II SA/Po 682/20

II SA/Po 682/20 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-05-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /przewodniczący/
Wiesława Batorowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Sygn. powiązane
III OSK 5914/21 - Wyrok NSA z 2025-03-04
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
uchylono zaskarżone zarządzenie
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 maja 2021 r. sprawy ze skargi S. H. na zarządzenie pokontrolne Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odpadów I. uchyla zaskarżone zarządzenie pokontrolne, II. zasądza od Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest zarządzenie pokontrolne z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (zwanego dalej [...]WIOŚ lub organem).
Zaskarżonym zarządzeniem pokontrolnym [...]WIOŚ nakazał S. B. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą handlowo – usługową S. z siedzibą w S. (zwanego dalej skarżącym):
1) zaprzestać wprowadzania ścieków przemysłowych do ziemi oraz zapewnić ochronę wód powierzchniowych przed zanieczyszczeniem.
W terminie: niezwłocznie dostosować do wymogów prawnych;
2) prowadzić przetwarzanie odpadów po uzyskaniu stosownych regulacji formalnoprawnych;
W terminie: niezwłocznie dostosować do wymogów prawnych
3) prowadzić ilościową i jakościową ewidencję odpadów zgodnie z przyjętym katalogiem odpadów przy użyciu kart ewidencji odpadów oraz kart przekazania odpadów sporządzanych oddzielnie dla każdego rodzaju odpadu
W terminie: na bieżąco
4) prowadzić działalność po uzyskaniu wpisu do rejestru podmiotów wprowadzających produkty, produkty w opakowaniach i gospodarujących odpadami prowadzonego przez Marszałka Województwa W.
W terminie: niezwłocznie dostosować do wymogów prawnych
5) terminowo sporządzać i wprowadzać raport o emisjach do Krajowej bazy o emisjach gazów cieplarnianych i innych substancjach (KOBiZE)
W terminie: - zaległe niezwłocznie dostosować do wymogów prawnych,
- kolejne w ustawowym terminie
Organ wyznaczył termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń na dzień [...] lipca 2020 r. Jednocześnie pouczono, że osoba uprawniona do reprezentowania kontrolowanego ma prawo wnieść do protokołu kontroli umotywowane zastrzeżenia i uwagi przed jego podpisaniem lub odmówić podpisania protokołu.
W piśmie z [...] kwietnia 2020 r. skarżący wskazał, że nie zgadza się z treścią protokołu oraz wskazanymi naruszeniami. Zdaniem skarżącego protokół jest niezgodny ze stanem rzeczywistym oraz wyjaśnieniami składanymi przez niego w czasie kontroli.
Okoliczności faktyczne udokumentowane w aktach sprawy kształtują się następująco.
W okresie od [...] lutego 2020 r. do [...] kwietnia 2020 r., na skutek wniosku o podjęcie interwencji, na terenie działki nr [...], pod adresem prowadzenia działalności gospodarczej przez S. B. tj. G. [...]j O., przeprowadzono kontrolę. Z jej przebiegu [...]WIOŚ sporządził protokół nr [...] [...]. W trakcie kontroli ustalono, że S. B. prowadzi działalność w zakresie transportu drogowego mebli i sprzętu AGD do [...] i [...] np. A. , S. . Na działce nr [...] znajduje się parking dla samochodów ciężarowych oraz prywatne samochody pracowników, gdy kierowcy są w trasie. Teren działki jest ogrodzony, a część terenu utwardzona gruzem. Zgodnie z ustnym oświadczeniem S. B. plac częściowo był już utwardzony przed rozpoczęciem działalności. Kontrolowany wskazał, że dowiózł jedynie jedną wywrotkę kamienia. Teren użytkowany jest na podstawie umowy użyczenia z dnia [...] czerwca 2019 r. zawartej pomiędzy M. B. a S. B.. Ustalono, że teren działki nie jest skanalizowany. Podczas kontroli okazano jedną fakturę z dnia [...] marca 2020 r. za mycie zestawu – ciągnika siodłowego z naczepą. W dniu oględzin nie stwierdzono śladów mycia pojazdów (żaden z pojazdów nie był w trakcie mycia, przygotowany do mycia lub tuż po umyciu), nie stwierdzono też zastoin wody lub śladów po myciu pojazdów.
Dwukrotnie przesłuchano z pouczeniem o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań S. B. w sprawie działalności mycia, malowania i naprawy pojazdów ciężarowych. Przesłuchiwany zeznał, że na przedmiotowej działce stoją pojazdy ciężarowe wraz z naczepami i nie prowadzi warsztatu mechaniki pojazdowej, samochody odpalane są w godzinach dziennych, gdy wyjeżdżają w trasę. Przesłuchiwany zeznał, że na przedmiotowej działce nie składuje akumulatorów z pojazdów. Naprawy wykonywane są w warsztatach zewnętrznych (potwierdzeniem są faktury). Kontrolowany przy samochodach ciężarowych sporadycznie wykonuje drobne wyprawki, bez większych prac malowniczych. Puszki po spray'u oddaje na złom, ale są to bardzo małe ilości, tj. [...] puszki na rok. Kontrolowany zeznał, że serwisowanie i wszelkie naprawy pojazdów ciężarowych wraz z naczepami wykonywane są w warsztatach zewnętrznych. Okazano podczas kontroli faktury: [...] faktury za 2020r. za wykonanie usług polegających na [...], [...], [...], [...] [...], [...] oraz [...] faktur za 2019r. za usługi serwisowe polegające na m. in. [...]. W dniu [...] marca 2020r. ponownie przesłuchano S. B. z pouczeniem o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań w sprawie czynności związanych z myciem i czyszczeniem pojazdu ciężarowych. Przesłuchiwany zeznał, że mycie pojazdów odbywało się sporadycznie bieżącą, czystą wodą na terenie parkingu, za pomocą myjki ciśnieniowej domowego użytku. Mycie pojazdów z osadów mógł ewentualnie wykonywać jeden z kierowców. Przesłuchiwany zeznał, że do mycia pojazdów używa tylko wody z ciśnieniem, żadnych detergentów, a w ramach takiego mycia, opłukiwania, czyszczone są tylko plandeki na przyczepie, kabiny i szyby. Kontrolowany oświadczył, że mycie pojazdów odbywa się głównie w okresie letnim, w bieżącym roku samochody nie były jeszcze myte na przedmiotowej działce.
W protokole pokontrolnym stwierdzono, że w związku z działalnością prowadzoną przez S. B. powstają odpady w postaci zużytych opakowań po farbie w spray'u, które klasyfikuje się jako odpady o kodzie [...] Opakowania z metali zawierające niebezpieczne porowate elementy wzmocnienia konstrukcyjnego inne niż z azbestu, włącznie z pustymi pojemnikami ciśnieniowymi. Uznano, że kontrolowany dla odpadów o kodzie [...] mógł prowadzić uproszczoną ewidencję odpadów przy użyciu jedynie kart przekazania odpadów zgodnie z art. 71 pkt 1 lit a ustawy o odpadach. Ponadto podmiot prowadzący działalność w zakresie transportu drogowego uzyskując zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego zgodnie z art. 7a ustawy z dnia 6 września 200 lr. o transporcie drogowym (Dz.U. 2019r. poz. 2140 ze zm.) do wniosku o udzielenie zezwolenia dołącza oświadczenie że dysponuje bazą eksploatacyjną, co w rozumieniu art. 2a ustawy o transporcie drogowym "baza eksploatacyjna - miejsce wyposażone w odpowiedni sprzęt techniczny i urządzenia techniczne umożliwiające prowadzenia działalności transportowej w sposób zorganizowany i ciągły, w skład której wchodzi co najmniej jeden : następujących elementów: miejsce postojowe, miejsce załadunku, rozładunku lub łączenia ładunków, miejsce konserwacji lub naprawy pojazdów". W związku z powyższym stwierdzono, że kontrolowany powinien posiadać miejsce do napraw pojazdów, a w związku z prowadzeniem miejsca do napraw pojazdów wytwarzane są odpady. Ustalono również, że powstałe po myciu pojazdów ścieki są ściekami przemysłowymi, biologicznie nierozkładalnymi, zawierającymi substancje ropopochodne, zgodnie z definicją zawartą w art. 16 pkt 64 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310 ze zm. zwanej dalej Prawo wodne), które kontrolowany wprowadzał bezpośrednio do ziemi, bez oczyszczania, co było niezgodne z art. 75 pkt. 3 lit. a ustawy Prawo wodne. Pojazdy ciężarowe są zanieczyszczone substancjami ropopochodnymi, które znajdują się na nadkolach, kołach, silniku, siodle. Wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi jest usługą wodną zgodnie z art. 35 ust. 3 pkt. 5 ustawy Prawo wodne. Podczas kontroli ustalono również, że na działkę nr [...] S. B. przyjął [...] Mg ziemi z kamieniem polnym. W związku z powyższym we wrześniu 2019 r. kontrolowany dokonał przetwarzania odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 21 ustawy o odpadach
Skargę na zarządzenie pokontrolne wniósł S. B. zaskarżając je w części w zakresie pkt 1,2,3 i 4 wnosząc o uchylenie zaskarżonego zarządzenia w części, to jest co do punktów 1,2,3,4 oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu zarządzeniu zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez:
- naruszenie art. 16 pkt 64 ustawy Prawo wodne poprzez jego wadliwe zastosowanie i przyjęcie, iż skarżący wprowadził do ziemi ścieki przemysłowe;
- naruszenie art. 75 pkt 3 lit. a ustawy Prawo wodne poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że skarżący wprowadzał bezpośrednio do ziemi substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego;
- naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 21 w zw. z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach (Dz. U. z 2020 r. poz. 797; dalej: ustawa o odpadach) poprzez błędne przyjęcie w pkt 2 zarządzenia, a w szczególności w uzasadnieniu do przedmiotowego punktu, iż Skarżący dokonał przetwarzania odpadów;
- naruszenie art. 1 pkt. 19 rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 23 grudnia 2019r. w sprawie rodzajów odpadów i ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów (Dz.U. z 2019 r. poz. 2531), poprzez ich niezastosowanie i błędne przyjęcie, że Skarżący podlega obowiązkowi prowadzenia ewidencji odpadów.
- naruszenie art. 66 ust. 1 ustawy o odpadach poprzez błędne przyjęcie, iż Skarżący jest obowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów i uzyskania wpisu w rejestrze Bazy Danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (dalej: BDO).
Skarżący podniósł, że nieprawidłowe jest założenie organu, iż S. B., wykonując czynności związane z opłukiwaniem czystą wodą szyb i elementów kabiny pojazdów ciężarowych, wytworzył ścieki przemysłowe. Wytworzona w ten sposób mieszanina nie spełnia przesłanek do zaliczenia jej do ścieków przemysłowych w myśl przepisu art. 16 pkt 64 ustawy Prawo wodne. Wskazał, że jednym z wymogów do zaliczenia danej mieszaniny do ścieku przemysłowego jest ich odprowadzanie urządzeniami kanalizacyjnymi zakładu, w którym został wytworzony, lub też urządzeniami kanalizacyjnymi należącymi do innego podmiotu, gdy tymczasem teren, na którym prowadzona jest działalność gospodarcza, nie jest wyposażony w urządzenia kanalizacyjne. Zdaniem skarżącego, nie ma żadnych dowodów, jakoby mył części pojazdów zanieczyszczone substancjami ropopochodnymi, które znajdują się na nadkolach, kołach, silniku, siodle, a także że w ogóle wytworzył substancje szkodliwe dla środowiska wodnego. W zakresie mycia pojazdów Skarżący korzysta z usług podmiotów zewnętrznych, to jest myjni, na potwierdzenie czego przedłożył w toku kontroli faktury VAT. Nadto w ocenie skarżącego, organ błędnie ustalił, iż przyjął [...] Mg ziemi z kamieniem polnym, działając jako przedsiębiorca, a nie jako osoba fizyczna. Wskazał, że w swych wyjaśnieniach jasno wskazał, że nie posiada faktury na zakup ziemi, ponieważ działał w imieniu swojej żony właścicielki nieruchomości i jako osoba prywatna. Podkreślono, że skarżący użytkuje działkę nr [...] zlokalizowaną pod adresem [...] na podstawie umowy użyczenia. Wskazano, że skarżący przyjął około [...]Mg ziemi z kamieniem polnym, działając w imieniu swojej żony jako osoba fizyczna, czyniąc tym samym ulepszenia na jej nieruchomości. Powyższe ma decydujące znaczenie, bowiem zgodnie z art. 27 ust. 8 ustawy o odpadach osoba fizyczna - w tym wypadku żona skarżącego niebędąca przedsiębiorcą może poddawać odzyskowi tylko takie rodzaje odpadów, za pomocą takich metod odzysku i w takich ilościach, które mogą bezpiecznie wykorzystać na potrzeby własne. Maksymalna dopuszczalna ilość odpadów do przyjęcia to [...] [...] powierzchni, tj. [...] kg na każdy metr kwadratowy gruntu. Natomiast żona skarżącego przyjęła około [...] Mg, które maksymalnie wystarczyły na pokrycie działki o powierzchni [...] ([...]Mg : [...] = [...]). Wobec tego skarżący nie dokonał przetworzenia odpadów w myśl art. 3 ust. 1 pkt 21 ustawy o odpadach i nie jest zmuszony posiadać zezwolenia, o którym stanowi art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach. Skarżący zarzucił również, że organ nie poczynił żadnych ustaleń faktycznych w zakresie klasyfikacji opakowania metalowego po farbie, a w szczególności nie uprawdopodobnił, że był to odpad o kodzie [...] - opakowania z metali zawierające niebezpieczne porowate elementy wzmocnienia konstrukcyjnego inne niż z azbestu, włącznie z pustymi pojemnikami ciśnieniowymi. Wobec powyższego nie można jednoznacznie stwierdzić, że pusta puszka po użytej przez skarżącego farbie stanowiła odpad niebezpieczny. Organ w całości pominął przepisy rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia [...] grudnia 2019r. w sprawie rodzajów odpadów i ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów. Zgodnie z § 1 wyżej wskazanego rozporządzenia rodzaje odpadów i ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów, określa załącznik do rozporządzenia. Zgodnie z pkt 19 załącznika do rozporządzenia ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów w postaci opakowania z metali zawierające niebezpieczne porowate elementy wzmocnienia konstrukcyjnego inne niż z azbestu, włącznie z pustymi pojemnikami ciśnieniowymi sklasyfikowane pod kodem [...] wynosi do [...]. Należy w tym miejscu wskazać, że zgodnie z materiałem zgromadzonym w toku czynności kontrolnych Skarżący, wytwarzał odpad w postaci zużytych opakowań po farbie w sprayu w ilości 1-2 puszki na rok. Dlatego też niemożliwym jest, aby Skarżący przekroczył maksymalne ilości odpadów, o której stanowi rozporządzenie. Zdaniem skarżącego organ błędnie ustalił, że Skarżący jako rzekomy posiadacz odpadów wytworzonych oraz przetworzonych jest zobowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów. Podczas kontroli nie okazano kart przekazania odpadów i kart ewidencji odpadów, bowiem na Skarżącym nie ciążył obowiązek ich prowadzenia, gdyż nie przekroczył żadnych nałożonych prawem ograniczeń odnoszących się do ilości odpadów. Skoro bowiem Skarżący nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów to nie jest też zobowiązany do złożenia wniosku i uzyskania wpisu w BDO. Dodatkowo, skoro Skarżący nie jest zobowiązany do posiadania zezwolenia na przetwarzanie odpadów to niemożliwym jest wpisanie z urzędu Skarżącego do BDO przez Marszałka Województwa W..
W odpowiedzi na skargę [...]WIOŚ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 3 ust. 1 pkt. 21 w zw. z art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach organ wskazał, że skarżący na żadnym etapie czynności kontrolnych nie wskazał, że działał w imieniu żony przyjmując na przedmiotowy teren odpady o kodzie 17 05 04 i poddając je procesowi odzysku. Nie okazał również faktury za przywiezione masy ziemne. Zdaniem organu skarżący masy te wykorzystuje w celu utwardzenia podłoża w miejscu prowadzenia działalności.
Organ zaznaczył, że odpady niebezpieczne powstające w ramach prowadzenia działalności gospodarczej nigdy nie mogą być klasyfikowane jako odpady komunalne, nawet jeżeli są podobne do odpadów niebezpiecznych, wytwarzanych w gospodarstwach domowych. Opakowania puste po wykorzystywanym przez skarżącego lakierze są odpadem niebezpiecznym, które nie zostały uwzględnione w załączniku do rozporządzenia z dnia [...] grudnia 2014 r. Skarżący miał zatem obowiązek prowadzenia ewidencji odpadów wytworzonych bez względu na ich ilość do końca 2019 r. zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy o odpadach.
W piśmie z dnia [...] września 2020 r. skarżący ustosunkował się do odpowiedzi na skargę podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie które zostało wniesione do Sądu w dniu [...] lutego 2021 r. [...]WIOŚ podtrzymał stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga zasługiwała zasadniczo na uwzględnienie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. zwanej dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli jest zarządzenie pokontrolne wydane w związku z kontrolą przeprowadzoną przez pracowników Inspekcji Ochrony Środowiska na terenie działalności Firmy H. S. B. z siedzibą w S..
Podstawę prawną wydania zaskarżonego zarządzenia stanowił przepis art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2019 r. poz. 1355, z późn. zm. zwanej dalej I.O.Ś.) zgodnie z którym na podstawie ustaleń kontroli Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska może: 1) wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej; 1a) wydać na podstawie odrębnych przepisów zalecenia pokontrolne; 2) wydać na podstawie odrębnych przepisów decyzję administracyjną; 3) wszcząć egzekucję, jeżeli obowiązek wynika z mocy prawa lub decyzji administracyjnej. Uprawnienia inspektorów przy wykonywaniu kontroli zostały określone w art. 9 ust. 2 u.I.O.Ś. Zgodnie z przepisem art. 11 u.I.O.Ś. z czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół, którego jeden egzemplarz doręcza kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowanej osobie fizycznej, przy czym kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej (odpowiednio: kontrolowana osoba fizyczna) może wnieść do protokołu umotywowane zastrzeżenia i uwagi. W razie odmowy podpisania protokołu przez kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowaną osobę fizyczną, inspektor czyni o tym wzmiankę w protokole, a odmawiający podpisu może w terminie siedmiu dni przedstawić swoje stanowisko na piśmie właściwemu organowi Inspekcji Ochrony Środowiska (art. 11 ust. 3 u.I.O.Ś.). Zgodnie z art. 12 ust. 2 I.O.Ś. adresat zarządzenia pokontrolnego powinien podjąć działania wynikające z zarządzenia pokontrolnego, a w szczególności ma obowiązek w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, poinformować Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń. Wojewódzki inspektor ochrony środowiska, jako organ administracji publicznej, zobowiązany jest prowadzić postępowanie kontrolne w trybie unormowanym ustawą z 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska. Nie stosuje się zatem w tym zakresie przepisów k.p.a., a więc również przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 11 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 marca 2020 r. II SA/Sz 892/19, LEX nr 2977092).
Zarządzenie pokontrolne jest odrębną od decyzji administracyjnej prawną formą działania inspektora ochrony środowiska. Wydawanemu przez inspektora zarządzeniu pokontrolnemu, mimo że nie jest decyzją administracyjną, nie można odmówić charakteru aktu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ ma ono bez wątpienia charakter władczy i rozstrzyga indywidualną sprawę konkretnego podmiotu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 maja 2013 r. II SA/Po 243/13, LEX nr 1340393). Zarządzenie pokontrolne wydawane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska może być zaskarżone do sądu administracyjnego jako inny akt lub czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.(por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 lutego 2020 r. IV SA/Po 1028/19 LEX nr 2825378).
Wprawdzie skarżący nie zgłosił żadnych zarzutów natury formalnej, jednakże badanie legalności ww. aktu oznacza konieczność sprawdzenia, czy istniały podstawy do wydania zarządzenia, a to z kolei rodzi potrzebę zbadania, czy naruszenia zostały w prawidłowy sposób stwierdzone, określone i dostatecznie wykazane. Zarządzenie pokontrolne powinno zawierać "wskazanie naruszeń", jakich, zdaniem organu Inspekcji, dopuścił się kontrolowany przedsiębiorca. Wskazanie powinno być na tyle precyzyjne, żeby nie pozostawiało wątpliwości co do tego, jakie działania winien podjąć przedsiębiorca, aby doprowadzić do wyeliminowania wskazanych naruszeń (por. wyrok NSA z 2 czerwca 2009 r., II GSK 1009/08, ONSAiWSA z nr 5/2010, poz. 86; wyroki WSA: z 25 marca 2008 r., II SA/Op 5/08; z 9 września 2009 r., II SA/Gl 126/09; z 19 stycznia 2011 r., IV SA/Po 800/10; z 20 października 2011 r., IV SA/Po 751/11 – CBOSA, postanowienie NSA z 28 lutego 2008 r., II OSK 216/08, postanowienie NSA z 4 lipca 2008 r., II OSK 972/08, CBOSA; wyrok NSA z 2 czerwca 2009 r., II GSK 1009/08, ONSAiWSA nr 5/2010, poz. 86(por. wyrok WSA z 20 października 2011 r., IV SA/Po 751/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA"). Zarządzenie pokontrolne powinno wskazywać na ustalony w wyniku kontroli stan faktyczny sprawy, który ma istotne znaczenie dla oceny zasadności skierowanych do adresata zaleceń co do wyeliminowania naruszeń stwierdzonych w wyniku kontroli (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 czerwca 2020 r. II SA/Sz 1147/19 LEX nr 3056279).
Mając na względzie powyższe ogólne rozważania wskazać należy, że pod względem formalnym organ precyzyjne wskazał w zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym stwierdzone w toku kontroli uchybienia w działalności skarżącego. Mianowicie nakazał zaprzestać wprowadzania ścieków przemysłowych do ziemi oraz zapewnić ochronę wód powierzchniowych przed zanieczyszczeniem, prowadzić przetwarzanie odpadów po uzyskaniu stosownych regulacji formalnoprawnych, prowadzić ilościową i jakościową ewidencję odpadów zgodnie z przyjętym katalogiem odpadów przy użyciu kart ewidencji odpadów oraz kart przekazania odpadów sporządzanych oddzielnie dla każdego rodzaju odpadu oraz prowadzić działalność po uzyskaniu wpisu do rejestru podmiotów wprowadzających produkty, produkty w opakowaniach i gospodarujących odpadami prowadzonego przez Marszałka Województwa W.. Na podstawie powyższych nakazów organu można jednoznaczne stwierdzić jakie konkretnie działania powinien podjąć przedsiębiorca, aby wypełnić tak sformułowane zarządzenie. Zarządzenie pokontrolne zawiera także ustalony w wyniku kontroli stan faktyczny sprawy. Organ skorzystał z uprawnień przewidzianych w art. 9 ust. 2 i przeprowadził oględziny terenu oraz dwukrotne przesłuchał kontrolowanego w celu ustalenia istotnych okoliczności w sprawie. Organ zatem zebrał wystarczający materiał dowodowy, na podstawie którego poczynił ustalenia faktyczne.
Przechodząc do meritum Sąd wskazuje, że badając zgodność zaskarżonego zarządzenia podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organ.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że istotą sporu było m.in. to czy zużytą wodę pochodzącą z mycia samochodów stanowiących tabor zakładowy można uznać za ścieki w rozumieniu Prawa wodnego. Zgodnie z art. 16 pkt 61 a) ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U.2020.310 t.j. obowiązującej na dzień wydania zarządzenia pokontrolnego tj. [...] czerwca 2020 r. zwanej dalej Prawo wodne) przez ścieki rozumie się wprowadzane do wód lub do ziemi wody zużyte na cele bytowe lub gospodarcze. Niewątpliwie zatem zużyta woda pochodząca z mycia samochodów tj. dla celów gospodarczych stanowi ścieki. Z kolei definicja ścieków przemysłowych znajduje się w art. 16 pkt. 64 Prawa wodnego zgodnie z którym są to ścieki niebędące ściekami bytowymi albo wodami opadowymi lub roztopowymi, powstałe w związku z prowadzoną przez zakład działalnością handlową, przemysłową, składową, transportową lub usługową, a także będące ich mieszaniną ze ściekami innego podmiotu, odprowadzane urządzeniami kanalizacyjnymi tego zakładu. Z definicji podanej w art. 15 Prawa wodnego wynika, że ścieki bytowe to ścieki odprowadzane z budynków mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego oraz użyteczności publicznej, powstające w wyniku ludzkiego metabolizmu lub funkcjonowania gospodarstw domowych oraz ścieki o zbliżonym składzie pochodzące z tych budynków. W myśl § 3 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690, z późn. zm.), przez budynek użyteczności publicznej należy rozumieć m.in. budynek przeznaczony na potrzeby opieki zdrowotnej, opieki społecznej i socjalnej oraz inny ogólnodostępny budynek przeznaczony do wykonywania podobnych funkcji. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy wskazać należy, że parking samochodowy nie może zostać uznany ani jako budynek mieszkalny, zamieszkania zbiorowego, ani też użyteczności publicznej. Z pewnością zatem substancje wytwarzane w wyniku mycia samochodów w ramach prowadzonej działalności transportowej nie są ściekami bytowymi w rozumieniu art. 15 Prawa wodnego. W ocenie Sądu natomiast stanowią ścieki przemysłowe, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 17 Prawa wodnego. Ustalenia przeprowadzonej kontroli wykazały, że skarżący wprowadza do ziemi ścieki przemysłowe. Myte samochody mogą być bowiem zanieczyszczone różnymi substancjami, jako główny czynnik zanieczyszczający ścieki z myjni wymieniono substancje ropopochodne, zaliczane do substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, a przepis art. 39 pkt 3 lit. "b" ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 z późn. zm.) zabrania wprowadzania do ziemi ścieków zawierających tego rodzaju substancje. Słusznie organ wywodził, że błędnym jest założenie skarżącego, że ścieki powstające w związku z prowadzoną działalnością są ściekami przemysłowymi tylko wtedy, gdy są one odprowadzane urządzeniami kanalizacyjnymi, co skutkowałoby tym, że podmiot gospodarczy, chcąc uniknąć zakwalifikowania wytwarzanych przez siebie ścieków jako ścieków przemysłowych odprowadzałby je bezpośrednio do ziemi. Zarzut zatem naruszenia art. 16 pkt 64 ustawy Prawo wodne poprzez jego wadliwe zastosowanie i przyjęcie, iż skarżący wprowadził do ziemi ścieki przemysłowe, nie zasługiwał na uwzględnienie. Prawidłowo bowiem organ ustalił, co wynika z załączonego do akt administracyjnych nagrania na płycie CD stanowiącego załącznik do wniosku o interwencję organu, że skarżący wykonywał czynności związane nie tylko z myciem kabiny pojazdu, ale również przyczepy oraz podwozia ciągnika siodłowego. Skarżący nie wykazał zatem, że jak twierdził w skardze, opłukiwał jedynie szyby pojazdów i kabiny czystą wodą, bez mycia podwozia. Niewątpliwie w ściekach pochodzących z mycia samochodów zawarte są substancje ropopochodne, głównie znajdujące się na nadkolach, kołach, silniku, jak również w pojazdach stosuje się smary dla takich elementów jak przeguby, zwrotnice, czy wały. Dodatkowo zaznaczyć należy, że podczas kontroli okazano jedynie jedną fakturę za mycie pojazdu, a zatem gołosłowne były twierdzenia skarżącego, że korzysta z myjni zewnętrznej. Tymczasem zgodnie z art. 75 pkt. 3 lit. a) Prawa wodnego zakazuje się wprowadzania ścieków do ziemi zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego określone w przepisach wydanych na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 1, jeżeli byłoby to niezgodne z warunkami określonymi w przepisach wydanych na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2, a w myśl art. 83 ust. 1 wprowadzający ścieki do wód lub do ziemi są obowiązani zapewnić ochronę wód przed zanieczyszczeniem, w szczególności przez budowę i eksploatację urządzeń służących tej ochronie, a tam, gdzie jest to celowe, powtórne wykorzystanie oczyszczonych ścieków. W załączniku do rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1322) wprowadzonym na podstawie art. 99 ust. 1 Prawa wodnego wymieniono sektory przemysłowe, z których mogą być odprowadzane ścieki przemysłowe biologicznie rozkładalne i wśród nich nie ujęto działalności transportowej w tym mycia pojazdów, prawidłowo zatem organ uznał, że wytwarzane przez skarżącego ścieki przemysłowe są biologicznie nierozkładalne. Reasumując zatem prawidłowo organ ustalił, że skarżący prowadzący działalność transportową wprowadzał bezpośrednio do ziemi ścieki przemysłowe biologicznie nierozkładalne zawierające substancje ropopochodne, nie zapewniając ochrony wód przed zanieczyszczeniem. Tym samym zarzut naruszenia art. 75 pkt 3 lit. a ustawy Prawo wodne poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że skarżący wprowadzał bezpośrednio do ziemi substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego także nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z art. 39 ust. 1 pkt. 3 lit. b) Prawa wodnego ścieki przemysłowe z zakładu skarżącego, jako ścieki biologicznie nierozkładalne, uznano trafnie za te, które nie mogą być wprowadzane bezpośrednio do ziemi.
W dalszej kolejności należało dokonać kontroli prawidłowości ustaleń organu w zakresie przetwarzania przez skarżącego odpadów na przedmiotowej działce. Skarżący podniósł bowiem zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 21 w zw. z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach (Dz. U. z 2020 r. poz. 797; dalej: ustawa o odpadach) poprzez błędne przyjęcie, iż dokonał przetwarzania odpadów i winien posiadać zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy zezwolenie na ich przetwarzanie.
Odnosząc się do ww. zarzutu wskazać należy, że organ ustalił, iż na przedmiotową działkę skarżący przyjął 7 Mg ziemi z kamieniem polnym wykorzystanym do utwardzenia terenu. Zdaniem organu skarżący dokonał tym samym przetwarzania odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 21 ustawy o odpadach zgodnie z którym to przepisem przez przetwarzanie rozumie się procesy odzysku lub unieszkodliwiania, w tym przygotowanie poprzedzające odzysk lub unieszkodliwianie i powinien posiadać zezwolenie na przetwarzanie odpadów. Organ wskazał, że gleba i ziemia, w tym kamienie inne niż wymienione w [...] w procesie [...] (podbudowa, utwardzenie terenu) jako odpady posiadają kod [...], zdefiniowane w załączniku nr [...] do ustawy o odpadach R. lub odzysk substancji organicznych, które nie są stosowane jako rozpuszczalniki (w tym kompostowanie i inne biologiczne procesy przekształcania). Zdaniem Sądu prawidłowe były ustalenia organu w zakresie przyjęcia przez skarżącego na teren, na który prowadzi działalność transportową, ziemi z kamieniem polnym w celu utwardzenia terenu. Fakt ten został potwierdzony przez skarżącego w trakcie jego przesłuchania. W orzecznictwie wskazuje się, że ewentualne utwardzanie terenu za pomocą odpadów stanowić może jedną z form odzysku odpadów. Odzysk odpadów jest z kolei jedną z form przetwarzania odpadów (art. 3 ust. 1 pkt 21 ustawy o odpadach). Przetwarzanie odpadów wymaga – co do zasady – uzyskania zezwolenia, jednak z obowiązku tego zwolnione są jedynie osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami, wykorzystujące odpady na potrzeby własne, zgodnie z art. 27 ust. 8 (zob. art. 45 ust. 1 pkt 2 u.o.o.). Skarżący twierdził, że przedmiotowy teren użytkuje na podstawie pisemnej umowy użyczenia zawartej z żoną, którą to umowę okazał pracownikom organu przeprowadzającym kontrolę. Wskazywał, że przyjął ziemię z kamieniem polnym, działając w imieniu żony jako osoba fizyczna, czyniąc ulepszenia na jej nieruchomości. Skarżący w trakcie dwukrotnego przesłuchania nie podnosił ww. okoliczności wskazywanych w skardze. Zdaniem Sądu jednak niewątpliwie skarżący przyjmując ww. odpady działał jako przedsiębiorca, a nie jak osoba nieprowadząca działalności gospodarczej, a zatem nie mógł skorzystać ze zwolnienia z uzyskania zezwolenia. Wobec powyższego w zakresie odpadów w postaci ziemi z kamieniami, nawiezionej przez skarżącego, nie można uznać, że organ naruszył art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, ponieważ skarżący jest posiadaczem odpadów w rozumieniu tego przepisu ustawy.
W ocenie Sądu jako zasadny należało natomiast uznać zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 ustawy o odpadach poprzez błędne przyjęcie, iż skarżący jest obowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów i uzyskania wpisu w rejestrze bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (dalej: BDO) oraz przepisu art. 1 pkt. 19 rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 23 grudnia 2019r. w sprawie rodzajów odpadów i ilości odpadów, poprzez ich niezastosowanie i błędne przyjęcie, że skarżący podlega obowiązkowi prowadzenia ewidencji odpadów odnośnie zużytych opakowań po farbie w sprayu oraz ziemi i kamieni.
Obecnie obowiązujące od [...] stycznia 2020 r. rozporządzenie Ministra Klimatu z 23 grudnia 2019 r. w sprawie rodzajów odpadów i ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów (Dz. U. z 2019 r. poz. 2531) przewiduje, że dla odpadów o kodzie nr [...] tj. gleba i ziemia, w tym kamienia, inne materiały ceramiczne i elementy wyposażenia, nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji w ilości do [...] Mg na rok. Z kolei poprzednio obowiązujące od 1 stycznia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2019 r. rozporządzenie Ministra Środowiska z 12 grudnia 2014 r. (Dz. U. z 2015 r. Nr 1431), przewidywało, że nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów o kodzie [...] w ilości do [...] Mg na rok. Nadto organ uznał, że skarżący w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą wytwarzał odpady w postaci zużytych opakowań po farbie w sprayu, sklasyfikowane kodem [...] tj. opakowania z metali zawierające niebezpieczne porowate elementy wzmocnienia konstrukcyjnego inne niż z azbestu, włącznie z pustymi pojemnikami ciśnieniowymi. Faktycznie puste opakowania po lakierach w pojemniku ciśnieniowym stanowią odpad zawierający niebezpieczne porowate elementy wzmocnienia kontrukcyjnego o kodzie [...], które to odpady nie zostały uwzględnione w załączniku do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 12 grudnia 2014 r. w sprawie rodzajów odpadów i ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów (Dz. U. 2015 r. poz. 1431 ze zm. który utracił moc z dniem 1 stycznia 2020 r.) jako odpady, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji. Zatem do [...] stycznia 2020 r. był obowiązek prowadzenia ewidencji w zakresie odpadów o kodzie [...], bez względu na ich ilość. Natomiast w obecnie obowiązującym rozporządzeniu z dnia 23 grudnia 2019 r. (Dz. U. jak wyżej), nie istnieje już obowiązek prowadzenia ewidencji odpadów w przypadku opakowań z metali zawierających niebezpieczne porowate wzmocnienia konstrukcyjne inne niż z azbestu, włącznie z pustymi pojemnikami ciśnieniowymi, jeżeli wytworzona ilość nie przekroczy [...] Mg na rok. Kontrolujący ustalił, że skarżący w 2019 r. wytwarzał odpady oraz je przetwarzał, w związku z czym był obowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów i uzyskania wpisu do rejestru Bazy Danych o produktach i opakowaniach oraz gospodarce odpadami (BDO) jako wytwórca oraz jako prowadzący przetwarzanie odpadów. Zdaniem z kolei skarżącego ilość zużywanych przez niego puszek farby w ciągu roku tj. 1- 2 jest porównywalna lub nawet mniejsza niż liczba puszek po farbie wykorzystywanych w gospodarstwie domowym. Przechodząc do omówienia ww. zarzutu strony skarżącej należy stwierdzić, że niewątpliwie w przypadku odpadów w postaci puszek po farbie, do końca 2019 r. skarżący miał obowiązek prowadzenia ewidencji odpadów, natomiast od [...] stycznia 2020 r. nie miał obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów, co było ograniczone ilością odpadów. Skoro zatem w dacie wydania zarządzenia pokontrolnego tj. w dniu [...] czerwca 2020 r., w ustalonym przez organ staniem faktycznym, nie było już obowiązku prowadzenia ewidencji to brak było podstaw do nakładania na kontrolowanego takiego obowiązku.
Reasumując zatem Sąd stwierdził, że kontrola została przeprowadzona przez powołany do tego organ, do czego był uprawniony na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, jednakże treść zarządzenia jest sprzeczna z wyżej omówionymi przepisami rozporządzenia w sprawie odpadów. W zakresie obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów sprawa nie została bowiem należycie wyjaśniona i rozważona, co stanowiło podstawę uchylenia zarządzenia pokontrolnego na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt I wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).
Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 z późn. zm.).