II SA/Kr 1041/13

II SA/Kr 1041/13 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2013-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-08-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne
Kombatanci
Sygn. powiązane
II OSK 115/14 - Postanowienie NSA z 2014-07-31
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c
Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Bursa / spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 września 2013 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 6 czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich skargę oddala
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 6 czerwca 2013r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 7 maja 2013r. Nr [...] o pozbawieniu Z. S. uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu organ podał, iż stosunku do Z. S. w dniu 27.03.2013r. wszczęto postępowanie weryfikacyjne na podstawie przepisów ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego i w jego toku ustalono, że weryfikowany posiadał uprawnienia kombatanckie przyznane decyzją Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w K. z tytułu udziału w wałkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej i służby w LWP w czasie II wojny światowej. Jednak oprócz tego ustalono, iż Z. S. służbę wojskową pełnił w Korpusie Bezpieczeństwa Publicznego tj. w [...] Brygadzie KBW oraz w [...] Pułku KBW w okresie 04.1945r. do 07.1947r. Z informacji Instytutu Pamięci Narodowej (pismo z dnia 24.03.2013r.) wynika, że powyższe jednostki w okresie 04.1945-07.1947 brały udział w walkach zbrojnych z organizacjami niepodległościowego podziemia zbrojnego: Armią Krajową, Narodowymi Siłami Zbrojnymi, Zrzeszeniem "[...]" oraz ugrupowaniami określanymi jako "bandy o charakterze rabunkowym". Treść pisma znajduje potwierdzenie w aktach sprawy: informacja, iż Z. S. brał udział w walce ze zbrojnym podziemiem zawarta jest w zaświadczeniu z dnia 1.04.1974r. wystawionym przez Inspektorat Obrony Terytorialnej w W.. Z. S. w deklaracji członkowskiej ZBoWiD pisał, iż brała osobisty udział w walkach z reakcyjnym podziemiem w czasie swej służby w KBW.
Organ wskazał przy tym, iż Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był specjalną formacją wojskową powołaną w 1945 roku do walki z podziemiem niepodległościowym oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi, a także do zapewnienia porządku publicznego; do 1954 roku podlegał Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 maja 1991 r. (sygn. akt II UZP 7/91; OSNC APU 1992/10/174) stwierdził, że Korpus Bezpieczeństwa Publicznego wchodził w skład aparatu bezpieczeństwa publicznego. Organ wskazał zatem iż wnioskodawca zwalczał osoby stawiające sobie za cel wyzwolenie Polski spod okupacji radzieckiej. Organ powołał się na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 25 lutego 1999r. (sygn. akt V SA 1663/98; Lex nr 49270), gdzie wskazano: służba w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej i wykonywanie podczas i w związku z tą działalnością zadań operacyjnych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej stanowi podstawę do wydania decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich, niezależnie z jakiego tytułu uprawnienia te zostały przyznane. Nadto na pogląd NSA z wyroku z dnia 14 grudnia 2000r. (sygn. akt V SA 423/00; Palestra 2001/7-8/205), iż z punktu widzenia wymagań stwarzanych przez ustawę z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach (...) fakt udziału w walkach z podziemiem poakowskim (nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej) powoduje utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej.
Nadto w zakresie przesłanek określonych w art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) cyt. ustawy o kombatantach tj. wykonywania zadań śledczych i operacyjnych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, organ podał iż w orzecznictwie NSA utrwalony jest pogląd, iż zwrot "zadania śledcze i operacyjne" nie ma funkcji koniunkcyjnej, lecz ma znaczenie wyliczające. Tym samym można pozbawić uprawnień kombatanckich osobę spoza struktur Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, która wykonywała podczas i w związku z tą służbą zarówno zadania operacyjne i śledcze, jak też wykonywała tylko zadania śledcze lub jedynie zadania operacyjne zwalczając organizacje niepodległościowe lub osoby działające na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Nadto współpraca z organami represji (niezależnie od stosunku prawnego leżącego u podstaw pracy lub współpracy) nastawionymi na zwalczanie polskich ruchów niepodległościowych musi być oceniona negatywnie i to bez względu na to, o jakie stanowiska i charakter zatrudnienia w tych organach chodzi (wyrok TK z dnia 15 lutego 1994r.; sygn. akt K 15/93; OTK ZU 1994/1/4). W aktualnie obowiązującym stanie prawnym zaistnienie podstaw do zastosowania art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach stanowi barierę do zachowania (uzyskania) uprawnień kombatanckich z jakiegokolwiek innego tytułu. Zaistnienie negatywnej przesłanki prowadzącej do pozbawienia uprawnień kombatanckich w myśl art. 21 ust. 2 ustawy o kombatantach wyłącza zastosowanie przesłanki pozytywnej przyznania uprawnień z tytułów wskazanych w ustawie, nawet jeżeliby fakty i okoliczności uzasadniające nabycie uprawnień zostały udokumentowane. Osoba pozbawiona uprawnień kombatanckich z uwagi na wykonywanie zadań związanych ze zwalczaniem podziemia niepodległościowego w strukturach aparatu bezpieczeństwa nie może otrzymać uprawnień z żadnego innego tytułu.
Z decyzją tą nie zgodził się Z. S. składając skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucając:
- naruszenie art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 75 kpa, art. 77 kpa, art. 80 kpa, poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z uwagi na niedostateczne ustalenie faktów i ich znaczenia według obowiązujących przepisów prawa w wyniku, których to uchybień organ administracyjny dokonał błędnych ustaleń w przedmiocie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności poprzez błędne ustalenie, że skarżący brał udział w walce ze zbrojnym podziemiem oraz w walkach z reakcyjnym podziemiem w czasie służby w KBW,
- naruszenie art. 10 kpa przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków, co uniemożliwiło stronie dokonywanie konkretnych czynności procesowych,
- naruszenie art. 8 kpa i art. 107 § 3 kpa poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnikowych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa, - naruszenie art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit c ustawy o kombatantach poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że sformułowanie "zadania śledcze i operacyjne" odnosi się również do osób które wykonywały jedynie zadania operacyjne lub jedynie śledcze podczas, gdy wykładnia literalna przepisu wskazuje, iż ma on zastosowanie do osób wykonujących równocześnie zadania śledcze i operacyjne.
W uzasadnieniu zarzutów skarżący wskazał w szczególności, iż organ nie wykazał odpowiednimi dokumentami, że skarżący osobiście wykonywał jakiekolwiek działania operacyjne, a jedynie że wykonywały to jednostki w których służył. Nadto własnoręczne sformułowanie w kwestionariuszu z 1974r. o "walkach" z konkretnymi oddziałami AK nie wyczerpuje jego zdaniem wymogu udowodnienia mu osobistych działań operacyjnych, a poza tym skarżący w latach 1946-47 był jedynie członkiem grupy teatralnej "[...]", która organizowała przedstawienia w różnych miastach polskich. W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzeniem jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd , w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.
Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
W pierwszej kolejności trzeba wskazać, iż zarzut odnoszący się do naruszenia art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit c ustawy o kombatantach w zakresie wykładni sformułowania "zadania śledcze i operacyjne" rozumianego łącznie jest niezasadny, gdyż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, iż zwrot "zadania śledcze i operacyjne" nie ma funkcji koniunkcyjnej. Tym samym można pozbawić uprawnień kombatanckich osobę spoza struktur Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, która wykonywała podczas i w związku z tą służbą zarówno zadania operacyjne i śledcze, jak też wykonywała tylko zadania śledcze lub jedynie zadania operacyjne zwalczając organizacje niepodległościowe lub osoby działające na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej (por. np. wyrok NSA z dnia 21.09.2012r. II OSK 817/11 oraz z dnia 1.09.2010r. II OSK 1832/09). Wynika to także z braku jakichkolwiek podstaw do rozróżniania negatywnych cech co do działalności śledczej jak i operacyjnej skierowanej przeciwko organizacjom niepodległościowym lub osobom działającym na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Nie budzi przy tym wątpliwości, że organizacje niepodległościowe, z którymi, jak wynika z oświadczeń skarżącego w kwestionariuszu z 1974r. on walczył, a także z dokumentów IPN tj. Armia Krajowa, Narodowe Siły Zbrojne, Zrzeszenie "[...]", służyły walce o niepodległość Polski wobec kolejnego po niemieckim tj. sowieckiego okupanta, którego z kolei emanacją były utworzone i wprowadzone na teren Polski organizacje komunistyczne i ich liczne zbrojne ramiona w postaci także KBW, jako specjalnej formacji wojskowej powołanej w 1945 roku również do walki z podziemiem niepodległościowym. Powołana była zresztą na wzór jednostek wewnętrznych NKWD w ZSRR, jako siła zbrojna aparatu bezpieczeństwa do zdławienia oporu w kraju.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego, iż skarżony organ nie wykazał faktu prowadzenia przez skarżącego działalności operacyjnej skierowanej przeciwko organizacjom niepodległościowym. Zarzut braku wykazania na podstawie zebranych w toku postępowania weryfikacyjnego dokumentów dotyczących bezpośredniego osobistego udziału skarżącego w walkach z niepodległościowym podziemiem nie może mieć znaczenia, skoro fakt udziału skarżącego w tego typu walkach wynika z samego oświadczenia skarżącego złożonego na okoliczność ubiegania się przezeń o uprawnienia kombatanckie. Jak już wyżej podał Sąd orzekający w niniejszej sprawie to sam skarżący w 1974r. składając własnoręczne oświadczenie na temat swoich osiągnięć i dokonań, wprost wskazał na "walkę" z konkretnymi oddziałami poakowskimi np. J. K. "[...]", w tym podał nazwy wielu miejscowości przeprowadzonych akcji, wskazując iż służył w batalionie operacyjnym oraz prowadził "walki ze zbrojnym reakcyjnym podziemiem" (k. 3-5 akt adm.). Zatem w świetle tego oświadczenia, jak i pisma Instytutu Pamięci Narodowej (k. 23- 27 akt administracyjnych) nadesłanego do organu w trakcie postępowania weryfikacyjnego, jednoznacznie wynika, że skarżący w ramach swojej jednostki wojskowej brał udział w czynnościach operacyjnych, o jakich mowa w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach. IPN potwierdził zatem istotną informację, że skarżący służył w oddziałach, które brały udział w walkach zbrojnych przeciwko określonym oddziałom poakowskim (k. 23-27 akt adm.) i informacja ta jest istotnym dopełnieniem oświadczenia skarżącego z 1974r. Powyższe zebrane dowody w pełni uzasadniają prawidłowość rozstrzygnięcia organu i zastosowania art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o kombatantach dotyczącego pozbawienia uprawnień kombatanckich. Należy przy tym podzielić pogląd NSA z w/w wyroku z dnia 21.09.2012r., iż uprawnienia kombatanckie są szczególnym wyróżnieniem za zasługi dla Polski, zatem przyznanie tych uprawnień, jak również ich zachowanie, musi mieć za podstawę działalność, z którą ustawa o kombatantach łączy te uprawnienia. Służba w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej i wykonywanie zadań podczas i w związku z tą działalnością zadań operacyjnych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej stanowi podstawę do wydania decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich, niezależnie z jakiego tytułu uprawnienia te zostały przyznane.
Sąd nie podziela również zarzutu dotyczącego uchybień organów w stosowaniu przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Postępowanie, poprzedzające wydanie kontrolowanych aktów administracyjnych, zostało przeprowadzone w sposób zgodny z przepisami procesowymi, zawartymi w kpa. Stronie zapewniono możliwość czynnego udziału w sprawie, informując o jej wszczęciu i możliwości przedstawienia dokumentów dla utrzymania uprawnień kombatanckich, zaś postępowanie wyjaśniające czyni zadość wymogom art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. W szczególności zaskarżona decyzja spełnia wymogi zawarte w art. 107 § 3 kpa w zakresie prawidłowości sporządzenia uzasadnienia i odniesienia się w nim do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym to zresztą skarżący nie składał żadnych nowych środków dowodowych. Stąd niezasadne są twierdzenia, iż skarżącemu uniemożliwiono zgłaszanie zarzutów. W związku z tym brak podstaw do uzasadnionych twierdzeń, iż uniemożliwiło stronie dokonywanie konkretnych czynności procesowych.
Mając powyższe na uwadze, Sąd skargę oddalił, za podstawę przyjmując art. 151 p.p.s.a.