II SA/Po 659/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Poznaniu uchylił decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując na konieczność zastosowania przepisów obowiązujących przed 1 stycznia 2024 r. i potrzebę wyjaśnienia statusu zdrowotnego ojca skarżącej.
Skarżąca złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne w 2023 r., jednak organy odmówiły przyznania świadczenia, stosując przepisy po nowelizacji. WSA w Poznaniu uznał, że sprawę należy rozpatrzyć według przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., zgodnie z przepisami przejściowymi. Sąd uchylił decyzje organów obu instancji, wskazując na naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym konieczność ponownego wyjaśnienia stanu faktycznego dotyczącego ojca skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta, odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej z tytułu opieki nad niepełnosprawnym bratem. Sąd uznał, że organy błędnie zastosowały przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. Zgodnie z przepisami przejściowymi (art. 63 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniu wspierającym), sprawy, w których prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do 31 grudnia 2023 r., powinny być rozpatrywane według przepisów dotychczasowych. Sąd podkreślił, że skarżąca złożyła wniosek w 2023 r., spełniając wówczas przesłanki do otrzymania świadczenia. Dodatkowo, WSA wskazał na naruszenie przepisów postępowania, w tym zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Sąd nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem przepisów obowiązujących przed 1 stycznia 2024 r. oraz koniecznością wyjaśnienia statusu zdrowotnego ojca skarżącej, który posiadał rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, ale nie orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Sprawy, w których prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do 31 grudnia 2023 r., powinny być rozpatrywane według przepisów dotychczasowych, zgodnie z art. 63 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniu wspierającym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy przejściowe jednoznacznie wskazują na konieczność stosowania przepisów obowiązujących przed 1 stycznia 2024 r. do wniosków złożonych przed tą datą, jeśli spełnione zostały przesłanki przyznania świadczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Określa krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym inne osoby niż rodzice, które sprawują opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
u.ś.r. art. 17 § ust. 1a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Warunek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego siostrze osoby wymagającej opieki – rodzice nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymizują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
u.ś.w. art. 63 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
W sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, o których mowa w ustawie zmieniającej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 roku, stosuje się przepisy dotychczasowe.
u.ś.w. art. 63 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
Osoby, którym przed dniem wejścia w życie ustawy albo od dnia wejścia w życie ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zachowują prawo na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję lub postanowienie, stwierdza ich nieważność lub naruszenie prawa, jeśli stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stosuje środki przewidziane w ustawie w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do zaskarżonych decyzji i postanowień.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § ust. 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Warunek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki (do 18 r.ż. lub do 25 r.ż. w trakcie nauki). Przepis uchylony od 1 stycznia 2024 r.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy zostały udowodnione okoliczności faktyczne uzasadniające wydanie decyzji.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa.
Konstytucja art. 71 § ust. 1 zdanie drugie
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Państwo powinno udzielać pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożono przed 1 stycznia 2024 r., co uzasadnia stosowanie przepisów dotychczasowych. Organy nieprawidłowo oceniły przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w kontekście przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Naruszenie przez organy zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy administracji przede wszystkim uwzględnią wyżej wskazaną wykładnię art. 63 ust. 1 i 2 u.ś.w. Organ winien wyjaśnić, dlaczego pomimo orzeczenia renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy ojciec skarżącej nie ma jednocześnie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Skład orzekający
Wiesława Batorowicz
przewodniczący
Marek Sachajko
sprawozdawca
Paweł Daniel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych ustawy o świadczeniu wspierającym w kontekście świadczeń pielęgnacyjnych oraz obowiązki organów w zakresie wyjaśniania stanu faktycznego."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożono przed 1 stycznia 2024 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów przejściowych, które ma bezpośrednie przełożenie na prawa wielu osób ubiegających się o świadczenia socjalne. Pokazuje praktyczne problemy związane ze zmianami legislacyjnymi.
“Zmiany w świadczeniach pielęgnacyjnych: Kiedy obowiązują stare przepisy, a kiedy nowe? Wyrok WSA wyjaśnia!”
Sektor
opieka społeczna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Po 659/24 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2025-01-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-09-20 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Marek Sachajko /sprawozdawca/ Paweł Daniel Wiesława Batorowicz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 615 art. 17 ust.1, ust.1a, ust.1b Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj. Dz.U. 2023 poz 1429 art. 63 ust. 1 i 2 Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym Dz.U. 2024 poz 935 art. 145par. 1 pokt 1 lit. a i c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja [...] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 stycznia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel Protokolant st. sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Z. z dnia 13 czerwca 2024 r. nr [...] Uzasadnienie Decyzją z dnia 30 lipca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze(dalej również: Kolegium; organ II instancji; organ odwoławczy), w wyniku rozpatrzenia odwołania J. J. (dalej: strona, skarżąca) – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: k.p.a. – utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] (dalej: organ I instancji) z dnia 13 czerwca 2024 r., wydaną w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzje te zostały wydane w następujących okolicznościach sprawy. W dniu 14 listopada 2023 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem. Decyzją z dnia 28 grudnia 2023 r. organ I instancji odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym bratem. Decyzja ta została uchylona na mocy decyzji SKO [...] z 29 kwietnia 2024 r. Decyzją z dnia 30 lipca 2024 r. organ I instancji odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym bratem. SKO uznało odwołanie od tej decyzji za niezasadne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, motywując swoje rozstrzygnięcie, w uzasadnieniu decyzji z dnia 30 lipca 2024 r. przywołało art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 323) - dalej: u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że sprawę należy rozpatrywać według przepisów obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Organ wskazał, że skarżąca opiekuje się niepełnosprawnym bratem. Ich matka nie żyje. Ojciec ma 63 lata i jest uprawniony do renty z ZUS (ma całkowitą niezdolność do pracy ), ale nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z art. 17 ust. 1 a ustawy przyznanie świadczenia siostrze osoby wymagającej opieki jest możliwe jedynie wtedy, gdy rodzice takiej osoby nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymizują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ powołał się na uchwałę NSA z dnia 14 listopada 2022r., I OPS 2/22, zgodnie z którą : "1. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm., dalej: u.ś.r.) osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.); 2. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.)." W takiej sytuacji organ odwoławczy postanowił odmówić skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze na decyzję wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji. Organowi zarzucono naruszenie : - art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, - art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., - art. 2 w zw. z art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 i art. 69 Konstytucji. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że może otrzymać wnioskowane świadczenie, albowiem wniosek w tym zakresie złożyła w grudniu 2023 r. W tym czasie spełniała prawne przesłanki do otrzymania świadczenia. Kolegium w odpowiedzi na skargę, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. W wyniku przeprowadzenia tak rozumianej kontroli Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 lipca 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad bratem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia wyeliminowanie obydwu tych decyzji z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę decyzji organu I, jak i II instancji stanowiły przepisy art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r. (w czasie złożenia wniosku), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z art. 17 ust. 1 a ustawy przyznanie świadczenia siostrze osoby wymagającej opieki jest możliwe jedynie wtedy, gdy rodzice takiej osoby nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymizują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przy tym według art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Dodać należy, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. został z dniem 1 stycznia 2024 r. uchylony (patrz: art. 43 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 7 lipca 2023 r.). W niniejszej sprawie niewątpliwie skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia jeszcze w 2023 r., zaś organ II instancji rozpoznał sprawę merytorycznie po dniu 1 stycznia 2024 r. (wskazując m. in. na niespełnienie warunków z art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.). Na etapie postępowania prowadzonego przed organem I instancji zgromadzono dokumenty niezbędne dla podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, m.in. orzeczenie o stopniu niepełnosprawności osoby, w związku z opieką nad którą strona wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz oświadczenia strony i opis czynności pomocowo-opiekuńczych. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, od 1 stycznia 2024 r. obowiązują przepisy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (z wyjątkiem przepisów wyraźnie wskazanych w art. 71 tej ustawy). Organ odwoławczy trafnie wskazał także m.in. na brzmienie przepisu art. 63 ust. 1 u.ś.w., zgodnie z którym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmieniającej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 roku, stosuje się przepisy dotychczasowe. W ocenie Sądu prawidłowe było uznanie organu II instancji, że w niniejszej sprawie należy zastosować przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 31 grudnia 2023 r. W ocenie Sądu przepis art. 63 ust. 1 u.ś.w. należy interpretować w ten sposób, że jeżeli na skutek przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ którejkolwiek instancji ustali, że zakres opieki sprawowanej przez wnioskodawcę i powstrzymanie się od zarobkowania spełniało przesłanki rezygnacji (lub niepodejmowania) z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z koniecznością stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną, jak również – co do zasady – do 31 grudnia 2023 r. spełnione zostały wszystkie inne przesłanki warunkujące powstanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego według przepisów obowiązujących do tej daty, to przyjąć należy, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało na dzień złożenia wniosku, zatem do dnia 31 grudnia 2023 r. Ponadto, na możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego także "od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r.", a zatem – przyjmując, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego według dotychczasowego brzmienia art. 17 u.ś.r., powstało przed 1 stycznia 2024 r. – na konieczność rozstrzygania sprawy na podstawie dotychczasowych przepisów, wprost wskazuje treść przepisu art. 63 ust. 2 u.ś.w. Ten ostatni przepis stanowi bowiem, że osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. Poza tym wniosek taki płynie również z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, w którym wskazano na to, że nowe warunki w przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego zaczną obowiązywać od dnia 1 stycznia 2024 r. i dotyczyć będą wszystkich osób składających wnioski po raz pierwszy po tej dacie. Natomiast osoby, które nabyły lub nabędą prawo do świadczeń opiekuńczych za okres przed wejściem w życie ustawy będą mogły zachować do nich prawo na zasadzie ochrony praw nabytych na podstawie przepisów przejściowych, o ile osoba z niepełnosprawnościami, nad którą jest sprawowana opieka, nie wybierze własnego świadczenia wspierającego (patrz: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 marca 2024 r. sygn. akt IV SA/Po 105/24, dostępny jw.). W orzecznictwie, odwołującym się do tych przepisów i uzasadnienia projektu ustawy, przyjmuje się, że ze względu konsekwencje zmiany prawa, z uwagi na użyte w art. 63 ust. 1 u.ś.w. sformułowanie "powstania prawa", a nie "ustalenia prawa", dotychczasowe przepisy należy zatem stosować w odniesieniu do wnioskodawców, którzy złożyli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem 31 grudnia 2023 r. oraz spełniają określone w ustawie przesłanki jego przyznania (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 30 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Ol 912/23, dostępny jw.). W świetle tak sformułowanych przez ustawodawcę przepisów przejściowych uznać należało, że o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przesądza w danej sprawie spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r. na dzień złożenia wniosku, przy czym spełnienie przesłanek materialnoprawnych powinno być zasadniczo oceniane według stanu sprawy istniejącego najpóźniej w dniu 31 grudnia 2023 r. W konsekwencji, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie w takiej sytuacji możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych, stosowanych na podstawie art. 63 ust. 1 u.ś.w. W następnej kolejności należy podkreślić, że co do zasady każdej decyzji organu administracji należy stawiać wszystkie wymagania wynikające z podstawowych zasad postępowania administracyjnego i szczegółowych reguł prowadzenia postępowania wyjaśniającego (dowodowego). W stosunku do decyzji administracyjnej wskazuje się ustawowo na konieczność respektowania zasady prawdy obiektywnej (art. 7), zasady prowadzenia postępowania w sposób wzbudzający zaufanie do władzy publicznej (art. 8), zasad należytego informowania stron i przekonywania, tj. wyjaśniania przesłanek podjętych rozstrzygnięć (art. 9 i art. 11), z którymi wiążą się wymogi w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego, rozstrzygnięcia i motywowania stanowiska organu (m.in. art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, obejmujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Odniesienie się przez organ administracji do wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy jest istotne z punktu widzenia wyżej przywołanych, podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Uzasadnienie decyzji winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Na organach administracji spoczywa nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia, ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne, co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia (patrz np. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2022 r. sygn. akt III OSK 4906/21, dostępny jw.). Organ II instancji prawidłowo uznał, że w sprawie powinien mieć zastosowanie przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od 31 grudnia 2023 r. (w zw. z. art. 63 ust. 1 u.ś.w.). Organ dokonał ponadto oceny stanu faktycznego sprawy z punktu widzenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Dokonał tego jednak zdaniem Sądu w błędny sposób. Organ II instancji ustalił, że skarżąca opiekuje się niepełnosprawnym bratem. Ich matka nie żyje. Ojciec ma 63 lata i jest uprawniony do renty z ZUS (ma całkowitą niezdolność do pracy), ale nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z art. 17 ust. 1 a ustawy przyznanie świadczenia siostrze osoby wymagającej opieki jest możliwe jedynie wtedy, gdy rodzice takiej osoby nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymizują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W tym miejscu należy wskazać uchwałę NSA z dnia 14 listopada 2022r., I OPS 2/22, zgodnie z którą: "1. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm., dalej: u.ś.r.) osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.); 2. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.)." W takiej sytuacji organ odwoławczy postanowił odmówić skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ II instancji ustalił, że ojciec skarżącej ma 63 lata i jest uprawniony do renty z ZUS (ma orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy), ale nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. W aktach administracyjnych sprawy jest tylko informacja o tym, że ojciec skarżącej ma orzeczoną rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy – na okres do 31 sierpnia 2025 r (k. [...] verte). W sprawie miało miejsce po stronie organu I, jak i II instancji naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a także przepisów postępowania, przede wszystkim art. 7 (zasada prawdy obiektywnej) i art. 8 (zasada wzbudzania zaufania do władzy publicznej), jak i szczegółowych przepisów dotyczących ustalania i rozpatrywania materiału dowodowego oraz wymogów stawianych uzasadnieniu decyzji, tj. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Z powyższych względów, uznając, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przywołanych przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, Sąd uznał za zasadne uchylenie obydwu tych decyzji. Ponownie rozpatrując sprawę, organy administracji przede wszystkim uwzględnią wyżej wskazaną wykładnię art. 63 ust. 1 i 2 u.ś.w. W konsekwencji sprawa powinna być rozpatrzona wyłącznie przy zastosowaniu przepisów dotychczasowych, tj. sprzed nowelizacji, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2024 r., o ile nie zajdą inne przesłanki wyłączające z art. 63 u.ś.w. Natomiast niezbędne będzie odniesienie się do okoliczności faktycznych i kwestii dotyczących statusu zdrowotnego ojca oskarżonej. W aktach administracyjnych sprawy jest tylko informacja o tym, że ojciec skarżącej ma orzeczoną rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy – na okres do 31 sierpnia 2025 r. Organ winien wyjaśnić, dlaczego pomimo orzeczenia renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (na okres do 31 sierpnia 2025 r.) ojciec skarżącej nie ma jednocześnie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, które uzasadniałoby uwzględnienie wniosku skarżącej. Wszystko to będzie konieczne dla rozstrzygnięcia, czy w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do przyznania przedmiotowego świadczenia, jak i prawidłowego zastosowania przepisów art. 17 ust. 1 [w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2024 r.] u.ś.r. zgodnie z naczelnymi celami tej ustawy, uwzględniając powyższą uchwałę NSA z dnia 14 listopada 2022r., a także stosując prokonstytucyjną wykładnię przepisów prawa. Podkreślić należy, że Konstytucja gwarantuje rodzinom wielodzietnym i niepełnym, które spełniają warunek trudnej sytuacji materialnej i społecznej (por. art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji), więcej niż zwykłą pomoc. Pomoc, która ma mieć charakter szczególny, oznacza konieczność preferencyjnego traktowania osób należących do danej kategorii podmiotów, wyprzedzającego konstytucyjną ochronę o "zwykłej" intensywności, i musi pozwolić każdej takiej rodzinie na w miarę normalne funkcjonowanie w społeczeństwie (por. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 listopada 2014 r., SK 7/11, OTK-A 2014/10, poz. 112). Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI