II SA/Po 685/23

II SA/Po 685/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Tomasz Świstak /przewodniczący sprawozdawca/
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Odpady
Sygn. powiązane
III OSK 1505/24 - Wyrok NSA z 2025-11-13
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 119 pkt 2, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 824
art. 9 ust. 1, art. 9 ust. 1b pkt 2, art. 9 ust. 1c, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1587
art. 4 ust. 1, art. 27 ust. 1, art. 27 ust. 9, art. 66 ust. 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Sentencja
Dnia 24 stycznia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 stycznia 2024 roku sprawy ze skargi Miejskiej Energetyki Cieplnej [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. na zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 31 sierpnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie odpadów oddala skargę.
Uzasadnienie
[...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (dalej: "WIOŚ ") zarządzeniem pokontrolnym z 31 sierpnia 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 824, dalej: "u.I.O.Ś.") oraz ustaleń kontroli w Kotłowni Rejonowej [...] "K. " eksploatowanej przez Miejską Energetykę Cieplną [...] Sp. z o.o., ul. [...], [...] P. (dalej także: "spółka"), przeprowadzonej w dniach od 29 listopada do 21 grudnia 2022 r., udokumentowanych protokołem kontroli nr [...], zarządził:
1. zaprzestać przekazywania wytwarzanych odpadków klasyfikowanych pod niewłaściwym kodem 10 01 80 podmiotom nieuprawnionym. Termin realizacji: od dnia otrzymania zarządzenia.
2. prowadzić na bieżąco ilościową i jakościową ewidencję wytwarzanych odpadów o kodzie 10 01 01 w systemie BDO. Termin realizacji: od dnia otrzymania zarządzenia.
Jednocześnie organ wyznaczył termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń na dzień 22 września 2022 r. dla pkt 1-2.
Zarządzenie skierowane zostało do M. B. Prezesa Zarządu Miejskiej Energetyki Cieplnej [...] Sp. z o.o.
W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie ustaleń kontroli przeprowadzonej przez inspektora Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w P. stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska.
Odnosząc się do pkt 1. zarządzenia WIOŚ wskazał, że według okazanego w trakcie kontroli oświadczenia z 12 grudnia 2022 r., stanowiącego załącznik nr [...] do protokołu kontroli nr [...], kontrolowany podmiot sam podał, że: "odpad paleniskowy w postaci pyłu wychwytywanego w instalacji odpylania kotłów zamontowanej za paleniskiem oraz żużla wychwytywanego pod paleniskiem odprowadzany jest wspólną instalacją z zastosowaniem metody mokrej".
W wyniku powyższego procesu powstaje mieszanina dwóch odpadów: żużlu klasyfikowanego pod kodem 10 01 80 – mieszanki popiołowo-żużlowe z mokrego odprowadzania odpadów paleniskowych oraz pyłu klasyfikowanego pod kodem 10 01 19 – odpady z oczyszczania gazów odlotowych inne niż wymienione w 10 01 05, 10 01 07 i 10 01 18, które w ocenie organu są błędnie wykazywane pod jednym kodem 10 01 80, a następnie przekazywane osobom fizycznym do zagospodarowania według dopuszczalnych metod odzysku wskazanych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. z 2016 r., poz. 93, dalej: "rozporządzenie MŚ z 10 listopada 2015 r.").
W dalszej kolejności organ powołał się na pismo Dyrektora Departamentu Gospodarki Odpadami w Ministerstwie Klimatu i Środowiska z 4 sierpnia 2023 r., nr [...], a także stwierdził, że uznać trzeba, iż w rozpatrywanym przypadku powstała mieszanina dwóch wytworzonych odpadów powinna zostać zaklasyfikowana jako nowy odpad pod kodem 10 01 01, ze względu na zawartość frakcji pyłu, która nie występuje w odpadzie o kodzie 10 01 80. Ze względu na zawartość frakcji pyłu przedmiotowy odpad zaklasyfikowany przez kontrolowanego pod kodem 10 01 80 nie powinien być przekazywany osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącymi przedsiębiorcami do wykorzystania na własne potrzeby ze względu na zawarcie przez ustawodawcę wykluczenia w przypadku powyższego sposobu zagospodarowania odpadu o kodzie 10 01 01, polegającego na tym, że pod tym kodem można przekazywać jedynie żużel, bez dopuszczenia innych frakcji.
Z kolei względem pkt 2 zarządzenia pokontrolnego WIOŚ wskazał, że w toku kontroli stwierdzono, że kontrolowany wytwarza mieszaninę odpadów, którą należy zaklasyfikować w 10 01 01, który nie został ujęty w załączniku do rozporządzenia Ministra Klimatu z 23 grudnia 2019 r. w sprawie rodzajów odpadów i ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów (Dz. U. z 2019 r., poz. 2531, dalej: "rozporządzenie MK z 23 grudnia 2019 r."). Ustalono, że w Bazie Danych Odpadowych kontrolowana jednostka nie założyła karty ewidencji odpadów dla powyższego odpadu.
W skardze do tut. Sądu spółka, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego zarządzenia, zarzuciła naruszenie:
1. przepisów postępowania art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 ust. 1 u.I.O.Ś w zw. z art. 10 ust. 1-2, art. 11 oraz art. 12 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 221 ze zm.) w zw. z art. 7 oraz art. 8 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "K.p.a."), przez wydanie zarządzenia pokontrolnego w szczególności na podstawie protokołu kontroli, w którym organ w sposób wadliwy i arbitralny przyjął, że skarżąca błędnie klasyfikowała wytwarzana przez siebie odpady pod kodem 10 01 80, podczas gdy zdaniem organu powinny one być klasyfikowane pod kodem 10 01 01,
2. przepisów postępowania, tj. art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 ust. 1 u.I.O.Ś. w zw. z art. 10 ust. 1-2, art. 11 oraz art. 12 ustawy - Prawo przedsiębiorców, w zw. z art. 7 oraz art. 8 § 1 K.p.a. przez wydanie zarządzenia pokontrolnego w zakresie obowiązku zaprzestania przekazywania wytwarzanych odpadów pod niewłaściwym kodem podmiotom nieuprawnionym, w sytuacji w której w toku kontroli nie zostały poczynione jakiekolwiek ustalenia, które pozwalałyby na przyjęcie, że skarżąca przekazywała odpady podmiotom nieuprawnionym, a ponadto nie zostało wykazane, że wytwarzane przez nią odpady były klasyfikowane w sposób nieprawidłowy i niezgodny z przepisami;
3. przepisów postępowania, tj. art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 ust. 1 u.I.O.Ś. oraz art. 10 ust. 1-2, art. 11 oraz art. 12 ustawy - Prawo przedsiębiorców w zw. z art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 11 K.p.a. przez wydanie zarządzenia pokontrolnego w zakresie obowiązku prowadzenia przez skarżącą na bieżąco ilościowej i jakościowej ewidencji wytwarzanych odpadów o kodzie 10 01 01 w systemie BDO, podczas gdy w ocenie skarżącej w toku kontroli nie zostały poczynione żadne ustalenia, które pozwalałyby na przyjęcie, że stosowany przez skarżącą kod 10 01 80 jest nieprawidłowy, jak również, że dotychczas prowadzone przez skarżącą ewidencja była prowadzona błędnie lub z naruszeniem przepisów prawa,
4. przepisów postępowania, tj. art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 u.I.O.Ś. w zw. z art. 10 ust. 1-2, art. 11 oraz art. 12 ustawy - Prawo przedsiębiorców oraz w zw. z art. 7, art. 7a, art. 8 § 1 oraz art. 11 K.p.a. przez wydanie zarządzenia pokontrolnego sprzecznego z ustaleniami kontroli wyrażonymi w treści protokołu kontroli nr [...] z 21 grudnia 2022 r., która to sprzeczność polega na przyjęciu przez organ konieczności klasyfikowania wytwarzanych przez skarżącą odpadów pod kodem 10 01 01, podczas gdy w treści protokołu kontroli wskazano, że naruszeniem jest brak prowadzenia ewidencji pod kodem 10 01 19 (pkt [...] protokołu kontroli),
5. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 ust. 1 u.I.O.Ś. w zw. z art. 10 ust. 1-2, art. 11 oraz art. 12 ustawy - Prawo przedsiębiorców oraz w zw. z art. 7, art. 7a, art. 8 § 1 oraz art. 11 K.p.a. przez wydanie zarządzenia pokontrolnego sprzecznego z ustaleniami kontroli wyrażonymi w treści protokołu kontroli nr [...] z 21 grudnia 2022 r., która to sprzeczność polega na przyjęciu przez organ konieczności zaprzestania przekazywania wytworzonych przez skarżącą odpadów pod rzekomo niewłaściwym kodem 10 01 80 podmiotom nieuprawnionym, podczas gdy w treści protokołu kontroli wskazano, że naruszeniem jest przekazywanie jednostkom nieuprawnionym odpadu sklasyfikowanego pod kodem 10 01 19 (pkt 2 protokołu kontroli),
6. przepisów postępowania tj. art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 K.p.a. przez dokonanie przez organ niewłaściwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcie, że skarżąca wytwarza odpad o kodzie 10 01 19 i w konsekwencji wytwarzając także odpad zaklasyfikowany pod kodem 10 01 80 jest zobowiązana do stosowanie jednego wspólnego kodu 10 01 01 dla obu tych odpadów, podczas gdy: - skarżąca w związku ze stosowaną przez siebie technologią mokrego odprowadzania odpadów paleniskowych prawidłowo zaklasyfikowała wytwarzane przez siebie odpady pod kodem 10 01 80, - organ nie przedstawił dowodów oraz podstaw prawnych nakazujących skarżącej klasyfikowanie odpadów pod jednym wspólnym kodem 10 01 01, - organ nie przedstawił dowodów potwierdzających wytwarzanie przez skarżącą odpadu klasyfikowanego pod kodem 10 01 19, ponadto brak jest podstaw do przypisania odpadowi opisanemu przez organ kodu 10 01 19, - organ nie wziął pod uwagę wyjaśnień zaprezentowanych przez skarżącą w uwagach do protokołu kontroli, w tym w szczególności odnoszących się do stosowanie przez skarżącą technologii mokrego odprowadzania odpadów paleniskowych, - treść zarządzenia pokontrolnego jest sprzeczna z treścią protokołu kontroli w zakresie dostrzeżonych przez organ naruszeń,
7. przepisów postępowania tj. art. 84 § 1 K.p.a. przez jego niezastosowanie i przyjęcie, że w sprawie nie są wymagane wiadomości specjalne i do rozstrzygnięcia wystarczające jest przeprowadzenie oględzin, podczas gdy przeprowadzone przez organ oględziny doprowadziły do błędnych wniosków wynikających z braku zrozumienia technologii, na której opiera się metoda mokrego odprowadzania odpadów paleniskowych, co w konsekwencji doprowadziło do wydania błędnego zarządzenia pokontrolnego, w którym to na skarżącą nałożono m.in. obowiązek klasyfikowania odpadów pod kodem 10 01 01 i prowadzenia ewidencji tych odpadów w systemie BDO oraz zakazano przekazywania innym podmiotom odpadów klasyfikowanych pod kodem 10 01 80 (zdaniem organu kod ten został niewłaściwie przypisany do odpadu),
8. prawa materialnego tj. art. 4 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1587 ze zm., dalej: "u.o.") w zw. z treścią załącznika do rozporządzenia Ministra Klimatu z 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r., poz. 10, dalej: "rozporządzenie MK z 2 stycznia 2020 r.) przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wytwarzane przez skarżącą odpady powinny być klasyfikowane pod kodem 10 01 01 (żużle, popioły paleniskowe i pyły z kotłów z wyłączeniem pyłów z kotłów wymienionych w 10 01 04), a nie pod zastosowanym przez skarżącą kodem 10 01 80 (mieszanki popiołowo-żużlowe z mokrego odprowadzania odpadów paleniskowych) z uwagi na występowanie w odpadzie wytwarzanym przez skarżącą odpadu, który zdaniem organu można zaklasyfikować pod kodem 10 01 19 (odpady z oczyszczania gazów odlotowych inne niż wymienione w 10 01 05, 10 01 07 i 10 01 18), mimo że powołane przepisy w żaden sposób nie nakazują przypisania nowego kodu do mieszanki odpadów, która jest bezpośrednim wytworem stosowanej w tym przypadku technologii, w szczególności gdy odpad klasyfikowany przez prawodawcę pod kodem 10 01 80 z definicji swej jest już taką mieszaniną dwóch występujących również samodzielnie odpadów,
9. prawa materialnego tj. art. 27 ust. 9 u.o. w zw. z treścią załącznika do rozporządzenia MŚ z 10 listopada 2015 r. przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w zaistniałym stanie faktycznym skarżąca nie może przekazywać wytwarzanych przez siebie odpadów jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami do wykorzystania na ich potrzeby własne z uwagi na błędne zaklasyfikowanie odpadów przez organ, podczas gdy właściwe zastosowanie przepisów powinno prowadzić do wniosku, że skarżąca – jako wytwórca odpadu o kodzie 10 01 80 – jest uprawniony do jego przekazywania jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami,
10. prawa materialnego tj. art. 66 ust. 1 u.o. w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 1 u.I.O.Ś. przez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, że skarżąca jest zobowiązana do prowadzenia bieżącej ilościowej i jakościowej ewidencji odpadów o kodzie 10 01 01 w systemie BDO, podczas gdy w ocenie skarżącej taki odpad nie jest przez nią wytwarzany, a obowiązek ewidencji odpadów powinien dotyczyć odpadów o kodzie 10 01 80, który to obowiązek był do tej pory realizowany przez skarżącą.
Skarżąca spółka wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a także o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów załączonych do skargi na podstawie tj.: 1) decyzji Starosty P. z 5 września 2012 r., nr [...], 2) stanowiska Departamentu Gospodarski Odpadami w Ministerstwie Klimatu i Środowiska z 4 kwietnia 2023 r., nr [...], 3) pisma Izby Gospodarczej Ciepłownictwo [...] z 20 kwietnia 2023 r., 4) opinii w zakresie sposobu odprowadzania produktów spalania paliw oraz klasyfikacji odpadów z 30 czerwca 2023 r., na okoliczność prawidłowości oznaczenia przez skarżącą wytwarzanych odpadów kodem 10 01 80, stosowania przedmiotowego oznaczenia w stosunku do wytwarzanych odpadów od kilkunastu lat, potwierdzenia stanowiska prezentowanego przez skarżącą w zakresie poprawności klasyfikacji wytwarzanych przez nią odpadów na podstawie fachowej literatury przedmiotu.
W skardze wniesiono także o wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego.
WIOŚ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
Postanowieniem z 24 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego.
W piśmie z 11 stycznia 2024 r. skarżąca stwierdziła, że organ sam sobie zaprzecza i wyciąga z protokołu kontroli błędne wnioski. Ponownie zwróciła uwagę na sprzeczność jaka w jej ocenie zachodzi pomiędzy treścią protokołu kontroli i zarządzenia pokontrolnego. Skarżąca powtórzyła także i rozwinęła inne argumenty przedstawione w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jako że spółka w petitum skargi zwróciła się o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zaś WIOŚ w odpowiedzi na skargę nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, zaistniały przesłanki do zastosowania ostatnio podanego przepisu. Jak przewiduje przy tym art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Jest to odstępstwo od zasady jawnego rozpoznawania spraw, jaka przewidziana została w art. 10 P.p.s.a.
Zaskarżone zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z 31 sierpnia 2023 r., nr [...], nie narusza ani prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. dawałby podstawę do jego wyeliminowania z obrotu prawnego.
Powyższe zarządzenie pokontrolne wydane zostało na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 u.I.O.Ś. w związku z kontrolną skarżącej spółki przeprowadzoną przez inspektora Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w P. celem oceny przestrzegania przepisów ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach w zakresie realizacji obowiązków podmiotów gospodarujących odpadami, której ustalenia zostały utrwalone w protokole kontroli nr [...].
W art. 9 ust. 1 u.I.O.Ś. przewidziano, że Inspekcja Ochrony Środowiska prowadzi kontrole planowe i pozaplanowe, a do tych ostatnich zalicza się m.in. kontrolę interwencyjną, z którą mieliśmy do czynienia w sprawie (art. 9 ust. 1b pkt 2 u.I.O.Ś.). Przez kontrole interwencyjne, o czym stanowi art. 9 ust. 1c u.I.O.Ś., rozumie się kontrole przeprowadzane w związku z rozpatrywaniem skargi i interwencji dotyczących zanieczyszczenia środowiska lub podejrzenia wystąpienia takiego zanieczyszczenia, wystąpienia poważnych awarii lub w celu przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia. Z czynności kontrolnych, zgodnie z art. 11 ust. 1 u.I.O.Ś., inspektor sporządza protokół, którego jeden egzemplarz doręcza się kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowanej osobie fizycznej.
Zgodnie natomiast z art. 12 ust. 1 pkt 1 u.I.O.Ś. na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej.
Rozpoznając skargę na zarządzenie pokontrolne, wydane w oparciu o ostatnio przywołaną podstawę prawną, sąd bada przede wszystkim: 1. czy kontrola została przeprowadzona przez powołany do tego organ, 2. czy treść zarządzeń koresponduje z ustaleniami poczynionymi w protokole kontroli, a także 3. czy treść zarządzenia pokontrolnego znajduje oparciu w powszechnie obowiązujących przepisach prawa. Jednocześnie – co w sprawie tej wymaga szczególnej uwagi – sąd administracyjny nie bada prawidłowości ustaleń faktycznych zawartych w protokole kontroli, a sprawdza, czy wyniki przeprowadzonej kontroli dają podstawę do uznania, że kontrolowany narusza prawo (por. wyrok NSA z 31 marca 2022 r., sygn. akt II OSK 935/21, dostępne w CBOSA na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu ustalenia poczynione w trakcie przeprowadzonej u skarżącej kontroli wskazują, że racje w zaistniałym w sprawie sporze przyznać trzeba WIOŚ .
Na spór ten spojrzeć trzeba przede wszystkim z perspektywy dopuszczalnych przez ustawę z 14 grudnia 2012 r. o odpadach sposobów gospodarowania odpadami.
Zgodnie z art. 27 ust. 1 u.o. wytwórca odpadów jest obowiązany do gospodarowania wytworzonymi przez siebie odpadami. W art. 27 ust. 9 u.o. przewidziano, że posiadacz odpadów może przekazywać osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej niebędącym przedsiębiorcami określone rodzaje odpadów, do wykorzystania na potrzeby własne za pomocą dopuszczalnych metod odzysku, zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 10. Z kolei jeszcze w ust. 8 tego artykułu podano, że osoba fizyczna i jednostka organizacyjna niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi tylko takie rodzaje odpadów, za pomocą takich metod odzysku, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 10, i w takich ilościach, które mogą bezpiecznie wykorzystać na potrzeby własne. Szczegółową regulację w tym zakresie stanowi rozporządzenie MŚ z 10 listopada 2015 r.
W protokole kontroli stwierdzono, że klasyfikacji odpadów powstających na terenie zakładu skarżącej dokonano zgodnie z rozporządzeniem MK z 2 stycznia 2020 r., z wyjątkiem (w protokole użyto sformułowania z pominięciem) odpadu o kodzie 10 01 80, który klasyfikowany był pod tym kodem wadliwie, albowiem odpad tak klasyfikowany przez wytwórcę obejmował nie tylko mieszanki popiołowo-żużlowe z mokrego odprowadzania odpadów paleniskowych, których kod ten dotyczy, ale stanowił mieszaninę tejże mieszanki, z odpadem o innym kodzie – w postaci pyłu wychwytywanego przez urządzenia do odpylania kotów, to jest z odpadem o kodzie 10 01 19.
Co do wadliwości dokonanej w zakładzie klasyfikacji odpadu o kodzie 10 01 80 w sposób jednoznaczny wskazano, opierając się o oświadczenie zakładu z 12 grudnia 2022 r., a także analizę wykorzystywanej w instalacji technologii, że w wyniku eksploatacji przedmiotowej instalacji dochodzi do wytworzenia odpadu paleniskowego w postaci pyłu wychwytywanego przez urządzenia do oddymiania kotłów, tj. odpadu o kodzie 10 01 19 – odpady z oczyszczania gazów odlotowych inne niż wymienione w 10 01 05, 10 01 07 i 10 01 18, który zamiast być zagospodarowany pod własnym kodem, jest mieszany z odpadem stanowiącym mieszankę popiołowo-żużlową z mokrego odprowadzania odpadów paleniskowych. W związku z powyższym uznano, że stosowany dla tej mieszaniny odpadów kod 10 01 80 jest nieprawidłowy. Ponadto, mieszanina odpadów o kodzie 10 01 80 i 10 01 19 nie może być odstępowana osobom fizycznym, gdyż rozporządzenie MŚ z 10 listopada 2015 r. nie uwzględnia odpadów o kodzie 10 01 19.
W oparciu o powyższe ustalenie WIOŚ w zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym w pełni zasadnie uznał, że w tym stanie faktycznym dochodzi do zmieszania dwóch odpadów – żużlu klasyfikowanego według rozporządzenia MK z 2 stycznia 2020 r. pod kodem 10 01 80 oraz pyłu klasyfikowanego pod kodem 10 01 19 – które przez skarżącą są błędnie wykazywane pod jednym kodem 10 01 80, a następnie przekazywane do zagospodarowania według dopuszczalnych metod odzysku wskazanych w rozporządzeniu MŚ z 10 listopada 2015 r. Zdaniem Sądu jedynie zaakceptowanie stanowiska prezentowanego przez WIOŚ umożliwia zapewnienie prawidłowego gospodarowania odpadami i nie przekazywanie osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym nie będącym przedsiębiorcami do wykorzystania na własne potrzeby odpadu o kodzie 10 01 19, który to odpad nie jest przecież w ogóle ujęty w rozporządzeniu MŚ z 10 listopada 2015 r. Nie bez znaczenia pozostaje to, na co zwraca zresztą uwagę skarżąca, że pośród odpadów klasyfikowanych do kodu 10 01 01 rozporządzeniem MŚ z 10 listopada 2015 r. objęto wyłącznie żużle.
Nie budzi wątpliwości, że nie było wolą prawodawcy umożliwienie poddania odzyskowi na potrzeby własne przez osoby fizyczne bądź jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami wszelkich odpadów, lecz wyłącznie odpadów ściśle określonych. Art. 27 ust. 8 i 9 u.o. w zw. z rozporządzeniem MŚ z 10 listopada 2015 r. nie mogą być zatem interpretowane w sposób rozszerzający. Skoro sam prawodawca wskazując katalog odpadów dopuszczonych pod rzeczoną metodę gospodarowania, przy odpadach klasyfikowanych do kodu 10 01 01 wprost wykluczył taki rodzaj odpadów, jak pyły z kotłów, to nie jest dopuszczalne, aby taki pył – w sprawie niniejszej podlegający klasyfikacji do kodu 10 01 19 – włączyć do innego rodzaju odpadów, a więc jak chce tego skarżąca do odpadu o kodzie 10 01 80, i objąć go przez to sposobem gospodarowania przewidzianym w art. 27 ust. 8 i 9 u.o.
Sąd pragnie w tym miejscu stanowczo podkreślić, iż zaaprobowanie stanowiska skarżącej prowadzi do możliwości obchodzenia prawa. Idąc jej tokiem rozumowania należałoby zresztą dojść do wniosku, zgodnie z którym jeśli z używaną przez nią instalacją zostałoby technologicznie połączone inne urządzenie, prowadzące do wytworzenia dowolnych, innych odpadów, wrzucanych na jedną taśmę z mieszanką popiołowo-żużlową, to wszelkie te odpady powinny być i tak traktowane – jak uznaje to skarżąca – jako mieszanka popiołowo-żużlowa klasyfikowana do kodu 10 01 80 podlegająca pod przepisy rozporządzenia MŚ z 10 listopada 2015 r.
Konsekwentnie WIOŚ prawidłowo także uznał, że z uwagi na zmieszanie dwóch odpadów powstaje nowy odpad wytwarzany przez skarżącą, który powinien być klasyfikowany pod kodem 10 01 01, ze względu na zawartość takiego rodzaju odpadu, który nie występuje w odpadzie o kodzie 10 01 80.
Odpad o kodzie 10 01 01 nie jest objęty zakresem zastosowania art. 66 ust. 4 u.o., w tym zwłaszcza nie został on ujęty w rozporządzeniu MK z 23 grudnia 2019 r., a przez to zachodzi konieczność jego ewidencjonowania. Zgodnie bowiem z art. 66 ust. 1 u.o. posiadacz odpadów jest obowiązany do prowadzenia na bieżąco ich ilościowej i jakościowej ewidencji zgodnie z katalogiem odpadów określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4 ust. 3 tej ustawy.
Bezpodstawna jest argumentacja skarżącej spółki, w której sprzeciwia się ona dopuszczalności klasyfikacji wytwarzanego w używanej instalacji odpadu pod kodem 10 01 01. Słusznie wprawdzie spółka podaje, że pod kodem 10 01 80, który był przez nią dotychczas stosowany, ujęta jest już mieszanka odpadów, jednak skarżąca stara się nie dostrzegać tego, że kod ten znajduje zastosowanie jedynie do mieszanki popiołowo-żużlowej, a nie pyłowo-popiołowo-żużlowej. Argumentacja skarżącej stanowi jedynie polemikę z ustaleniami kontroli i oceną prawną dokonaną przez WIOŚ . Wyłącznie od decyzji skarżącej zależy już natomiast to, czy wykonanie zarządzenia pokontrolnego doprowadzi w dalszej perspektywie do zmiany stosowanego przez nią procesu technologicznego, aby nie dopuszczać do mieszania odpadów klasyfikowanych pod kodem 10 01 19 z odpadami 10 01 80, czy też do prawidłowego gospodarowania wytwarzanym odpadem o kodzie 10 01 01, z pominięciem art. 27 ust. 8 i 9 w zw. z rozporządzenia MŚ z 10 listopada 2015 r. Bez znaczenia jest i to, że dotychczas nie kwestionowano sposobu gospodarowania odpadami wytwarzanymi przez spółkę, przyjmując klasyfikację tych odpadów proponowaną przez samą skarżącą.
Nie można także zgodzić się ze skarżącą, aby WIOŚ nie był uprawniony do dokonania odmiennej oceny prawnej niż ta, która miała miejsce jeszcze na etapie przeprowadzonej kontroli i sporządzonego z niej protokołu, wobec stwierdzonego wówczas przekazywania podmiotom nieuprawnionym odpadu sklasyfikowanego pod kodem 10 01 19 i braku jego ewidencjonowania.
W zarządzeniu pokontrolnym organ prawidłowo bowiem uznał, że w wyniku zmieszania odpadów dochodzi do wytworzenia nowego odpadu, który musi podlegać nowej klasyfikacji, a jego nieprawidłowa klasyfikacja przez skarżącą do kodu 10 01 80 prowadzi do przekazywania go podmiotom nieuprawnionym. Podkreślić trzeba, że organ operował w tym względzie w ramach ustaleń faktycznych poczynionych w toku czynności kontrolnych, dokonując jedynie ich odmiennej, końcowej oceny prawnej. Okoliczność, że do oceny tej skłoniło WIOŚ stanowisko zaprezentowane w piśmie innego organu, nie ma żadnego znaczenia dla sprawy. Istotne jest jedynie to, że o ile wydając zarządzenie pokontrolne organ ten zobligowany był opierać się na ustaleniach zawartych w protokole kontroli, to nic nie stało na przeszkodzie, by dokonać ich odmiennej oceny prawnej. Także w tym względzie nie można zatem przyznać racji skarżącej.
Nie zasługują wobec powyższego na uwzględnienie podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 4 ust. 1 u.o. w zw. z załącznikiem do rozporządzenia MK z 2 stycznia 2020 r., art. 27 ust. 9 u.o. w zw. z załącznikiem do rozporządzenia MŚ z 10 listopada 2015 r., art. 66 ust. 1 u.o., a także art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 ust. 1 u.I.O.Ś., czy art. 10 ust. 1-2, czy art. 11 i art. 12 ustawy - Prawo przedsiębiorców.
Jako chybione ocenić trzeba z kolei zarzuty naruszenia art. 7,art. 7a, art. 8 § 1, art. 11, art. 77, czy art. 80 K.p.a. Do postępowania poprzedzającego wydanie zarządzenia pokontrolnego nie znajdują bowiem zastosowania przepisy ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. W postępowaniu tym nie znajdował także zastosowania art. 84 § 1 K.p.a., przez co brak było podstaw do powołania przez WIOŚ biegłego. Nie było – wbrew odmiennym oczekiwaniom skarżącej spółki – zadaniem WIOŚ , przy wydaniu kwestionowanego zarządzenia pokontrolnego, przeprowadzenie oceny stosowanych przez spółkę rozwiązań technicznych w związku z mokrym odprowadzaniem odpadów paleniskowych ani nie może być to przedmiotem kontroli tut. Sądu. Zauważyć trzeba, że kwestia oceny stosowanych technologii i rozwiązań technicznych jest jednym z elementów przeprowadzanej kontroli (por. art. 9 ust. 2 pkt 5 u.I.O.Ś.), której wyniki powinny znaleźć odzwierciedlenie w protokole kontroli, stanowiąc ewentualną podstawę do wydania zarządzenia pokontrolnego, jak miało to miejsce w kontrolowanej sprawie.
Jak zostało to już powyżej wykazane, ustalenia poczynione w toku przeprowadzonej u skarżącej kontroli interwencyjnej dawały podstawę do wydania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego i nie jest dopuszczalne, aby na obecnym etapie postępowania ustalenia te skutecznie kwestionować. Jednocześnie w ocenie tut. Sądu zarówno rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym zarządzeniu, jak i jego uzasadnienie w sposób jasny i jednoznaczny wykazują przypisane skarżącej naruszenia prawa i powody, w oparciu o które naruszenia te stwierdzono. Nie budzi przy tym wątpliwości przypisanie do pyłu kodu 10 01 19, skoro jak sama spółka podaje jest to odpad pochodzący z instalacji oddymiania. Brak zatem i takich podstaw, by zarządzenie to skutecznie zakwestionować z formalnego punktu widzenia.
Sąd nie znalazł podstaw do przeprowadzenia proponowanych przez skarżącą spółkę dowodów. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W sprawie brak jest istotnych wątpliwości, których wyjaśnieniu mogłoby służyć ewentualne uzupełniające postępowanie dowodowe z dokumentów.
Sąd nie uwzględnił przy rozpoznaniu sprawy pism procesowych WIOŚ z 10 i 17 stycznia 2024 r., albowiem zostały one przekazane w terminie uniemożliwiającym ich doręczenie stronie skarżącej i udzielenie na nie ewentualnej dalszej odpowiedzi. Zresztą pisma te prowadzą w istocie do powielenia stanowiska zajmowanego przez organ w pismach poprzednich, w tym w zaskarżonym zarządzeniu.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalono.