II SA/Po 70/11

II SA/Po 70/11 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2011-03-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-02-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jolanta Szaniecka /sprawozdawca/
Maria Kwiecińska /przewodniczący/
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OZ 549/11 - Postanowienie NSA z 2011-07-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
art. 39 ust. 1, art. 39  ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2011 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 13 grudnia 2010r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; oddala skargę. /-/W. Batorowicz /-/M. Kwiecińska /-/J. Szaniecka
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 13 grudnia 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r Nr 9, poz. 1362 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Poznania (Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Poznaniu F.J.) z dnia 5 sierpnia 2010 r. nr [...], którą odmówiono K.K. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego.
Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym.
Decyzją z dnia z dnia 5 sierpnia 2010 r. Prezydent Miasta Poznania, działając na podstawie art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 8 i 8a, art.14, art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej odmówił K.K. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego
z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zakupu: gazety z płytą w kwocie 9,00 zł, gazety z płytą w kwocie 8,99 zł, gazety z płytą w kwocie 7,99 zł, demontażu koła w kwocie 5,00 zł, przesyłki poleconej w kwocie 20,00 zł, łyżworolek w kwocie 40,00 zł, uszczelnienia piwnicy w kwocie 200,00 zł, pilarki tarczowej w kwocie 179,00 zł, kopru do kiszenia w kwocie 20,00 zł, środków na remont dachu, rękawic BHP, szczotki do remontu dachu, żywności oraz środków finansowych na potrzeby córki. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniach 21 lipca 2010 r., 26 lipca 2010 r., 27 lipca 2010 r. K.K. złożył wnioski z prośbą o przyznanie pomocy na wyżej wymienione potrzeby. W dniu 4 sierpnia 2010 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy, w trakcie którego ustalono, iż i skarżący nie pracuje zawodowo, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Poznaniu bez prawa do zasiłku. Zamieszkuje w domku letniskowym na działce, której właścicielem jest jego ojciec -W.K.. Altana-domek jest ocieplony i otynkowany. Ogrzewany jest piecykiem elektrycznym oraz piecykiem, który opalany jest drewnem lub węglem. Pomimo, że jest to domek letniskowy, posiada jeden pokój, aneks kuchenny, toaletę oraz stryszek. K.K. obecnie ma dostęp do wody i prądu. Odnosząc się do kwestii dochodów skarżącego Prezydent (Kierownik Gminnego Ośrodka Rodzinie) ustalił, że K.K. otrzymuje zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia w wysokości 238,50 zł przyznany decyzją nr [...] na okres od 1 sierpnia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. Ponadto otrzymuje pomoc w formie zasiłku celowego na zakup żywności przyznanego decyzją [...] na okres od 1 sierpnia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. w wysokości 400,00 zł miesięcznie. Organ wskazał, że prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem dla osób samotnie gospodarujących kryterium dochodowe wynosi 477 zł. Mając to na uwadze Prezydent uznał, że skarżący spełnia kryterium dochodowe.. Jednocześnie jednak organ powołał się na art. 3 ust. 1, 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym celem pomocy społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin, a rodzaj, forma i rozmiar świadczeń powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, natomiast potrzeby osób i rodzin powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Prezydent podkreślił, że oprócz wymienionych już świadczeń z pomocy społecznej przyznano K.K., odrębnymi decyzjami, pomoc w formie zasiłku celowego na doładowanie telefonu w kwocie 30,00 zł, na zakup bielizny w kwocie 30,00 zł, na zakup skarpetek w kwocie 15,00 zł oraz na zakup odkurzacza w kwocie 100,00 zł,. Mając to na uwadze organ stanął na stanowisku, iż udzielone wsparcie finansowe jest odpowiednie do jego sytuacji i zabezpiecza niezbędne potrzeby bytowe, a także jest zgodne z celami i możliwościami pomocy społecznej w myśl art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Odnosząc się do ostatniej z próśb - dotyczących udzielenia pomocy dla córki skarżącego - Prezydent wyjaśnił, że ma ona 17 lat, a K.K. nie ma względem niej ustalonego obowiązku alimentacyjnego. Co więcej, opiekę nad dzieckiem sprawuje jego była żona. W kwestii dotyczącej przeprowadzenia remontu dachu skarżący nie potrafił natomiast pracownikowi socjalnemu udzielić informacji, jaki jest koszt naprawy dachu. Rozważając prośbę dotyczącą udzielenia pomocy na pokrycie kosztów zakupu żywności Prezydent podał, że potrzebę tą zaspokaja stałe dofinansowanie celowe na zakup żywności przyznane decyzją nr [...].
Od decyzji Prezydenta K.K. wniósł odwołanie. Nie zawarł w nim jednak uzasadnienia.
Utrzymując decyzję w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki lub możliwości i uprawnienia. Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. W ocenie Kolegium taką niezbędną pomoc skarżący otrzymał. Przyznane świadczenia zabezpieczyły K.K. niezbędne potrzeby życiowe, w szczególności pokrycie kosztów: zakupu żywności, odzieży i niezbędnych przedmiotów użytku domowego. Następnie Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Niezbędna potrzeba to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życia i zdrowia. Odnosząc się do poszczególnych żądań Kolegium zauważyło, że K.K. nie przedłożył pracownikowi socjalnemu kosztorysu odnośnie remontu czy tez naprawy dachu, jak również nie wypowiedział się, na czym ma polegać uszczelnienie piwnicy w domku letniskowym na działce. W kwestii prośby o przyznanie pomocy na potrzeby córki Kolegium wskazało, że opiekę nad córką sprawuje matka dziecka, a alimenty na wnuczkę w wysokości 200,00 zł. miesięcznie płaci ojciec skarżącego - W.K.. W związku z tym K.K. nie może domagać się, aby ze środków pomocy społecznej przyznane były środki finansowe na potrzeby córki.
Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego K.K. wniósł skargę. Załączył do niej szereg fotokopii i materiałów prasowych, jednakże nie uzasadnił motywów zaskarżenia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę K.K. należało oddalić, albowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Poznania (Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Poznaniu F.J.) są zgodne
z obowiązującymi w dacie ich wydania przepisami prawa materialnego oraz
z przepisami postępowania.
Analizowana sprawa dotyczy świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego, który zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm. - dalej. u.p.s.) może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Dotyczy to w szczególności pokrycia części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw
w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.). Zasiłek celowy przysługuje osobom spełniającym kryteria dochodowe określone w art. 8 ust. 1 u.p.s.
Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 K.p.a., załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Decyzja powinna zatem uwzględniać zasady ogólne określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w zakresie meritum rozstrzygnięcia - zasady zawarte w ustawie o pomocy społecznej.
Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Pomoc społeczna jest też instytucją polityki społecznej Państwa mającą na celu umożliwienie osobom
i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.).
Mając na względzie okoliczności niniejszej sprawy, zakres i cel świadczeń, jakie skarżącemu już przyznano, należało rozważyć, czy potrzeby, o jakich zaspokojenie wystąpił, są potrzebami "niezbędnymi" (art. 39 ust. 1 u.p.s.). Sąd przyznaje rację organowi, iż w konkretnych okolicznościach sprawy zgłaszane przez skarżącego potrzeby była zbyt daleko idące, zważywszy na uzyskiwaną dotychczas pomoc społeczną. Zgodnie bowiem z intencją ustawodawcy, celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej. Taką też funkcję spełnia zasiłek celowy, o którym mowa w art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s.
Wykładnia przepisów art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. nie może w żadnym razie prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła utrzymania. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, a zwłaszcza z ustanowioną w art. 2 ust. 1 u.p.s. zasadą pomocniczości (subsydiarności). Jak już wskazano, decyzje w przedmiocie przyznania zasiłku celowego opierają się na uznaniu administracyjnym. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. W szczególności, wobec danej osoby pewien zakres przyznanych już świadczeń organ może uznać za zaspokajający jej bieżące, niezbędne potrzeby życiowe. Stąd w przypadku wielokrotnego występowania o świadczenia organ może uwzględniać te, które w danej sytuacji są najistotniejsze.
Zauważyć należy, że za okres od początku sierpnia 2010 r., a więc kiedy organ rozstrzygał o wnioskach skarżącego będących przedmiotem tej sprawy (K.K. wystąpił o pomoc w końcu lipca 2010 r.) K.K. przyznano zasiłek okresowy w wysokości 400 zł (miesięcznie - od 1 sierpnia do 31 grudnia 2010 r.). Za ten sam okres skarżący otrzymał również zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia w wysokości 238,50 zł przyznany decyzją Nr [...] na okres od 1 sierpnia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. Ponadto otrzymał szereg świadczeń celowych - decyzją z dnia 5 sierpnia 2010 r. nr [...] na doładowanie telefonu w kwocie 30,00 zł, decyzją z dnia 5 sierpnia 2010 r. nr [...] - na zakup bielizny w kwocie 30,00 zł oraz na zakup skarpet w kwocie 15,00 zł, decyzją z dnia 5 sierpnia 2010 r. nr [...] - na zakup odkurzacza w kwocie 100,00 zł.
Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, że pomoc, jaką przyznano K.K. za okres od sierpnia 2010 r. do końca 2010 r., była pomocą wystarczającą w świetle jego potrzeb i możliwości. Podkreślić trzeba, że otrzymane świadczenia miały charakter stały, w szczególności stanowiły istotne wsparcie w zaspokojeniu potrzeb skarżącego, w tym potrzeb żywnościowych. Pozostałe świadczenia, o jakie wystąpił skarżący, nie mieściły się natomiast w zakresie potrzeb niezbędnych. W szczególności do takich potrzeb nie można było zaliczyć gazet z płytą, usługi w postaci demontażu koła, przesyłek poleconych, łyżworolek, pilarki tarczowej i kopru do kiszenia.
Nie zachodziły również podstawy do przyznania skarżącemu pomocy na uszczelnienie piwnicy i remont dachu. Choć tego rodzaju pomoc w szczególnych sytuacjach może być przyznana, to jednak Sąd doszedł do przekonania, że wobec regularnego, comiesięcznego wsparcia finansowego, można było oczekiwać od skarżącego, iż zorganizuje on remont bądź środki na niego w ramach własnej aktywności. W tym miejscu trzeba podkreślić, że wykorzystując instytucję zasiłku celowego nie można żądać od organów pomocy społecznej zaspokajania potrzeb osób potrzebujących w sposób ciągły i we wszelkich sferach. Jak wskazano, organ - oceniając sytuację materialną danej osoby - może wybrać sposób i formę pomocy najbardziej adekwatną, zważając na ograniczone możliwości pomocy społecznej jako instytucji. W przypadku K.K. pomoc wspierająca go realizowana jest w formie regularnych świadczeń w postaci przyznania określonej kwoty pieniężnej.
Prośby o przyznanie pomocy na potrzeby córki nie można było uznać, skoro K.K. nie ma nad nią ustalonego obowiązku alimentacyjnego, a opiekę sprawują inne osoby (to jest matka, a alimenty na wnuczkę w wysokości 200,00 zł. miesięcznie płaci ojciec skarżącego - W.K.). Nie była to zatem "niezbędna" potrzeba o jakiej przyznanie mógł się ubiegać skarżący w związku ze swoją sytuacją materialną.
Dodatkowo stwierdzić należy, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo. Zgodnie z art. 106 ust. 4 u.p.s. decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, poprzedzono przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego. Wywiad ten pozwolił pracownikowi socjalnemu dokonać właściwej analizy i oceny sytuacji wnioskodawcy (§ 2 ust 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego, Dz. U. Nr 77, poz. 672 ze zm.).
Mając na względzie powyższe Sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji wyroku.
/-/ W.Batorowicz /-/ M.Kwiecińska /-/ J.Szaniecka