie postępowania (podanie o wszczęcie postępowania) w sposób oczywisty nie pochodzi od strony postępowania. Niezależnie zatem od tego, czy okoliczność ta znalazłaby swoje potwierdzenie w toku wznowionego postępowania, organ II instancji na etapie badania zaistnienia podstaw do wznowienia postępowania nie wykluczył dopuszczalności uznania statusu L. K. jako strony postępowania. Niezasadne zatem okazały się zarzuty skargi w zakresie naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Warto dla porządku zauważyć, że przywołany przez stronę oraz organ I instancji, w uzasadnieniu decyzji, przepis art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (aktualnie: Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.) stanowi, że stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Sąd uznał, że organ II instancji na etapie rozstrzygania o dopuszczalności wznowienia postępowania nie odmówił skarżącemu interesu prawnego w domaganiu się wznowienia postępowania, a zatem nie dopuścił się wskazywanego przez pełnomocnika błędu w ustaleniach faktycznych, polegającego na przyjęciu, że skarżący nie mógł być stroną postępowania. Poglądu takiego organ odwoławczy nie uczynił bowiem podstawą odmowy wznowienia postępowania. Przy tym skarżący – wbrew stanowisku pełnomocnika – nie domagał się wznowienia postępowania z uwagi na zaistnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Nawet jednak gdyby założyć, że skarżący oparł swój wniosek o wznowienie postępowania również na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., to w sposób oczywisty wniosek jego podlegałby załatwieniu odmownemu. Konkluzja taka jednoznacznie wynika z okoliczności sprawy odniesionych do obowiązującego prawa. Zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a. miesięczny termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Z przedłożonych przez samego skarżącego dokumentów (dołączonych do wniosku z dnia [...] września 2019 r. o wznowienie postępowania) wynika bezsprzecznie i jednoznacznie, że o wydaniu decyzji Prezenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2010 r. znak [...] wiedział już co najmniej [...] lutego 2013 r., kiedy to skierował do Urzędu Miasta K. (Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury – dalej: WBUiA) żądanie udostępnienia kopii pozwolenia na budowę magazynu wyrobów gotowych w K. przy ul. [...] dla firmy P. z dnia [...].06.2010 r. znak [...] W rzeczywistości zaś miało to miejsce jeszcze wcześniej, najprawdopodobniej w 2012 r., o czym świadczy treść skierowanego do Prokuratury Rejonowej w K. pisma z dnia [...] lipca 2013 r.,(k. 82-86 akt adm. zawierających wniosek z dnia [...] września 2019 r. wraz z załącznikami). W piśmie tym wyjaśnił, że w 2012 r. prowadził korespondencję m.in. z W. Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego i "dopiero w zawiadomieniu W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o sposobie załatwienia skargi wskazano, że rozbiórki dokonano na podstawie decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. o numerze [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę, wydanej na rzecz »P. « R. T. S. Sp.j. z siedzibą w K." (k. 83). Co więcej, w piśmie z dnia [...] lipca 2013 r. skarżący wprost potwierdził, że znał treść tej decyzji, o czym świadczy powołanie się na "dokonanie analizy decyzji nr [...]" i stwierdzenie, że "nie obejmowała ona swoim przedmiotem realizacji inwestycji na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym [...]", jak również zacytowanie fragmentu treści tej decyzji (k. 83-84). Z kolei w dokumencie z dnia [...] maja 2012 r. skierowanym do Urzędu Miasta K. (zastępcy Naczelnika WBUiA) powołał się na informacje uzyskane od W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (k. 40). To wszystko składa się na spójny obraz rzeczywistości, w której skarżący już w 2012 r. wiedział nie tylko o wydaniu decyzji Prezenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2010 r. znak [...], ale również znał jej treść. Niedochowanie terminu do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. byłoby w takich warunkach oczywiste, co bezwzględnie determinowałoby wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, a zatem takiego samego rozstrzygnięcia, jakie zostało podjęte w przedmiotowej sprawie.
Idąc dalej, trzeba również w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym (patrz wyrok z dnia [...] listopada 2016 r. sygn. akt II OSK [...], dostępny jw.) podkreślić, że stwierdzenie uchybienia ustawowego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania niesie za sobą dalej idące skutki niż ocena, czy z wnioskiem tym wystąpił podmiot niebędący stroną przedmiotowego postępowania. Zachowanie terminu stanowi bowiem warunek skuteczności wniosku o wznowienie postępowania. Dochowanie terminu wskazanego w art. 148 k.p.a. powinno podlegać badaniu we wstępnym etapie postępowania wznowieniowego, a niedopełnienie tego wymogu skutkować będzie odmową wznowienia postępowania. Jeśli jednak dopiero w kolejnej fazie postępowania, po jego wznowieniu, organ dostrzeże, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony po upływie ustawowego terminu, nie będzie on mógł wydać jednego z rozstrzygnięć, o których mowa w art. 151 k.p.a., lecz powinien umorzyć takie wadliwie wznowione postępowanie (por. wyrok NSA z dnia 13 września 2012 r. sygn. akt II OSK 889/11, dostępny jw.). Inaczej natomiast przedstawia się kwestia oceny, czy z wnioskiem o wznowienie postępowania wystąpił podmiot niebędący w rzeczywistości stroną, w szczególności, gdy wniosek ten opiera się na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że jeżeli w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie postępowania w sposób ewidentny, niebudzący żądnej wątpliwości wynika, że wniosek jest składany przez podmiot niebędący stroną, organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. W każdym innym przypadku, gdy wniosek zawiera stwierdzenie, że składający go podmiot uważa, iż przysługiwał mu przymiot strony w postępowaniu, w którym został pominięty, to weryfikacja tych twierdzeń następuje w następnej fazie postępowania, prowadzonej po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie tej kwestii następuje w drodze odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej (patrz orzecznictwo przywołane w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt II OSK [...]).
W tym kontekście należy uznać, że organy obydwu instancji pominęły odrębne wypowiedzenie się w kwestii zachowania terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a., skupiając się na kwestii braku wykazania ustawowych przestanek wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Tymczasem zdaniem Sądu termin, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. został w sposób oczywisty uchybiony w przedmiotowej sprawie. Pomijając już nawet wymijającą odpowiedź skarżącego na wezwanie organu z dnia [...] października 2016 r., zawartą w piśmie z dnia [...] października 2019 r., w którym oznajmił "o fakcie niezgodności projektu dla P. SJ w K. dowiedziałem się w dniu przeglądania i skanowania akt udostępnionych przez WBUA w K. (dowody mojego wystąpienia o skanowanie w aktach spraw w tej sprawie)", skarżący przy tej odpowiedzi odwołał się do swojego wystąpienia z dnia [...] grudnia 2012 r. do Urzędu Miasta K. (WBUiA), załączając kopię tego pisma. Uwzględniając już wcześniej przywołane pisma skarżącego z dnia [...] maja 2012 r. (skierowane do Urzędu Miasta K.) oraz z dnia [...] lipca 2013 r. (skierowanego do Prokuratury Rejonowej w K.), a także wszystkie inne dokumenty (w tym kopie i tzw. "skany") dołączone do wniosku z dnia [...] września 2019 r., odpowiedzi z dnia [...] października 2019 r., jak i do pisma z dnia [...] marca 2020 r. (k. 18 akt adm. zawierających postanowienie organu I instancji z dnia [...] czerwca 2020 r. znak [...]), należało konsekwentnie wyprowadzić jednoznaczny wniosek, że o domniemanych faktach zaistnienia fałszywych dowodów, jak i popełnienia przestępstw, w wyniku których wydano decyzję, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania, skarżący dowiedział się najpóźniej w latach 2012-2013. W takich warunkach uchybienie terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. jest oczywiste i nie może podlegać żadnym wątpliwościom. Już tylko to powodowało, że w przedmiotowej sprawie należało wydać na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.
Kolejną podstawą do odmowy wznowienia postępowania było – tym razem odpowiednio omówione przez organy obydwu instancji – stwierdzenie, że nie zostały wykazane (a w istocie nawet uprawdopodobnione), określone w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., powołane przez skarżącego, przesłanki wznowienia postępowania.
Wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jest dopuszczalne w sytuacji łącznego spełnienia następujących warunków: w postępowaniu dowodowym zakończonym decyzją ostateczną zaistniał fałszywy dowód, co zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, przy czym fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy (tak np. NSA w wyroku z dnia 11 maja 2009 r. sygn. akt I OSK 904/08, dostępnym jw.). Przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. dotyczy zatem dowodów, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, i które okazały się fałszywe. Sfałszowanie dowodu może polegać na oparciu rozstrzygnięcia na fałszywych dokumentach, zeznaniach świadków czy też opiniach biegłych. Wskazana w tym przepisie fałszywość sprowadza się nie tylko do samego fałszerstwa dokumentu, lecz również może dotyczyć treści, jaką zawiera konkretny dowód (tak NSA w wyroku z dnia 1 grudnia 2016 r. sygn. akt II OSK 1119/16, dostępnym jw.). Fałszywym jest dokument podrobiony, przerobiony (taki, którego treść została sfałszowana), przy czym fałszywość dowodu dla swej prawnej wiarygodności powinna być uprzednio stwierdzona orzeczeniem sądu lub innego organu, chyba że zachodzą przesłanki z art. 145 § 2 k.p.a. Wznowienie nie może nastąpić jeżeli ani sąd, ani inny właściwy organ nie stwierdził prawomocnie sfałszowania dowodu, ani popełnienia przestępstwa przy wydawaniu określonej decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 8 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 2855/16, dostępnym jw.).
Z kolei przesłanką wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. jest wydanie decyzji w wyniku przestępstwa. W porównaniu z konstrukcją przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., nie wprowadzono tu ograniczenia wpływu przestępstwa na treść decyzji, a oparto ją na związku przyczynowym pomiędzy przestępstwem a wydaniem decyzji. Ponadto przesłanka wznowienia postępowania wskazana w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. ograniczona jest przedmiotowo wyłącznie do stanów faktycznych, w których wydana decyzja była wynikiem przestępstwa, w którym czyn karalny skierowany był wobec funkcjonariusza publicznego lub funkcjonariusz publiczny uczestniczył w czynie karalnym, w wyniku którego została wydana decyzja. Zasadniczo art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. odnosi się wyłącznie do przestępstw dotyczących wydania decyzji przez organ administracji publicznej, a zatem przestępstw przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego, określonych w rozdziale XXIX Kodeksu karnego (por. np. stanowisko NSA w wyrokach z dnia 23 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2510/14 i 11 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2631/17, dostępnych jw.).
Konstrukcja prawna przesłanek wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. jest jednak w znacznej części identyczna. Przestępstwo co do zasady powinno być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu i w tym zakresie jest to wymóg analogiczny jak w przypadku stwierdzenia sfałszowania dowodu (zwykle podrobienia lub przerobienia dokumentu, ale też i innych czynów określonych w rozdziale XXXIV Kodeksu karnego – przestępstw przeciwko wiarygodności dokumentów). Omawiane przyczyny wznowienia postępowania nie są całkowicie rozłączne i w razie sfałszowania dokumentu mogą być w pewnych warunkach wyczerpane znamiona obydwu przesłanek wznowienia (por. stanowisko NSA w wyroku z dnia 25 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 2575/17, dostępnym jw.). Wobec tego jeszcze raz podkreślić należy, że warunkiem skutecznego żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. jest przedłożenie przez stronę dowodu w postaci orzeczenia sądowego lub innego właściwego organu, stwierdzającego fałszerstwo dowodu, względnie popełnienie innego przestępstwa. Nie może tego dokonać organ właściwy do wznowienia postępowania (por. wyroki NSA z dnia 28 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 1539/18 i 9 października 2019 r. sygn. akt I OSK 511/18, dostępne jw.).
Tutejszy Sąd podziela przy tym prezentowany w dotychczasowym orzecznictwie pogląd, że jeżeli strona, występując z żądaniem wznowienia postępowania, nie wskazuje przesłanek wznowienia postępowania, czy to poprzestając jedynie na wskazaniu przepisów postępowania, czy też w ogóle nie uzasadniając wniosku, czy też wreszcie uzasadniając wniosek w sposób, który nawet bez głębszej analizy prowadzi do konkluzji, że argumenty tam wskazane nie stanowią przesłanek wznowienia postępowania, to właściwy do wznowienia postępowania organ administracji powinien odmówić jego wznowienia przyjmując, że istnieją formalne przeszkody do oceny wniosku w postępowaniu nadzwyczajnym (por. m. in. wyroki WSA w Warszawie z dnia 17 stycznia 2019 r. sygn. akt VIII SA/Wa 779/18 i 19 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 626/20 oraz WSA w Krakowie z dnia 12 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 31/19 – wyroki dostępne jw.). Odmowa wznowienia postępowania może być bowiem uzasadniona także tym, że z podanych przez stronę we wniosku o wznowienie postępowania twierdzeń, można w oczywisty sposób wyprowadzić stwierdzenie o braku związku przyczynowego między wskazaną podstawą wznowienia, a treścią dotychczasowej decyzji kończącej postępowanie.
Podkreślić przy tym trzeba, że instytucja wznowienia postępowania, będąca nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 k.p.a., i z tego też powodu może być stosowana tylko w przypadkach ściśle określonych w ustawie i po spełnieniu opisanych tam warunków (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 198/12 i wyrok NSA z dnia 13 maja 2014 r. sygn. akt II OSK 2960/12, dostępne jw.). Jak też wskazuje się w orzecznictwie, w przypadku ustalenia, że podanie o wznowienie postępowania nie określa przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a., wniosek składa podmiot niebędący stroną, bądź nie został zachowany określony w art. 148 k.p.a. termin do jego złożenia, organ administracyjny wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a (por. stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Białymstoku sygn. akt II SA/Bk 748/18 i wyrok NSA z dnia 4 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 2290/17, dostępne jw.).
W ocenie tutejszego Sądu, organy obydwu instancji słusznie uznały brak podstaw do wznowienia postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] wydanej w sprawie oznaczonej jako [...] Okoliczności sprawy jednoznacznie wskazywały na to, że wnioskodawca nie przedstawił ani nie wskazał na istnienie takich dowodów, które świadczyłyby o tym, że sfałszowanie określonych, konkretnych dowodów, na których oparto kwestionowane rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2010 r. w sprawie oznaczonej jako [...] (decyzję nr [...] o pozwoleniu na budowę), jak i wydanie tej decyzji w wyniku przestępstwa zostały potwierdzone odpowiednim orzeczeniem właściwego sądu lub innego organu. Skarżący podejmował różnorodną aktywność względem licznych instytucji publicznych, w tym organów ochrony prawnej (składał zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa w okresie od 2013 r. do 2017 r. – patrz również: pismo do Prokuratury Krajowej z dnia [...] października 2017 r. na k. 81 akt zawierających załączniki do wniosku z dnia [...] września 2019 r.), jednak na dzień złożenia wniosku o wznowienie postępowania skarżący nie uprawdopodobnił, że określony fakt fałszerstwa dowodu, na którym oparto decyzję administracyjną, lub wydania takiej decyzji w wyniku przestępstwa został stwierdzony w wyroku sądowym lub orzeczeniu innego właściwego organu. Oparcie decyzji na sfałszowanych dowodach, czy też wydanie jej w wyniku przestępstwa niewątpliwie nie było oczywiste (trudno nawet sprecyzować, o jakie konkretnie dowody chodzi skarżącemu). Nie zostały przy tym zidentyfikowane takie wartości, które przemawiałyby za dopuszczalnością wznowienia postępowania przez stwierdzenie powyższych faktów orzeczeniem sądu lub innego właściwego organu (niezbędność dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego). Tym bardziej skarżący nie wskazał na takie okoliczności, z których wynikałoby, że postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu, lub z innych przyczyn określonych przepisami prawa. Nie zaistniały zatem przesłanki z art. 145 § 2 i 3 k.p.a., jak trafnie zauważyły organy obydwu instancji.
Poczynione w ramach pierwszego etapu trybu wznowieniowego ustalenia i wnioski organów, mimo popełnienia powyżej zasygnalizowanych uchybień procesowych, nie są obarczone tego rodzaju wadliwością, która zdyskwalifikowałaby obydwa rozstrzygnięcia formalne, wydane w przedmiotowej sprawie. Wyprowadzone z oceny żądania skarżącego (wniosku wraz z uzupełnieniem) końcowe wnioski organów o niedopuszczalności wznowienia postępowania i wydania w tym przedmiocie postanowienia, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., były trafne. Odmowa wznowienia postępowania była zasadna. Sąd stwierdził brak podstaw do uznania, że kwestionowane postanowienia zostały wydane z takim naruszeniem art. 7 oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. – a zaskarżone postanowienie organu II instancji również z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 126 k.p.a. – które mogłoby być uznane za mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Jak już wspomniano, Sąd nie dopatrzył się po stronie organów naruszenia przepisów o właściwości, a zatem nie stwierdził zaistnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., jak też naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.).
W takich warunkach Sąd uznał, że po stronie organów obydwu instancji nie miały miejsca tego rodzaju uchybienia, które dyskwalifikowały zaskarżone postanowienia pod kątem ich zgodności z prawem. W sprawie obiektywnie zaistniały bowiem podstawy do odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczna decyzją Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. znak [...]
Warto również zauważyć, że we wskazanej przez pełnomocnika skarżącego sprawie o sygn. akt II SA/Po [...] tutejszy Sąd wyrokiem z dnia [...] marca 2021 r. uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2020 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. o warunkach zabudowy (znak [...]). Uczynił to jednak wyłącznie z uwagi na uchybienia związane z oceną kwestii formalnych związanych z wniesieniem odwołania przez skarżącego L. K. od postanowienia Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2020 r. znak [...] Sąd ten nie zajął stanowiska w kwestii merytorycznych zarzutów strony.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Końcowo Sąd jeszcze wyjaśnia, że nie rozpoznał wniosku pełnomocnika strony o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (wniosek zawarty w piśmie procesowym z dnia [...] marca 2021 r.), ponieważ stosownie do art. 250 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. rozstrzygnięcie o wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy powinno zapaść w odrębnym postanowieniu.