II SA/Po 659/23

II SA/Po 659/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-02-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz
Arkadiusz Skomra /sprawozdawca/
Edyta Podrazik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Sygn. powiązane
II GSK 973/24 - Wyrok NSA z 2024-09-24
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 1a pkt 7, art. 20 par. 1 pkt 1, art. 33 par. 1 i 2, art. 119,
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1284
art. 5 ust 1, art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lutego 2024 r. w sprawie ze skarg: 1) R. M. na postanowienie Inspektor Sanitarny z dnia 11 sierpnia 2023 r., [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego; 2) B. M. na postanowienie Inspektor Sanitarny z dnia 11 sierpnia 2023 r., [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargi.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2023 r. [...] Inspektor Sanitarny (dalej jako organ lub PWIS ), po rozpoznaniu zażalenia B. M., uchylił postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (PPIS) w T. z 26 czerwca 2023 r. znak [...]) wyrażające stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji i oddalił zarzuty z 29 maja 2023 r. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2023 r. [...] PWIS , po rozpoznaniu zażalenia R. M., uchylił postanowienie PPIS z 26 czerwca 2023 r. znak [...]) wyrażające stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji i oddalił zarzuty z 29 maja 2023 r. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Powyższe postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym sprawy.
15 października 2014 r. do PPIS w T. wpłynęło pismo PPIS w K. znak [...] z 10 października 2014 r., w którym przekazano kserokopie kart uodpornienia dziecka K. M., ur. [...].2008 r. zgłoszonego przez Przychodnię Lekarza Rodzinnego K. , ul. [...], [...] K. , jako dziecko rodzica uchylającego się od obowiązku szczepień.
PPIS w T. podjął działania celem uzyskania opinii/zaświadczenia od lekarza z Konsultacyjnego Punktu Szczepień lub zgłoszenie się do zdeklarowanej Przychodni Lekarskiej, celem kontynuacji obowiązkowych szczepień ochronnych, zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych.
Zważywszy na fakt, że B. i R. M. nie dopełnili obowiązku zaszczepienia swojego syna K. M., ani nie dostarczyli zaświadczenia lekarskiego o przeciwwskazaniach do szczepień lub o przesunięciu terminu szczepień dziecka, PPIS w T. 30 października 2017 r. wystawił upomnienia znak [...] adresowane do B. M. i [...] adresowane do R. M., wzywające ich do poddania dziecka szczepieniom ochronnym przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu, jednocześnie informując, że w razie niewykonania tego obowiązku we wskazanym terminie zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w administracji.
Jak wynika ze sporządzonej 08 marca 2018 r. przez pracownika PSSE w T. adnotacji służbowej, pielęgniarka z Przychodni [...], ul. [...], [...] G. przekazała telefonicznie, że małoletni K. M. został wypisany przez ojca B. M. z przychodni, jednocześnie nie informując, do której przychodni złoży nową deklarację.
W adnotacji służbowej sporządzonej 21 czerwca 2022 r. przez pracownika PSSE w T. , widnieje informacja z Przychodni [...] w G. o braku kontaktu z innych przychodni, w celu przekazania karty uodpornienia K. M.. W związku z powyższym karta została zarchiwizowana w powyższej placówce.
21 czerwca 2022 r. PPIS w T. zwrócił się z prośbą o informację dotyczącą podjętych przez R. M. i B. M. działań zmierzających do realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych u syna K. M., zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok.
12 września 2022 r. PPIS w T. otrzymał informację z Przychodni [...] w G. , że nadal żadna przychodnia nie zgłosiła się po kartę uodpornienia K. M..
13 września 2022 r. PPIS w T. ponownie wystosował upomnienie znak [...] do B. M. oraz [...](20) do R. M. wzywające do poddania syna K. M. szczepieniom ochronnym.
27 października 2022 r. PPIS w T. jako wierzyciel skierował do Wojewody [...] do egzekucji administracyjnej tytuł wykonawczy nr [...]) wystawiony na B. M. oraz tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony na R. M..
Wojewoda [...] skierował do zobowiązanych zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego oraz poinformował o prawie do czynnego udziału w postępowaniu oraz wypowiedzenia się, co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów.
18 maja 2023 r. Wojewoda [...] wydał postanowienia znak [...] oraz [...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.
2 czerwca 2023 r. Wojewoda [...] przekazał do PPIS w T. pisma zobowiązanych wnosząc o zajęcie stanowiska wierzyciela w związku ze zgłoszeniem zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
06 czerwca 2023 r. Wojewoda [...] przekazał do PPIS w T. pismo wnosząc o zajęcie stanowiska wierzyciela w związku ze zgłoszeniem przez A. N., pełnomocnika zobowiązanego, zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
PPIS w T. wyraził swoje stanowisko w postanowieniach z 26 czerwca 2023 r. znak [...] i [...] uznając zarzuty za niezasadne.
Zażalenia na powyższe postanowienia wnieśli zobowiązani stawiając zarzut barku wymagalności obowiązku szczepień, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ i niespełnienia wymogów przez tytuł wykonawczy wymogów określonych przepisami prawa.
PWIS po rozpoznaniu zażaleń wydał wskazane na wstępie postanowienia z dnia 11 sierpnia 2023 r. wskazując, iż PPIS w T. występuje w przedmiotowej sprawie w charakterze wierzyciela na podstawie art. 5 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który uprawnia organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień oraz na podstawie art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2023 r. poz. 338), który włącza do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób zakaźnych ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie.
PWIS wskazał, że na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1, lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284) "Osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym". Art. 17 ust. 1 tej ustawy stanowi, że "Osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1 (...)". Wart. 17 ust. 10 ww. ustawy zawarta jest delegacja ustawowa dla Ministra właściwego do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in. wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązanych do poddania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących podstawę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby. Wydane na mocy delegacji ustawowej rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172 ze zm.) ustala obowiązek przeprowadzenia szczepień ochronnych. Zatem obowiązek szczepienia wynika bezpośrednio z przepisów prawa, a nie z decyzji PPIS, który w tym przedmiocie decyzji nie wydaje. Powyższy fakt potwierdza wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2016 r. (sygn. Akt V KK 306/15), w którym stwierdza się, że obowiązek rodziców poddania dziecka szczepieniom jest w Polsce obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia dziecka.
Skoro obowiązująca regulacja prawna w ustawie o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nakłada obowiązek poddania się szczepieniu, nie ma podstaw do przyjęcia nieistnienia obowiązku, jak i braku wymagalności obowiązku. Obowiązek został nałożony z mocy prawa, w drodze przepisów powszechnie obowiązujących. Wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu.
Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 09 maja 2023 r. (sygn. akt SK 81/19), w którym orzeczono, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. 2022 r. poz. 2172 ze zm.) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych szczepień, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji RP. Ponadto należy stwierdzić, że przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19 nie podważył zasadności szczepień ochronnych u dzieci. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że Program Szczepień Ochronnych na dany rok winien być ogłaszany przez Ministra Zdrowia w drodze rozporządzenia, a nie w postaci komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego. Przy czym Trybunał Konstytucyjny nie podważył merytorycznej treści obowiązującego obecnie komunikatu, a jedynie jego formę. Zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny przepisy utracą moc obowiązującą dopiero po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia przedmiotowego wyroku. Do tego momentu zarówno organy jak i sądy są zobowiązane stosować przepisy art. 17 ust. 11 ww. ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi na dotychczasowych zasadach.
Dalej organ wskazał, iż w momencie wystawienia tytułu wykonawczego dziecko zobowiązanych znajdowało się w przedziale wiekowym, w którym obowiązują następujące szczepienia przeciwko gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi. W związku z powyższym obowiązek wykonania ww. szczepień był wymagalny, ponieważ lekarz zgłosił rodziców jako osoby uchylające się od szczepień.
Odnosząc się do zarzutu niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.) organ podniósł, iż w obowiązującym stanie prawnym, znajdującym zastosowanie w sprawie, niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie może stanowić podstawy złożonych zarzutów, a tym samym organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej jako wierzyciele obowiązku nie są stroną do rozpoznawania powyższego zarzutu. W poprzednio obowiązującym stanie prawnym możliwość zgłoszenia takiego zarzutu przewidywał art. 33 § 1 pkt 10 ww. ustawy w treści obowiązującej przed dniem 30 lipca 2020 r., tj. przed wejściem w życie art. 1 pkt 20 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070). Skoro ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji aktualnie nie przewiduje możliwości wniesienia powyższego zarzutu, nie może on stanowić przedmiotu stanowiska wierzyciela wyrażanego w oparciu o art. 34 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Organ wskazał, iż w związku z powyższym do pełnomocnika zobowiązanych zostały wysłane zawiadomienia, że w kwestii niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowiącej, zgodnie z art. 59 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.) podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego powinno zostać złożone oddzielne podanie do organu egzekucyjnego, tj. Wojewody [...].
Na postanowienie PWIS z dnia 11 sierpnia 2023 r. [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę wniósł B. M..
Na postanowienie PWIS z dnia 11 sierpnia 2023 r. [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę wniosła R. M..
Skarżący zaskarżonym postanowieniom zarzucili:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 17 ust. 10 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 2 i § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 roku poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że pomimo tego, że syn mojego mocodawcy nie ukończył lat 19 nałożono grzywnę na mojego mocodawcę i zobowiązano go do wykonania szczepień ochronnych przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi oraz ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu;
2. naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 33 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez uznanie, że na skarżącym ciąży obowiązek wykonania szczepień ochronnych przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi oraz ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu, gdy w rzeczywistości obowiązek ten nie istnieje;
3. naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej tytułu wykonawczego wystawionego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz art. 29 § 2 w zw. z art. 29 § 1 poprzez niewydanie postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji, mimo że tytuł wykonawczy z dnia nie podlegał egzekucji administracyjnej;
4. naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 156 § 1 p.5 k.p.a. poprzez dotknięcie postanowienia wadą nieważności w postaci niewykonalności obowiązku w rozumieniu tego artykułu;
5. naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nieistnienie obowiązku w dniu wydania postanowienia.
W odpowiedziach na skargi organ wniósł o ich oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonych postanowieniach. Ponadto organ wskazał, iż organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie są organami egzekucyjnymi, dlatego też tytuł wykonawczy wystawiony przez PPIS w T. jako wierzyciela obowiązku został przekazany do Wojewody [...]. Wojewoda jako organ egzekucyjny ma obowiązek zbadać dopuszczalność egzekucji administracyjnej. PPIS nigdy nie prowadził postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązków niepieniężnych, bowiem nie należy to do zakresu jego obowiązków.
W opinii PWIS , tytuł wykonawczy został wystawiony prawidłowo. Organ odwoławczy również zbadał przedmiotową sprawę w całości z uwzględnieniem całego materiału zgromadzonego w sprawie, wobec czego twierdzi, że PPIS w T. poprawnie wskazał podstawę egzekucji w tytule wykonawczym wskazując, że w momencie jego wydania dziecko miało skończone 14 lat i podlegało obowiązkowym szczepieniom ochronnym. PPIS w T. wyraźnie i precyzyjnie określił również treść obowiązku oraz czynności, które zobowiązany powinien podjąć a mianowicie: "Poddać syna - K. M., ur. [...].2008r., zam. W. ul. [...], [...] W. - obowiązkowym szczepieniom ochronnym zgodnie z programem szczepień ochronnych przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu." Powyższe sformułowanie obowiązku jest dokładne i zgodne z wykazem chorób wymienionych w przepisach rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077) obowiązujących na dzień wydania postanowienia PWIS z 11 sierpnia 2023 r.. Wyżej wymienione nazwy jednostek chorobowych są zgodne z § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077). W związku z powyższym, Wojewoda [...] wszczął postępowanie egzekucyjne, ponieważ obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego K. nadal jest wymagalny.
W aktach sprawy nie ma żadnych dowodów, aby zaistniały jakikolwiek podstawy do odroczenia obowiązkowych szczepień u małoletniego K. M.. Zobowiązani nie przedstawili zaświadczenia o przeciwwskazaniach do obowiązkowych szczepień, brak również jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego odbycie konsultacji specjalistycznej z podstawą do odroczenia w czasie szczepień ochronnych.
W odpowiedzi na zarzut naruszenia art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ stwierdził, że grzywnę nakłada Wojewoda [...], a nie wierzyciel.
Postanowieniem z dnia 6 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy sygn. akt II SA/Po [...] i II SA/Po [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zaznaczenia wymaga, że złożone w niniejszej sprawie skargi zostały rozpoznane przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 zwanej dalej: "P.p.s.a.".) Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie są postanowienia [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego o utrzymaniu w mocy postanowień Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oddalających zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym zarzuty.
W myśl art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 – dalej "u.p.e.a.") zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty sformalizowany środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Podniesione w treści zarzutów okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny.
Z przepisu art. 33 § 2 u.p.e.a. wynika, że podstawą zarzutu jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zgodnie z art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Stosownie do art. 34 § 1-3 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; uznaje zarzut w całości lub w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut lub stwierdza niedopuszczalność zarzutu. Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie.
W niniejszej sprawie Skarżący podnieśli trzy zarzuty tj. brak wymagalności obowiązku, prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ oraz zarzut niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3.
W pierwszej kolejności Sąd postanowił odnieść się do zarzutu prowadzenie postępowania egzekucyjnego przez organ niewłaściwy.
Stosownie do treści art. 1a pkt 7 u.p.e.a., organem egzekucyjnym jest organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków.
W myśl art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a. organem mającym ogólną właściwość do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązków niepieniężnych jest wojewoda. Egzekucji administracyjnej podlegają m. in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego (art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a.).
W rozpatrywanej sprawie obowiązkiem tym jest wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi obowiązek poddania małoletniego dziecka szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym wymienionym w treści zaskarżonego postanowienia. Obowiązek ten został skonkretyzowany przepisami, wydanego na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy, rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 849 ze zm.), w szczególności przepisem § 3 tego rozporządzenia. Jest on także konkretyzowany komunikatami Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie programu szczepień ochronnych na dany rok, wydawanymi na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy. Wierzycielem w opisanym postępowaniu egzekucyjnym jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym - art. 1a pkt 13 u.p.e.a. Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 tej ustawy jest m. in. dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa – organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności – podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. W rozpatrywanej sprawie podmiotem tym pozostaje Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, co wynika z treści art. 2, art. 4 ust. 1, art. 5 pkt 3, art. 10 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1412 ze zm.). Ten ostatni przepis ustanawia domniemanie kompetencji właściwego miejscowo państwowego powiatowego inspektora sanitarnego w tego rodzaju sprawach.
Podsumowując wskazać należy, iż organem egzekucyjnym w niniejszej sprawie jest Wojewoda, a Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny jest wierzycielem.
Z tych też względów zarzut prowadzenie postępowania egzekucyjnego przez organ niewłaściwy słusznie nie został uwzględniony przez organ.
Na marginesie co nie było kwestionowanie w sprawie, wskazać należy, iż obowiązanym w takim postępowaniu egzekucyjnym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej jak też osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 20 u.p.e.a.). W rozpatrywanej sprawie podmiotem zobowiązanym są rodzice dziecka, co do których istnieje ustawowy obowiązek poddania go szczepieniom ochronnym, co wynika z treści art. 5 ust. 2 ustawy. W myśl tego przepisu w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2016 r. poz. 186).
Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku, a wokół którego skoncentrowane są zarzuty skargi, wyjaśnić należy, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że syn Skarżących do czasu wydania zaskarżonego postanowienia nie został poddany obowiązkowym szczepieniom, a Skarżący uchylają się od obowiązku poddania syna sczepieniom, pomimo wezwań z przychodni i ze strony inspekcji sanitarnej, jak też po otrzymaniu upomnienia w tej sprawie.
Wbrew stanowisku Skarżących z obowiązujących w chwili wydania zaskarżonego postanowienia przepisów prawa wynikał obowiązek poddania syna Skarżących szczepieniom ochronnym przeciw błonicy, tężcowi oraz ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu, a Skarżących obowiązywały terminy wykonania tych szczepień wynikające z ogłaszanych corocznie Programów Szczepień Ochronnych. Jak zostanie szczegółowo wykazane poniżej, Sąd przyjmując wskazane stanowisko, uwzględnił jakie znaczenie dla przedmiotowej sprawy ma treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19.
Podstawę prawną egzekwowanego względem Skarżących obowiązku stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1284, dalej w skrócie jako "ustawa"), zgodnie z którym osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią (...). Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 1 ustawy, osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanymi dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi".
Z powyższych przepisów wynika, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy i jest on bezpośrednio wykonalny. Uchybienie temu obowiązkowi powoduje konieczność jego wyegzekwowania.
Stosownie zaś do art. 17 ust. 10 ustawy, minister właściwy do spraw zdrowia określa, w drodze rozporządzenia, m.in. wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) oraz osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2) - uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia.
Na podstawie tej delegacji Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2172 ze zm., dalej jako "rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r."), w którym wskazał, że obowiązkiem szczepień ochronnych są objęte następujące choroby zakaźne: błonica; gruźlica; inwazyjne zakażenie Haemophilus influenzae typu b, inwazyjne zakażenia Streptococcus pneumoniae, krztusiec, nagminne zakażenie przyusznic (świnka), odra, ospa wietrzna, ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis), różyczka, tężec, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wścieklizna, zakażenia wywołane przez rotawirusy (§ 2). W rozporządzeniu tym wskazano również, w jakim okresie życia dzieci i młodzież podlegają szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie.
Konkludując, ze wskazanych przepisów wynika norma prawna ustanawiająca prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Określa ona wszystkie istotne cechy tego obowiązku, to jest podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Wskazać należy, że sam obowiązek wynika z ustawowych regulacji, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów, natomiast jedynie jego realizacja odbywa się według Programu Szczepień Ochronnych, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, a ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy. W komunikacie tym wskazuje się, jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby. Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego jest wydawany celem wykonania obowiązku nakładanego ustawą (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy). Komunikat ten jest w istocie dokumentem technicznym precyzującym obowiązki wynikające z ustawy, w którym zawarte są wiadomości z zakresu medycyny dotyczące sposobu wykonania ustalonych w ustawie obowiązków.
Zdaniem Sądu ocena powyższa pozostaje aktualna również po wydaniu w dniu 9 maja 2023 r. przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie o sygn. akt SK 81/19, w którym Trybunał orzekł, że: I. Artykuł 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r., poz. 1657, ze zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; II. Przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok powyższy został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. pod pozycją 909.
Z uzasadnienia wyroku Trybunału wynika, że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego wskazuje termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych szczepionek. Z tego względu należało uznać, że Program Szczepień Ochronnych zawiera nowość normatywną, w postaci treści nieobecnych ani w ustawie o zwalczaniu chorób zakaźnych, ani w rozporządzeniu. Trybunał wskazał, że sprecyzowanie zakresu obowiązku jednostki w drodze rozporządzenia jest dopuszczalne, o ile istnieje stosowna delegacja ustawowa, tj. spełnione są przesłanki określone w art. 92 Konstytucji RP. W realiach rozpoznawanej sprawy w sposób niezamierzony nastąpiła subdelegacja kompetencji - termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych szczepionek wskazuje Główny Inspektor Sanitarny w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, a minister właściwy do spraw zdrowia nakazuje przeprowadzać obowiązkowe szczepienia ochronne zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych. Z kolei art. 17 ust. 11 ustawy wskazuje, że komunikat ma uwzględniać przepisy rozporządzenia. Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego ma mieć jedynie charakter techniczny i zawierać reguły instrumentalne kierowane do podmiotów organizacyjnie podległych Głównemu Inspektorowi Sanitarnemu, jak i personelu medycznego. Uszczegółowienie obowiązku szczepień ochronnych adresowanego do jednostki ma być unormowane wyłącznie rozporządzeniem. W rzeczywistości jednak komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego wywiera skutek w sferze kształtowania praw jednostki. Taka jednak dwutorowość nie jest dopuszczalna na poziomie komunikatu. Mogłaby co najwyżej wystąpić na poziomie rozporządzenia, będącego podstawą dla Głównego Inspektora Sanitarnego do sformułowania reguł instrumentalnych, jak i doprecyzowania obowiązku ciążącego na jednostce.
Zestawienie przepisów będących przedmiotem kontroli pozwoliło Trybunałowi na taką rekonstrukcję normy, aby wydać wyrok zakresowy, albowiem niekonstytucyjność uwidacznia się dopiero przy łącznym ujęciu tych przepisów. Trybunał zaznaczył, że intensywność ingerencji w prawo podmiotowe musi być kontrolowalna przez obywatela, tj. wynikać z prawa powszechnie obowiązującego. Poddanie jednostki obowiązkowi szczepień ochronnych, czy też - w realiach niniejszej sprawy - ponoszenie odpowiedzialności za jego niezrealizowanie przez osobę, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią, stanowi istotną ingerencję w prawa podmiotowe (art. 47 Konstytucji). Ponieważ niezrealizowanie obowiązku zostało powiązane z poważnymi konsekwencjami dla jednostki, musi ona być w stanie precyzyjnie ustalić treść tego obowiązku. Z tego punktu widzenia sytuacja, w której jego treść jest współkształtowana komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego (a contrario art. 87 Konstytucji), jest niedopuszczalna. Dlatego też, w ocenie Trybunału, art. 17 ust. 11 ustawy w związku z § 5 rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji.
Trybunał wskazał, że wydany wyrok powoduje konieczność dostosowania stanu prawnego przez właściwy organ władzy publicznej. W ocenie Trybunału - wobec stwierdzenia niezgodności z Konstytucją normy - nie zaś art. 17 ust. 11 ustawy, jak i § 5 rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 2011 r. jako takich - zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją ciąży zarówno na ustawodawcy, jak i ministrze właściwym do spraw zdrowia. Istotne jest jednak to, że ingerencja ustawodawcy może nie być konieczna w razie odpowiedniego działania organu upoważnionego do wydania rozporządzenia.
Trybunał był świadomy, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu Trybunał zasugerował dostosowanie stanu prawnego w pierwszej kolejności przez zmianę rozporządzenia. Minister właściwy do spraw zdrowia może bowiem rozważyć określenie, w drodze rozporządzenia wydawanego na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy, terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, w szczególności czy takie rozwiązanie mieści się w zakresie spraw przekazanych do uregulowania w art. 17 ust. 10 pkt 2 ustawy, to jest określenia wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym. Powinno to umożliwić osiągnięcie efektu dwutorowej spójności normatywnej. Po pierwsze, w sposób konstytucyjnie dopuszczalny, w drodze rozporządzenia, w pełni sprecyzowany zostałby ustawowy obowiązek szczepień ochronnych ciążący na jednostce, która mogłaby ponosić odpowiedzialność w wypadku braku jego realizacji. Po drugie, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wydawany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, miałby wtedy czysto techniczny charakter. Minister właściwy do spraw zdrowia może rozważyć ponadto sugestię, aby określić termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, w formie załącznika do rozporządzenia. Jeżeli jednak zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją jedynie w drodze nowelizacji rozporządzenia nie będzie możliwe bez uszczegółowienia upoważnienia wynikającego z art. 17 ust. 10 lub zmiany innych przepisów ustawy, konieczne będzie również odpowiednie działanie ustawodawcy w tym zakresie.
Trybunał podkreślił, że wyrok ten nie pozbawia Głównego Inspektora Sanitarnego kompetencji do ogłaszania w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ani nie ogranicza zakresu treści, które mogą być zawarte w owym komunikacie. Innymi słowy, termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych powinny być - w ślad za źródłem powszechnie obowiązującego prawa - wskazane w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, jednakże komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy.
Jednocześnie Trybunał wskazał, że zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji, orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. W tym zakresie Trybunał wyjaśnił, że skoro wydany wyrok nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego, konieczne jest zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku. Trybunał dostrzegł potrzebę dostosowania stanu prawnego, a określenie w wyroku innego terminu utraty mocy obowiązującej jest niezbędne dla zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych. Termin 6 miesięcy, w ocenie Trybunału, powinien być wystarczający do dokonania stosownych zmian.
Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie podziela stanowisko prezentowane w doktrynie i orzecznictwie, że w przypadku zastosowania klauzuli odraczającej, akt normatywny wskazany w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego pozostaje częścią systemu prawa i w związku z tym ma być zasadniczo stosowany, tak jak każdy obowiązujący akt prawny (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 1 grudnia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 505/23, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2018 r., sygn. akt I CSK 390/17). Tym niemniej sytuacja, w której Trybunał Konstytucyjny uznał dany przepis za niekonstytucyjny wraz z odroczeniem terminu jego mocy obowiązywania, oznacza wprawdzie jego obowiązywanie, ale jego stosowanie w tym okresie winno być zawsze przedmiotem analizy. Sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, jak i powody, dla których Trybunał Konstytucyjny odroczył termin mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu (por. wyrok NSA z 2 sierpnia 2018 r. sygn. akt II OSK 87/18, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 227/23).
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że regulacja objęta wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19 dotyczy szczególnie istotnej ze względów społecznych i medycznych kwestii zapobiegania chorobom zakaźnym. Prawidłowa realizacja szczepień ochronnych zapewnia wysoki odsetek osób posiadających odporność przeciw chorobom zakaźnym, a ty samym zmniejsza ryzyko szerzenia się tych chorób. Na powyższe okoliczności zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny wyjaśniając, że wyrok nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. Odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów wynika z konieczności zapewnienia ciągłości obowiązkowych szczepień.
Ewentualne przyjęcie przez Sąd, że w niniejszej sprawie nie mogą być stosowane zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny przepisy, których termin utraty mocy obowiązującej odroczono, byłoby równoznaczne z akceptacją postaw rodziców niezgłaszających się na szczepienia ochronne dzieci, choć szczepienia te w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego są obowiązkowe i istnieje konieczność zapewnienia ich ciągłości.
W ocenie Sądu, na co zwrócił uwagę również organ, z treści uzasadnienia wyroku wynika, że Trybunał Konstytucyjny w ww. orzeczeniu nie zakwestionował w żaden sposób wprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych, zaś, jako wzorzec kontroli, przyjął przepisy o prawie do ochrony prawnej życia prywatnego (art. 47 Konstytucji RP), o zasadzie proporcjonalności przy ograniczaniu w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) oraz o źródłach powszechnie obowiązującego prawa (art. 87 ust. 1 Konstytucji RP). W ocenie Sądu wskazana przez Trybunał Konstytucyjny okoliczność konieczności zapewnienia ciągłości realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych stanowi wartość przemawiającą za dalszym stosowaniem zakwestionowanych przez Trybunał przepisów ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w zakresie, w jakim pozwalają one na ustalenie terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, na podstawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu. W ocenie Sądu odmowa zastosowania zakwestionowanych przepisów, szczególnie wobec odroczenia przez Trybunał utraty ich mocy, spowodowałoby zakłócenie procesu wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych.
Reasumując, w świetle powyższych rozważań Sąd nie ma wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie choroby objęte tytułem wykonawczym są objęte obowiązkowym szczepieniem ochronnym, a syn Skarżących - jako osoba małoletnia - podlegał obowiązkowi tych szczepień. Obowiązek ten wynika bezpośrednio z przepisu prawa, a omówiony wyżej szczegółowo wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19, nie wpłynął na kwestie istnienia ani wykonalności tego obowiązku.
Odnosząc się dalej do argumentów strony Sąd podkreśla, że okoliczność, iż wyznaczono maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Należy uwzględnić treść § 5 rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 2011 r., który wskazuje, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy. Podkreślić należy, że wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r., przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. W komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego. Poszczególne terminy określone w tym akcie nie powinny być rozumiane jako dające zobowiązanej prawo do samodzielnego wyznaczenia momentu, w którym ma dojść do zaszczepienia dziecka, a tym bardziej, jak to błędnie postrzega skarżąca, jako terminy, których upływ stanowi dopiero o wymagalności tego obowiązku. Niweczyłoby to cele, którymi kierował się ustawodawca, wprowadzając szczepienia obowiązkowe, tj. zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym podejmowanie działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych oraz uodpornienia osób podatnych na zakażenie.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest to, że syn Skarżących nie został zaszczepiony przeciwko 4 chorobom zakaźnym wymienionym w tytule wykonawczym, pomimo że upłynęły już terminy podania poszczególnych dawek szczepionek określone w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego. W sytuacji zatem, gdy wymagane terminy zaszczepienia już upłynęły, zaś syn nie został zaszczepiony przeciwko żadnej chorobie zakaźnej, to obowiązek poddania szczepieniom stał się wymagalny.
Z powyższych względów zarzuty związane z kwestią wymagalności obowiązku szczepień tj. zarzuty naruszenia art. 17 ust. 10 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 2 i § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r., art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., art. 156 § 1 p.5 k.p.a. poprzez dotknięcie postanowienia wadą nieważności w postaci niewykonalności obowiązku.
Odnosząc się do zarzutu skargi naruszenia art. 29 § 1 u.p.e.a. wskazać należy, iż przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest stanowisko wierzyciela odnośnie wniesionych zarzutów. Natomiast adresatem art. art. 29 § 1 u.p.e.a. jest organ egzekucyjny, a nie wierzyciel.
Powyższe uwagi odnieść należy również do zarzutu naruszenia art. 119 § 1 u.p.e.a. Omawiany przepis wskazuje, iż grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. W przedmiotowej sprawie grzywnę nałożył Wojewoda jako organ egzekucyjny, a nie organy inspekcji sanitarnej, które w sprawie działają jako wierzyciel. Z tych też względów w niniejszej sprawie organu inspekcji sanitarnej nie mogły dopuścić się naruszenia powyższego przepisu gdyż to nie one nakładały grzywny.
Na koniec Sąd wskazuje, iż słusznie podniósł organ, że w obowiązującym stanie prawnym, znajdującym zastosowanie w sprawie, niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. nie może stanowić podstawy złożonych zarzutów, a tym samym organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej jako wierzyciele obowiązku nie są stroną do rozpoznawania powyższego zarzutu. W poprzednio obowiązującym stanie prawnym możliwość zgłoszenia takiego zarzutu przewidywał art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w treści obowiązującej przed dniem 30 lipca 2020 r., tj. przed wejściem w życie art. 1 pkt 20 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070). Skoro ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji aktualnie nie przewiduje możliwości wniesienia powyższego zarzutu, nie może on stanowić przedmiotu stanowiska wierzyciela wyrażanego w oparciu o art. 34 § 2 u.p.e.a..
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a, skargi oddalił.