II SA/Gl 848/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, uznając, że sposób podziału środków finansowych w gminnym programie opieki nad zwierzętami nie stanowił istotnego naruszenia prawa.
Gmina Jaworzno zaskarżyła rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego, które stwierdziło nieważność uchwały Rady Miejskiej w sprawie programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi. Wojewoda uznał, że sposób podziału środków finansowych w programie był niezgodny z art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt, ponieważ nie określono kwot dla poszczególnych zadań. WSA w Gliwicach uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze, przychylając się do stanowiska, że ustawa nie wymaga kategorycznego przypisania odrębnych kwot dla każdego zadania, a istotne jest zapewnienie środków na realizację wszystkich celów programu.
Sprawa dotyczyła skargi Gminy Jaworzno na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego, które stwierdziło nieważność uchwały Rady Miejskiej w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt. Wojewoda uznał, że § 14 Programu, dotyczący podziału środków finansowych, narusza art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt, ponieważ nie określa on precyzyjnie kwot na poszczególne zadania, a jedynie grupuje je zbiorczo. Gmina argumentowała, że taki podział jest celowy i pozwala na elastyczne wydatkowanie środków w zależności od bieżącego zapotrzebowania, a ustawa nie wymaga szczegółowego rozpisania kwot dla każdego zadania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, przychylając się do stanowiska Gminy, uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze. Sąd uznał, że wykładnia art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt, zgodnie z którą nie jest wymagane kategoryczne przypisanie odrębnych kwot dla każdego zadania, jest bardziej zgodna z celem ustawy. Kluczowe jest zapewnienie środków na realizację wszystkich zadań programu i wskazanie sposobu ich wydatkowania, co w ocenie Sądu zostało spełnione. Sąd podkreślił, że nawet przy odmiennych interpretacjach przepisu, nie można mówić o istotnym naruszeniu prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności uchwały.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sposób podziału środków finansowych w programie, polegający na zbiorczym przeznaczeniu kwot na realizację kilku zadań, nie stanowi istotnego naruszenia prawa, jeśli zapewniono środki na realizację wszystkich celów programu i wskazano sposób ich wydatkowania.
Uzasadnienie
Sąd przychylił się do drugiej linii orzeczniczej, zgodnie z którą art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt nie wymaga kategorycznego przypisania odrębnych kwot dla każdego zadania. Istotne jest zapewnienie środków na realizację wszystkich zadań programu i wskazanie sposobu ich wydatkowania, co zostało spełnione. Taki podział środków pozwala na elastyczne wydatkowanie i kontrolę wykonania zadań, realizując cel ustawowy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
u.s.g. art. 91 § ust. 1 i ust. 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.o.z. art. 11a § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt
u.o.z. art. 11a § ust. 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt
u.o.z. art. 11a § ust. 5
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt
Program powinien zawierać wskazanie wysokości środków finansowych przeznaczonych na jego realizację oraz sposób wydatkowania tych środków. Nie wymaga jednak kategorycznego przypisania odrębnych kwot dla każdego zadania, o ile zapewniono środki na realizację wszystkich celów programu.
Pomocnicze
u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 15
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 91 § ust. 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
p.u.s.a. art. 1 § ust. 1 i § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § ust. 2 pkt 7
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 148
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustawa o ochronie zwierząt nie wymaga kategorycznego przypisania odrębnych kwot dla każdego zadania w programie opieki nad zwierzętami. Istotne jest zapewnienie środków na realizację wszystkich celów programu i wskazanie sposobu ich wydatkowania. Zbiorczy podział środków finansowych pozwala na elastyczne wydatkowanie i kontrolę wykonania zadań, realizując cel ustawowy. Niejednoznaczność interpretacji przepisu prawa uniemożliwia stwierdzenie jego istotnego naruszenia i nieważności uchwały.
Odrzucone argumenty
Program opieki nad zwierzętami musi precyzyjnie określać kwoty środków finansowych przeznaczonych na realizację każdego zadania osobno. Zbiorcze przeznaczenie środków na kilka zadań stanowi istotne naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności uchwały.
Godne uwagi sformułowania
nie można mówić o bezpodstawnym działaniu Rady Miejskiej w Jaworznie i istotnym naruszeniu prawa nie można stwierdzić, iż zaskarżona Uchwała w sposób istotny naruszyła prawo nie można twierdzić, że sprzeczność Uchwały z prawem jest oczywista
Skład orzekający
Tomasz Dziuk
przewodniczący
Beata Kalaga-Gajewska
członek
Agnieszka Kręcisz-Sarna
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt w zakresie podziału środków finansowych w programach opieki nad zwierzętami oraz kryteria stwierdzania nieważności uchwał samorządowych."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na jednej z dwóch linii orzeczniczych dotyczących wykładni przepisu, co może prowadzić do rozbieżności w innych sądach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu ochrony zwierząt i pokazuje, jak interpretacja przepisów proceduralnych może wpływać na decyzje administracyjne. Pokazuje też rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych.
“Czy gmina musi szczegółowo rozpisywać wydatki na zwierzęta? WSA w Gliwicach wyjaśnia.”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 848/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-09-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna /sprawozdawca/
Beata Kalaga-Gajewska
Tomasz Dziuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Ochrona zwierząt
Sygn. powiązane
I OSK 2378/24 - Wyrok NSA z 2025-03-27
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono akt nadzoru
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 40
art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 91
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1580
art. 11a ust. 2 i ust. 5
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2024 r. sprawy ze skargi Gminy Jaworzno na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia 25 kwietnia 2024 r. nr NPII.4131.1.311.2024 w przedmiocie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi i zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Jaworzno uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze.
Uzasadnienie
Pismem z 24 maja 2024 r. Gmina Jaworzno (dalej "Skarżąca"), reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniosła skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z 25 kwietnia 2024 r. numer NPII.4131.1.311.2024 w przedmiocie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi i zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Jaworzno.
Zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze zapadło w następującym stanie sprawy.
Rada Miejska w Jaworznie 21 marca 2024 r. podjęła uchwałę numer LXIV/850/2024 w sprawie przyjęcia Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Jaworzno w 2024 r. (Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego z 2024 r. poz. 2386; dalej jako "Uchwała"). Załącznikiem do uchwały był "Program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Jaworzno w 2024 roku" (dalej jako "Program"). Podstawę prawną uchwały stanowiły przepisy art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 40 z późn. zm.; dalej "u.s.g.") oraz art. 11a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1580 z późn. zm.; dalej "u.o.z.")
Wojewoda Śląski (dalej "Wojewoda" lub "Organ nadzoru") wydał 25 kwietnia 2024 r. rozstrzygnięcie nadzorcze, którym na podstawie art. 91 ust. 1 i ust. 3 u.s.g. stwierdził nieważność Uchwały w całości jako sprzecznej z art. 11a ust. 5 u.o.z.
Uzasadniając rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewoda wskazał, że Program w zakresie odnoszącym się do wymogu określenia środków finansowych na jego realizację nie wypełnia prawidłowo delegacji ustawowej z art. 11a ust. 5 u.o.z. w związku z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 78 poz. 483 z póżn. zm.).
Zdaniem Organu nadzoru w § 14 Programu Rada Miejska w Jaworznie nie dokonała prawidłowego podziału środków na poszczególne zadania. Za niezgodne z prawem należy uznać przeznaczenie jednej kwoty, która ma finansować kilka zadań programowych (§ 14 pkt 1, 5, 6 i 7 Programu). Przepis art. 11a ust. 5 u.o.z. nakłada obowiązek dokładnego określenia sposobu wydatkowania tych środków, co w konsekwencji prowadzi do tego, że Program winien określać daną sumę pieniężną przeznaczoną na realizację każdego z zadań osobno. Zaś z przepisu § 14 Programu w żaden sposób nie wynika w jakiej wysokości będą finansowane wszystkie poszczególne zadania programowe. Ze względu na nieprawidłowe wypełnienie delegacji ustawowej z art. 11a ust. 5 u.o.z. Organ nadzoru nie może poprzestać jedynie na stwierdzeniu nieważności § 14 Programu, gdyż podjęty Program nie zawierałby wtedy obligatoryjnego elementu, jakim jest obowiązek wskazania wysokości środków finansowych przeznaczonych na jego realizację oraz sposobu wydatkowania tych środków. Na poparcie swojego stanowiska Wojewoda odwołał się do orzeczeń sądów administracyjnych.
Wojewoda wskazał, że w odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania nadzorczego Skarżąca wyjaśniła, że jej zamiarem było dopasowanie ilości środków finansowych do realnego zapotrzebowania na konkretne zabiegi i inne czynności wykonywane w ramach Programu. Kwota przeznaczona na realizację Programu została podzielona z uwzględnieniem podmiotów wykonujących dane zadania. Zdaniem Organu nadzoru argumentacja Skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie bowiem w świetle art. 11a ust. 5 u.o.z. niedopuszczalne jest grupowanie kwoty środków z uwagi na to, że część zadań programowych jest realizowanych przez jeden podmiot. W sytuacji, w której na etapie wykonania Programu, okaże się, że koniecznym jest dokonanie odpowiednich przesunięć finansowych, należy dokonać zmiany Uchwały. Nie można tej kwestii pozostawić do uznania Prezydentowi Miasta, który będzie odpowiedzialny za wykonanie uchwały. Ponadto przepis art. 11a ust. 5 u.o.z. zobowiązuje do uregulowania w Programie nie tylko wysokości środków finansowych przeznaczonych na jego realizację, ale także sposobu wydatkowania tych środków, który będzie dokładny i precyzyjny.
Podsumowując Wojewoda podkreślił, że wskazane w rozstrzygnięciu nadzorczym uchybienie należy zaliczyć do kategorii istotnych naruszeń prawa, a jego charakter przesądza o konieczności stwierdzenia nieważności Uchwały w całości.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 91 ust. 1 u.s.g. poprzez przyjęcie, że Uchwała jest sprzeczna z prawem i w związku z tym podlega stwierdzeniu nieważności. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 91 ust. 4 u.s.g. poprzez przyjęcie, że Uchwała narusza prawo w sposób istotny i w związku z tym brak jest podstaw do ograniczenia się do wskazania, iż Uchwałę wydano z naruszeniem prawa. Skarżąca podniosła także zarzut naruszenia art. 11a ust. 5 u.o.z. poprzez przyjęcie, że treść § 14 Programu nie wypełnia prawidłowo delegacji ustawowej wynikającej z tego przepisu.
Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że z art. 11a ust. 5 u.o.z. wynika jedynie, że Program powinien zawierać wskazanie wysokości środków finansowych przeznaczonych na jego realizację, czyli na realizację całego Programu oraz sposób wydatkowania tych środków. Zdaniem Skarżącej sformułowania "sposób wydatkowania tych środków" nie można interpretować jako bezwzględnego nakazu określania wysokości środków przeznaczonych na realizację poszczególnych zadań zawartych w Programie.
Skarżąca wskazała, że w § 14 Programu środki finansowe zostały celowo podzielone z uwzględnieniem podmiotów realizujących dane zadania, co wynika z faktu, iż zadania opisane w poszczególnych paragrafach Programu są ze sobą ściśle powiązane. Dzięki temu Skarżąca kontroluje stopień wykonania umów z poszczególnymi wykonawcami, a środki finansowe nie są blokowane przez niezrealizowane zabiegi danego rodzaju. Zaangażowane umową środki finansowe są wydatkowane na bieżąco na zadania objęte umową, na realizację których jest rzeczywiste zapotrzebowanie, którego nie sposób jednoznacznie określić na etapie projektowania czy zawierania umowy, a tym bardziej tworzenia uchwały.
Skarżąca podkreśliła, że jej priorytetem jest realizacja celów u.o.z., tj. zapobieganie bezdomności zwierząt i zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom, co jest równoznaczne z pomocą jak największej ilości bezdomnych zwierząt.
W konsekwencji w rozpoznawanej sprawie nie można mówić o bezpodstawnym działaniu Rady Miejskiej w Jaworznie i istotnym naruszeniu prawa.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w rozstrzygnięciu nadzorczym. Dodatkowo podkreślił, że § 14 Programu daje organowi wykonawczemu zbyt szeroką możliwość przenoszenia środków finansowych pomiędzy poszczególnymi zadaniami programowymi. To Rada, a nie Prezydent Miasta powinna określić sposób wydatkowania środków finansowych na poszczególne zadania programowe. Niedopuszczalna jest sytuacja, w której to zawarte umowy miałyby wpływać na uregulowania dotyczące wskazania wysokości środków finansowych oraz sposobu wydatkowania tych środków w Programie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej "p.p.s.a.") kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego.
W rozpoznawanej sprawie skarga dotyczy aktu, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i została wniesiona w przepisanym prawem terminie. Zachowano również wymogi proceduralne wynikające z art. 98 ust. 3 u.s.g., gdyż Skarżąca przedłożyła uchwałę Rady Miejskiej w Jaworznie z dnia 23 maja 2024 r. numer [...] stanowiącą podstawę do wniesienia skargi.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 91 ust. 1 i 3 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90 u.s.g. Rozstrzygnięcie nadzorcze powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego (art. 91 ust. 3 u.s.g.). W rozpoznawanej sprawie warunki formalne do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego zostały spełnione.
Sąd uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru uchyla ten akt (art. 148 p.p.s.a.). W razie zaś jej nieuwzględnienia sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).
Do uchylenia aktu nadzoru może dojść w każdym przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia tym aktem prawa, zarówno materialnego jak i procesowego. W szczególności zaś naruszenie prawa przez organ nadzoru może polegać na wadliwej ocenie legalności aktu organu jednostki samorządu terytorialnego zakwestionowanego rozstrzygnięciem nadzorczym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, dalej "NSA", z 10 października 2018 r., II OSK 1936/18, opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").
W przypadku rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność uchwały organu stanowiącego gminy, z którym mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie, kryterium zastosowania tego aktu nadzoru określone zostało w art. 91 ust. 1 u.s.g.
Stosownie do art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. Zgodnie zaś z ust. 4 tego przepisu w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa. Analiza postanowień art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g. prowadzi do wniosku, iż sprzeczność uchwały z prawem zachodzi w sytuacji, kiedy takiemu aktowi można postawić zarzut "istotnego naruszenia prawa". Wobec tego podstawą rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność uchwały rady gminy może być tylko istotne naruszenie prawa.
Przez sprzeczność z prawem przyjęło się rozumieć niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującego, a więc Konstytucją RP, ustawami, aktami wykonawczymi oraz powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 grudnia 2003 r. P 9/02, OTK-A 2003, Nr 9, poz. 100). Natomiast za istotne naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym (por. wyrok NSA z 13 stycznia 2022 r., III OSK 542/21, opubl. w CBOSA). Do takich zaś zalicza się między innymi naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (por. wyrok NSA z 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97, opubl. w CBOSA).
W ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze narusza prawo, tj. art. 91 ust. 1 i ust. 3 u.s.g. oraz art. 11a ust. 5 u.o.z.
W kontrolowanym rozstrzygnięciu nadzorczym Wojewoda stwierdził sprzeczność Uchwały z art. 11a ust. 5 u.o.z. z uwagi na to, że Uchwała nie wypełnia prawidłowo delegacji ustawowej wynikającej z tego przepisu.
Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 11 ust. 1 u.o.z. zapobieganie bezdomności zwierząt i zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywanie należy do zadań własnych gmin. Rada gminy wypełniając obowiązek, o którym mowa w art. 11 ust. 1, określa, w drodze uchwały, corocznie do dnia 31 marca, program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt (art. 11a ust. 1 u.o.z.). W myśl art. 11a ust. 2 u.o.z. program obejmuje w szczególności: 1) zapewnienie bezdomnym zwierzętom miejsca w schronisku dla zwierząt; 2) opiekę nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie; 3) odławianie bezdomnych zwierząt; 4) obligatoryjną sterylizację albo kastrację zwierząt w schroniskach dla zwierząt; 5) poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt; 6) usypianie ślepych miotów; 7) wskazanie gospodarstwa rolnego w celu zapewnienia miejsca dla zwierząt gospodarskich; 8) zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt. Program może obejmować plan znakowania zwierząt w gminie oraz plan sterylizacji lub kastracji zwierząt w gminie, przy pełnym poszanowaniu praw właścicieli zwierząt lub innych osób, pod których opieką zwierzęta pozostają (art. 11a ust. 3 i ust. 3a u.o.z.).
Wymienione w art. 11a ust. 2 u.o.z. elementy gminnego programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt mają charakter obligatoryjny. Podejmując uchwałę w wyżej wskazanym zakresie, rada gminy powinna zawrzeć w nim postanowienia odnoszące się do wszystkich, enumeratywnie wymienionych w ww. normie zagadnień (por. wyrok NSA z 24 lutego 2023 r., I OSK 95/22, opubl. w CBOSA).
Zgodnie z art. 11a ust. 5 u.o.z., program, o którym mowa w ust. 1, zawiera wskazanie wysokości środków finansowych przeznaczonych na jego realizację oraz sposób wydatkowania tych środków. Koszty realizacji programu ponosi gmina. Wobec tego w gminnym programie oprócz określenia poszczególnych zadań (art. 11a ust. 2 u.o.z.) winny być wskazane wysokości środków finansowych przeznaczonych na realizację programu, a także oznaczony sposób wydatkowania tych środków (art. 11a ust. 5 u.o.z.). Z użytego w tym przepisie sformułowania "program zawiera ..." wynika konieczność zamieszczenia obu wymienionych w tym przepisie elementów, tj. zarówno wysokości środków finansowych, jak i sposobu ich wydatkowania w treści uchwalanego programu.
Rada Miejska w Jaworznie w § 14 pkt 1, 5, 6 i 7 Programu w sposób zbiorczy przeznaczyła środki finansowe na realizację zadań programowych. Mianowicie w § 14 pkt 1 Programu przeznaczyła środki finansowe na realizację zadań określonych w § 4 (zapewnienie bezdomnym zwierzętom z terenu Jaworzna miejsca w schronisku), § 7 (sterylizacja lub kastracja zwierząt w schronisku), § 9 ust. 1 (usypianie ślepych miotów w schronisku) oraz § 8 Programu (poszukiwanie przez schronisko właścicieli dla bezdomnych zwierząt). W § 14 pkt 5 Programu Rada przeznaczyła środki na realizację zadań określonych w § 5 ust. 8 i ust. 10 (kastracja i sterylizacja oraz doraźne leczenie kotów wolno żyjących wraz z ich znakowaniem), § 9 ust. 2 (usypianie ślepych miotów), § 12 ust. 1 (znakowanie psów i kotów posiadających właścicieli) oraz § 5 ust. 2 pkt 2 Programu (zapewnienie doraźnej opieki weterynaryjnej rannym i chorym kotom wolno żyjącym w tymczasowych domach opieki, prowadzonych przez organizacje społeczne). W § 14 pkt 6 Programu środki przeznaczono na zadania wskazane w § 5 ust. 2 pkt 1 (zakup karmy na sezonowe dokarmianie kotów wolnożyjących) oraz § 12 ust. 3 Programu (zakup mikroprocesorów). Zaś § 14 pkt 7 Programu określa środki finansowe przeznaczone na realizację zadań programowych z § 13 (działania edukacyjne) i § 8 ust. 1 i 3 Programu (poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt przez organizacje społeczne, których celem statutowym jest ochrona zwierząt).
Zdaniem Organu nadzoru przepis art. 11a ust. 5 u.o.z. nakłada na radę gminy obowiązek określenia danej sumy pieniężnej przeznaczonej na realizację każdego z zadań programowych osobno. Wobec czego podział środków dokonany przez Radę Miejską w Jaworznie w sposób wskazany w § 14 pkt 1, 5, 6 i 7 Programu należy uznać za wadliwy. Z kolei Skarżąca twierdzi, że z art. 11 ust. 5a u.o.z. wynika jedynie, że program zawiera wskazanie wysokości środków finansowych przeznaczonych na jego realizację, czyli na realizację całego programu oraz sposób wydatkowania tych środków. Sformułowania "sposób wydatkowania tych środków" nie można intepretować jako bezwzględnego nakazu określania wysokości środków przeznaczonych na realizację poszczególnych zadań zawartych w programie.
Wskazać zatem należy, że co do wykładni art. 11a ust. 5 u.o.z. wykształciły się dwie przeciwstawne linie orzecznicze.
Zgodnie z pierwszą z nich użyte przez ustawodawcę określenie "sposób wydatkowania" środków finansowych oznacza przedstawienie w programie sposobu rozdysponowania puli środków finansowych przeznaczonych na poszczególne cele i założenia przyjęte w programie (por. wyroki NSA z: 13 kwietnia 2023 r., I OSK 2341/22; 22 września 2020 r., II OSK 1087/20; 29 lipca 2020 r., II OSK 997/20; 26 marca 2019 r., II OSK 481/19; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 30 września 2020 r., II SA/Po 504/20; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 13 stycznia 2022 r., II SA/Ol 991/21 – opubl. w CBOSA). Wymaga to w istocie rozdzielenia w gminnym programie ogólnie zabezpieczonej w budżecie sumy na poszczególne zadania programu, tak aby wiadomym było, jaka konkretnie kwota została przeznaczona na realizację danego zadania. Program powinien zatem rozdzielać środki finansowe na wszystkie usługi i materiały nim objęte.
W ramach drugiej linii orzeczniczej zwraca się uwagę, że art. 11a ust. 5 u.o.z. stanowi nie o wskazaniu środków na realizację poszczególnych zadań ("działań"), ale na realizację programu jako pewnej całości ("jego realizację"). Nie wyklucza to ogólnego określenia środków dla kilku zadań, bądź też poprzez wskazanie podmiotów realizujących zadania zawarte w programie. Jakkolwiek bardziej czytelne jest wyraźne wyodrębnienie kwot przeznaczonych na realizację poszczególnych zadań, to nie można uznać za istotnie naruszenie prawa m.in. określenia środków dla kilku zadań łącznie, oczywiście pod warunkiem takim, że gwarantują one zabezpieczenie finansowe dla ich realizacji (por. wyroki NSA z: 24 maja 2024 r., I OSK 118/24; 20 lipca 2023 r., I OSK 444/22; 24 sierpnia 2022 r., I OSK 427/22; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z: 20 października 2023 r., II SA/Gl 1044/23; 17 września 2021 r., II SA/Gl 849/21; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 15 marca 2023 r., IV SA/Po 119/23, opubl. w CBOSA).
Biorąc pod uwagę ogólny cel omawianej ustawy, tj. ochronę zwierząt, Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, przychyla się do drugiego z zaprezentowanych stanowisk. Zdaniem Sądu, art. 11a ust. 5 u.o.z. nie wymaga przypisania kategorycznych, odrębnych kwot dla każdego zadania programu, z pominięciem ich specyfiki i sposobu skatalogowania tych zadań. Istotne jest, aby w programie, o którym mowa w art. 11a ust. 1 u.o.z., zostały przewidziane i zagwarantowane środki na realizację wszystkich wskazanych w nim zadań. Kwestia określenia sposobu wydatkowania środków na poszczególne cele ma bowiem stanowić gwarancję tego, iż żaden z ustawowych celów nie zostanie pominięty w uchwale rady gminy.
W rozpoznawanej sprawie w Programie zostały przewidziane i zagwarantowane środki na realizację wszystkich zadań programowych, w tym obligatoryjnych zadań ustawowych. Realizacji zadania określonego w art. 11a ust. 2 pkt 1 u.o.z. służy § 14 pkt 1 Programu, zadania określonego w art. 11a ust. 2 pkt 2 u.o.z. - § 14 pkt 5 i pkt 6. Realizację zadania określonego w art. 11a ust. 2 pkt 3 u.o.z. zapewnia § 14 pkt 2 Programu, zadania z art. 11a ust. 2 pkt 4 - § 14 pkt 1 Programu, a zadania z pkt 5 - § 14 pkt 1 i pkt 7 Programu. Za realizację zadania określonego w art. 11a ust. 2 pkt 6 u.o.z. odpowiada § 14 pkt 1, pkt 5 Programu, zadania określonego w art. 11a ust. 2 pkt 7 u.o.z. - § 14 pkt 3 Programu, a zadania z art. 11a ust. 2 pkt 8 u.o.z. - § 14 pkt 4 Programu. Środki na realizację zadania z art. 11a ust. 3 u.o.z. zostały ujęte w § 14 pkt 5 i pkt 6 Programu. Zaś środki na działania edukacyjne zostały ujęte w § 14 pkt 7 Programu. Zaskarżona Uchwała czyni zatem zadość wymogom delegacji ustawowej z art. 11a ust. 5 u.o.z. Kwota zaplanowana na realizację Programu została podzielona z uwzględnieniem podmiotów realizujących dane zadania, co wynika ze ścisłego i logicznego powiązania poszczególnych zadań realizowanych przez te podmioty. Taki podział środków pozwala Skarżącej na kontrolowanie wykonywania zadań, jak i racjonalizuje wydatkowanie środków publicznych. Rację ma bowiem Skarżąca, że przyjęty sposób podziału środków pozwala wydatkować je w zależności od bieżących potrzeb (rozmiaru niektórych zadań nie da się określić z góry) i w pełni realizuje cel ustawowy z art. 11 ust. 1 u.o.z. Chodzi bowiem o to aby zapewnić jak największej ilości zwierząt objętych Programem należytą pomoc, zwłaszcza gdy poszczególne zadania są ze sobą logicznie powiązane lub są realizowane przez tego samego wykonawcę.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdza, że niezależnie od tego, który z przedstawionych poglądów uznać za zasadny to nie można stwierdzić, iż zaskarżona Uchwała w sposób istotny naruszyła prawo. Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wówczas, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Istotne naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności aktu organu samorządu terytorialnego ma miejsce wyłącznie w sytuacji jednoznaczności treści przepisu prawa wskazanego jako naruszone. W sytuacji, gdy interpretacja naruszonego prawa nie jest jednoznaczna, nie ma zatem możliwości stwierdzenia oczywistej z nim sprzeczności, a w konsekwencji nie ma możliwości stwierdzenia nieważności aktu samorządu terytorialnego (por. wyrok WSA w Gliwicach z 22 września 2009 r., IV SA/Gl 134/09, opubl. w CBOSA). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie sposób twierdzić, że sprzeczność Uchwały z prawem jest oczywista.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 148 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI