II SA/Po 713/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Miasta i Gminy S. na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, uznając, że toczące się postępowanie rozgraniczeniowe nie stanowi przeszkody w wykonaniu prawomocnej decyzji nakazującej doprowadzenie sieci kanalizacyjnej do stanu zgodnego z prawem.
Miasto i Gmina S. zaskarżyło postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymujące w mocy nałożenie grzywny w celu przymuszenia za niewykonanie decyzji z 2017 r. nakazującej doprowadzenie sieci kanalizacyjnej do stanu zgodnego z projektem. Skarżąca argumentowała, że toczące się postępowanie rozgraniczeniowe uniemożliwia wykonanie decyzji. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że organ egzekucyjny nie bada zasadności obowiązku, a postępowanie rozgraniczeniowe nie stanowi obiektywnej i trwałej przeszkody w wykonaniu decyzji, która jest prawomocna i korzysta z domniemania zgodności z prawem.
Przedmiotem sprawy była skarga Miasta i Gminy S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Grzywna została nałożona za niewykonanie prawomocnej decyzji z 2017 r., nakazującej doprowadzenie sieci kanalizacji sanitarnej do stanu zgodnego z zatwierdzonym projektem budowlanym. Skarżąca podnosiła, że wykonanie decyzji jest niemożliwe z uwagi na toczące się od 2002 r. postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące działek, na których znajduje się sieć, co uniemożliwia ustalenie jej dokładnego przebiegu i potencjalnie prowadzi do wykonania prac na cudzej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę. Sąd podkreślił, że organ egzekucyjny nie jest właściwy do badania zasadności obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego, który pozostaje w obrocie prawnym i korzysta z domniemania zgodności z prawem. Sąd uznał, że toczące się postępowanie rozgraniczeniowe nie stanowi obiektywnej ani trwałej przeszkody w wykonaniu decyzji, a ewentualne spory mogą być rozwiązywane na gruncie prawa cywilnego. Sąd wskazał również, że grzywna w celu przymuszenia jest środkiem najmniej uciążliwym i ma charakter przymuszający, a nie represyjny, z możliwością zwrotu części lub całości kwoty po wykonaniu obowiązku. W związku z tym, sąd uznał zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, toczące się postępowanie rozgraniczeniowe nie stanowi obiektywnej i trwałej przeszkody uniemożliwiającej wykonanie decyzji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ egzekucyjny nie bada zasadności obowiązku, a postępowanie rozgraniczeniowe nie jest przeszkodą prawną ani faktyczną, która definitywnie uniemożliwiałaby wykonanie decyzji. Ewentualne spory mogą być rozwiązywane na gruncie prawa cywilnego, a samo postępowanie rozgraniczeniowe kiedyś się zakończy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.p.e.a. art. 121 § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa do nałożenia grzywny w celu przymuszenia.
u.p.e.a. art. 119 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dotyczy obowiązku o charakterze niepieniężnym.
u.p.e.a. art. 121 § 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dotyczy wysokości grzywny.
Pomocnicze
k.p.a. art. 16 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Prawomocność i ostateczność decyzji administracyjnej.
k.p.a. art. 16 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Pewność obrotu prawnego.
u.p.e.a. art. 29 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zakaz badania przez organ egzekucyjny zasadności obowiązku.
u.p.e.a. art. 6 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zasada doprowadzenia do wykonania obowiązku.
u.p.e.a. art. 59 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu niewykonalności obowiązku.
p.p.s.a. art. 119 § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 120
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kognicja sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola działalności administracji publicznej.
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kryterium kontroli zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym.
u.p.e.a. art. 126
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zwrot grzywny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ egzekucyjny nie bada zasadności obowiązku wynikającego z prawomocnej decyzji. Postępowanie rozgraniczeniowe nie stanowi obiektywnej i trwałej przeszkody w wykonaniu decyzji. Grzywna w celu przymuszenia jest najłagodniejszym środkiem egzekucyjnym i ma charakter przymuszający, a nie represyjny.
Odrzucone argumenty
Niemożność wykonania decyzji z powodu toczącego się postępowania rozgraniczeniowego. Niewykonalność decyzji z uwagi na nieustalony przebieg granicy działek. Bezzasadność i niezgodność z zasadą celowości nałożonej grzywny.
Godne uwagi sformułowania
Organ egzekucyjny nie ma prawa badać zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Dopóki decyzja administracyjna pozostaje w obrocie prawnym i nie ma możliwości jej wzruszenia w trybie zwykłym, korzysta ona z domniemania zgodności z prawem. Niewykonalność obowiązku musi mieć charakter obiektywny faktycznie i prawnie. Grzywna w celu przymuszenia jest najłagodniejszym środkiem egzekucyjnym.
Skład orzekający
Edyta Podrazik
przewodniczący
Wiesława Batorowicz
sprawozdawca
Paweł Daniel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących postępowania egzekucyjnego w administracji, w szczególności w kontekście niewykonalności obowiązku i roli organu egzekucyjnego."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z postępowaniem rozgraniczeniowym i wykonaniem decyzji budowlanej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje konflikt między koniecznością wykonania prawomocnej decyzji administracyjnej a przeszkodami proceduralnymi, pokazując granice interpretacji prawnej w kontekście egzekucji.
“Czy postępowanie rozgraniczeniowe może zatrzymać wykonanie decyzji budowlanej? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Po 713/23 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2024-01-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-11-14 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Edyta Podrazik /przewodniczący/ Paweł Daniel Wiesława Batorowicz /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s 638 Sprawy egzekucji administracyjnej; egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym Sygn. powiązane II OSK 802/24 - Postanowienie NSA z 2024-07-16 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Dnia 4 stycznia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Miasta i Gminy S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 września 2023 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę. Uzasadnienie Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga Miasta i Gminy S. (zwanej dalej "inwestorem", "zobowiązaną" lub "skarżącą") na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej "WINB " lub "organem II instancji") z dnia 8 września 2023 r., nr [...]. W postanowieniu tym utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. (zwanego dalej "PINB", "wierzycielem" lub "organem I instancji") z dnia 21 lipca 2023 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia skarżącej do doprowadzenia sieci kanalizacji sanitarnej wykonanej na działkach ew. nr [...] i [...] w S. do stanu poprzedniego, tj. do stanu zgodnego z zatwierdzonym ostateczną decyzją Starosty [...] nr [...] z dnia 23 sierpnia 2005 r. nr [...] projektem budowlanym zgodnie z załącznikiem do decyzji określającym kolorem zielonym w zakresie odstąpienia objęty niniejszą decyzją. Zaskarżone postanowienie zapadło w oparciu o poniżej przedstawiony stan faktyczny i prawny. Prawomocną decyzją z dnia 30 czerwca 2017 r. nr [...] (zwaną dalej "decyzją z 2017 r.") PINB nakazał inwestorowi doprowadzić sieć kanalizacji sanitarnej wykonanej na działkach nr ew. [...] i [...] w S. do stanu poprzedniego, tj. do stanu zgodnego z zatwierdzonym ostateczną decyzją Starosty [...] nr [...] z dnia 23 sierpnia 2005 r. nr [...] projektem budowlanym zgodnie z załącznikiem do decyzji określającym kolorem zielonym zakres odstąpienia objęty niniejszą decyzją. Decyzja z 2017 r. nie została zakwestionowana, a więc stała się prawomocna. Jeszcze w 2017 r. inwestor prosił PINB o przedłużenie czasu na wykonanie decyzji z 2017 r. Od 2021 r. mieszkańcy S. apelowali do inwestora o podjęcie działań, ponieważ staw przy ul. [...] w S. jest regularnie zanieczyszczany od 2005 r. z uwagi na błędnie działającą kanalizację. Taki apel został skierowany również do PINB w piśmie z dnia 15 czerwca 2022 r. Pismem z dnia 18 października 2022 r. PINB wystosował do inwestora upomnienie, w którym wezwał go do wykonania decyzji z 2017 r. Zagrożono jednocześnie, że w razie niewykonania ww. decyzji, zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne. Kolejne upomnienie PINB wystosował w piśmie z dnia 3 lipca 2023 r. Dnia 21 lipca 2023 r. PINB wystawił tytuł wykonawczy nr [...] W treści tytułu wykonawczego wskazano, że podstawą do jego wystawienia jest niewykonanie decyzji z 2017 r. Treść obowiązku o charakterze niepieniężnym brzmi następująco: "doprowadzić sieć kanalizacji sanitarnej wykonanej na działkach nr ewidencyjny [...] i [...] w S. do stanu poprzedniego, tj. do stanu zgodnego z zatwierdzonym ostateczną decyzją Starosty [...] nr [...] z dnia 23.08.2005 r. nr [...] projektem budowalnym zgodnie z załącznikiem do decyzji określającym kolorem zielonym zakres odstąpienia objęty niniejszą decyzją". Tego samego dnia, tj. 21 lipca 2023 r. PINB wydał postanowienie nr [...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia zobowiązanej do wykonania decyzji z 2017 r. w wysokości [...] zł, wezwał zobowiązaną do uiszczenia grzywny w terminie 30 dni do dnia otrzymania postanowienia zagroziwszy, że grzywna zostanie ściągnięta w drodze egzekucji należności pieniężnych oraz wezwał zobowiązaną do wykonania decyzji z 2017 r. w terminie 30 od dnia otrzymania postanowienia. W uzasadnieniu postanowienia wierzyciel podniósł, że na podstawie ustaleń z protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu 21 września 2017 r. stwierdzono, iż obowiązek wynikający z decyzji z 2017 r. nie został wykonany. Ponadto zobowiązana nigdy nie powiadomiła wierzyciela o wykonaniu ww. obowiązku. PINB wskazał, że wysokość nałożonej grzywny wyznaczono na podstawie przepisu art. 121 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm., zwanej dalej "u.p.e.a."). Organ uznał, że jest to najmniej uciążliwy środek egzekucyjny, jaki można było zastosować. Wierzyciel uznał, że grzywna w wysokości [...] zł jest dolegliwą karą finansową, niezbędną do dochodzenia wykonania obowiązku publicznoprawnego. Pismem z dnia 3 sierpnia 2023 r. zobowiązana, reprezentowana przez pełnomocnika – r. pr. A. B. – zwróciła się do PINB z wnioskiem o wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wniosek został umotywowany tym, że od 2002 r. toczy się postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące działek [...] i [...]. Zobowiązana wniosła także zarzuty do postępowania prowadzonego na podstawie wystawionego tytułu wykonawczego. Zobowiązana wniosła także zażalenie na postanowienie organu I instancji. Podniesiono zarzut naruszenia: 1) art. 119 § 1 w związku z art. 121 § 2 i 4 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zachodzi podstawa do nałożenia grzywny w celu przymuszenia z uwagi na niewykonanie przez zobowiązaną obowiązku wynikającego z decyzji z 2017 r., podczas gdy okoliczności sprawy – w szczególności fakt, że obecnie w toku jest postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące działek [...] i [...] i na dzień składania przedmiotowego zażalenia nie jest możliwe ustalenie przebiegu granicy działek uniemożliwiają zobowiązanej podjęcie jakichkolwiek działań – w szczególności działań związanych z przebudową sieci kanalizacyjnej; 2) art. 121 § 2 i 4 u.p.e.a. poprzez ich błędne zastosowanie i wymierzenie kary w wymiarze [...] zł, co jawi się w przedstawionym stanie faktycznym, jako bezzasadne i niezgodne z zasadą celowości. W uzasadnieniu zażalenia podkreślono, że działka nr ew. [...] jest własnością K. R., a działka [...] – zobowiązanej. Od 2002 r. toczy się postępowanie rozgraniczeniowe pomiędzy nimi. W tej chwili sprawę prowadzi Burmistrz Miasta i Gminy K. z uwagi na wyznaczenie organu właściwego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...]. Granica pomiędzy ww. działkami nie została ustalona, a więc nie można stwierdzić gdzie ona przebiega i w związku z tym nie można wykonać decyzji z 2017 r. Istnieje obawa, że okaże się wkrótce, że cała sieć jest wybudowana na działce gminnej, a koszty poniesione przez zobowiązaną będą ponadprzeciętne. Postanowieniem z dnia 8 września 2023 r., nr [...] WINB utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji stwierdził, że niemożność ustalenia granicy pomiędzy działkami objętymi obowiązkiem egzekucyjnym, nie ma żadnego znaczenia dla sprawy. Organ egzekucyjny nie jest właściwy, aby badać zasadności ani konieczności prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 29 § 1 u.p.e.a.). Decyzja z 2017 r. pozostaje w obrocie prawnym. Jest prawomocna i ostateczna. Wobec tego, że w toku postępowania egzekucyjnego wykonano wszystkie czynności procesowe warunkujące dopuszczalność egzekucji (m.in. wystosowanie upomnienia), należy stwierdzić, że zasadnie wydano zaskarżone postanowienie. WINB stwierdził, że tytuł wykonawczy spełnia wszystkie wymagania. Następnie organ II instancji odniósł się do zasady stosowania środków najmniej uciążliwych dla zobowiązanych. Grzywna w celu przymuszenia jest bezspornie najłagodniejszym środkiem. Poza tym nie jest to kara, bowiem grzywna podlega zwrotowi w znacznej części po spełnieniu obowiązku publicznoprawnego. Zobowiązana jest osobą prawą, a więc mogła otrzymać grzywnę w wysokości [...] zł, a otrzymała tylko [...] z tego. Kwota [...]zł nie jest środkiem nadmiernie ingerującym w zasobność zobowiązanej. Skarżąca, działając przez swojego zawodowego pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, kwestionując postanowienie organu II instancji. Podniesiono zarzut naruszenia: 1) art. 77 w związku z art. 7 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, zwanej dalej "k.p.a.") w związku z art. 119 § 1 w związku z art. 121 § 2 i 4 u.p.e.a. poprzez błędne ustalenia faktyczne – co mogło mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy – polegające na przyjęciu przez organ II instancji, za PINB, że w przedmiotowej sprawie zachodzi podstawa nałożenia grzywny w celu przymuszenia z uwagi na niewykonanie przez skarżącą obowiązku wynikającego z decyzji z 2017 r., podczas gdy okoliczności sprawy – w szczególności fakt, że obecnie jest w toku postępowanie rozgraniczeniowe spornych działek i na dzisiaj nie da się wykonać obowiązku; 2) art. 121 § 2 i 4 u.p.e.a. poprzez ich błędne zastosowanie i wymierzenie kary w wymiarze [...] zł co jawi się w przedstawionym stanie faktycznym jako bezzasadne i niezgodne z zasadą celowości. W oparciu o ww. zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i umorzenie postępowania egzekucyjnego, wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów sądowych. Uzasadnienie skargi jest tożsame z uzasadnieniem zażalenia. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał stanowisko, jakie zajął w zaskarżonym postanowieniu. Postanowieniem z dnia 10 listopada 2023 r., nr [...] WINB wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Powołany przepis stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie". W niniejszej sprawie wydano postanowienie na skutek rozpoznania zażalenia w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Z tych względów, zarządzeniem z dnia 1 grudnia 2023 r., Przewodnicząca Wydziału II tut. Sądu wyznaczyła termin posiedzenia niejawnego na dzień 4 stycznia 2024 r., zaznaczając, że sprawa ma być skierowana do rozpoznana w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Kognicja sądów administracyjnych obejmuje m.in. sądową kontrolę postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym, na które przysługuje zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Przedmiotem skargi jest postanowienie WINB , utrzymujące w mocy postanowienie PINB w przedmiocie nałożenia na skarżącą grzywny w celu przymuszenia w związku z niewykonaniem przez nią decyzji z 2017 r. W wyniku rozpoznania skargi Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji. Podstawą prawną do rozstrzygnięcia sporu zaistniałego pomiędzy skarżącą a WINB są przepisy u.p.e.a. Te przepisy regulują postępowanie egzekucyjne, a więc administracyjne postępowanie wykonawcze zmierzające do wykonania obowiązku o charakterze publicznoprawnym. Treść tegoż obowiązku może wynikać bezpośrednio z przepisów prawa powszechnie obowiązującego albo indywidualnego aktu administracyjnego (tu: decyzja z 2017 r.). W przypadku indywidualnych aktów administracyjnych, postępowanie egzekucyjne może zostać wszczęte, kiedy istnieje pewność co do tego, że akt ten pozostaje w obrocie prawnym i nie można go wzruszyć w trybie zwyczajnym. Na gruncie niniejszej sprawy podstawą prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest decyzja administracyjna. Stała się ona prawomocna, a więc korzysta z ochrony prawnej, o jakiej mowa w art. 16 § 1 i 3 k.p.a. (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Po 155/23, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych [zwanej dalej "CBOSA"] na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Celem regulacji z art. 16 § 1 i 3 k.p.a. jest pewność obrotu prawnego, jako składowej zasady demokratycznego państwa prawnego. Obrót prawny ma być bowiem stabilny dla zagwarantowania co do zasady niewzruszonej pozycji podmiotu prawa, do którego skierowano decyzję administracyjną. Wzmocnieniem tej regulacji jest przepis art. 29 § 1 u.p.e.a. Organ egzekucyjny nie ma prawa badać zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Dopóki decyzja administracyjna pozostaje w obrocie prawnym i nie ma możliwości jej wzruszenia w trybie zwykłym, korzysta ona z domniemania zgodności z prawem, czego organowi egzekucyjnemu nie wolno podważać (por. np. wyrok NSA z dnia: 17 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2394/16, 11 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 1829/15, 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 495/11, dostępne w CBOSA). Innymi słowy, organ egzekucyjny musi przyjąć, że zapadła decyzja ostateczna i prawomocna jest zgodna z prawem i należy uczynić wszystko, aby doprowadzić do jej wykonania. Do tego bowiem zobowiązuje jedna z naczelnych zasad ogólnych postępowania egzekucyjnego – art. 6 § 1 u.p.e.a. W niniejszej sprawie skarżąca podnosi, że z uwagi na toczące się od 2002 r. postępowanie rozgraniczeniowe pomiędzy działkami należącymi do niej i do osoby trzeciej, nie jest w stanie wykonać decyzji z 2017 r. Skarżąca obawia się, że może dojść do sytuacji, w której wykona decyzję z 2017 r., a następnie okaże się, po zakończeniu postępowania rozgraniczeniowego, że wykonała obowiązek nie w swojej działce. Skarżąca obawia się także o koszty realizacji takiego przedsięwzięcia. To, zdaniem skarżącej, świadczy o niewykonalności decyzji z 2017 r. i uzasadnia umorzenie postępowania egzekucyjnego. Sąd w składzie orzekającym nie podziela tej argumentacji. Przede wszystkim, niewykonalność obowiązku, wynikającego z decyzji, musi mieć charakter obiektywny faktycznie i prawnie. To oznacza, że niewykonalność zachodzi jedynie wtedy, gdy nawet przy uwzględnieniu aktualnych osiągnięć wiedzy i techniki jego wykonanie nie jest możliwe, niezależnie od wysokości kosztów czy koniecznych nakładów pracy (niewykonalność faktyczna). Trwała niewykonalność obowiązku zachodzi wówczas, gdy czynności składające się na treść tych obowiązków zawartych w decyzji są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych tkwiących w ich naturze (niewykonalność prawna). Nie stanowią przykładu faktycznej niemożności względy finansowe, ekonomiczne, trudności techniczne lub negatywne nastawienie zobowiązanego do realizacji obowiązków (wyrok NSA z dnia 4 września 2023 r., sygn. akt II OSK 929/22, dostępny w CBOSA). Przykładem prawnej niewykonalności decyzji administracyjnej jest sytuacja, w której strona zostaje zobligowana do podjęcia działań w stosunku do rzeczy, której nie jest właścicielem i których nie może dokonać bez zgody właściciela. Nieprzekonująca jest argumentacja, że przeszkodą w wykonaniu decyzji z 2017 r. jest toczące się postępowanie rozgraniczeniowe. Po pierwsze, decyzja z 2017 r. przesądziła o powierzeniu tego obowiązku skarżącej. Skoro okoliczność prowadzenia procedury rozgraniczeniowej nie stało na przeszkodzie wydania decyzji z 2017 r., nie może to być przeszkodą w wykonaniu tejże decyzji, jako konsekwencji wydania rzeczonej decyzji. Po drugie, nie jest tak, że istnieją przeszkody prawne tkwiące w ich naturze. Przepisy prawa cywilnego posiadają wiele rozwiązań, które mogą doprowadzić do rozstrzygnięcia ewentualnych sporów między skarżącą a drugą stroną postępowania rozgraniczeniowego, powstałych na skutek wykonania decyzji z 2017 r. Stosowne negocjacje, mediacje, na powództwach skończywszy, mogą zażegnać ewentualny konflikt na tym polu. Co istotne, K. R. (strona postępowania rozgraniczeniowego) deklaruje gotowość do osiągnięcia konsensusu na tym polu, tj. doprowadzenia sieci kanalizacyjnej do stanu zgodnego z prawem, kosztem własnych ustępstw (zob. s. [...] uzasadnienia zaskarżonego postanowienia – k. [...] akt administracyjnych organu II instancji). Niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, jako podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) zachodzi, gdy istnieje przeszkoda do wykonania zobowiązania, ale jest to taka przeszkoda, która jest definitywnie nieusuwalna (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 232/20, dostępny w CBOSA). Omawiana przeszkoda nie może mieć charakteru jedynie przemijającego. Postępowanie rozgraniczeniowe kiedyś się zakończy prawomocnym orzeczeniem, a więc nie sposób skonstatować, że fakt toczącego się postępowania jest nieusuwalną przeszkodą, skutkującą umorzeniem postępowania egzekucyjnego (por. P. Przybysz, Komentarz do art. 59 [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023). Trwające postępowanie rozgraniczeniowe, które nie zostało zwieńczone prawomocnym orzeczeniem nie ustanowiło żadnego stanu prawnego. Nie powstała sytuacja prawna, w której skarżąca, zobowiązana do wykonania decyzji z 2017 r., ma wykonać roboty budowlane w stosunku do swojej sieci kanalizacyjnej w nieswoim gruncie, a jak wynika z przepisów prawa budowlanego, należy dysponować tytułem prawnym do gruntu, aby takie roboty móc przeprowadzić. Tym samym, obecnie nie ma żadnych podstaw, które uniemożliwiają skarżącej wykonanie decyzji z 2017 r. Należy zatem powrócić do twierdzeń podniesionych na początku części prawnej uzasadnienia niniejszego wyroku, a więc do kwestii wykonania decyzji administracyjnej, która korzysta z domniemania zgodności z prawem, jako efektu niewzruszonego przymiotu ostateczności i prawomocności. Przechodząc do oceny zarzutów skargi, których Sąd nie podzielił, stwierdzić należy, że skarżąca kieruje się błędnymi przekonaniami. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia przepisów art. 77 w związku z art. 7 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 119 § 1 w związku z art. 121 § 2 i 4 u.p.e.a. Organ II instancji zasadnie stwierdził, że toczące się postępowanie rozgraniczeniowe nie ma wpływu na wynik postępowania egzekucyjnego, gdyż nie zachodzi okoliczność niewykonalności decyzji z 2017 r. Ponadto organ nie może prowadzić postępowania wyjaśniającego na etapie postępowania egzekucyjnego na takich samych zasadach, jak w przypadku administracyjnego postępowania rozpoznawczego. W ramach postępowania egzekucyjnego, prowadzenie postępowania wyjaśniającego jest istotnie ograniczone, bowiem nie ma na celu wyjaśniania okoliczności sprawy, gdyż to było przedmiotem rozpoznania na etapie pierwszej, ewentualnie drugiej instancji procedury zwykłej. Niezasadny był także zarzut naruszenia przepisu art. 121 § 2 i 4 u.p.e.a. Należy przypomnieć, że grzywna w celu przymuszenia jest najłagodniejszym środkiem egzekucyjnym, więc organ egzekucyjny miał obowiązek jego zastosowania, aby doprowadzić do wykonania obowiązku publicznoprawnego o charakterze niepieniężnym (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 668/19, dostępny w CBOSA). W razie wyegzekwowania grzywny, a następnie wykonania obowiązku, grzywna jest zwracana zobowiązanemu na jego wniosek w wysokości 75%, a nawet całości (art. 126 u.p.e.a.). Jest to zatem środek egzekucyjny o charakterze przymuszającym, a nie represyjnym. W świetle rozważań podjętych w poprzednim akapicie, nie da się stwierdzić, że zastosowanie tego środka egzekucyjnego było bezzasadne. Mając na uwadze najłagodniejszy aspekt tego środka, jego zastosowanie było celowe. WINB zasadnie wskazał, że wierzyciel zdecydował się tylko na [...] dopuszczalnej wysokości grzywny. Organ I instancji miał prawo zastosować najwyższą stawkę, tj. [...] zł, a jednak nie uczynił tego, aby dać skarżącej szansę na wykonanie decyzji z 2017 r. Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutów skargi i jej samej. Kierując się wspomnianym już przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie znalazł żadnych przesłanek skutkujących uchyleniem zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI