II SA/Po 717/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2021-08-26
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościpodział nieruchomościdroga publicznacel publicznyplan miejscowygospodarka nieruchomościamiWSA Poznańprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę właścicieli na decyzję zatwierdzającą podział ich nieruchomości z urzędu na działkę pod drogę publiczną, uznając zgodność działań organów z prawem.

Skarżący J. B. i H. B. kwestionowali decyzję o zatwierdzeniu z urzędu podziału ich nieruchomości na działkę pod drogę publiczną. Argumentowali, że podział nie był niezbędny do realizacji celu publicznego i że postępowanie było prowadzone przez organ, który wcześniej uczestniczył w uchwalaniu planu zagospodarowania przestrzennego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, stwierdzając, że wejście w życie planu miejscowego, który przewiduje drogę publiczną, czyni nieruchomość niezbędną dla celu publicznego, a przepisy nie wyłączają możliwości prowadzenia postępowania przez organ uczestniczący w procedurze planistycznej.

Sprawa dotyczyła skargi J. B. i H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. o zatwierdzeniu z urzędu podziału ich nieruchomości na działkę pod drogę publiczną. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami, twierdząc, że podział nie był niezbędny do realizacji celu publicznego i że postępowanie było prowadzone przez organ, który miał konflikt interesów, uczestnicząc wcześniej w uchwalaniu planu zagospodarowania przestrzennego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę. Sąd wyjaśnił, że kontrola sądu administracyjnego polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Stwierdził, że skarga została wniesiona w terminie, a zarzuty dotyczące odrzucenia skargi przez SKO były chybione. Odnosząc się do meritum sprawy, Sąd uznał, że przepis art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że podział nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych, jest spełniony, gdy nieruchomość jest przeznaczona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele publiczne, takie jak budowa drogi. Sąd podkreślił, że wejście w życie planu miejscowego, który przewiduje przebieg drogi publicznej przez działkę, czyni ją niezbędną dla celu publicznego. Sąd odrzucił również zarzut konfliktu interesów, wskazując, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dopuszczają sytuacje, w których organ rozstrzygający sprawę może być powiązany z organem uchwalającym plan miejscowy, a decyzja o podziale nieruchomości nie ma charakteru uznaniowego, jeśli jest zgodna z przepisami. W związku z tym Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, podział nieruchomości z urzędu jest dopuszczalny, gdy nieruchomość jest przeznaczona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod cel publiczny, jakim jest droga publiczna. Wejście w życie planu miejscowego przesądza o niezbędności nieruchomości dla celu publicznego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wymaga dodatkowego wykazywania 'niezbędności' podziału nieruchomości do realizacji celu publicznego, jeśli plan miejscowy przewiduje taki cel. Samo przeznaczenie nieruchomości w planie na drogę publiczną spełnia przesłankę warunkującą możliwość podziału z urzędu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (25)

Główne

u.g.n. art. 93 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 93 § 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 93 § 4

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 96 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 96 § 4

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 97 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 97 § 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Podział nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych.

Pomocnicze

u.g.n. art. 6 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Wydzielanie gruntów pod drogi publiczne jest celem publicznym.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości

K.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 138 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 53 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym pod drogę publiczną stanowi przesłankę do podziału z urzędu. Przepisy nie wyłączają możliwości prowadzenia postępowania o podział nieruchomości przez organ, który uczestniczył w uchwalaniu planu miejscowego. Skarga wniesiona bezpośrednio do sądu administracyjnego przed upływem terminu jest wniesiona w terminie.

Odrzucone argumenty

Podział nieruchomości z urzędu nie był niezbędny do realizacji celu publicznego. Organ prowadzący postępowanie miał konflikt interesów, uczestnicząc w uchwalaniu planu miejscowego. Skarga powinna zostać odrzucona z powodu wniesienia jej po terminie (argument SKO, który został odrzucony przez WSA).

Godne uwagi sformułowania

Nieruchomość staje się bowiem niezbędna na cel publiczny już w chwili wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym dokonano ustaleń co do przebiegu drogi publicznej. Zatem przy braku stosownej podstawy prawnej, nie można wyłączać takiej kompetencji w postępowaniu o podział nieruchomości. Decyzja o podziale nieruchomości nie ma charakteru uznaniowego, co oznacza, że jeżeli proponowany podział jest zgodny z przepisami regulującymi dopuszczalność podziału, to organ nie może odmówić jego zatwierdzenia.

Skład orzekający

Danuta Rzyminiak-Owczarczak

przewodniczący sprawozdawca

Jan Szuma

sędzia

Arkadiusz Skomra

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących podziału nieruchomości z urzędu na cele publiczne, zwłaszcza w kontekście planów miejscowych oraz dopuszczalności prowadzenia postępowania przez organy związane z procesem planistycznym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału nieruchomości pod drogę publiczną na podstawie planu miejscowego. Interpretacja przepisów o konflikcie interesów może być rozwijana w innych kontekstach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podziału nieruchomości z urzędu na cele publiczne, co jest częstym źródłem sporów. Wyjaśnia kluczowe przesłanki i ograniczenia prawne, co jest istotne dla prawników i właścicieli nieruchomości.

Podział nieruchomości z urzędu na drogę publiczną – kiedy plan miejscowy wystarczy?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 717/20 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-08-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /przewodniczący sprawozdawca/
Jan Szuma
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne
Scalanie gruntów
Sygn. powiązane
I OSK 211/22 - Wyrok NSA z 2025-02-04
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 65
art. 6 pkt 1, art. 93 ust. 1, art. 93 ust. 2, art. 93 ust. 4, art. 96 ust. 1, art. 96 ust. 4, art. 97 ust. 1, art. 97 ust. 3 pkt 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Dnia 26 sierpnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 sierpnia 2021 roku sprawy ze skargi J. B. i H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2020 roku nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] maja 2020 r., nr [...], Prezydent M. L. z urzędu zatwierdził podział nieruchomości stanowiącej współwłasność J. B. i H. B., położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] ark. mapy [...], obręb L., na działki: nr [...] o pow. 0,0200 ha oraz nr [...] o pow. 0,0581 ha. Podział nieruchomości przedstawiony został na mapie wykonanej przez geodetę uprawnionego, która stanowi integralną część decyzji. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia podano art. 93 ust. 1, 2 i 4; art. 96 ust. 1 i 4; art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2020 r., poz.65) w zw. z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz.U. z 2004 r., Nr 268, poz. 2663) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 - dalej K.p.a.).
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że podział nieruchomości ma na celu wydzielenie, zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, działki nr [...] pod drogę publiczną – cel publiczny w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie ze wstępnym projektem podziału. O wszczęciu z urzędu postępowania właściciele nieruchomości zostali poinformowani zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2019 r.
Z wnioskiem o wydanie decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości z urzędu wystąpił Naczelnik Wydziału Gospodarki Nieruchomościami w Urzędzie M. L.. Mapę z projektem podziału nieruchomości sporządzono w oparciu o pozytywną opinię Wydziału Architektury, Planowania Przestrzennego i Budownictwa UM L., wyrażoną w piśmie z dnia [...] grudnia 2019 r., nr opinii [...] o zgodności przyjętych rozwiązań z ustaleniami planu miejscowego obowiązującego dla przedmiotowego terenu - miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie "Z." w L. przyjętego uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej L. z dnia [...] lutego 2021 r. (Dz.Urz. Woj. Wlkp. z 2012 r., poz. 1454). Zgodnie z tym planem działka o nr ewid. [...] z ark. mapy [...] położona jest na terenie jednostek strukturalnych oznaczonych symbolami:
- 256MN/U - tereny zabudowy mieszkaniowo-usługowej jednorodzinnej;
- 251KDD - tereny dróg publicznych klasy dojazdowej.
Organ wskazał, że nowo wydzielona działka nr [...] położona jest na terenie jednostki strukturalnej oznaczonej symbolem 251 KDD, natomiast nowo wydzielona działka nr [...] położona jest na terenie jednostki strukturalnej oznaczonej symbolem [...] Nowo powstała działka nr [...] posiada dostęp do układu dróg publicznych – ulicy [...] poprzez nowo wydzieloną działkę nr [...], przeznaczoną w planie miejscowym pod tereny dróg publicznych klasy dojazdowej.
Organ wyjaśnił ponadto, że w aktach sprawy ujawniono protokół [...] przyjęcia granic nieruchomości położonej w obrębie L., Miasto L. – AM 51, numer działki [...], nr KW [...], z działkami sąsiednimi wraz ze szkicem polowym. Dokumentacja dotycząca podziału nieruchomości została sporządzona w formie operatu i została przyjęta do zasobu ODGiK w L. w dniu [...] lutego 2020 r. pod nr [...] Podano, że decyzja stanowi podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej oraz katastrze nieruchomości.
Wskazano również, że pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. do sprawy zgłosił się pełnomocnik J. B. i H. B., przedstawiając stanowisko w sprawie. Pełnomocnik wyjaśnił, że J. B. i H. B. nie wyrażają zgody na podział nieruchomości i ewentualne przejęcie własności ich działki o nr ewid. [...], akt. mapy [...], albo jej części, oraz sprzeciwiają się poszerzeniu drogi kosztem ich nieruchomości. Podniesiono, że inne nieruchomości w sąsiedztwie posiadają już odpowiedni dostęp do drogi publicznej i to od dłuższego czasu, zatem nie ma potrzeby, aby prowadzić procedurę zmierzającą do poszerzenia drogi w tej spawie. Zdaniem stron postępowania, jeśli konieczność poszerzenia drogi występowałaby, to poprawa dostępu do innych nieruchomości powinna odbywać się kosztem tych nieruchomości, które z drogi takiej miałyby korzystać, a nie kosztem nieruchomości sąsiednich, należących do innych właścicieli. Podniesiono, że w tym przypadku nie występuje realny cel publiczny dla projektowanych zmian przebiegu granic, podziału nieruchomości oraz wywłaszczenia – jakie są niezbędnym warunkiem takich czynności w świetle przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W terminie ustawowym J. B. i H. B. wnieśli odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] maja 2020 r. Zaskarżonej decyzji zarzucono wydanie z naruszeniem art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 9 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 97 ust. 3 pkt. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez niewyjaśnienie, z jakich powodów wszczęto postępowanie podziałowe z urzędu, choć tego rodzaju czynność, jako ingerująca w prawo własności i to dotyczące nieruchomości jest wyjątkiem i powinna mieć w związku z tym mocne podstawy faktyczne, prawne, jak i należyte uzasadnienie aksjologiczne oraz z naruszeniem art. 107 § 3 K.p.a. w wyniku pominięcia w wydawanej decyzji istotnych dla sprawy okoliczności mających na celu określenie niezbędności wszczynanego z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie podziału prywatnej nieruchomości.
Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze(dalej SKO, Kolegium) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] maja 2020 r. W podstawie rozstrzygnięcia podano art. 93 ust. 1 oraz art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: u.g.n.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło treść art. 93 oraz art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n., wskazując w oparciu o orzecznictwo sądowoadministracyjne (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Gl 160/18; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Po 1122/13), że nieruchomość staje się niezbędna na cel publiczny w chwili wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym dokonano ustaleń co do przebiegu drogi publicznej. W związku z objęciem działki o nr ewid. [...] w części jednostką strukturalną 251KDD – przeznaczenie pod teren dróg publicznych klasy dojazdowej na mocy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie "Z." w L. podjętego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej L. z [...] lutego 2012 r. (Dz.Urz.Woj.Wlkp. z 2021 r., poz. 1454), to w tej części w stosunku do działki J. B. i H. B. została spełniona przesłanka warunkująca możliwość dokonania podziału nieruchomości z urzędu. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium uznało zarzuty te za nieuzasadnione. Zarówno bowiem wszczęcie postępowania, jego prowadzenie, jak i zakończenie kwestionowaną decyzją, nastąpiło zgodnie z przepisami u.g.n. oraz K.p.a. Również materiał dowodowy został zgromadzony w sposób prawidłowy i dostateczny, a także został prawidłowo oceniony. Skoro w m.p.z.p. przewidziano przebieg drogi publicznej przez działkę skarżących, to już wówczas w momencie wejścia w życie planu przesądzono, ze nieruchomość skarżących stała się niezbędna dla realizacji tegoż celu publicznego.
Pismem z dnia [...] września 2020 r. J. B. i H. B. (zwani dalej "skarżącymi"), reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję SKO w L. z dnia [...] lipca 2020 r., zaskarżając ją w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 9 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n. poprzez niewyjaśnienie, również w toku postępowania odwoławczego, z jakich powodów uznane zostało, iż w sprawie występuje okoliczność, że podział nieruchomości jest niezbędny do realizacji celów publicznych, który to warunek jest konieczną przesłanką zainicjowania z urzędu postępowania o podział nieruchomości, a także naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. w wyniku nieustosunkowania się w zaskarżonej decyzji do wszystkich zarzutów skarżących, w tym wskazujących na kwestię niezbędności podziału dla celów publicznych prywatnej nieruchomości, przez co błędnie nie uchylono zaskarżonej decyzji organu I instancji mimo występowania ku temu przesłanek.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu na ich rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi zarzucono, że na wniosek tego samego organu wszczęto postępowanie, ten sam organ opiniował projekt podziału nieruchomości, po czym ten sam organ wydawał decyzję zatwierdzającą projekt tego podziału. Wszystkie te kluczowe dla sprawy czynności podejmowane były przez struktury tego samego Urzędu Miasta L. choć tak, zdaniem skarżących, być nie powinno.
Dodano, że wcześniej ten sam organ brał udział w uchwalaniu planu zagospodarowania przestrzennego, który stał się w postępowaniu niniejszym kluczowym dla organów administracyjnych powodem dla wszczęcia postępowania, jak i podejmowanych dalszych decyzji zmierzających do podziału cudzej nieruchomości. Tego rodzaju skupienie wszelkich kompetencji w tych samych rękach prowadzi do sytuacji, że organ wydaje decyzję właściwie na swój wniosek, na skutek swej opinii i w swojej sprawie, co zdaniem skarżących, rażąco sprzeczne jest z duchem demokratycznego państwa prawa.
Odnosząc się do treści art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n. wskazano, że podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, ale tylko wówczas kiedy jest on niezbędny do realizacji celów publicznych, a przesłanka niezbędności nie została spełniona w sprawie, a organy nie poddały spełnienie tej przesłanki pod analizę zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego oraz zasadami postepowania dowodowego. Skarżący podnieśli, że nie zgadzają się z poglądami prawnymi Kolegium oraz przytoczonymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poglądami sądów administracyjnych co do roli miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości wszczynanego z urzędu. Zdaniem skarżących, art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n. wyraźnie wskazuje jako przesłankę wszczęcia postępowania o podział niezbędność takiego podziału i to w celu publicznym, czyli dla realizacji celów publicznych. Te dwa warunki według skarżących muszą wystąpić łącznie. Nie mają one przy tym charakteru abstrakcyjnego i nie wynikają one jedynie z samej treści planu zagospodarowania przestrzennego. Wynikająca z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a przeprowadzona w oparciu o orzecznictwo sądowoadministracyjne, interpretacja tego przepisu byłaby wykładnią contra legem, co jest nie do zaakceptowania. Skarżący podnieśli, że organy wszczynając procedurę podziału z urzędu winny były wykazać nie tylko, jaki cel publiczny ma być realnie (a nie jedynie potencjalnie) zrealizowany przez proponowany podział, ale również, że cel ten jest niezbędny, podobnie jak to, że i podział musi być niezbędny dla realizacji tego celu publicznego. Niezbędność oznacza zaś, że sam cel publiczny, który uzasadniać ma, że podział jest konieczny i niemożliwy do zrealizowania w inny sposób, jak też, że sam podział jest w tym celu konieczny i nie ma możliwości zrealizowania tego celu w inny sposób. Zdaniem skarżących, organy administracji publicznej nie spełniły tych wymogów.
Zwrócono uwagę, że żaden istotny cel publiczny w tej konkretnej sprawie nie może zostać sensownie zrealizowany poprzez podział nieruchomości skarżących. Od wielu lat cel w postaci umożliwienia dojazdu do kilku zlokalizowanych w okolicy nieruchomości, z powodzeniem realizuje droga publiczna na działkach o nr ewid. [...], [...], [...] itd. Umożliwia ona dojazd mieszkańcom, jak i normalne funkcjonowanie służb komunalnych, które świadczą poprzez ten dojazd usługi na rzecz mieszkańców. Nie ma zatem żadnych podstaw do tego, by poszerzać tenże dostęp i tę drogę kosztem nieruchomości skarżących, co do których nieruchomości orzeczono o zatwierdzeniu jej podziału. Podniesiono także, że samo poszerzenie drogi o fragment nieruchomości skarżących niczemu nie służy i służyć nie może, gdyż dalszy bieg tej drogi w kierunku północno-wschodnim pozostać ma w niezmienionej postaci. Droga zachowa więc w najwęższych miejscach tę samą szerokość, a co za tym idzie - przepustowość i użyteczność.
W odpowiedzi na skargę z dnia [...] września 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o odrzucenie skargi, względnie o jej oddalenie. Uzasadniając żądanie odrzucenia skargi Kolegium podniosło, że skarga została wniesiona bezpośrednio do Sądu, który skargę przekazał skargę do SKO w L. [...] września 2020 r., a więc po upływie 30-dniowego terminu do wniesienia skargi. Natomiast w odniesieniu do żądania oddalenia skargi Kolegium podtrzymało stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić należy, iż kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej "p.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Wyjaśnić ponadto należy, że w rozpatrywanym przypadku Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, na które sprawa została skierowana zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia [...] czerwca 2021 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.). Dopuszczalność orzekania na posiedzeniu niejawnym ze względu na okoliczności związane z zarządzeniem stanu pandemii COVID-19 potwierdza uchwała składu 7 Sędziów NSA z 30 listopada 2020 r., sygn. II OSP 6/19 (www.nsa.gov.pl).
W dalszej kolejności należy wyjaśnić, że skarga została wniesiona w terminie, bowiem zgodnie z treścią art. 53 § 4 zd. pierwsze p.p.s.a. trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. W świetle powyższego stanowisko Kolegium odnośnie konieczności odrzucenia skargi jest chybione.
Zaskarżoną decyzją SKO w L. utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] maja 2020 r., nr [...], w przedmiocie zatwierdzenia z urzędu podziału nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działa nr [...] ark. mapy [...], obręb L., stanowiącej współwłasność skarżących J. i H. małż. B.. Materialnoprawną podstawę przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy art. 93 ust. 1, 2 i 4; art. 96 ust. 1 i 4; art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2020 r., poz.65 – dalej: u.g.n.) w zw. z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz.U. z 2004 r., Nr 268, poz. 2663).
Przepis art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n. stanowi, że podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych. Mając zatem na uwadze treść przepisu art. 93 ust. 1 u.g.n., zasadniczym warunkiem podziału nieruchomości jest w takim wypadku przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obszaru, na jakim jest położona nieruchomość, na cele publiczne. Wykładnia tak skonstruowanego przepisu nie nasuwa wątpliwości, zwłaszcza w sytuacji, gdy cel, na który przeznaczona jest nieruchomość, jest w sposób oczywisty "celem publicznym", jakim jest budowa drogi, a jej przeznaczenie na ten cel jest zapisane w planie zagospodarowania przestrzennego.
Nieruchomość będąca w niniejszej sprawie przedmiotem podziału (działka o nr ewid. [...] z ark. mapy [...]), w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego w rejonie "Z." w L., przyjętym uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej L. z dnia [...] lutego 2021 r. (Dz.Urz. Woj. Wlkp. z 2012 r., poz. 1454), położona jest na terenie jednostek strukturalnych oznaczonych symbolami:
- 256MN/U - tereny zabudowy mieszkaniowo-usługowej jednorodzinnej;
- 251KDD - tereny dróg publicznych klasy dojazdowej.
Zatem nieruchomość ta przewidziana została w części pod drogę publiczną. Wydzielanie gruntów pod drogi publiczne i drogi wodne, budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót budowlanych tych dróg (...) jest, zgodnie z art. 6 pkt 1 u.g.n., celem publicznym. W tej sytuacji spełniona została przesłanka, wskazana w art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n., warunkująca możliwość dokonania podziału nieruchomości z urzędu.
Wbrew stanowisku skarżących z powołanego przepisu nie można w żaden sposób wywieść dodatkowej przesłanki, której ziszczenie warunkowałoby wydanie przedmiotowej decyzji, tj. wykazania "niezbędności" podziału nieruchomości do realizacji wskazanego wyżej celu publicznego. Nieruchomość staje się bowiem niezbędna na cel publiczny już w chwili wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, dokonano ustaleń co do przebiegu drogi publicznej. Wobec tego za niezasadny należało uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisu art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n.
Zauważyć przy tym należy, że wszelkie uwagi właściciela gruntu dotyczące podziału nieruchomości zmierzającego do realizacji celu publicznego byłyby bardziej skuteczne, gdyby zostały zgłoszone na etapie procedury planistycznej.
Odnosząc się z kolei do zarzutu prowadzenia postępowania podziałowego przez ten sam organ, który uczestniczył w procedurze planistycznej, wskazać należy, że z analizy przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że sam ustawodawca zakłada i dopuszcza takie sytuacje, w których w postępowaniu administracyjnym w danej sprawie będzie dochodziło do łączenia różnych ról, np. organu rozstrzygającego sprawę i strony lub stron, jak również, że tylko w tych konkretnych przypadkach ustawodawca wprowadza rozwiązania, które prowadzą do rozdzielenia tych ról, a rozwiązania te mają różnorodny charakter: czy to poprzez wyłączenie organu, czy też poprzez zmianę podmiotu reprezentującego Skarb Państwa.
W rozpoznawanej sprawie sporne zagadnienie powstało w związku z decyzją Prezydenta Miasta L. wydaną na podstawie art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1 u.g.n. w sprawie podziału nieruchomości. Postępowanie w sprawie podziału nieruchomości uregulowane jest w art. 92 do art. 100 u.g.n., a przedmiotem podziału mogą być nieruchomości stanowiące własność zarówno podmiotów prywatnych jak i jednostek samorządu terytorialnego, czy też Skarbu Państwa. Powołane przepisy w sprawie podziału nieruchomości nie zawierają żadnego rozwiązania, które zmieniałoby, ograniczałoby, czy też wyłączałoby zasadę wynikającą z art. 96 ust. 1 ustawy. Mając na uwadze, że w tej samej ustawie (u.g.n.) ustawodawca wprowadził takie rozwiązania jak przyjęto w art. 142 ust. 2 i art. 23 ust. 1e, regulujące sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oraz gospodarowania zasobem nieruchomości Skarbu Państwa, to brak podobnego rozwiązania w przepisach regulujących postępowanie w sprawie podziału nieruchomości oznacza, że zasada wynikającą z art. 96 ust. 1 nie może być przedmiotem zmian nawet wówczas gdy organ wydający decyzję podziałową równocześnie reprezentuje organ, który uchwalał plan miejscowy w oparciu o który dokonywany jest podział nieruchomości. Skoro ustawodawca zdecydował się jedynie na nowelizację art. 142 u.g.n. i nie wprowadził ograniczeń w postępowaniu o podział nieruchomości, to zapewne nie było jego wolą doprowadzenie do wyłączania się organu wykonawczego gminy od rozpatrywania spraw o podział nieruchomości. Zatem przy braku stosownej podstawy prawnej, nie można wyłączać takiej kompetencji w postępowaniu o podział nieruchomości. Ponadto należy mieć na uwadze, że decyzja o podziale nieruchomości nie ma charakteru uznaniowego, co oznacza, że jeżeli proponowany podział jest zgodny z przepisami regulującymi dopuszczalność podziału, to organ nie może odmówić jego zatwierdzenia. Tym samym zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości następuje w warunkach związania przepisami prawa (por. wyrok NSA z 15 czerwca 2021 r. sygn. akt I OSK 3107/18 – CBOSA).
Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI