II SA/Po 673/21

II SA/Po 673/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Jan Szuma /sprawozdawca/
Tomasz Świstak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
art. 35 ust. 1, art. 35 ust. 2, art. 36
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 4 pkt 9b(1), art. 124 ust. 1, art. 124b ust. 1, art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 5 pkt 3, art. 130 ust. 1, art. 130 ust. 2, art. 132 ust. 5, art. 132 ust. 6, art. 134 ust. 1, art. 134 ust. 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 11, art. 75 § 1, art. 77, art. 80, , art. 84, art. 107, art. 138 § 1 pkt 1, art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 1993 nr 16 poz 69
art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 5, art. 5 ust. 1, art. 5 ust. 3
Ustawa z dnia 5 lutego 1993 r. o przekształceniach własnościowych niektórych przedsiębiorstw państwowych o szczególnym znaczeniu dla gospodarki państwa.
Dz.U. 2019 poz 505
art. 491
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych
Dz.U. 2020 poz 1740
art. 55(4), art. 118, art. 369
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Dz.U. 2004 nr 207 poz 2109
§ 43, § 56, § 57
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
Dz.U. 1950 nr 49 poz 439
Dekret z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych.
Dz.U. 1990 nr 51 poz 298
art. 8 ust. 2, art. 8 ust. 3
Ustawa z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151, art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1359
art. 50(1)
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 15zzs(4) ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 listopada 2021 r. sprawy ze skarg E. O. sp. z o.o. w P. i E. S.A. w P. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargi
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] marca 2019 r., [...] Wojewoda (zwany dalej "Wojewodą), po rozpatrzeniu odwołania E. O. sp. z o.o. oraz E. S.A., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. (zwanego dalej "Prezydentem") z dnia [...] lutego 2019 r. [...], w której:
I. ustalono na rzecz E. S., Ł. Ż. i J. Ż. (w decyzji omyłkowo wpisano "Jacka" – uw. Sądu) odszkodowanie w wysokości [...] zł, za "pogorszenie" nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej [...], stanowiącej działki [...] i [...] (dawniej [...]) z arkusza mapy [...] obrębu G. o powierzchni 774 m2 ze względu na przebieg napowietrznej linii wysokiego napięcia 110 kV [...],
II. do zapłaty odszkodowania w wysokości [...] zł zobowiązano są solidarnie E. S.A. i E. O. sp. z o.o., do wypłaty proporcjonalnie do posiadanych udziałów:
- E. S. kwoty [...]zł,
- Ł. Ż. kwoty [...]zł,
- J. Ż. kwoty [...]zł.
Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy.
Na mocy decyzji Naczelnika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] marca 1975 r., [...] (utrzymanej w mocy ostateczną decyzją Naczelnika Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w P. z [...] października 1975 r., [...]), zezwolono Zakładowi Energetycznemu Poznań-Miasto Przedsiębiorstwu Państwowemu Zakłady Energetyczne Okręgu Zachodniego na tymczasowe zajęcie terenów stanowiących własność prywatną, leżących w pasie budowy zaprojektowanej linii napowietrznej 110 kV [...] .
Decyzja z dnia [...] marca 1975 r. wydana została na podstawie art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jednolity: Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64, dalej "u.z.t.w.n."), który stanowił że organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogą za zezwoleniem prezydium powiatowej rady narodowej zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub naziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń.
W decyzji z dnia [...] marca 1975 r. wskazano, że "właścicielom zajętych nieruchomości należy się od Zakładu Energetycznego odszkodowanie za straty spowodowane budową linii. Odszkodowania te strony ustalają na podstawie wzajemnego porozumienia a w razie sporu odszkodowanie ustala na wniosek zainteresowanego Naczelnik Dzielnicy [...]".
Na wniosek E. S., reprezentowanej przez radcę prawnego B. W. (dzień wpływu [...] marca 2014 r.), Prezydent wszczął postępowanie o ustalenie odszkodowania za "pogorszenie" nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] stanowiącej działki [...] i [...] z arkusza mapy [...] obrębu G. ze względu na przebieg napowietrznej linii wysokiego napięcia 110 kV [...], wybudowanej na podstawie opisanej wyżej decyzji Naczelnika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] marca 1975 r.
Na podstawie badania księgi wieczystej [...] prowadzonej dla działek [...] i [...] ustalono, że obecnie właścicielką działek jest E. S., natomiast własność tych działek na dzień ograniczenia prawa własności przysługiwało W. Ż. i Ł. Ż. na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej.
Na podstawie oględzin z dnia [...] stycznia 2017r. ustalono, że nieruchomość zabudowana jest w części budynkiem mieszkalnym trójsegmentowym. Znajdują się na niej drzewa iglaste, tuje i krzewy. W odległości około 5 m od budynku przebiega linia wysokiego napięcia. W pozostałej części porośnięta jest drzewami liściastymi i nie jest zabudowana.
Z kolejnych ustaleń poczynionych przez organ pierwszej instancji wynika, że E. S. w dniu [...] listopada 2007 r. nabyła nieruchomość od ówczesnych właścicieli: W. Ż. i Ł. Ż. na podstawie umowy darowizny w formie aktu notarialnego A [...].
Z uwagi, że E. S. w dniu ograniczenia prawa własności nieruchomości nie była jej właścicielem, Prezydent decyzją z dnia [...] września 2015 r., [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosku wymienionej osoby o ustalenie odszkodowania (k. 105 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Na skutek odwołania E. S. Wojewoda decyzją z dnia [...] maja 2016 r., [...] uchylił jednak powyższe rozstrzygnięcie, a sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji (k. 121-124 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
W dalszym toku postępowania Prezydent ustalił, że nie ma dowodów uzasadniających przyjęcie, że odszkodowanie zostało wypłacone albo, że między właścicielami a zakładem zostało zawarte w tej kwestii porozumienie. Wniosek mieszkańców ul. [...] o ustanowienie służebności przesyłu został przez Sąd Rejonowy [...] oddalony.
Stwierdzono także, że zawarta w dniu [...] listopada 2018 r. umowa darowizny nie zawierała klauzuli odnoszącej się do przeniesienia roszczeń odszkodowawczych. Strona dostarczyła organowi pierwszej instancji zawarte w dniu [...] lutego 2017 r. dwie umowy cesji wierzytelności pomiędzy E. S. a odpowiednio J. Ż. oraz Ł. Ż..
W toku postępowania Prezydent przyjął (wyjaśnił później tą kwestię w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2019 r. [...] – uw. Sądu), że w zakresie legitymacji uprawniającej do nabycia roszczeń odszkodowawczych z tytułu ograniczenia prawa do użytkowania nieruchomości osobą uprawnioną do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych jest wyłącznie osoba wywłaszczona albo osoba, która nabyła to roszczenie na zasadach sukcesji uniwersalnej (spadkobrania). W związku z tym opierając się na art. 128 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie tekst jednolity tego aktu prawnego opublikowano w Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 z późn. zm. – uw. Sądu, dalej "u.g.n.), który stanowi iż odszkodowanie przysługuje osobom, które poniosły szkody powstałe na skutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126 ustawy, organ pierwszej instancji nie uznał zawartej umowy cesji.
Jednak wskutek powzięcia informacji o toczącym się postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku po W. Ż. Prezydent postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. zawiesił postępowanie (k. 327 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r., [...] Prezydent podjął postępowanie. Uczynił to po przedstawieniu przez pełnomocnika strony prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] marca 2017 r., IX Ns [...] o stwierdzeniu nabyciu spadku po W. Ż. przez E. S., Ł. Ż. oraz J. Ż., każdy po [...] części (k. 332-341 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Pismem z dnia [...] lutego 2018 r. Ł. Ż. oraz J. Ż. wystąpili do organu pierwszej instancji z wnioskiem o ustalenie odszkodowania w związku z posadowieniem linii wysokiego napięcia na nieruchomości, na której znajdują się działki [...] i [...] (k. 351 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r., [...] Prezydent powołał biegłego rzeczoznawcę majątkowego, który zobowiązany został do sporządzenia opinii określającej, czy w wyniku wybudowania linii wysokiego napięcia 110 kV S.-W. nastąpiło zmniejszenie wartości nieruchomości (k. 370 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Zgodnie ze sporządzonym przez biegłego w dniu [...] kwietnia 2018 r. operatem szacunkowym zmniejszenie wartości nieruchomości biegły wycenił na kwotę [...]zł (k. 377-409 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Pismem z dnia [...] maja 2018 r. pełnomocnik E. S. zgłosił zastrzeżenia do treści sporządzonego operatu szacunkowego, które dotyczyły między innymi ustalenia liczby i wagi cech oraz zastosowanego poziomu współczynnika dla wartości ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości i kwoty zmniejszenia nieruchomości wartości nieruchomości (k. 148-419 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Zastrzeżenia w piśmie z dnia [...] maja 2018 r. podtrzymali Ł. Ż. i J. Ż. (k. 422 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Biegły rzeczoznawca majątkowy w piśmie z dnia [...] maja 2018 r. odniósł się do uwag zgłoszonych do operatu szacunkowego (k. 423-424 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
W piśmie z dnia [...] czerwca 2018 r. pełnomocnik E. S. ponownie złożył uwagi do operatu (k. 433-434 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Prezydent odstąpił od przekazania wskazanych uwag biegłemu.
Decyzją z dnia [...] września 2018 r., [...] Prezydent ustalił na rzecz E. S., Ł. Ż. oraz J. Ż. odszkodowanie w łącznej kwocie [...]zł., uznając, że zobowiązanym do wypłaty odszkodowana jest E. O. sp. z o.o., która obecnie jest gestorem sieci, a więc podmiotem zobowiązanym do zapłaty odszkodowań ustalanych w tego typu postępowaniach.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła E. O. sp. z o.o.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., [...] Wojewoda – na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm. dalej "K.p.a.") – uchylił decyzję z [...] września 2018 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Wskazał, że obowiązek odszkodowawczy leży solidarnie po stronie E. S.A. jak i E. O. sp. z o.o.
Następnie Prezydent wydał decyzję z dnia [...] lutego 2019 r. [...] rozstrzygając o odszkodowaniu jak opisano na wstępie niniejszego uzasadnienia.
Odwołanie decyzji wniosły E. O. sp. z o.o. oraz E. S.A.
Decyzją z dnia [...] marca 2019 r., [...] Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję Prezydenta w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Wskazał, że podstawą dochodzonego roszczenia jest art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w związku z przepisem art. 4 pkt 9b1 u.g.n. w którym ustawodawca stwierdził, że "starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie"
Wojewoda wywodził, że stosownie do utrwalonego orzecznictwa art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma zastosowanie także do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie u.g.n., czyli do sytuacji polegających między innymi na ograniczeniu prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania.
Właściciele nieruchomości mogą zatem dochodzić odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 u.g.n. za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2 u.z.t.w.n.
Przenosząc powyższe na realia sprawy Wojewoda wyjaśnił, że wedle ustaleń Prezydenta dawnym właścicielom nieruchomości położonej przy ul. [...] z daty ograniczenia prawa własności w drodze decyzji Naczelnika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Dzielnicowego P. Jeżyce z dnia [...] marca 1975 r., [...] (Ł. Ż. i W. Ż.) nie zostało ustalone lub wypłacone odszkodowanie za ograniczenie prawa własności.
Organ wskazał, że na mocy decyzji z dnia [...] marca 1975 r. zezwalającej na budowę na działkach [...] i [...] napowietrznej linii wysokiego napięcia 110 kV relacji [...] ograniczono sposób użytkowania nieruchomości. W związku z tym powyższym ziściły się przesłanki, pozwalające na przyznanie odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości ówczesnej właścicielce i spadkobierczyni po W. Ż. – Ł. Ż. oraz spadkobiercom po W. Ż. – J. Ż. i E. S..
W ocenie Wojewody, mając na uwadze treść art. 132 ust. 6 u.g.n., pierwotnie zobowiązanym do wypłaty odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości był Skarb Państwa - Zakład Energetyczny P. - beneficjent decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] marca 1975 r. W wyniku przekształcenia Zakładu Energetycznego P. w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa, na podstawie ustawy z dnia [...] lutego 1993 r. o przekształceniach własnościowych niektórych przedsiębiorstw państwowych o szczególnym znaczeniu dla gospodarki państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 69, dalej "u.p.w.") oraz zarządzenia [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] lipca 1993 r. powstała E. P. S.A. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.w. "spółka powstała w wyniku przekształcenia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki przekształconych przedsiębiorstw państwowych". Natomiast w oparciu o art. 5 ust. 3 u.p.w. "akt o podziale przedsiębiorstwa państwowego w spółki określa zasady podziału składników majątkowych, w tym wierzytelności i zobowiązań przekształconego przedsiębiorstwa, miedzy spółki, uprawnienia i obowiązki poszczególnych spółek, wynikające z decyzji administracyjnych dotyczących przekształconego przedsiębiorstwa oraz tryb zaspokajania zobowiązań powstałych przed podziałem".
Dalej Wojewoda wywodził, że biorąc pod uwagę, iż E. P. S.A. była jedynym następcą Zakładu Energetycznego P., to należy przyjąć, że przeszły na nią obowiązki związane z decyzją z dnia [...] marca 1975 r., [...] tym samym była zobowiązana do wypłaty odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.
Późniejsze zmiany – to jest połączenie E. P. S.A. z E. S. S.A., Zakładem Energetycznym [...] S.A., [...] Z. S.A. oraz Z. B. S.A., które to w trybie art. 491 i następnych ustawy z [...] września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 505 z późniejszymi zmianami.), wniosły swoje majątki do E. P. S.A. oraz zmiana nazwy z E. P. S.A. na G. S.A. (dalej na E. S.A.) nie przeniosły obowiązku na inne podmioty.
Organ odwoławczy wskazał też, że kolejne, istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy wydarzenie miało miejsce [...] czerwca 2007 r., kiedy to zawarto umowę, mocą której E. S.A. zbyła na rzecz E. O. sp. z o.o. aport w postaci oddziału E. S.A. W umowie wskazano, powtarzając treść art. 554 Kodeksu cywilnego (ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 z późn. zm., dalej "K.c."), że nabywca przedsiębiorstwa jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości nabytego przedsiębiorstwa według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela.
Podsumowując Wojewoda stwierdził, że obowiązek odszkodowawczy, wynikający z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. odnoszący się do nieruchomości, należącej do wnioskodawców, leży solidarnie zarówno po stronie E. S.A., jak i E. O. sp. z o.o.
W ocenie Wojewody niezasadny był też zarzut strony odwołującej, że roszczenie przedawnia się. Organ wskazał, że prawo administracyjne, w przeciwieństwie do cywilnego, nie przewiduje ogólnej instytucji przedawnienia. Przedawnienie występuje tylko wówczas, gdy przepisy prawa wyraźnie na to wskazują. Co istotne jeżeli mimo obowiązku ustalenia odszkodowania z tytułu pozbawienia (ograniczenia) prawa własności tego nie poczyniono pod rządami ustawy z 1958 r., wobec braku podstaw do zastosowania instytucji przedawnienia zastosowanie znajdzie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.
W ocenie Wojewody nie należy również zgodzić się z twierdzeniem odwołującego, iż ustalenie stanu faktycznego sprawie na podstawie kserokopii decyzji administracyjnych, nie ma przymiotu dowodu w rozumieniu K.p.a. Zgodnie z przepisem art. 75 § 1 K.p.a. "jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny". Aktualne orzecznictwo sądowoadministracyjne nie wyklucza uznania za dowód w sprawie kserokopii dokumentu w tym decyzji administracyjnej.
Gdy chodzi o zagadnienia związane z ustaleniem wysokości odszkodowania, to Wojewoda przeanalizował również operat szacunkowy rzeczoznawcy T. S. z dnia [...] kwietnia 2018 r. Operat ten pozostawał, zgodnie z art. 156 ust. 3 u.g.n. aktualny na dzień orzekania, albowiem termin 12 miesięcy, o którym mowa w tym przepisie, jeszcze nie upłynął.
Wojewoda zaznaczył też, że wymagania formalne, którym musi sprostać operat szacunkowy, określone są w § 56 i § 57 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 z późn. zm., obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 555 – uw. Sądu). Zdaniem organu operat szacunkowy sporządzony dla potrzeb postępowania zawiera wszystkie wskazane w tych przepisach elementy. Został on ponadto sprawdzony pod względem rachunkowym, pod kątem jego kompletności i spójności logicznej i pod tym względem nie budzi zastrzeżeń.
E. O. sp. z o.o. i E. S.A. wniosły skargi na decyzję Wojewody zarzucając jej naruszenie:
1. art. 132 ust. 6 i 132 ust. 5 w zw. z art. 124 ust. 1 i 124b ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm. dalej "K.p.a.") poprzez przyjęcie, że E. O. sp. z o.o. oraz E. S.A. są podmiotami obowiązanymi do zapłaty odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości lub jednostkami organizacyjnymi, które uzyskały zezwolenie za założenie przewodów i urządzeń albo zezwolenie na wykonanie czynności związanych z konserwacją remontami i usuwaniem awarii albo przedsiębiorcą wykonującym na podstawie koncesji działalność w zakresie poszukiwania, rozpoznawania lub wydobywania kopalin objętych własnością górniczą, a także niewskazanie podstawy prawnej nałożonego na podmioty obowiązku oraz nie wskazanie podstaw odpowiedzialności solidarnej,
2. art. 129 ust. 5 u.g.n. w zw. z art. 35 ust. 1 i 2 i art. 36 u.z.t.w.n. oraz art. 107 K.p.a. oraz w zw. z "przepisami" dekretu z dnia [...] października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. Nr 49 poz. 439 – uw. Sądu) poprzez przyjęcie, że wywłaszczenie następowało na rzecz ubiegającego się o wywłaszczenie, a nie na rzecz Państwa (Skarbu Państwa) oraz, że publicznoprawny obowiązek Skarbu Państwa, polegający na wypłacie odszkodowania za wywłaszczenie może zostać orzeczony w stosunku do podmiotu prywatnego, który nie jest następcą prawnym Skarbu Państwa (w szczególności w sensie administracyjnoprawnym),
3. art. 129 ust. 5 u.g.n. w zw. z art. 35 ust. 1 i 2 u.z.t.w.n. poprzez przyjęcie, że publicznoprawny obowiązek Skarbu Państwa, polegający na wypłacie odszkodowania za wywłaszczenie, to jest za działania Państwa w sferze imperium, może zostać orzeczony w stosunku do podmiotu prywatnego, który nie jest następcą prawnym Skarbu Państwa (w szczególności w sensie administracyjnoprawnym), a który działa w sferze publicznej wyłącznie w zakresie sfery dominium,
4. art. 11 K.p.a. poprzez niewystarczające umotywowanie i wyjaśnienie zapadłego rozstrzygnięcia,
5. art. 118 K.c. poprzez zasądzenie odszkodowania, podczas gdy organ powinien przy wydawaniu decyzji uwzględnić, że roszczenie o odszkodowanie przedawniło się na zasadach określonych w kodeksie cywilnym,
6. art. 8 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 51, poz. 298) poprzez: a) przyjęcie, że E. O. sp. z o.o. i E. S.A. są następcami prawnymi Skarbu Państwa bądź przedsiębiorstwa państwowego Zakład Energetyczny P. w P. oraz b) przyjęcie wbrew treści art. 8 ust 3 ustawy, że na E. O. sp. z o.o. i E. S.A. przechodzą z mocy ustawy, uprawnienia i obowiązki przekształconego przedsiębiorstwa wynikające z decyzji administracyjnych,
7. art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 2 oraz art. 5 ust. 3 ustawy z dnia [...] lutego 1993 r. u.p.w. poprzez: a) przyjęcie, że E. O. sp. z o.o. i E. S.A. są następcami prawnymi Skarbu Państwa bądź przedsiębiorstwa państwowego Zakład Energetyczny P. w P., b) przyjęcie, że E. O. sp. z o.o. jest następcą prawnym E. S.A. w znaczeniu pełnej sukcesji praw i obowiązków, które E. S.A. (poprzednia nazwa Energetyka P.) nabyła na podstawie u.p.w.
8. art. 7, 77, 80 i 84 K.p.a., poprzez uchybienie obowiązkowi podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności: a) niezbadanie i brak jakiejkolwiek oceny relacji podmiotowych związanych z sukcesją między: Skarbem Państwa a Zakładem Energetycznym P., Zakładem Energetycznym w P. a E. S.A., E. S.A. a E. O. sp. z o.o., b) niezbadanie podstaw nabycia urządzeń przesyłowych przez E. O. sp. z o.o. i E. S.A., c) niezbadanie treści "aktu o podziale przedsiębiorstwa państwowego w spółki" i nie wskazanie konkretnych zapisów takiego aktu, które przenosiłyby obowiązek wypłaty odszkodowania ze Skarbu Państwa na rzecz innego podmiotu, d) niewystąpienie o udzielenie informacji i przesłanie dokumentów w stosunku do E. S.A., to jest następcy Skarbu Państwa wyłącznie w zakresie dominium dotyczącej urządzeń przesyłowych po dniu [...] grudnia 1990 r., e) brak zbadania księgi wieczystej wnioskodawcy, to jest sprawdzenia pochodzenia działki w celu weryfikacji, czy decyzja wywłaszczeniowa dotyczy omawianej nieruchomości, f) brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego wskutek czego nieprawidłowo ustalono wartość odszkodowania za wywłaszczenie,
9. art. 5 ust. 1 i 5 ust. 3 oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.w. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że: a) organ przyjął, że na rzecz poprzednika prawnego skarżącej przeszedł publicznoprawny obowiązek administracyjny wypłaty odszkodowania, pomimo że źródłem takiego obowiązku winien wynikać z "aktu o podziale przedsiębiorstwa państwowego w spółki", b) przyjął, że w akcie o podziale przedsiębiorstwa zawarte zostały takiego rodzaju konkretne zapisy, nie wskazano konkretnego zapisu w/w punktu, który taki obowiązek statuowałby po stronie poprzednika skarżącej, a nadto: c) przyjął, że w akcie o podziale przedsiębiorstwa można swobodnie dysponować obowiązkiem administracyjnym Skarbu Państwa.
10. art. 554 k.c. poprzez niezasadne przyjęcie, że: a) przepis ten może stanowić podstawę odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania publicznoprawne, w sytuacji, w której E. O. sp. z o.o. nie wiedziała o takiego rodzaju zobowiązaniach w dniu [...] lipca 2007 r., w szczególności o roszczeniu dochodzonym w niniejszym postępowaniu przez właścicieli nieruchomości, b) wskazana w nim odpowiedzialność solidarna dotyczy obowiązków o charakterze publicznoprawnym.
W oparciu o powyższe zarzuty, skarżące wniosły o uchylenie decyzji obu instancji oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. połączono sprawę II SA/Po [...] (ze skargi E. S.A.) ze sprawą II SA/Po [...] (ze skargi E. O. sp. z o.o.) do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Połączone sprawy prowadzono nadal pod sygn. II SA/Po [...].
Wyrokiem z dnia [...] grudnia 2019 r., II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2019 r., [...].
Powodem uchylenia decyzji było przyjęcie przez Sąd stanowiska, że w okolicznościach sprawy uprawnioną do odszkodowania mogła być tylko Ł. Ż., jako osoba bezpośrednio wywłaszczona. Zdaniem Sądu o odszkodowanie, takie jak to, którego dotyczy sprawa, nie mogły się natomiast ubiegać osoby w oparciu o sukcesję syngularną, a także uniwersalną (zagadnienie to na datę wyrokowania przez skład orzekający w sprawie budziło poważne kontrowersje II SA/Po [...], później rozstrzygnięte uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego – uw. obecnie orzekającego Sądu).
Sąd (II SA/Po [...]) wypowiedział się też, obszernie to motywując, że jego zdaniem zobowiązanym na podstawie art. 136 ust. 6 u.g.n. w zw. z art. 123 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 36 ust. 1 u.z.t.w.n. jest tylko podmiot, który jest właścicielem sieci i beneficjentem zezwolenia. Stwierdził wobec tego, że zobowiązanym do wypłaty odszkodowania w okolicznościach sprawy powinna być E. O. sp. z o.o., na którą przeszły uprawnienia z decyzji z dnia [...] marca 1975 r., [...]
Odnosząc się do materiału dowodowego, a konkretnie operatu szacunkowego, Sąd (II SA/Po [...]) uznał, że został on prawidłowo zweryfikowany. Zdaniem Sądu (II SA/Po [...]) organy prawidłowo uznały go za wiarygodny dowód w sprawie i przyjęły za podstawę określenia wysokości odszkodowania (art. 130 ust. 1 i 2, art. 134 ust. 1 i 2 u.g.n.). Biegły wyceniał zmniejszenie wartości nieruchomości (k. 456 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) z zastosowaniem § 43 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Prawidłowo określił przedmiot wyceny, zastosował podejście porównawcze metodą korygowania ceny średniej, porównał transakcje nieruchomości gruntowych niezabudowanych pod zabudowę jednorodzinną na obszarze P. a zwłaszcza jego cen stref śródmiejskich (k. 398, 399 akt administracyjnych organu pierwszej instancji, s. 8 i 12 operatu) i transakcje nieruchomości zabudowanych.
Biegły określił wartość nieruchomości – przed obciążeniem (pod zabudowę) – grunty niezabudowane, wybrał nieruchomości podobne do wycenianej, wskazał cechy rynkowe i ich wagi. Skorygowana cena średnia za 1m2 takiej nieruchomości wyniosła [...] zł (k. 395, s. 11 operatu). Skorygowana cena średnia za 1m2 nieruchomości zabudowanej wyniosła [...] zł. Wartość rynkowa nieruchomości zabudowanej budynkiem wyniosła [...] zł. Zmianę warunków korzystania z uwagi na przebieg linii biegły wycenił na [...] zł przyjmując miernik zmiany na 10 %, który uzasadnił. Biegły uznał, że budowa linii nie miała wpływu na zmianę przydatności użytkowej, bo ta nie zmieniła się. Nieruchomość jest użytkowana w taki sam sposób – budynek mieszkalny i ogród przydomowy. Uwzględnił trwałe ograniczenie (s. 14 operatu) i skutki związane z obowiązkiem udostępniania nieruchomości (s. 15 operatu). W ocenie Sądu (II SA/Po [...]) organy administracji miały podstawy do oceny sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego jako rzetelnego i kompletnego.
Skargę kasacyjną od wyroku z dnia [...] grudnia 2019 r. II SA/Po [...] wniósł Wojewoda.
W międzyczasie, w trakcie, gdy sprawa wywołana powyższą skargą kasacyjną pozostawała zawisła, w dniu [...] lutego 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę I OPS [...],, w której przesądził, że po pierwsze, że odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 u.z.t.w.n., może być od dnia [...] stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n., oraz po drugie, że odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 u.z.t.w.n., nie może być ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. na rzecz nabywcy nieruchomości w drodze umowy zawartej po dniu czasowego zajęcia tej nieruchomości w trybie określonym w art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n.
Wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2021 r., I OSK [...] Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok II SA/Po [...], a sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania.
Wskazał, że zarzuty skargi kasacyjnej skoncentrowano na dwóch kwestiach, które w ocenie Sądu pierwszej instancji uzasadniały uwzględnienie skargi. Pierwsza z nich dotyczyła kręgu podmiotów uprawnionych do uzyskania odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, a druga kręgu podmiotów zobowiązanych do zapłaty tego odszkodowania.
W odniesieniu do pierwszego z wymienionych zagadnień Naczelny Sąd Administracyjny (I OSK [...]) zajął stanowisko zbieżne z uchwałą I OPS [...] i uznał, że odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 u.z.t.w.n., może być od dnia [...] stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n.
Gdy chodzi o problematykę strony zobowiązanej do wypłaty odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w związku z art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska Sądu pierwszej instancji (II SA/Po [...]), że obciążonym powinien być tylko beneficjent wydanego zezwolenia wydanego niegdyś na podstawie u.z.t.w.n.
Naczelny Sąd Administracyjny wywodził, że podmiotem pierwotnie zobowiązanym do wypłaty w decyzji z dnia [...] marca 1975 r., [...] był Zakład Energetyczny [...]. Uległ on przekształceniu w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa na podstawie u.p.w. Ustawa ta określała zasady przekształceń przedsiębiorstw państwowych (art. 1), wobec czego podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania miał status takiego przedsiębiorstwa. Oznacza to, że w dacie wydania decyzji z dnia [...] marca 1975 r. podlegał przepisom dekretu o przedsiębiorstwach państwowych, a zgodnie z art. 12 ust. 1 tego dekretu za zobowiązania przedsiębiorstw państwowych Skarb Państwa nie odpowiadał.
Naczelny Sąd Administracyjny w związku z powyższym stwierdził, że wadliwe jest ustalenie organu odwoławczego zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że pierwotnie zobowiązanym do wypłaty odszkodowania był Skarb Państwa – Zakład Energetyczny P., gdyż nie znajduje to oparcia ani w decyzji z 1975 r., ani w obowiązujących ówcześnie przepisach prawa. Ta wadliwość stanowiska Wojewody nie miała jednak wpływu na rozstrzygnięcie.
Naczelny Sąd Administracyjny wywodził dalej, że przekształcenie przedsiębiorstwa w Energetyka P. S.A. nie zostało poprzedzone jego podziałem w trybie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.w., wobec czego powstała spółka wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki przekształconego przedsiębiorstwa (art. 5 ust. 1 u.p.w.).
Naczelny Sąd Administracyjny zajął także stanowisko w kwestii tego, kto w dacie orzekania o odszkodowaniu na podstawie art. 129 ust. 5 u.g.n. powinien zostać wskazany jako podmiot zobowiązany do jego zapłaty, gdy doszło do przekształceń podmiotowych oraz przeniesienia prawa do linii energetycznej na podmiot trzeci. Przyjął, że w tym zakresie do wydania decyzji na podstawie art. 129 ust. 5 u.g.n. zastosowanie znajduje art. 132 ust. 6 u.g.n, zgodnie z którym obowiązek wypłaty odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń wymienionych w art. 124, art. 124b, art. 125 i art. 126 u.g.n oraz za zmniejszenie wartości nieruchomości z tego powodu obciąża osobę lub jednostkę organizacyjną, która uzyskała zezwolenie odpowiednio na założenie lub przeprowadzenie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń.
Przenosząc to na realia sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zaakcentował, że decyzja z dnia [...] marca 1975 r., [...] niewątpliwie pozostaje w obrocie prawnym, zezwolenia nią udzielone nie miało charakteru incydentalnego, lecz trwa nadal, stanowiąc tytuł do dysponowania nieruchomością na określony cel i podstawę legalności wykonanej linii. Podmiot imiennie wskazany w tej decyzji jako jej beneficjent jednak już nie istnieje. Skoro art. 132 ust. 6 u.g.n. ma zastosowanie w sprawach rozstrzyganych na podstawie art. 129 ust. 5 u.g.n. i przypadków, kiedy mogło dojść do różnorakich przekształceń podmiotowych, likwidacji podmiotów, przesłankę "uzyskania zezwolenia" należy interpretować nie literalnie, lecz funkcjonalnie, uwzględniając skutki wywołane obrotem prawnym. W okolicznościach sprawy trafny jest wniosek, że skoro ograniczenia wynikające z zezwolenia z dnia [...] marca 1975 r. mają charakter trwały, to jego beneficjentem był nie tylko Zakład Energetyczny P., ale po kolei wszystkie wskazane w decyzji podmioty, czyli w dacie orzekania przez organy orzekające w sprawie obie wskazane w decyzjach spółki: E. S.A. jako następca prawny podmiotu wskazanego w decyzji z 1975 r. oraz E. O. sp. z o.o. jako uprawniona do korzystania z zezwolenia w wyniku nabycia przedsiębiorstwa, przy czym solidarny charakter odpowiedzialności za zobowiązania związane z działalnością tego przedsiębiorstwa, czyli również wynikające z decyzji dotyczących działalności tego przedsiębiorstwa, wynika z czynności prawnej (art. 369 K.c.).
Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o powyższe podsumował, że stosując art. 132 ust. 6 u.g.n., oraz art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., obowiązek odszkodowawczy w niniejszej sprawie leży solidarnie po stronie E. S.A. i E. O. sp. z o.o., jako beneficjentów zezwolenia wydanego z dnia [...] marca 1975 r., na co zasadnie wskazano w decyzji Wojewody.
W piśmie z dnia [...] września 2021 r. Wojewoda wniósł o oddalenie skarg E. S.A. i E. O. sp. z o.o. i podtrzymał dotychczasowe stanowisko (k. 185 akt sądowych).
Dotychczasowe stanowisko w sprawie podtrzymali także E. S., Ł. Ż. oraz J. Ż. (omyłkowo wpisano "J. ").
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skargi nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Przede wszystkim należy podkreślić, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku I OSK [...] przesądził w sposób jednoznaczny, że odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 u.z.t.w.n., może być od dnia [...] stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n.
O odszkodowanie ubiega się Ł. Ż., jako właścicielka nieruchomości przy ul. [...] w P. w dacie udzielenia zezwolenia z dnia [...] marca 1975 r. (i tym samym bezspornie uprawniona do ubiegania się o odszkodowanie) oraz jako spadkobierczyni po mężu W. Ż. (w [...]), a także pozostali spadkobiercy po W. Ż.: E. S. (w [...]) i J. Ż. (w [...]) (zob. k. 448 akt sądowych).
Wszystkie powyższe osoby należą do kręgu uprawnionych do odszkodowania w związku z przeprowadzeniem przez nieruchomość położoną w P. przy ul. [...] (działki [...] i [...]) napowietrznej linii wysokiego napięcia 110 kV [...], wybudowanej na podstawie decyzji Naczelnika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] marca 1975 r., [...] Decyzja ta wydana została w oparciu o art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n.
Wysokość ustalonego przez rzeczoznawcę odszkodowania w kwocie [...]zł przyznano stosunkowo: dla E. S. w kwocie [...]zł (1/3 w udziale w nieruchomości przypadającym po ojcu wynoszącym [...]), Ł. Ż. w kwocie [...]zł (1/2 własnego udziału w nieruchomości stosownie do art. 501 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 oraz [...] w udziale w nieruchomości przypadającym po mężu wynoszącym [...]) oraz J. Ż. w kwocie [...]zł (1/3 w udziale w nieruchomości przypadającym po ojcu wynoszącym [...]).
W ocenie Sądu wskazanie osób uprawnionych do odszkodowania i przedstawione wyżej rozliczenie przypadających im kwot nie budzi wątpliwości.
Zarzuty skarg E. O. sp. z o.o. i E. S.A. w całości skoncentrowane były na zagadnieniu ich odpowiedzialności. Zagadnienie to było kontrowersyjne w toku sprawy, jednakże zostało definitywnie przesądzone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku I OSK [...]. Sąd ten wskazał, że "stosując normę z art. 132 ust. 6 u.g.n., oraz art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., obowiązek odszkodowawczy w niniejszej sprawie leży solidarnie po stronie obu spółek (E. S.A. i E. O. sp. z o.o. – uw. obecnie orzekającego Sądu), jako beneficjentów zezwolenia wydanego w 1975 r., na co zasadnie wskazano w decyzji Wojewody".
Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił powyższe stanowisko o oparciu o proces wykładni art. 132 ust. 6 i art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., którą umotywował. Wykładnia zaprezentowana w uzasadnieniu wyroku Sądu drugiej instancji, jest – jak już wyżej wskazano – wiążąca dla Sądu, któremu sprawa została przekazana (art. 190 P.p.s.a.). Gdy chodzi więc o ustalenie istnienia po stronie E. S.A. i E. O. sp. z o.o. solidarnego obowiązku zapłaty odszkodowania w związku z przeprowadzeniem na podstawie zezwolenia z dnia [...] marca 1975 r., [...] linii napowietrznej, to w sprawie nie ma już pola do rozważań.
Zagadnieniami, które w niniejszej sprawie wywołanej skargami E. O. sp. z o.o. i E. S.A. pozostają otwarte (nie odnosił się do nich Naczelny Sąd Administracyjny), to zgłoszona w nich kwestia przedawnienia roszczeń odszkodowawczych oraz kwestia prawidłowości oceny operatu szacunkowego przez organy.
Odnosząc się do pierwszego zagadnienia, Sąd obecnie orzekający, podobnie jak wcześniej stwierdził Sąd w wyroku II SA/Po [...], stoi na stanowisku, że generalnie prawo administracyjne nie przewiduje instytucji przedawnienia, jakie jest zasadą w prawie cywilnym. Do przedstawienia dochodzi tylko wówczas, gdy przepisy prawa administracyjnego wyraźnie je przewidują. Brak jest podstaw do twierdzenia o przedstawieniu żądania uprawnionych w niniejszej sprawie. Dotyczy ono roszczenia wynikającego z ustawy – art. 36 ust. 2 u.z.t.w.n. – którego charakter nie wykazuje przy tym cech cywilistycznych, skoro poddane zostało kognicji organów administracyjnych i na podstawie przepisów prawa administracyjnego jest realizowane. Pomimo tego, że ma ono charakter majątkowy, to z wymienionych względów podlega jego regułom (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] lutego 2009 r., I OSK [...], orzeczenia.nsa.gov.pl).
W tym miejscu należy też dodać, że art. 36 ust. 1 u.z.t.w.n. nie określał terminu dochodzenia roszczeń odszkodowawczych, nie przewidywał przedawnienia dochodzenia tych roszczeń. Zatem prawo żądania odszkodowania, wynikające z inwestycji przeprowadzonych na podstawie decyzji z dnia [...] marca 1975 r., [...], z tytułu ograniczenia prawa nieruchomości, nie uległo przedawnieniu. Wniosek został złożony pod rządami aktualnie obowiązującej u.g.n., jednakże jest on skutkiem decyzji wydanej na podstawie u.z.t.w.n. i dotyczy nieprzedawnionych roszczeń, które mogły być obecnie rozpatrywane na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Zgłoszony przez E. O. sp. z o.o. i E. S.A. zarzut przedawnienia nie był więc zasadny.
Sąd obecnie orzekający w całej rozciągłości podtrzymuje stanowisko wyrażone w wyroku II SA/Po [...] (nie zakwestionowane w postępowaniu kasacyjnym) dotyczące weryfikacji operatu szacunkowego, który został sporządzony w niniejszej sprawie.
Operat ten został na prawidłowo zweryfikowany przez organy. Organy trafnie uznały go za wiarygodny i przyjęły za podstawę określenia wysokości odszkodowania (art. 130 ust. 1 i 2, art. 134 ust. 1 i 2 u.g.n.). W tym miejscu jeszcze raz przypomnieć trzeba, że biegły wyceniał zmniejszenie wartości nieruchomości (k. 456 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) z zastosowaniem § 43 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Prawidłowo określił przedmiot wyceny, zastosował podejście porównawcze metodą korygowania ceny średniej, porównał transakcje nieruchomości gruntowych niezabudowanych pod zabudowę jednorodzinną na obszarze P. a zwłaszcza jego cen stref śródmiejskich (k. 398, 399 akt administracyjnych organu pierwszej instancji), s. 8 i 12 operatu) i transakcje nieruchomości zabudowanych. Biegły określił wartość nieruchomości – przed obciążeniem (pod zabudowę) – grunty niezabudowane, wybrał nieruchomości podobne do wycenianej, wskazał cechy rynkowe i ich wagi. Skorygowana cena średnia za 1m2 takiej nieruchomości wyniosła [...] zł (k. 395, s. 11 operatu). Skorygowana cena średnia za 1m2 nieruchomości zabudowanej wyniosła [...] zł. Wartość rynkowa nieruchomości zabudowanej budynkiem wyniosła [...] zł. Zmianę warunków korzystania z uwagi na przebieg linii biegły wycenił na [...] zł przyjmując miernik zmiany na 10 %, który uzasadnił. Biegły uznał, że budowa linii nie miała wpływu na zmianę przydatności użytkowej, bo ta nie zmieniła się. Nieruchomość jest użytkowana w taki sam sposób – budynek mieszkalny i ogród przydomowy. Uwzględnił trwałe ograniczenie (s. 14 operatu) i skutki związane z obowiązkiem udostępniania nieruchomości (s. 15 operatu). Z wymienionych względów w ocenie obecnie orzekającego Sądu organy trafnie oceniły operat szacunkowy autorstwa rzeczoznawcy T. S. jako rzetelny i kompletny.
Dodać można, że operat przygotowano [...] kwietnia 2018 r., a ostateczna decyzja Wojewody została wydana [...] marca 2019 r. W sprawie nie występuje zatem w ogóle problem przydatności operatu, gdy chodzi o jego aktualność (sprawę zakończono przed upływem 12 miesięcy od daty sporządzenia operatu).
Mając to wszystko na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi E. O. sp. z o.o. i E. S.A.
Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 z późn. zm.), po uprzednim skierowaniu jej do takiego trybu przez Przewodniczącego Wydziału (k. 178 akt sądowych).