II SA/Po 654/22

II SA/Po 654/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-12-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Sebastian Michalski
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 874/23 - Wyrok NSA z 2024-04-17
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 111
art. 5, art. 32
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 163, art. 156 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Dnia 14 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2022 roku sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłków rodzinnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Wójt Gminy C. (dalej Wójt) decyzją z dnia 25 października 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 104, art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) art. 3 pkt 2 i 2a , 10, art. 4 ust. 1, 2, art. 5, art. 6, art. 8, art. 24, art. 32 ust.1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2020r. poz. 111 ze zm. dalej u.ś.r.) oraz art. 17, art. 32, art. 41 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. 2017, poz. 1428 ze zm.), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2021 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2021 r. poz. 1488) uchylił w całości od dnia 01 lipca 2021 r. decyzję wydaną przez Wójta Gminy C. z dnia 01 grudnia 2020r. nr [...] dotyczącą przyznania zasiłków rodzinnych na dzieci: K. K. ur. [...] 2017, L. K. ur. [...] 2019 r. oraz decyzję nr [...] z dnia 20 stycznia 2021 r. przyznającą dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że uchylenie rozstrzygnięć z dnia 01 grudnia 2020 r. i 20 stycznia 2021 r. nastąpiło z powodu zmiany sytuacji dochodowej. Organ ustalił, że brak jest podstaw do dalszego wypłacania zasiłku rodzinnego, albowiem na podstawie zgromadzonych materiałów dowodowych ustalono, że przekroczono kryterium dochodowe uprawniające do pobierania zasiłku rodzinnego, oraz dodatku do zasiłku rodzinnego w okresie korzystania z urlopu wychowawczego a także nie ma podstaw do przyznania zasiłku rodzinnego na podstawie przelicznika " złotówka za złotówkę".
Wójt wyjaśnił, że w dniu 27 listopada 2020r. K. K. (dalej też jako skarżąca lub strona) złożyła do organu wniosek o przyznanie zasiłków rodzinnych. Pan K. K. (mąż) w roku 2019 uzyskał dochód na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym w wysokości [...] zł tj. [...] zł miesięcznie, ponadto od 11 maja 2021r. podjął zatrudnienie w Zakładzie V. A. M. w T. i za miesiąc czerwiec 2021r. uzyskał dochód [...] zł. W związku z powyższym od miesiąca lipca 2021r. dochód rodziny wynosi: [...] zł, a w przeliczeniu na osobę wynosi: [...] zł i przekracza kwotę o której mowa w art.5 ust. 1 u.ś.r.
K. K. reprezentowana przez adwokata wniosła odwołanie, zaskarżając w całości decyzję ww. Wójta Gminy C.. Skarżąca zarzuciła:
1. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. res iudicata albowiem organ wydał już decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie uchylenia decyzji przyznającej zasiłki rodzinne i dodatki do zasiłku rodzinnego, co stanowi rażące naruszenie prawa z art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a.
2. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 163 k.p.a. bez podania podstawy prawnej wynikającego z przepisu szczególnego uzasadniającego zastosowanie tego przepisu, czym organ dąży do ominięcia zarzutu res iudicata, tym samym do niewłaściwego trybu postępowania.
3. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art 104 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowane w sytuacji gdy brak jest do tego podstaw albowiem organ wydał już jedną decyzję w tej sprawie umarzającą postępowanie w przedmiocie uchylenia decyzji.
4. Naruszenie art. 16 § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie zasady trwałości decyzji administracyjnej, która - poza szczególnymi przypadkami tam przewidzianymi - powinna gwarantować pewność rozstrzygnięcia.
5. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a.., art. 77 k.p.a. a polegające na nie zebraniu w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i podjęcia wszystkich czynności do dokładnego wyjaśnienia dochodów skarżącej,
6. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 k.p.a. poprzez stworzenie braku zaufania do organu w sytuacji gdy pracownik organu zajmujący się tą sprawa posiadał wiedzę co do sytuacji materialnej wnioskującej, a przez zaniedbanie i brak rzetelności wprowadził wnioskodawczynię w błąd i spowodował nadmierną uciążliwość dla odwołującej albowiem uzyskane środki finansowe zostały już przez nią wydatkowane i nie są możliwe do zwrócenia.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.
W odwołaniu podkreślono, że błędne wyliczenie dochodów powinno obciążać pracownika organu. Błąd organu polegał na tym, że nie wliczył dochodów uzyskiwanych na podstawie opodatkowania w formie ryczałtu. Istotne w sprawie jest to, że decyzją Wójta Gminy C. nr [...] z dnia 24 czerwca 2021 r. umorzono postępowanie w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłków rodzinnych i dodatków do nich. Dalej organ wnioskował o stwierdzenie nieważności decyzji przyznających zasiłki rodzinne i dodatki oraz wydał decyzję o wstrzymaniu wykonania. Strona zaskarżyła te czynności. Postanowieniem SKO z dnia 9 września 2021 r. nr [...] uchylono zaskarżone postanowienie i umorzono w całości postępowanie organu I instancji. Nie ma więc podstaw do ponownego orzekania w tej samej sprawie, co świadczy o rażącym naruszeniu prawa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 10 stycznia 2022 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 163 k.p.a. w związku z art. 32 ust. 1 oraz art. 5 ust. 1 i ust. 4b, art. 24 ust. 7 u.ś.r. orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
Kolegium zgodziło się z ustaleniem przez organ I instancji, że mąż wnioskodawczyni K. K. w roku 2019, to jest w roku poprzedzającym okres zasiłkowy właściwy do przyznanych wnioskodawczyni świadczeń, uzyskał dochód (ustalony i podlegający obliczeniu zgodnie z art. 5 ust. 7a w związku z art. 3 pkt 1 lit. b ustawy) z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne dochodu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku w wysokości [...] zł, w przeliczonej na miesiąc wysokości [...] zł miesięcznie.
Ponadto K. K. podjął od maja 2021 roku zatrudnienie i za czerwiec 2021 roku - a więc po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy - uzyskał dochód w wysokości [...] zł. Zgodnie z art. 5 ust. 4b ustawy dochód należy ustalić na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc (lipiec 2021 r.) następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu (czerwiec 2021 r.), jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Wobec tego ustalony dochód czteroosobowej rodziny wnioskodawczyni wyniósł miesięcznie [...] zł, co w przeliczeniu na osobę wynosi [...] zł.
Ta ostatnia kwota miesięcznego dochodu przypadającego na osobę w rodzinie wnioskodawczyni - przekracza kryterium dochodowe wynikające z art. 5 ust. 1 u.ś.r. w wysokości [...] zł, co powoduje - również zgodnie z tym przepisem - utratę prawa do świadczeń rodzinnych w postaci zasiłku rodzinnego i jego dodatku.
SKO wskazało, że zgodnie z art. 24 ust. 7 u.ś.r. - w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu - a więc od 1 lipca 2021 r.
Natomiast zgodnie ze szczególną podstawą prawną, której wymaga dla uchylenia lub zmiany decyzji, na mocy której strona nabyła prawo - przepis art. 163 k.p.a., zawartą w szczególnym przepisie art. 32 ust. 1 u.ś.r., organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych.
Powyższe przepisy stały się podstawą prawną - wskazaną przez organ pierwszej instancji w sentencji zaskarżonej decyzji - uchylenia decyzji z dnia 2 grudnia 2020r., nr [...] przyznającej zasiłki rodzinne na okres od 1 listopada 2020 r. do 31 października 2021 r. oraz uchylenia decyzji z dnia 20 stycznia 2021 r., nr [...] przyznającej dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.
W ocenie Kolegium organ I instancji w zaskarżonej decyzji uchylającej prawidłowo ocenił stan faktyczny sprawy oraz prawidłowo zastosował przepisy prawne dające podstawę do uchylenia decyzji przyznających rzeczone świadczenia rodzinne.
Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutami zawartymi w odwołaniu, iż w decyzji tej naruszono wskazane przepisy postępowania, nie podano podstawy prawnej i zastosowano niewłaściwy tryb postępowania. Niesłuszne są również zarzuty jakoby pokrzywdzono wnioskodawczynię, wydając przedmiotową decyzję uchylającą, gdyż zastosowano właściwy tryb postępowania oraz właściwe, obowiązujące w przedmiotowym zakresie przepisy.
Ponadto bezpodstawny jest sformułowany w odwołaniu zarzut rażącego naruszenia prawa w zakresie ostateczności decyzji administracyjnych - res iudicata oraz twierdzenie jakoby organ wydał już decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie uchylenia decyzji przyznającej zasiłki rodzinne i dodatki do zasiłku. Wskazana w odwołaniu decyzja z 24 czerwca 2021 r., nr [...] oraz jej "prawomocność", nie stworzyła w sprawie res iudicata. Ta decyzja - umarzająca postępowanie wraz z postanowieniem z 22 lipca 2021 r. wstrzymującym wykonanie decyzji przyznających świadczenia (uchylonym następnie przez tut. Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 9 września 2021 r.), była wydana w kontekście zamknięcia postępowania wobec przyjęcia konieczności trybu o stwierdzenie nieważności decyzji oraz skierowania przez organ pierwszej instancji do Kolegium wniosku o rozważenie możliwości stwierdzenia nieważności decyzji przyznających świadczenia, czemu następnie odmówiono. Ponadto w owej decyzji umarzającej nie wskazano podstawy prawnej z art. 163 k.p.a. w związku art. 32 ust. 1 ustawy, wobec czego nie sposób twierdzić, iż jej rozstrzygnięcie uniemożliwiło rozpatrzenie sprawy w oparciu o te przepisy - powołane w obecnie zaskarżonej decyzji uchylającej i stanowiące jej podstawę. Dodatkowo należy wskazać, iż obecnie zaskarżona decyzja została wydana w nowym stanie faktycznym, gdyż stwierdzono i przyjęto, że członek rodziny wnioskodawczym uzyskał od czerwca nowy dochód powiększający dochód rodziny i jej członków.
Następnie K. K., reprezentowana przez adwokata, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję SKO [...] z dnia 10 stycznia 2022 r. nr [...], zaskarżając ją w całości i zarzucając:
1. [wydanie decyzji w sprawie już wcześniej rozstrzygniętej inną decyzją] naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 16 k.p.a., skutkujące naruszeniem opisanym w art. 156 § 1 pkt 3 kpa, polegającym na wydaniu decyzji w sprawie już wcześniej rozstrzygniętej inną decyzją (czyli: decyzją Wójta Gminy C. z dnia 24 czerwca 2021 r., nr [...] o umorzeniu postępowaniu w przedmiocie uchylenia decyzji własnych z dnia 2 grudnia 2020 r. oraz z dnia 20 stycznia 2021 r.), tj. z naruszeniem zasady trwałości decyzji i zasady res iudicata;
2. [brak podstaw do prowadzenia postępowania o uchylenie decyzji] naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 163 k.p.a. w zw. z art. 32 ust. 1 u.ś.r. poprzez prowadzenie postępowania w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej, na podstawie której strona nabyła prawo pomimo niewystąpienia przesłanki warunkującej prowadzenie tego postępowania, tj. zmiany sytuacji rodzinnej lub dochodowej rodziny mającej wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, a także wydanie decyzji kształtującej niezasadnie sytuację prawną strony ze skutkiem ex tunc.
W skardze podtrzymano stanowisko, że decyzja w sprawie wydana została mimo uprzedniego wydania decyzji Wójta Gminy C. nr [...] z dnia 24 czerwca 2021 r. którą umorzono postępowanie w przedmiocie uchylenia wyżej opisanych decyzji własnych Organu I instancji z dnia 2 grudnia 2020 r. oraz z dnia 20 stycznia 2021 r. w przedmiocie zasiłków rodzinnych wraz z dodatkiem. Decyzja ta jest ostateczna.
Ww. postępowania, ale także niniejsze postępowanie było prowadzone w oparciu o te same okoliczności faktyczne, w tym samym stanie prawnym i w trybie art. 163 k.p.a. Oba postępowania dotyczyły wyraźnie uchylenia wcześniej wydanych decyzji w przedmiocie zasiłków rodzinnych wraz z dodatkiem. Decyzja z dnia 24 czerwca 2021 r. definitywnie zakończyła postępowania w sprawie weryfikacji konieczności uchylenia decyzji (na podstawie art. 163 k.p.a.). Organ I instancji, ale także Organ II instancji nie miał zatem podstaw do wszczynania i prowadzenia kolejnego postępowania w tym samym przedmiocie. Decyzja z dnia 24 czerwca 2021 r., umarzająca postępowania, jest także decyzją merytoryczną, kończącą postępowanie w sprawie. Nie ma znaczenia to, że aktualnie Organ I instancji uznał, że należało jednak wydać decyzję odmiennej treści. Postępowanie w oparciu o przepis art. 163 k.p.a. nie może przy tym służyć naprawianiu błędów organu.
Zdaniem skarżącej ani z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, ani z uzasadnienia decyzji Organu I instancji nie wynika, by doszło do zmiany sytuacji rodzinnej i dochodowej względem stanu faktycznego, w którym orzekał Wójt w dniu 2 grudnia 2020 r. i w dniu 20 stycznia 2021 r. Ponadto prowadzenie postępowania na podstawie przepisu art. 163 k.p.a. może prowadzić do wywołania skutków jedynie ex nunc - decyzja ta może bowiem ukształtować sytuację prawną strony na przyszłość. Tymczasem w sprawie doszło do wydania decyzji, która kwestionuje prawo do zasiłku rodzinnego i dodatku już od dnia 1 lipca 2021 r. (decyzja Organu I instancji została wydana dopiero w dniu 25 października 2021 r., decyzja SKO [...] - jako decyzja ostateczna - w dniu 10 stycznia 2022 r., przy czym została doręczona skarżącemu dopiero w dniu 14 lipca 2022 r.). Ewentualne konsekwencje dla skarżącego mogłyby zatem powstać dopiero od dnia 14 lipca 2022 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 stycznia 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy C. z 25 października 2021 r. w przedmiocie uchylenia decyzji własnych przyznającej zasiłki rodzinne na dzieci skarżącej oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.
Z uwagi na najdalej idący zarzut tj. naruszenie zasady res iudicata i wydanie przez organ decyzji w sprawie już wcześniej rozstrzygniętej inną decyzją, co stanowi o jej nieważności, Sąd odniesie się do niego w pierwszej kolejności.
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji stwierdza nieważność decyzji, jeżeli dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Powyższa przyczyna stwierdzenia nieważności to tzw. res iudicata. W związku z tym ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie. Dla stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie zasady res iudicata, istotne znaczenie ma tożsamość obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami, a zatem podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Ponadto res iudicata następuje w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Istotne jest zatem zaistnienie tożsamości sprawy w zakresie podmiotu, przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego jak i faktycznego (por. wyroki NSA: z dnia 18 listopada 2020 r., sygn. akt I GSK 341/18; z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 787/14; z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 931/09, CBOSA).
Dodać trzeba, że w piśmiennictwie i orzecznictwie zwraca się uwagę na rozbieżność zapatrywań co do tego, czy art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. może być podstawą stwierdzenia nieważności nowej decyzji wydanej w sprawie wcześniej zakończonej decyzją ostateczną o umorzeniu postępowania. Przyjmuje się zwłaszcza, że ocena dopuszczalności ponownego rozstrzygania danej sprawy musi być podjęta z uwzględnieniem charakteru sprawy i okoliczności umorzenia postępowania. (por. Kodeks Postępowania Administracyjnego, Komentarz pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H Beck, Warszawa 2015, str. 800; M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2016, stan prawny 5 grudnia 2016 r.). Decyzje o umorzeniu postępowania nie zawsze stanowią przeszkodę do podjęcia czynności procesowych na nowo, ilekroć okaże się, że odnośna kompetencja organu wbrew przyjętej uprzednio ocenie jednak była i jest aktualna (Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz pod red. H. Knysiak-Molczyk, Wolters Kluwer 2015 - art. 156).
Podkreślenia wymaga, że przepis art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. odgrywa rolę gwarancyjną w stosunku do zasady trwałości decyzji administracyjnej ostatecznej, wyrażonej w art. 16 § 1, rozciągając tę gwarancję na samą decyzję oraz na sprawę, którą ona załatwia, przy czym zauważa się, że chodzi o wydanie kolejno po sobie decyzji załatwiających sprawę co do istoty (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 15 wydanie, Warszawa 2017, s. 879). W doktrynie prawa administracyjnego nie budzi wątpliwości, że hipoteza art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. obejmuje decyzje ostateczne rozstrzygające sprawę co do istoty, zaś w przypadku decyzji o umorzeniu postępowania dopuszcza się w oznaczonych warunkach możliwość ponownego wszczęcia postępowania oraz wydania decyzji merytorycznej w sprawie, w której postępowanie uprzednio umorzono (por. A. Matan, w: Weryfikacja rozstrzygnięć w postępowaniu administracyjnym ogólnym, System prawa administracyjnego procesowego, Tom II, część 5, red. B. Adamiak, s. 618 i n.). Innymi słowy, w przypadku gdy uprzednio umorzono postępowanie administracyjne, nie zawsze będzie zachodził stan powagi rzeczy rozstrzygniętej ostatecznie; takie też stanowisko prezentowane jest w judykaturze (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2017 r., II OSK 2601/15 oraz z dnia 18 czerwca 2019 r., I OSK 1528/18, CBOSA.nsa.gov.pl).
Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać trzeba, że w dniu 10 czerwca 2021 r. Wójt wszczął postępowanie w sprawie uchylenia decyzji z dnia 2 grudnia 2020 r. i 20 stycznia 2021 r. (k. [...]). Następnie decyzją z dnia 24 czerwca 2021 r. nr [...] Wójt umorzył postępowanie w przedmiocie uchylenia decyzji własnych z 2 grudnia 2020 i 20 stycznia 2021 r. dotyczących zasiłków rodzinnych wraz z dodatkiem. Z uzasadnienia ww. decyzji wynika, że skarżąca składając wnioski o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz ustalenie prawa do dodatku z tytułu urlopu wychowawczego zaznaczyła formę opodatkowania na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne - ryczałt ewidencjonowany lub karta podatkowa, lecz nie została wezwana do dostarczenia zaświadczenia. Organ nie uwzględnił powyższego przy obliczaniu dochodu rodziny i wydał decyzję przyznającą świadczenia rodzinne. Wójt w ww. decyzji stwierdził, iż stanowi to o rażącym naruszeniu prawa, co powinno być stwierdzone przez Kolegium, wobec czego umorzył postępowanie w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenia, dlatego postanowiono jak w sentencji (k. [...]).
Dalej z akt sprawy wynika, że w dniu 22 lipca 2021 r. Wójt zwrócił się do SKO o stwierdzenie nieważności decyzji własnych w przedmiocie zasiłków rodzinnych oraz z uwagi na ten wniosek wstrzymał ich wykonanie (k. [...]-[...]). Zwracając się do SKO Wójt wskazał, że błędnie obliczył dochody rodziny nie uwzględniając dochodu z ryczałtu.
Pismem z dnia 9 września 2021 SKO stwierdziło, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania nieważnościowego, gdyż zakwestionowane decyzje nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa ponieważ wadliwe wyliczenie dochodu przez organ może skutkować wzruszeniem decyzji ale w trybie zwykłym (k. [...]). Mając to na uwadze postanowieniem z dnia 9 września 2021 Kolegium uchyliło postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania i umarzyło w całości postępowanie organu w tej sprawie( k. [...]-[...]).
Mając na uwadze powyższe Wójt dnia 4 października 2021 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego (k. [...]), a dnia 25 października 2021 r. wydał decyzję o uchyleniu własnych rozstrzygnięć (decyzja I instancji w niniejszej sprawie).
Co istotne w decyzji z dnia 25 października 2021 r. organ wprawdzie zwrócił uwagę, że mąż skarżącej uzyskał w roku 2019 dochód na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym w wysokości [...] zł tj. [...] zł miesięcznie, lecz uchylenie decyzji nastąpiło dopiero od 01 lipca 2021 r. a to w związku z podjęciem przez K. K. zatrudnienia w Zakładzie V. A. M. w T. i uzyskaniem za miesiąc czerwiec 2021r. dochodu w wysokości [...] zł. Organ wskazał, że od miesiąca lipca 2021r. dochód rodziny wynosi: [...] zł, a w przeliczeniu na osobę wynosi: [...] zł i przekracza kwotę o której mowa w art.5 ust. 1 u.ś.r.
Stąd wbrew zarzutom skarżącej postępowanie rozstrzygnięte decyzja z 25 października 2021 r. dotyczyło innego zakresu niż postępowanie umorzone decyzją z dnia 24 czerwca 2021 r. W decyzji umorzeniowej organ wskazywał na omyłkowe nieuwzględnienie dochodów zryczałtowanych za 2019 r. z kolei w w decyzji z 25 października 2021 r. zmiana sytuacji dochodowej i konsekwencje z tym związane wyciągnięto z uwagi na podjęcie zatrudnienia w V. A. M.. Z tego względu nie może być więc mowy o naruszeniu przez Wójta zasady res iudicata. Organ po umorzeniu postępowania i odmowie stwierdzenia nieważności decyzji przez SKO prawidłowo wszczął i prowadził nowe postępowanie i z uwzględnieniem innych okoliczności, nieobjętych zakresem umorzenia, wydał decyzję nr [...]
Z powyższych względów nie sposób również zgodzić się z zarzutem skarżącej, że nie zaistniały podstawy do prowadzenia postępowania, skoro uzyskanie dochodu przez męża skarżącej niewątpliwe wpłynęło na zmianę sytuacji dochodowej rodziny. Stosownie do art. 32 ust. 1 u.ś.r. organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Przewidziany w przepisie art. 32 ust. 1 u.ś.r. tryb zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej warunkowany jest zmianą sytuacji faktycznej lub prawnej. Instytucja ta w założeniu ma bowiem zastosowanie do sytuacji faktycznych, a mianowicie, gdy w trakcie wypłaty świadczenia wystąpiła jedna z okoliczności, o których mowa w tym przepisie, czyli zmianie uległ "pierwotny stan sprawy", tj. stan z chwili ustalania prawa do świadczenia, powodujący konieczność zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji. Wskazany przepis przewiduje nadzwyczajny tryb zmiany lub uchylenia decyzji, który stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnej. Wystąpienie przesłanek wskazanych w tym przepisie uprawnia właściwy organ do wydania decyzji zmieniającej lub uchylającej przyznane stronie świadczenia rodzinne, bądź też modyfikacji okresu, na jaki świadczenia zostały przyznane.
Należy zauważyć, że organ ustalił, że doszło do uzyskania dochodu przez członka rodziny skarżącej (męża) co skutkowało przekroczeniem kryterium dochodowego(k. [...]). Ustalono, ze od lipca 2021 r. dochód rodziny skarżącej wynosi [...] zł co daje na osobę kwotę [...]zł, podczas gdy kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Prawidłowo Wójt orzekł o uchyleniu decyzji własnych począwszy od 01 lipca 2021 r. (na przyszłość) skoro od tego miesiąca zmieniła się sytuacja dochodowa rodziny. Nieuprawnione jest wiec twierdzenie skarżącej, iż ewentualne konsekwencje dla skarżącej mogłyby powstać dopiero 14 lipca 2022 r. i organ miałby wypłacać jej świadczenie, mimo braku podstaw do jego uzyskiwania. Sąd zauważa, że skarżąca była pouczona w decyzji pierwotnej, iż w przypadku uzyskania dochodu powinna o tej okoliczności poinformować organ, czego nie uczyniła (zob. pouczenie k. [...] verte). Skarżąca nie kwestionowała przy tym ustaleń organu co do sytuacji dochodowej jej rodziny.
Reasumując Sąd uznał, iż wydane w sprawie decyzje odpowiadają prawu, a stawiane w skardze zarzuty okazały się nieuzasadnione.
Skarga podlegała więc oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako: "p.p.s.a.").