II SA/Po 723/24

II SA/Po 723/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Edyta Podrazik /sprawozdawca/
Robert Talaga
Wiesława Batorowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 682
art. 3 pkt 2, 3, 4 i 5, art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 1 pkt 7, art. 29 ust. 2 pkt 4, art. 48 ust. 1, 3 i 5, art. 48b ust. 2 i 3, art. 49e pkt 1, art. 49e pkt 2 w zw. z art. 48a ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1073
art. 2 pkt 9a
Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Asesor WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 lutego 2025 r. sprawy ze skargi D. M. na postanowienie W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. postanowieniem z dnia 31 maja 2024 r., nr [...], działając na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.; dalej: "Prawo budowlane") i art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej: "K.p.a."), wstrzymał inwestorowi D. M. roboty budowlane polegające na budowie tymczasowego obiektu budowlanego (domku holenderskiego) położonego na parceli nr [...], o wymiarach w planie 305 cm m x 880 cm i wysokości 280 cm wraz z tarasem w konstrukcji drewnianej o wymiarach 404 cm x 303 cm, znajdującego się na działce nr [...] położnej przy ul. [...] w L. , gmina T. . Jednocześnie poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego w ustawowym terminie oraz o konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej w dalszym toku postępowania zainicjowanego takim wnioskiem.
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu 23 lutego 2024 r. na działce nr [...] przy ul. [...] w [...] ustalił, iż na przedmiotowej nieruchomości, na terenie wyodrębnionej parceli nr [...], zlokalizowany jest obiekt budowlany w konstrukcji szkieletowej, o ścianach i dachu wykonanych z płyty warstwowej, tzw. domek holenderski. Obiekt posadowiony jest na bloczkach betonowych, posiada podwozie i koła. Nie posiada ubezpieczenia komunikacyjnego i rejestracji. Obiekt pełni funkcję rekreacyjną (altana działkowa), a obecny właściciel nie posiada wiedzy kiedy obiekt powstał. Wymiary obiektu wynoszą: 305 cm x 880 cm i wysokość 280 cm. Obiekt połączony jest z tarasem w konstrukcji drewnianej o wymiarach 404 cm x 303 cm. Inwestorem tego obiektu była N. R., która nie przekazała obecnemu właścicielowi żadnej dokumentacji związanej z budową. Organ I instancji ustalił ponadto, że dla przedmiotowego obiektu Starosta [...] nie wydawał jakichkolwiek decyzji administracyjnych dotyczących jego realizacji, ani nie dokonano zawiadomienia o zamiarze jego budowy.
Następnie organ I instancji przytoczył treść art. 3 pkt 5, art. 28 i art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego i wyjaśnił, że sporny obiekt jest obiektem tymczasowym zrealizowanym bez stosownego zgłoszenia lub decyzji o pozwoleniu na budowę. Stwierdzony bowiem w dniu kontroli istniejący na parceli nr [...] na działce nr [...] przy ul. [...] w L. tzw. domek holenderski spełnia definicję obiektu tymczasowego określoną w art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego. Zgodnie zaś z informacjami podanymi przez inwestora w dniu kontroli, przedmiot niniejszego postępowania został zrealizowany przez poprzedniego dzierżawcę parceli nr [...] - czyli przed datą 24 maja 2023 r., gdyż z tym dniem D. M. stał się nowym dzierżawcą parceli nr [...]. W sprawie nie znajdzie więc zastosowania przepis art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego. Dla realizacji tego obiektu wymagane było więc uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę. W przypadku natomiast stwierdzenia budowy obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, co też ma miejsce w niniejszej sprawie, właściwy organ przeprowadza na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane postępowanie administracyjne.
Jednocześnie z materiału dowodowego wynika, że inwestorem obiektu na parceli nr [...] na działce nr [...] przy ul. [...] w L. była N. R., poprzedni dzierżawca parceli. Na podstawie umowy z dnia 24 maja 2023 r. prawo dzierżawy i własność wszelkich nasadzeń, urządzeń i obiektów znajdujących się na przedmiotowej parceli zostały przeniesione na D. M.. Stąd nakazy sformułowane w niniejszym postanowieniu skierowane są do niego jako właściciela obiektu stanowiącego przedmiot niniejszego postępowania.
W zażaleniu z dnia 20 czerwca 2024 r. do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego D. M. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
W uzasadnieniu D. M. wskazał, że organ I instancji niewłaściwie zastosował w przedmiotowej sprawie przepisy art. 3 pkt 5 oraz art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego. Posadowiony domek letniskowy ma bowiem charakter altany działkowej i stanowi budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Nie stanowi on budynku, obiektu małej architektury i nie jest tymczasowym obiektem budowlanym. W konsekwencji domek strony nie jest objęty zakazem zabudowy wynikającym z § 10 pkt 1 planu miejscowego. Dodatkowo należy mieć na uwadze wymiary domku, które całkowicie wpisują się w definicję altany działkowej, dzięki czemu podlegają wyłączeniom spod obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia budowy.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2024 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że sporny obiekt budowlany jest obiektem tymczasowym, ponieważ domek holenderski spełnia funkcję tymczasową określoną w art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego. Mając na uwadze, że obiekt jest posadowiony powyżej 180 dni (inwestorem była N. R., która zbyła zabudowaną parcelę w dniu [...] maja 2023 r.), to organ I instancji prawidłowo zastosował tryb określony w art. 48 Prawa budowlanego.
Odnosząc się do zarzutów strony, że domek typu holenderskiego nie jest obiektem budowalnym, organ odwoławczy powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśnił, że fakt, iż określony przedmiot jest przystosowany do tego, aby przemieszczać go po drogach jako przyczepę, nie przesądza o tym, że nie może być uznany za obiekt budowlany, w szczególności tymczasowy obiekt budowlany, po ustawieniu go na gruncie. Natomiast ewentualne odłączenie domków typu holenderskiego od mediów oraz przemieszczenie ich w obrębie działki, na której były posadowione, nie sprawie, że z tego powodu straciły one cechy obiektu budowlanego. Niepołączona trwale z gruntem przyczepa typu holenderskiego jest obiektem budowlanym w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego. Nawet jednak gdyby przyjąć, że obiekt jest innym obiektem budowlanym pełniącym funkcję rekreacyjno-wypoczynkową o jakiej mowa w art. 2 pkt 9a ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1073; dalej: "u.r.o.d."), to ustawodawca w tej ustawie jasno i precyzyjnie wskazał rozmiar budynku rekreacyjno-wypoczynkowego, który nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę ani nie jest wymagane dokonanie zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 4 Prawa budowlanego. Zatem obiekt zlokalizowany na parceli [...] o wymiarach 305 cm x 880 cm [Pc= 26,84 m2] i wysokości 280 cm wraz z tarasem w konstrukcji drewnianej o wymiarach 404 cm x 303 cm [Pc= 12,24 m2], nie jest altaną działkową, o której mowa w art. 2 pkt 9a u.r.o.d. Skoro bowiem taras przekracza 12 m2, należy go doliczyć do powierzchni obiektu, która łącznie wynosi 39,08 m 2. Zatem budowa takiego obiektu rekreacyjno-wypoczynkowego w świetle przepisów u.r.o.d. wymagałaby uzyskania pozwolenia na budowę.
W odniesieniu do pozostałych zarzutów strony organ odwoławczy wyjaśnił, że organy nadzoru budowlanego wdrażając postępowanie legalizacyjne w związku z dokonaną samowolą budowlaną, na pierwszym etapie postępowania legalizacyjnego nie analizuje zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W sytuacji, w której właściciel parceli będzie wyrażał chęć legalizacji takiego obiektu, organ zobowiąże właściciela do przedłożenia m.in. zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego lub uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub towarzyszącej. Dopiero wówczas będzie dokonana ocena, czy dany obiekt jest zgodny z uchwalonym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a tym samym, czy będzie możliwość jego zalegalizowania.
W skardze z dnia 18 września 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu D. M. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postępowania i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ II instancji, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 2 pkt 5, 9 i 9a oraz art. 13 ust. 1 pkt 2 u.r.o.d., art. 3 pkt 1, pkt 2, pkt 3 i pkt 5 i art. 29 ust. 2 pkt 4 Prawa budowlanego, art. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 roku o zmianie ustawy- Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 29 ust 2 pkt 4 Prawa budowlanego, art. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 roku o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 2 pkt 9a u.r.o.d., § 4 pkt 2 lit a oraz § 10 pkt 1 uchwały nr [...] Rady Gminy T. z dnia 18 maja 2010 roku w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w L. - północny brzeg Jeziora [...] w zw. z art. 7 i art. 87 Konstytucji RP, art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1130; dalej: "u.p.z.p.") w zw. z art. 33 tej ustawy, art. 33 u.p.z.p., art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, a także art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 138 § 2 w zw. z art. 7a i 7b K.p.a.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organ I instancji popełnił błąd w ustaleniach faktycznych sprawy, tj. w wymiarach tarasu przynależnego do domku działkowego, wskazując na wymiar 304 x 404 cm. Tymczasem takie wymiary stoją w sprzeczności z pomiarami poczynionymi przez stronę podczas nabywania prawa dzierżawy oraz wymiarów obiektu wskazanych w dokumentacji Stowarzyszenia Działkowców. Według tych danych oraz wiedzy strony, taras przynależny do altanki działkowej ma powierzchnię całkowitą 12,0 m2 (300 cm x 400 cm). Zatem powierzchnia tarasu nie powinna wliczać się do wymiarów altanki, które również spełniają wymogi ustawowe, bowiem nie przekraczają 35 m2. Posadowiona altana/domek wpisuje się w art. 29 ust. 2 pkt 4 Prawa budowlanego, a zatem nie wymaga pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia z art. 30 Prawa budowlanego. Każdy dzierżawiący parcelę na tym gruncie, staje się "działkowcem" i podlega regulaminowi Stowarzyszenia. Stowarzyszenie zastrzega każdorazowo, że posadawiane altany działkowe muszą spełniać wymogi wskazane w u.r.o.d. Każdy dzierżawca dokonuje zgłoszenia posadowionej przez siebie altany do Stowarzyszenia, wskazując jej wymiary. W przypadku przekroczenia dozwolonych wymiarów, Stowarzyszenie nie wyraża zgody na taki obiekt. W sprawie skarżącego taka sytuacja nie zaistniała.
Dalej, poza niewłaściwym wskazaniem powierzchni obiektu, organy błędnie przyjęły, że posadowiony obiekt budowlany stanowi tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego, co w konsekwencji powoduje jego niezgodność z postanowieniami § 4 pkt 2 oraz § 10 pkt 1 planu miejscowego. Altana strony z pewnością nie stanowi tymczasowego obiektu budowlanego, albowiem nie jest przeznaczona do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki. Nadto, altana nie jest przeznaczona do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jej trwałości technicznej czy też przeniesienia w inne miejsce (koła są dekoracją). Ponadto, definicja ustawowa wyraźnie wskazuje na fakt braku trwałego połączenia z gruntem. Ustawodawca wymienia jako przykład obiektu tymczasowego urządzenia rozrywkowe (czyli np. karuzela), które stawia się bezpośrednio na podłożu, na określony czas, który zwykle stanowi czas danego wydarzenia, podczas którego dostępne są tego typu rozrywki. Dalej, takie urządzenie jest składane, demontowane i przewożone za pomocą środka transportu w inne miejsce. Domek strony z pewnością nie jest tego typu obiektem, bowiem pozostaje trwale, ale nie nierozerwalnie związany z gruntem. Cechą odróżniającą obiekt budowlany od tymczasowego obiektu budowlanego jest zdatność do przemieszczenia obiektu - tymczasowy ją posiada, pozostałe nie. Altana działkowa strony zdecydowanie nie posiada zdatności do przemieszczania. Altana strony została posadowiona w taki sposób, który spowodował niemożność jego przemieszczania i odizolował ten obiekt od ziemi. Konstrukcja ścian tego obiektu nie jest jednak nierozerwalnie połączona z bloczkami betonowymi, na których ją posadowiono. Zastosowanie bloczków betonowych spełnia funkcję ochronną i oddzielającą obiekt od podłoża, które można zastąpić każdym innym sposobem izolowania struktury konstrukcyjnej ścian obiektu od podłoża, jak np. wylewka betonowa. Brak jest w każdym z tych przypadków konieczności prowadzenia wykopu fundamentowego i immanentnego wiązania konstrukcji ścian z fundamentem, w sposób później nierozerwalny, a przez to niezdatny do zaimplementowania w innym miejscu.
W dalszej kolejności skarżący w sposób szczegółowy odniósł się do postanowień planu miejscowego, wskazując jego zdaniem prawidłową ich wykładnię oraz zarzucając ich niezgodność z przepisami u.r.o.d. i Prawa budowlanego.
Końcowo skarżący podniósł, że nabył altanę w jej aktualnym i niezmienionym stanie od poprzedniego właściciela w 2023 r., toteż nie prowadził nigdy nawet prac polegających na posadowieniu altany na bloczkach betonowych. Skoro zatem strona nie prowadziła i nie prowadzi jakichkolwiek prac, decyzja o wstrzymaniu robót budowlanych jest całkowicie bezpodstawna.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Kontroli Sądu poddano postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 sierpnia 2024 r., nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia 31 maja 2024 r., nr [...], wstrzymujące D. M. roboty budowlane polegające na budowie tymczasowego obiektu budowlanego (domku holenderskiego) położonego na parceli nr [...], o wymiarach w planie 305 cm m x 880 cm i wysokości 280 cm wraz z tarasem w konstrukcji drewnianej o wymiarach 404 cm x 303 cm, znajdującego się na działce nr [...] położnej przy ul. [...] w L. , gmina T. , oraz informujące go o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego w ustawowym terminie oraz o konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej w dalszym toku postępowania zainicjowanego takim wnioskiem.
Materialnoprawną podstawą wydanych przez organy nadzoru budowlanego postanowień są przepisy Prawa budowlanego, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471), obowiązującą od 19 września 2020 r. Należy wskazać, że wprowadzone powyższą nowelizacją zmiany w przepisach dotyczących legalizacji samowoli budowlanych stworzyły jednolity, spójny system postępowań legalizacyjnych, opierający się o wspólną procedurę (zob. uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 13 lutego 2020 r., druk sejmowy nr 121, Sejm IX kadencji). Umożliwia on usunięcie skutków samowolnych działań inwestycyjnych oraz przywrócenie stanu zgodności z wymogami Prawa budowlanego.
Na skutek wprowadzonych zmian postępowanie w sprawie samowoli budowlanej rozpoczyna się od wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego).
W takim postanowieniu organ informuje stronę o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Co istotne w kontekście zarzutów skargi, postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (ust. 5). Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1). Taki sam skutek ma wycofanie wniosku, co może nastąpić praktycznie na całym etapie procedury legalizacyjnej (art. 49e pkt 2 w zw. z art. 48a ust. 2). Jeżeli jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną.
Regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej w Prawie budowlanym generalnej zasady wyrażonej w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29 - 31 Prawa budowlanego.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić trzeba, że warunkiem zainicjowania postępowania legalizacyjnego jest stan faktyczny konkretnej sprawy, z którego wynika, że inwestor - pomimo obowiązku - nie dokonał zgłoszenia bądź nie uzyskał pozwolenia na budowę obiektu, dopuszczając się tym samym samowoli budowlanej. W konsekwencji wymaga to poprawnej kwalifikacji samowolnej zabudowy i oceny jej z punktu widzenia wymogów Prawa budowlanego.
Oś sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się przy tym do ustalenia charakteru prawnego obiektu budowlanego zrealizowanego na parceli nr [...], stanowiącej wydzieloną część działki ewidencyjnej nr [...], przy ul. [...] w L. , gmina T. . Zdaniem organów nadzoru budowlanego sporny obiekt budowlany jest obiektem tymczasowym, który dla swojego posadowienia wymagał pozyskania pozwolenia na budowę. Z kolei skarżący podnosi, że obiekt ten wpisuje się w definicję altany działkowej wskazanej w art. 2 pkt 9a u.r.o.d., której posadowienie jest zwolnione z obowiązku zgłoszenia bądź uzyskania pozwolenia na budowę na mocy art. 29 ust. 2 pkt 4 Prawa budowlanego.
Zdaniem Sądu w składzie orzekającym rację w sporze należało przyznać organom rozstrzygającym w sprawie.
W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że podstawę faktyczną wydanego postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych stanowiły ustalenia dokonane w oparciu o wyniki kontroli przeprowadzonej przez pracowników nadzoru budowlanego na działce ewidencyjnym nr [...] przy ul. [...] w L. w dniu 23 lutego 2024 roku. Organ I instancji w toku czynności ustalił, że na przedmiotowej nieruchomości, na terenie wyodrębnionej parceli nr [...], zlokalizowany jest obiekt budowlany w konstrukcji szkieletowej, o ścianach i dachu wykonanych z płyty warstwowej, tzw. domek holenderski. Obiekt posadowiony jest na bloczkach betonowych, posiada podwozie i koła. Nie posiada ubezpieczenia komunikacyjnego i rejestracji. Obiekt pełni funkcję rekreacyjną (altana działkowa), a obecny właściciel nie posiada wiedzy kiedy obiekt powstał. Wymiary obiektu wynoszą: 305 cm x 880 cm i wysokość 280 cm. Obiekt połączony jest z tarasem w konstrukcji drewnianej o wymiarach 404 cm x 303 cm.
Celem kwalifikacji domku holenderskiego jako obiektu budowlanego i zastosowanie względem tego obiektu przepisów ustawy Prawo budowlane konieczne jest stwierdzenie, że odpowiada on definicji ustawowej obiektu budowlanego z art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego. Przepis ten stanowi, że przez obiekt budowlany należy rozumieć budynek, budowlę, bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Ustawowe definicje poszczególnych kategorii obiektów zawarte są odpowiednio w art. 3 pkt 2, 3 i 4 Prawa budowlanego. Przez budynek należy rozumieć obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach (pkt 2), przez budowlę - każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych, elektrowni wiatrowych, morskich turbin wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową (pkt 3), zaś przez obiekt małej architektury - niewielkie obiekty, a w szczególności: a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki (pkt 4).
Zdaniem Sądu bezspornym pozostaje, że sporny domek holenderski nie może zostać uznany za budynek bowiem nie odpowiada on definicji z art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Budynek to taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. O ile domek holenderski posiada przegrody budowlane i dach, to zasadniczo nie ma ani fundamentów, ani nie jest trwale związany z gruntem. Nie spełnia zatem definicji budynku. Domek ten nie jest także obiektem małej architektury. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie wskazuje się natomiast, że domek holenderski jest obiektem budowlanym, albowiem spełnia funkcję obiektu rekreacji indywidualnej, posiada stosowne i niezbędne instalacje, by zapewnić warunki pobytu ludzi dla celów rekreacji, wykonany jest z gotowych wyrobów budowlanych (okna, drzwi, konstrukcja stalowa, ocieplone ściany, dach). Nie trzeba go budować, bo jest już kompletny. Wystarczy go umiejscowić na działce i będzie jako obiekt budowlany gotowy do tego, by spełniać założoną funkcję rekreacji indywidualnej (zob. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 358/21 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zdaniem Sądu organy rozstrzygające w sprawie zasadnie uznały, że przedmiotowy obiekt stanowi tymczasowy obiekt budowlany. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego, przez tymczasowy obiekt budowlany należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przykrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe. Przedmiotowy obiekt posadowiony został na bloczkach betonowych, ułożonych na gruncie. Nie wykazano, aby obiekt ten miał w gruncie umocowanie nadające mu cechy fundamentu. Tym samym, nie można było uznać, że jest on trwale związany z gruntem.
W orzecznictwie sądowoadministracynym podkreśla się, że obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem (jak m.in. barakowozy, obiekty kontenerowe) zaliczany jest do tymczasowych obiektów budowlanych. Aby jednak tymczasowy obiekt budowlany (art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego) mógł być zrealizowany legalnie, muszą być spełnione warunki z art. 29 ust. 1 pkt 7, a więc musi być dokonane zgłoszenie w zakresie budowy tymczasowego obiektu budowlanego. Sam fakt, że obiekt nie jest trwale związany z gruntem, może mieć znaczenia dla jego kwalifikacji jako tymczasowy obiekt budowlany, jednak jego wykonanie i wykorzystywanie w warunkach nieodpowiadających tymczasowemu przeznaczeniu obiektów skutkuje stwierdzeniem samowoli budowlanej wymagającej zastosowania trybu legalizacji z art. 48 Prawa budowlanego. Brak zgłoszenia zamiaru budowy (posadowienia) domku holenderskiego w myśl przepisów art. 29 ust. 1 pkt 7 i art. 30 Prawa budowlanego skutkuje tym, że budowa tego obiektu wymaga pozwolenia na budowę. Bowiem jeżeli tymczasowy obiekt budowlany będzie użytkowany w miejscu ustawienia w okresie dłuższym niż wskazany w art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego, to budowa takiego obiektu wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 1721/20).
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie o ile charakter zabudowy odpowiadał wymogom tymczasowego obiektu budowlanego, to przekroczony został okres jego użytkowania. Zgodnie z definicją z art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane, przez tymczasowy obiekt budowlany należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe. Jak stanowi art. 29 ust. 1 pkt 7 ustawy Prawo budowlane, pozwolenia na budowę nie wymaga budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. W sprawie ustalono, że domek znajdował się na parceli nr [...] przed 24 maja 2023 r., a więc przed dniem podpisania przez skarżącego umowy przeniesienia prawa do dzierżawy działki ogrodowej. Niewątpliwie zatem na dzień orzekania przez organ I instancji został przekroczony dopuszczalny maksymalny okres użytkowania tymczasowego obiektu budowlanego wynoszący 180 dni od jego wzniesienia. Wobec tego nie sposób uznać tego domku za tymczasowy obiekt budowlany nie wymagający uzyskania pozwolenia na budowę.
Zasadnie więc organy rozstrzygające w sprawie zakwalifikowały sporny obiekt budowalny jako tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego, którego posadowienie wymagało uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. W tych okolicznościach sprawy, skoro przedmiotowy obiekt budowlany wybudowano bez uzyskania pozwolenia na budowę, to taki stan faktyczny stanowił przesłankę do zastosowania procedury wskazanej w treści art. 48 Prawa budowanego, zmierzającej do legalizacji samowoli budowlanej.
Odnosząc się do zarzutów skargi, że przedmiotowy obiekt budowlany stanowi altanę działkową, której posadowienie jest zwolnione z obowiązku dokonania zgłoszenia lub uzyskania pozwolenia na budowę wskazać należy, że zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 4 Prawa budowlanego, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa altan działkowych i obiektów gospodarczych, o których mowa w ustawie z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1073). W art. 2 pkt 9a u.r.o.d. ustawodawca jednoznacznie przesądził natomiast, że ilekroć w ustawie mowa jest o altanie działkowej, należy przez to rozumieć wolno stojący budynek rekreacyjno-wypoczynkowy lub inny obiekt budowlany spełniający taką funkcję, położony na terenie działki w rodzinnym ogrodzie działkowym, o powierzchni zabudowy do 35 m2 oraz o wysokości do 5 m przy dachach stromych i do 4 m przy dachach płaskich, przy czym do powierzchni zabudowy nie wlicza się tarasu, werandy lub ganku, o ile ich łączna powierzchnia nie przekracza 12 m2. Tymczasem z ustaleń dokonanych podczas kontroli w dniu 23 lutego 2024 r. wynika, obiekt zlokalizowany na parceli nr [...] posiada wymiary 305 cm x 880 cm [Pc= 26,84 m2] i wysokości 280 cm, a taras w konstrukcji drewnianej posiada wymiary 404 cm x 303 cm [Pc= 12,24 m2]. Sporny obiekt budowlany nie jest więc altaną działkową, o której mowa w art. 2 pkt 9a u.r.o.d. Skoro bowiem taras przekracza 12 m2, należy go doliczyć do powierzchni obiektu, która łącznie wynosi 39,08 m 2.
Sąd nie znalazł przy tym podstaw, aby kwestionować te ustalenia. Pomiary obiektu zostały dokonane przez pracowników organu nadzoru budowanego, który jest organem wyspecjalizowanym, zatem wysoce kompetentnym do prawidłowego wykonania powyższych czynności. Skarżący obecny podczas kontroli nie zgłosił żadnych uwag do protokołu i złożył pod nim podpis. Także na etapie postępowania odwoławczego, w złożonym zażaleniu skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika nie kwestionował dokonanych przez organ I instancji pomiarów. Zarzuty w tym zakresie pojawiły się dopiero na etapie skargi, co stanowi zdaniem Sądu przyjętą wyłącznie na potrzeby kontrolowanej sprawy strategię procesową ukierunkowaną na chęć uniknięcia konsekwencji prawnych związanych z realizacją rzeczonego obiektu. Skarżący kwestionując powyższe wymiary w żaden sposób nie uprawdopodobnił nawet, że zastrzeżenia co do ich prawidłowości są zasadne. Niewystarczające jest bowiem wskazanie, że gdyby sporny obiekt był większy niż wymiary wskazane w u.r.o.d., to Stowarzyszenie Działkowców nie wyraziłoby zgody na jego posadowienie, skoro Sądowi z urzędu wiadomym jest, że na działce nr [...] w L. posadowionych jest kilkadziesiąt obiektów rekreacyjnych, i w stosunku do wielu z nich toczą się już obecnie postępowania naprawcze i legalizacyjne, a w stosunku do kilku z nich wydano już nakazy rozbiórki. Żadnej doniosłości prawnej nie ma także znajdujący się w umowie przeniesienia prawa do dzierżawy działki ogrodowej z dnia 24 maja 2023 r. zapis, że obiekty znajdujące się na tej działce są zgodne z obowiązującym prawem. O zgodności z prawem danego obiektu rozstrzygają bowiem właściwe organy w przewidzianym prawem postępowaniu, a nie osoby fizyczne zawierając umowę cywilnoprawną.
Niezasadne okazały się także zarzuty skargi odnoszące się do wykładni przepisów u.r.o.d. oraz Prawa budowlanego w związku z ustaleniami planu miejscowego i rozważania w zakresie dopuszczalności posadowienia spornego obiektu na terenie Rodzinnych Ogródków Działkowych [...] L. . Zaznaczyć bowiem należy, że postępowanie zmierzające do likwidacji skutków samowoli budowlanej polegającej na budowie bez wymaganego pozwolenia na budowę obiektu budowlanego lub jego części jest podzielone na kilka etapów. Procedurę legalizacji, o której mowa w art. 48 ust. 1 ustawy, otwiera postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, w którym organ dokonuje kwalifikacji wykonanych robót, informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego, jak też o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Dopiero w przypadku złożenia wniosku legalizacyjnego, organ w drodze postanowienia nakłada obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych (w tym m. in. zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego), określając termin jego wykonania. To realizacja tego nakazu determinuje dalszy tok postępowania. Nieprzedstawienie w wyznaczonym terminie dokumentów wskazanych w postanowieniu wydanym na podstawie art. 48b ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, obliguje organ do orzeczenia nakazu rozbiórki. Wniesienie zażalenia od postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych zatrzymało niniejsze postępowanie na pierwszym etapie, nie można więc w tym momencie stwierdzić, jakie rozstrzygnięcia zapadną na dalszych etapach procesu legalizacji. Należy zgodzić się więc z organem odwoławczym, że w świetle przepisów Prawa budowlanego kwestia zgodności inwestycji z postanowieniami planu miejscowego nie może być analizowana na etapie wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych i będzie podlegać ocenie dopiero w toku postępowania legalizacyjnego, zgodnie z art. 48b Prawa budowlanego. Nie może odnieść więc żadnych skutków argumentacja skarżącego, gdyż wszystkie te zarzuty są przedwczesne i jako takie nie podlegają kontroli Sądu na tym etapie postępowania.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "P.p.s.a."), oddalił skargę.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a.