II SA/Po 722/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-01-16
NSAnieruchomościWysokawsa
użytkowanie wieczysteopłata rocznaaktualizacja opłatystwierdzenie nieważnościSKOKPAprawo administracyjneprawo cywilnenieruchomości

WSA w Poznaniu oddalił skargę na postanowienie SKO odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o aktualizacji opłaty za użytkowanie wieczyste, uznając sprawę za cywilną, a nie administracyjną.

Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z 2002 r. dotyczącej aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania, uznając, że sprawa ma charakter cywilny, a nie administracyjny, i nie podlega trybom nadzwyczajnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, podzielając stanowisko SKO.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę M. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z dnia 27 sierpnia 2024 r., którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 10 grudnia 2002 r. dotyczącej aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego działki nr [...]. SKO uzasadniło odmowę tym, że postępowanie o aktualizację opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, a także zmiana stawki procentowej, mają charakter cywilny i nie podlegają trybom nadzwyczajnym właściwym dla spraw administracyjnych. Podkreślono, że pierwotne ustalenia opłat i ich aktualizacje nie były wydawane w formie decyzji administracyjnej, a jedynie pismami lub wypowiedzeniami, a spory w tym zakresie rozstrzygane są w drodze postępowania cywilnego lub przez SKO, którego orzeczenie nie jest decyzją administracyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozpoznając skargę w trybie uproszczonym, oddalił ją. Sąd zgodził się ze stanowiskiem SKO, że postępowanie o aktualizację opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, mimo pewnych odniesień do K.p.a., ma charakter cywilny. Podkreślono, że orzeczenia SKO w tym zakresie nie są decyzjami administracyjnymi, a spory majątkowe o charakterze cywilnym. W związku z tym, stwierdzono, że niedopuszczalne jest stosowanie trybów nadzwyczajnych, takich jak stwierdzenie nieważności decyzji, do tego rodzaju rozstrzygnięć. Sąd wskazał, że wypowiedzenie wysokości opłaty rocznej jest czynnością prawną, a nie decyzją administracyjną, a odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a K.p.a. jest uzasadniona, gdy sprawa nie mieści się w kategorii spraw indywidualnych podlegających rozstrzygnięciu w drodze aktu administracyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Postępowanie dotyczące aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ma charakter cywilny, a nie administracyjny. W związku z tym, odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej tej opłaty nie podlega kognicji sądu administracyjnego w trybie nadzwyczajnym.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że postępowanie o aktualizację opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest uregulowane w ustawach gruntowych i ma charakter cywilny. Orzeczenia SKO w tym zakresie nie są decyzjami administracyjnymi, a spory mają charakter majątkowy. W związku z tym, nie można stosować przepisów K.p.a. dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Pomocnicze

k.p.a. art. 61a

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji może odmówić wszczęcia postępowania, jeśli żądanie zostało złożone przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn, np. gdy sprawa nie mieści się w kategorii spraw indywidualnych podlegających rozstrzygnięciu w drodze indywidualnego aktu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie.

u.g.n. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Aktualizacji opłaty rocznej dokonuje się z urzędu lub na wniosek użytkownika wieczystego.

u.g.n. art. 78

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Reguluje postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego.

u.g.n. art. 79 § 4

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

W postępowaniu przed kolegium ma zastosowanie (jedynie odpowiednio) część przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

u.g.n. art. 81 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Użytkownik wieczysty lub właściwy organ mogą wnieść sprzeciw od orzeczenia kolegium, co powoduje przekazanie sprawy do sądu powszechnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie dotyczące aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ma charakter cywilny, a nie administracyjny. Orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawach aktualizacji opłat za użytkowanie wieczyste nie są decyzjami administracyjnymi. Do orzeczeń SKO w sprawach opłat za użytkowanie wieczyste nie można stosować trybów nadzwyczajnych właściwych dla postępowania administracyjnego, takich jak stwierdzenie nieważności decyzji. Wypowiedzenie wysokości opłaty rocznej jest czynnością prawną, a nie decyzją administracyjną.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącej, że sprawa ma charakter administracyjny i podlega trybom nadzwyczajnym.

Godne uwagi sformułowania

sprawa o aktualizację opłaty z tytułu użytkowania wieczystego jak i zmianę stawki procentowej miała i ma w całości charakter cywilny wydawane przez kolegium orzeczenie nie jest decyzją administracyjną nie można stosować przepisów regulujących instytucję wznowienia postępowania, czy też stwierdzenia nieważności decyzji

Skład orzekający

Edyta Podrazik

przewodniczący

Danuta Rzyminiak-Owczarczak

członek

Paweł Daniel

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie cywilnoprawnego charakteru postępowań dotyczących aktualizacji opłat za użytkowanie wieczyste i wyłączenie stosowania do nich trybów nadzwyczajnych właściwych dla postępowania administracyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury związanej z opłatami za użytkowanie wieczyste i stwierdzeniem nieważności decyzji w tym zakresie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii rozgraniczenia między prawem administracyjnym a cywilnym w kontekście opłat za użytkowanie wieczyste, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości i praktyków prawa.

Czy opłata za użytkowanie wieczyste to sprawa administracyjna czy cywilna? Sąd wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 722/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-01-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Edyta Podrazik /przewodniczący/
Paweł Daniel /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 61a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 16 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 stycznia 2025 roku sprawy ze skargi M. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 sierpnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Uzasadnienie
Postanowieniem z 27 sierpnia 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również jako: "Kolegium" lub "SKO") po rozpoznaniu wniosku M. L. (dalej również jako: "Skarżąca") sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji z 10 grudnia 2002 r. w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego działki nr [...] położonej w K. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 10 grudnia 2002 r. w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wyżej wymienionej działki.
Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym.
Skarżąca pismem z dnia 18 grudnia 2023 r. stanowiącym uzupełnienie odwołania z dnia 20 grudnia 2018 r. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z 10 grudnia 2002 r. w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego działki nr [...] w K..
W uzasadnieniu postanowienia z 27 sierpnia 2024 r. w powołaniu na treść art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024, poz. 572, ze zm., dalej jako "K.p.a.") SKO wskazało, że organ administracji może odmówić wszczęcia postępowania, jeśli żądanie wszczęcia postępowania zostało złożone przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że aktualizacji opłaty rocznej dokonuje się z urzędu lub na wniosek użytkownika wieczystego stosownie do art. 77 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1145, dalej jako: "u.g.n."). Ponadto SKO wyjaśniło, że zmiany powyżej wskazanych stawek dokonuje się w trybie przewidzianym w art. 78-81 u.g.n.
Kolegium wyjaśniło, że pierwotnym użytkownikiem wieczystym działki nr [...] z której została wydzielona działka nr [...] były [...] Koleje [...], które nabyły to prawo na mocy decyzji Wojewody [...] z 19 kwietnia 2000 r. w której jako stawkę procentową opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego w/w działki wskazano 1%. W dniu 20 grudnia 2001 r. na mocy aktu notarialnego rep. A nr [...] [...] Koleje [...] dokonały w celu wygaśnięcia zobowiązania podatkowego zbycia tego prawa na rzecz Gminy [...]. Pismem z 18 stycznia 2002 r. Starosta [...] poinformował Gminę [...] jako nabywcę prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa oznaczonego jako działka nr [...] pow. 0,1643 ha położonej w K., że opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego wyżej wymienionego gruntu wynosi [...] zł co stanowi 3% wartości gruntu. Następnie wypowiedzeniem z 10 grudnia 2002 r. nr [...] Starosta [...] dokonał aktualizacji opłaty rocznej w związku ze wzrostem wartości gruntu oszacowanym przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym z dnia 30 listopada 2002 r. na kwotę [...]zł, co przy zastosowaniu 3% stawki ustalało kwotę opłatę na [...] zł. SKO zaznaczyło, że w przedmiotowej sprawie nie została więc wydana decyzja administracyjna, gdyż obowiązująca w tym zakresie procedura związana ze zmianą stawek procentowych jak i aktualizacją opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego nie przewiduje takiej formy załatwienia tej sprawy.
Ponadto SKO wskazało, że analiza przepisów nie budzi większych wątpliwości interpretacyjnych i prowadzi do jednoznacznego wniosku, że postępowanie o aktualizację opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jak i zmianę stawki procentowej przebiega w dwóch fazach. W pierwszym etapie, postępowanie to jest prowadzone przed samorządowym kolegium odwoławczym, w drugim zaś - jeśli do niego dojdzie - toczy się przed sądem powszechnym, w drodze procesu cywilnego. Pomimo tego jednak, że w postępowaniu przed kolegium, na mocy art. 79 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma zastosowanie (jedynie odpowiednio) część przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, to jednak sprawa o aktualizację opłaty z tytułu użytkowania wieczystego jak i zmianę stawki procentowej miała i ma w całości charakter cywilny,
Mając na względzie powyższe w ocenie SKO nie budzi wątpliwości fakt, że sprawa dotycząca aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nie ma charakteru sprawy administracyjnej, w związku z czym w przedmiotowej sprawie niedopuszczalne jest również prowadzenie postępowania w trybie nadzwyczajnym. Jak dalej podkreśliło Kolegium z wyjątkiem przypadków wyraźnie przewidzianych prawem ustanawianie użytkowania wieczystego i kształtowanie elementów treści stosunku prawnego użytkowania wieczystego następuje wyłącznie cywilnoprawnymi oświadczeniami woli oraz czynnościami cywilnoprawnymi właściciela i użytkownika wieczystego. SKO wyjaśniło, że w zasadzie tryb nadzwyczajny może być stosowany tylko do decyzji administracyjnej czy postanowienia, a taka w sprawie objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności złożonym przez Skarżącą nie została dotychczas wydana, gdyż Starosta [...] poinformował Gminę K. o wypowiedzeniu przedmiotowej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego działki nr [...] pismem z dnia 10 grudnia 2002 r. znak: [...]
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła M. L..
W ocenie Skarżącej Starosta [...] nie wypowiedział użytkownikowi stawki za użytkowanie wieczyste i pomimo, że stawka wynosi 1% zaczął naliczać 3% podczas zmiany użytkowania wieczystego.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaznaczenia wymaga, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 zwanej dalej: "p.p.s.a.") Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 §1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 10 grudnia 2002 r. w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego działki nr [...] położonej w K..
Postępowanie o aktualizację rocznej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, uregulowane było i jest w ustawach gruntowych. Obecnie normuje je w art. 78 – 81 ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Jest to więc postępowanie szczególne. Istota jego polega na tym, że jeśli właściwy organ zamierza zaktualizować opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej to, przed jej aktualizacją, powinien wypowiedzieć na piśmie użytkownikowi wieczystemu wysokość opłaty dotychczasowej. Użytkownik wieczysty może zaś (niegodząc się na zaproponowaną wysokość nowej opłaty) wnieść do samorządowego kolegium odwoławczego, właściwego ze względu na położenie nieruchomości, wniosek o ustalenie, że aktualizacja wspomnianej opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Wniosek ten użytkownik wieczysty – jak określa to art. 78 ust. 3 u.g.n. - składa przeciwko właściwemu organowi. Kolegium zaś po doręczeniu odpisu wniosku ww. organowi, wyznacza rozprawę, podczas której powinno dążyć do polubownego załatwienia sprawy w drodze ugody. Jeżeli do niej nie dojdzie, kolegium wydaje orzeczenie, od którego nie przysługuje odwołanie, bowiem zarówno użytkownik wieczysty, jak i właściwy organ mogą – na zasadzie art. 81 ust. 1 u.g.n. - wnieść sprzeciw, co jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego i powoduje, że kolegium przekazuje właściwemu sądowi akta sprawy wraz ze sprzeciwem, przy czym wniosek – wniesiony w trybie art. 78 ust. 1 u.g.n. - zastępuje w nim pozew a orzeczenie kolegium traci w ten sposób moc.
Ponadto podkreślenia wymaga, że postępowanie o aktualizację opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przebiega w dwóch fazach. W pierwszym etapie, postępowanie to jest prowadzone przed samorządowym kolegium odwoławczym, w drugim zaś (jeśli do niego dojdzie) - toczy się przed sądem powszechnym, w drodze procesu cywilnego. Pomimo tego jednak, że w postępowaniu przed kolegium, na mocy art. 79 ust. 4 u.g.n., ma zastosowanie (jedynie odpowiednio) część przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, to jednak sprawa o aktualizację opłaty z tytułu użytkowania wieczystego ma w całości charakter cywilny. Jak podkreślił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 1457/10, Baza NSA, odpowiednie w tym przypadku stosowanie przed Kolegium części przepisów K.p.a nie oznacza bowiem, że sprawa dotycząca opłaty z tytułu użytkowania wieczystego staje się sprawą administracyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 342/12, Baza NSA, wyjaśnił, że punktem wyjścia dla argumentacji przemawiającej za niedopuszczalnością stosowania w omawianej materii trybów nadzwyczajnych, jest przyjęcie poglądu, że wydawane przez kolegium orzeczenie nie jest decyzją administracyjną. Znamienne jest bowiem to, że ustawa o gospodarce nieruchomościami, mówiąc o rozstrzygnięciu Kolegium posługuje się nie terminem "decyzja" a używa określenia "orzeczenie". Zatem, choć każda decyzja stanowi rodzaj orzeczenia, nie każde jednak orzeczenie jest decyzją administracyjną. Zwrócić przy tym należy uwagę, iż gdyby ustawodawca nie widział różnic pomiędzy decyzją a orzeczeniem, wydawanym w trybie art. 79 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to nic nie stało na przeszkodzie by rozstrzygnięcie to określać właśnie mianem decyzji administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił również, że – po myśli art. 79 ust. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami – orzeczenie lub ugoda, której kolegium nadało klauzulę wykonalności, podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej. Okoliczność ta również wskazuje na ich odmienność od orzeczeń wydawanych w procedurze administracyjnej. Poza tym postępowanie uregulowane w art. 78 – 81 ustawy o gospodarce nieruchomościami wszczyna nie wniosek strony, jak w przypadku postępowań administracyjnych a w tym przypadku uprawniony składa wniosek "przeciwko właściwemu organowi" (art. 78 ust. 3). Inaczej mówiąc, postępowanie inicjuje żądanie skierowane, podobnie jak pozew, przeciwko drugiej stronie. Ponadto, wspomniane wyżej przepisy ustawy gruntowej zawierają szereg regulacji procesowych, dotyczących postępowania o aktualizację rocznej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, np. w kwestii właściwości (w tym również miejscowej) organu, obowiązujących terminów, rodzaju środka zaskarżenia (sprzeciw), czy właściwości miejscowej sądu. Charakterystyczne jest przy tym, że po wniesieniu sprzeciwu, kolegium przekazuje sądowi powszechnemu całe akta prowadzonej dotąd sprawy.
W związku z tym nie można, dokonując wykładni art. 79 ust. 7 u.g.n. twierdzić, że przewidziane w nim rodzaje przepisów K.p.a., które mają odpowiednie zastosowanie w tym szczególnym postępowaniu przed kolegium, zostały wymienione jako "m.in." Jest to bowiem wymienienie enumeratywne. Jeśliby bowiem ustawodawca zamierzał, by w tym postępowaniu stosowano generalnie kodeks postępowania administracyjnego (choć odpowiednio i z wyłączeniem przepisów o odwołaniach i zażaleniach) to nie precyzowałby jednocześnie, jakie przepisy tego kodeksu mają w tym przypadku zastosowanie. Dokładne zaś określenie rozdziałów i działu (postępowanie) tego kodeksu, które mają odpowiednie zastosowanie w omawianym postępowaniu przed kolegium, prowadzi do wniosku, że przepisy te stanowią listę zamkniętą. Potwierdza ten tok myślowy także szczególna regulacja zawarta w art. 78 ust. 1 u.g.n. in fine, w której ustawodawca zaznaczył by do doręczenia wypowiedzenia stosowano (wprost) przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W postępowaniu tym nie stosuje się więc odpowiednio całego kodeksu postępowania administracyjnego a jedynie, wybrane przez ustawodawcę unormowania zawarte w tym kodeksie. Trudno jest zatem w tej sytuacji mówić o trybie administracyjnym (przepis art. 79 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wymienia np. przepisów rozdziału 2 K.p.a. – Zasady ogólne). Właściwym wydaje się więc określenie omawianego postępowania mianem postępowania szczególnego.
Wprawdzie z woli ustawodawcy przedmiotowy spór między użytkownikiem wieczystym a właściwym organem administracji, reprezentującym właściciela gruntu, ma rozstrzygać organ administracji, jakim jest samorządowe kolegium odwoławcze, to jednak wydane w tym przedmiocie orzeczenie nie jest decyzją administracyjną (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 306/06, Baza NSA). Orzeczenie kolegium, wydawane na podstawie art. 79 ust. 3 u.g.n. a wskazujące, czy aktualizacja opłaty rocznej była uzasadniona wydawane są w administracyjnej fazie postępowania aktualizacyjnego i nie dotyczą żadnych uprawnień czy obowiązków określonych bezpośrednio w przepisach prawa powszechnie obowiązującego (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2013 r., sygn. akt I OPS 12/13, Baza NSA). Samorządowym kolegiom odwoławczym powierzono rozpoznawanie sporów o wysokość opłaty za użytkowanie wieczyste, a więc sporów majątkowych o charakter cywilnym. Skoro kolegia rozstrzygają merytorycznie spór cywilnoprawny, to akt kończący takie postępowanie nie stanowi decyzji administracyjnej. Przedmiotowe orzeczenia nie kwalifikują się do uznania ich za decyzje administracyjne. Stanowią one odrębny rodzaj rozstrzygnięcia, co specjalnie podkreślił ustawodawca, używając nazwy "orzeczenie" (zob. J.P. Tarno, A. Wrzesińska - Nowacka, Postępowanie w sprawach opłaty za użytkowanie wieczyste, Samorząd Terytorialny nr 7 - 8 z 1995 r., str. 109 i nast.).
Skoro zaś z woli ustawodawcy, wyrażonej w art. 79 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w sprawie podwyższenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nie stosuje się przepisów regulujących zwykłe środki zaskarżenia, to tym bardziej nie można stosować przepisów regulujących instytucję wznowienia postępowania, czy też stwierdzenia nieważności decyzji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 6/12, Baza NSA). Brak wyraźnego wyłączenia w przepisie art. 79 ust. 7 ustawy stosowania do postępowania przed kolegiami przepisów postępowania odnoszących się do nadzwyczajnych trybów postępowania nie może automatycznie przesądzać, iż przepisy te znajdują zastosowanie. Z uwagi na cywilnoprawny charakter opłat z tytułu użytkowania wieczystego oraz przewidzianą przez ustawodawcę możliwość wniesienia sprzeciwu od orzeczenia kolegium do sądu powszechnego, w wyniku czego orzeczenie takie traci moc, wyłączone jest stosowanie do orzeczeń kolegiów nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego. Orzeczenie kolegium rozstrzyga bowiem sprawę cywilną i nie powoduje, że nabiera ona charakteru sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 K.p.a., kończonej rozstrzygnięciem mogącym podlegać wzruszeniu w trybie nadzwyczajnych środków zaskarżenia (zob. M. Jachowicz, M. Kotulski, Postępowanie w sprawie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, w: Aktualne problemy postępowań w administracji publicznej pod red. G. Krawca, Sosnowiec 2013 r., str.109 i nast.).
Nadto, przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, regulujące postępowanie w sprawie aktualizacji rocznej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, nie zawierają żadnego szczególnego przepisu, który umożliwiałby prowadzenie trybu nadzwyczajnego do orzeczenia wydanego na podstawie art. 79 ust. 3 tej ustawy. Tryb nadzwyczajny może być bowiem stosowany w innych przypadkach niż w stosunku do decyzji administracyjnej i zażalenia, ale wyłącznie na zasadzie przepisu szczególnego. Takim przepisem szczególnym jest np. art. 20 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2017 r., poz. 2097 ze zm.), który umożliwia zastosowanie przepisów: o stwierdzenie nieważności decyzji, o wznowienie postępowania i o uchyleniu lub zmianie decyzji, w stosunku do wydanych, w oparciu o poprzedni stan prawny, zaświadczeń.
Stosownie do art. 61a § 1 K.p.a. odmowa wszczęcia postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wydaje się, jeżeli zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Wprawdzie nie wymieniono w tym przepisie wprost przesłanek, które miałyby przesądzać o odmowie wszczęcia postępowania "z innych uzasadnionych przyczyn", nie mniej - mając na uwadze charakter i usytuowanie tej wstępnej fazy poprzedzającej postępowanie właściwe - nie ma podstaw do przyjęcia, żeby wydając takie postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania organ rozstrzygał w nim kwestie materialnoprawne. W postanowieniu tym organ może np. wskazać jako przyczynę uzasadniającą odmowę wszczęcia to, że sprawa będąca przedmiotem wniosku nie mieści się w ogóle w kategorii spraw indywidualnych podlegających rozstrzygnięciu w drodze indywidualnego aktu administracyjnego. Do tej kategorii zaliczyć trzeba sprawy o charakterze cywilnym, dla których nie przewidziano administracyjnoprawnej formy rozstrzygania, albo też sprawy należące wprawdzie do spraw publicznoprawnych, ale dla załatwienia których nie przewidziano żadnej formy aktu administracyjnego. Przesłanka odmowy wszczęcia postępowania "z innych uzasadnionych powodów" dotyczy zatem przede wszystkim sytuacji, w których sprawa w ogóle nie podlega załatwieniu przez organ administracyjny w formie decyzji (ma charakter cywilnoprawny, uprawnienia bądź obowiązki wynikają z mocy samego prawa, brak przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji).
Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wypowiedzenie wysokości dotychczasowej opłaty rocznej za grunt oddany w użytkowanie wieczyste wraz z ofertą wysokości nowej opłaty jest jednostronną czynnością prawną zawierającą oświadczenie woli (art. 60 Kodeksu cywilnego) składane przez stronę umowy o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Wypowiedzenie takie nie jest indywidualnym aktem administracyjnym, w szczególności decyzją administracyjną.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, natomiast argumentacja skargi pozostaje bez znaczenia dla wyniku niniejszej formalnie a nie merytorycznie zakończonej sprawy.
Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI