II SA/Po 679/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę Miasta na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Starosty o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej w 1962 r. na rzecz Skarbu Państwa pod budowę ulicy. Miasto zarzucało organom błędną ocenę materiału dowodowego i błędne przyjęcie, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Skarżący twierdził, że cel wywłaszczenia był szerszy (np. teren pod ruch pojazdów, dojazd do posesji, a nawet budowa osiedla) i został zrealizowany. Sąd, analizując decyzję wywłaszczeniową z 1962 r. oraz szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego z 1961 r., jednoznacznie ustalił, że celem wywłaszczenia była budowa ulicy. Sąd podkreślił, że cel ten nie został zrealizowany, co potwierdzają zdjęcia lotnicze z lat 1976-2006 oraz oględziny nieruchomości z 2017 r. i 2024 r., które wykazały, że działki stanowią obecnie ogródki przydomowe. Sąd odwołał się do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1), które określają przesłanki zwrotu nieruchomości, w tym brak rozpoczęcia prac lub brak realizacji celu w określonych terminach. Sąd uznał, że oba te warunki zostały spełnione, a argumentacja Miasta o szerokiej interpretacji celu wywłaszczenia nie znalazła uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym. W konsekwencji, sąd oddalił skargę Miasta.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie celu wywłaszczenia i jego realizacji w sprawach dotyczących zwrotu nieruchomości wywłaszczonych na podstawie przepisów sprzed nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami, zwłaszcza w kontekście historycznych decyzji i planów zagospodarowania przestrzennego.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i prawnego związanego z wywłaszczeniem z 1962 r. oraz interpretacją przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście historycznych dokumentów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy cel wywłaszczenia nieruchomości pod budowę ulicy został zrealizowany, co jest warunkiem odmowy zwrotu nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, cel wywłaszczenia pod budowę ulicy nie został zrealizowany.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że decyzja wywłaszczeniowa z 1962 r. precyzyjnie określała cel jako budowę ulicy, co potwierdzał plan zagospodarowania przestrzennego. Zdjęcia lotnicze i oględziny nieruchomości wykazały, że działki nie były wykorzystywane jako ulica, lecz jako ogródki przydomowe, a prace związane z budową drogi nie zostały rozpoczęte ani cel zrealizowany w terminach wskazanych w ustawie.
Czy cel wywłaszczenia powinien być interpretowany szeroko, uwzględniając realia epoki i kontekst planistyczny, nawet jeśli decyzja wywłaszczeniowa wskazuje na konkretne przeznaczenie (np. budowa ulicy)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, cel wywłaszczenia należy ustalać przede wszystkim na podstawie treści decyzji wywłaszczeniowej i powiązanych z nią aktów planistycznych.
Uzasadnienie
Sąd, odwołując się do orzecznictwa, podkreślił, że choć interpretacja celu wywłaszczenia powinna uwzględniać realia epoki, to podstawowym źródłem jego określenia jest decyzja wywłaszczeniowa. W tej sprawie cel (budowa ulicy) był precyzyjnie określony i nie wymagał szerokiej interpretacji, która mogłaby prowadzić do uznania za zrealizowany cel inny niż wskazany w decyzji.
Przepisy (11)
Główne
u.g.n. art. 136 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 137 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 22 maja 1958 r. o terenach budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach art. 11
u.g.n. art. 140 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 140 § 4
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Cel wywłaszczenia (budowa ulicy) nie został zrealizowany w terminach określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. • Nieruchomość nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, co potwierdzają dowody rzeczowe (zdjęcia lotnicze, oględziny).
Odrzucone argumenty
Cel wywłaszczenia powinien być interpretowany szeroko, uwzględniając realia epoki i kontekst planistyczny. • Cel wywłaszczenia został zrealizowany w postaci terenu przeznaczonego pod ruch pojazdów lub jako część szerszego celu (budowa osiedla).
Godne uwagi sformułowania
cel wywłaszczenia należy ustalać przede wszystkim na podstawie treści decyzji wywłaszczeniowej • nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu • nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany • interpretacja celu wywłaszczenia powinna uwzględniać realia, w jakich ono następowało
Skład orzekający
Arkadiusz Skomra
przewodniczący sprawozdawca
Wiesława Batorowicz
członek
Robert Talaga
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie celu wywłaszczenia i jego realizacji w sprawach dotyczących zwrotu nieruchomości wywłaszczonych na podstawie przepisów sprzed nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami, zwłaszcza w kontekście historycznych decyzji i planów zagospodarowania przestrzennego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i prawnego związanego z wywłaszczeniem z 1962 r. oraz interpretacją przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście historycznych dokumentów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak historyczne decyzje wywłaszczeniowe mogą być przedmiotem sporów po latach, a sąd musi precyzyjnie badać cel pierwotnego przejęcia nieruchomości. Jest to ciekawe dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.
“Czy wywłaszczona pod ulicę działka sprzed 60 lat może wrócić do właściciela? Sąd rozstrzyga.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.