II SA/Po 651/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2020-02-12
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
weterynariaochrona zwierzątsalmonellabezpieczeństwo żywnościjaja konsumpcyjnewycofanie z obrotukontrola urzędowazdrowie publiczneprawo UE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę spółki z o.o. na decyzję nakazującą wycofanie z obrotu jaj konsumpcyjnych z powodu wykrycia Salmonelli, uznając działania organów weterynaryjnych za uzasadnione w celu ochrony zdrowia publicznego.

Spółka z o.o. zaskarżyła decyzję nakazującą wycofanie z obrotu jaj konsumpcyjnych z powodu wykrycia pałeczek Salmonella spp. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych, niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego oraz przekroczenia uprawnień przez organy weterynaryjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, uznając działania organów za zgodne z prawem i uzasadnione potrzebą ochrony zdrowia publicznego, podkreślając zasadę ostrożności i priorytet ochrony życia i zdrowia ludzkiego.

Sprawa dotyczyła skargi spółki z o.o. na decyzję Lekarza Weterynarii nakazującą wycofanie z obrotu jaj konsumpcyjnych z powodu wykrycia pałeczek Salmonella spp. Skarżąca zarzucała organom naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, błędne ustalenie stanu faktycznego oraz nieuzasadnione zastosowanie środków zaradczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, uznając działania organów za zgodne z prawem. Sąd podkreślił, że wykrycie Salmonelli w produkcie spożywczym stanowi uzasadnione podejrzenie co do jego bezpieczeństwa dla zdrowia ludzi. Powołując się na przepisy unijne i krajowe, sąd wskazał na zasadę ostrożności i priorytet ochrony zdrowia publicznego, co uzasadniało podjęcie natychmiastowych środków zaradczych, takich jak wycofanie z obrotu zakażonej partii jaj. Sąd odniósł się również do zarzutów dotyczących właściwości miejscowej organów oraz potencjalnego współdziałania między nimi, uznając je za niezasadne w kontekście analizowanej sprawy. Podkreślono, że nawet jeśli późniejsze badania nie wykazały obecności bakterii, początkowe wykrycie stanowiło podstawę do podjęcia działań zapobiegawczych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, decyzja jest zgodna z prawem.

Uzasadnienie

Wykrycie Salmonelli w produkcie spożywczym stanowi uzasadnione podejrzenie co do jego bezpieczeństwa dla zdrowia ludzi, co uzasadnia podjęcie natychmiastowych środków zaradczych, takich jak wycofanie z obrotu, zgodnie z zasadą ostrożności i priorytetem ochrony zdrowia publicznego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

Rozporządzenie (WE) nr 882/2004 art. 54 § ust. 1 i 2 pkt c

Rozporządzenie (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt

Organ właściwy, wykrywając niezgodność, podejmuje działania zapewniające zastosowanie środków zaradczych przez podmiot gospodarczy, w tym ograniczenie lub zakaz wprowadzania do obrotu.

Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 art. 14 § ust. 1, ust. 6, ust. 8

Rozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności

Żaden niebezpieczny środek spożywczy nie może być wprowadzany na rynek. Jeśli część partii jest niebezpieczna, zakłada się, że cała partia jest niebezpieczna, chyba że dowody wskazują inaczej. Zgodność z przepisami nie wyklucza podjęcia środków, jeśli istnieje podejrzenie niebezpieczeństwa.

u.p.p.z. art. 7 § ust. 1

Ustawa z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego

Powiatowy lekarz weterynarii jest właściwy do wydawania decyzji administracyjnych w celu realizacji zadań wynikających z przepisów UE dotyczących produktów pochodzenia zwierzęcego.

Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 art. 14 § ust. 1, ust. 2, ust. 6, ust. 8

Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r.

Definicja niebezpiecznego środka spożywczego i zasady postępowania w przypadku jego wykrycia.

Rozporządzenie (WE) nr 882/2004 art. 54 § ust. 1, ust. 2 pkt h

Rozporządzenie (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r.

Możliwość zastosowania wszelkich innych środków uznanych za właściwe przez organ.

u.p.p.z. art. 7 § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego

Właściwość powiatowego lekarza weterynarii w zakresie realizacji przepisów UE.

Pomocnicze

Rozporządzenie (WE) nr 2160/2003

Rozporządzenie (WE) Nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie zwalczania salmonelli i innych określonych odzwierzęcych czynników chorobotwórczych przenoszonych przez żywność

K.p.a. art. 10 § § 1, § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość odstąpienia od zasady wysłuchania strony w uzasadnionych przypadkach, np. ze względu na ochronę życia i zdrowia.

K.p.a. art. 156 § § 1 pkt 1, § 1 pkt 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawy stwierdzenia nieważności decyzji, w tym wydanie z naruszeniem właściwości miejscowej lub w sprawie już rozstrzygniętej.

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 3 § § 1 i 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych nad działalnością administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a, b, c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

Konstytucja RP art. 68 § ust. 1, ust. 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Obowiązek władzy publicznej w ochronie zdrowia i prawo jednostki do ochrony zdrowia.

Rozporządzenie (WE) nr 852/2004

Rozporządzenie (WE) Nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych

Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 art. 7 § ust. 1, ust. 2

Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r.

Zasada ostrożności w zarządzaniu ryzykiem dla zdrowia.

Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 art. 50 § ust. 3 lit. a

Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r.

Obowiązek powiadamiania Komisji o środkach ograniczających wprowadzanie na rynek lub wycofujących żywność.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi przez sąd.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wykrycie Salmonelli w produkcie spożywczym stanowi uzasadnione podejrzenie co do jego bezpieczeństwa dla zdrowia ludzi. Zasada ostrożności i priorytet ochrony zdrowia publicznego uzasadniają podjęcie natychmiastowych środków zaradczych. Działania organów weterynaryjnych były zgodne z przepisami UE i krajowymi. Właściwość miejscowa organów została zachowana, a wskazanie kurnika miało charakter doprecyzowujący.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Błędne ustalenie stanu faktycznego. Przekroczenie uprawnień przez organy weterynaryjne. Wydanie decyzji z naruszeniem właściwości miejscowej. Istnienie innej, wcześniej wydanej decyzji w tej samej sprawie.

Godne uwagi sformułowania

Życie i zdrowie ludzkie jest bowiem zawsze priorytetem w sytuacji zagrożenia i wymaga natychmiastowej ochrony prewencyjnej. Zgodność żywności ze szczegółowymi przepisami mającymi do niego zastosowanie nie powinna powstrzymać właściwych władz przed podjęciem stosownych środków w celu nałożenia ograniczeń dotyczących wprowadzenia jej na rynek lub zażądania wycofania go z rynku, jeżeli istnieją podstawy, aby podejrzewać, iż pomimo takiej zgodności, ten środek spożywczy jest niebezpieczny.

Skład orzekający

Wiesława Batorowicz

przewodniczący sprawozdawca

Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz

przewodniczący

Wiesława Batorowicz

sędzia sprawozdawca

Jan Szuma

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezpieczeństwa żywności, działań organów weterynaryjnych w przypadku wykrycia zagrożenia, zasady ostrożności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wykrycia Salmonelli w jajach konsumpcyjnych i działań organów weterynaryjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy bezpieczeństwa żywności i potencjalnego zagrożenia dla zdrowia konsumentów, co jest tematem budzącym zainteresowanie społeczne. Pokazuje również mechanizmy działania organów państwowych w sytuacjach kryzysowych.

Salmonella w jajach: Czy organy weterynaryjne zadziałały prawidłowo, wycofując produkt z rynku?

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 651/19 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2020-02-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-08-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Wiesława Batorowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Inspekcja weterynaryjna
Sygn. powiązane
I OSK 142/21 - Wyrok NSA z 2024-03-21
Skarżony organ
Lekarz Weterynarii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 2004 nr 165 poz 1 art 54 ust. 1 i 2 pkt c
Rozporządzenie (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i  dobrostanu zwierząt
Dz.U.UE.L 2002 nr 31 poz 1 art. 7, art. 14 ust. 1, ust. 6, ust. 8
Rzozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania  prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa  żywności
Dz.U. 2014 poz 1577
art. 7 ust. 1
Ustawa z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 12 lutego 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska -Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Walkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2020 roku sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Lekarz Weterynarii z dnia [...] maja 2019 roku nr [...] w przedmiocie nakazania wycofania z obrotu oddala skargę.
Uzasadnienie
Powiatowy Lekarz Weterynarii w [...] (dalej w skrócie: "PLW w [...]") decyzja z [...] marca 2019 r. o nr [...] (znak: [...]) nakazał wycofanie z obrotu wszystkich jaj konsumpcyjnych znajdujących się na rynku, pozyskanych w dniu [...] marca 2019r. pochodzących z: [...]" sp. z o.o., z siedzibą w [...], [...], [...], kurnik nr [...], [...]. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że w dniu [...] marca 2019r. o godzinie 1453, na pocztę elektroniczną Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...], wpłynęła informacja od Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] o stwierdzeniu obecności pałeczek Salmonella spp. z grupy D - Salmonella enteńtidis w produkcie "[...] 30 szt., klasa wagowa M, klasa jakości A, z umieszczoną na etykiecie informacją: "Data wraz z kodem znajdującym się obok numeru partii produkcyjnej" tj.: "Najlepiej spożyć przed [...]", gdzie litera A stanowi numer zakładu pakowania jaj, tj.: [...] Z uwagi na to, że jaja z [...]" Sp. z o.o., z siedzibą w [...], [...], [...], kurnik nr [...], Weterynaryjny Numer Identyfikacyjny [...] były przemieszczane do zakładu pakowania jaj [...]" sp. z o.o. [...], [...], Weterynaryjny Numer Identyfikacyjny [...] w [...] postanowił z urzędu o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nakazu wycofania z obrotu jaj konsumpcyjnych znajdujących się na rynku, pozyskanych w dniu [...] marca 2019r., pochodzących z [...]" Sp. z o.o.,/ z siedzibą w [...] [...], ul. [...], kurnik nr [...], Weterynaryjny Numer Identyfikacyjny [...], a poddanych pakowaniu i sortowaniu w zakładzie pakowania jaj [...], Weterynaryjny Numer Identyfikacyjny [...]
Dalej organ wyjaśnił, iż zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie zwalczania salmonelli i innych określonych odzwierzęcych czynników chorobotwórczych przenoszonych przez żywność , wskazane jest zapewnienie podjęcia właściwych i skutecznych środków w zakresie wykrywania i kontroli salmonelli oraz innych odzwierzęcych czynników chorobotwórczych na wszystkich stosownych etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji, w szczególności na poziomie produkcji pierwotnej, łącznie z paszami, w celu ograniczenia rozpowszechniania i zagrożenia, jakie stanowią dla zdrowia publicznego. Cel unijny został określony w art. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 517/2011 z dnia 25 maja 2011 r. w sprawie wykonania rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do unijnego celu ograniczenia częstości występowania niektórych serotypów Salmonella w stadach kur niosek gatunku Gallus gałłus oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2160/2003 i rozporządzenie Komisji (UE) nr 200/2010 (Dz. Urz. UE L 138 z 26.05.2011, str. 45, z późn. zm.), i dotyczy stad dorosłych kur niosek z wynikiem dodatnim badań laboratoryjnych m.in. w odniesieniu do następujących serotypów :1) Salmonella Enteritidis.
Z uwagi na stwierdzone przemieszczenie jaj do zakładu pakowania jaj w [...] [...] Powiatowy Lekarz Weterynarii w [...] był zobowiązany podjąć adekwatne środki, zapobiegające rozprzestrzenianiu się choroby zakaźnej u zwierząt.
Dalej wyjaśniono, iż zgodnie z art. 54 Rozporządzenie (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt , ustanawiającym działanie w przypadku niezgodności w sytuacji, gdy właściwy organ wykryje niezgodności, podejmuje on działanie zapewniające, że podmiot gospodarczy zastosuje środki zaradcze. Podczas decydowania, jakie podjąć działanie, właściwy organ uwzględnia rodzaj niezgodności oraz poprzednie dane podmiotu gospodarczego w zakresie niezgodności. Działanie takie zawiera, gdzie jest to stosowne, m.in. ograniczenie lub zakaz wprowadzania do obrotu, przywozu łub wywozu paszy, żywności lub zwierząt. Zaznaczono też, iż art. 14 ust. 1 i 2 Rozporządzenia (WE) nr 178/2002 ustanawia wymogi w zakresie bezpieczeństwa żywności, zgodnie z którymi. Zgodnie z ust. 1 żaden niebezpieczny środek spożywczy nie może być wprowadzany na rynek. Natomiast środek spożywczy jest uznawany za niebezpieczny, jeżeli uważa się, że jest szkodliwy dla zdrowia.
Ponadto stosownie do art. 14 ust. 8 ww. Rozporządzenia (WE) nr 178/2002 zgodność żywności ze szczegółowymi przepisami mającymi do niego zastosowanie nie powinna powstrzymać właściwych władz przed podjęciem stosownych środków w celu nałożenia ograniczeń dotyczących wprowadzenia jej na rynek lub zażądania wycofania go z rynku, jeżeli istnieją podstawy, aby podejrzewać, iż pomimo takiej zgodności, ten środek spożywczy jest niebezpieczny.
Na zakończenie PLW w [...] wyjaśnił, iż w myśl art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego jest właściwy do wydawania decyzji administracyjnych w celu realizacji zadań wynikających z przepisów rozporządzenia nr 852/2004, rozporządzenia nr 853/2004, rozporządzenia nr 854/2004 i rozporządzenia nr 882/2004 lub z przepisów Unii Europejskiej wydanych w trybie tych rozporządzeń.
Ze względu na istnienie zagrożenia dla zdrowia ludzkiego i związaną z tym konieczność bezzwłocznego podjęcia działań i wydania decyzji , na podstawie art. 10 § 2 K.p.a., PLW w [...], w postępowaniu odstąpił od zasady wyrażonej w art. 10 § 1 K.p.a. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności, ponieważ jest to niezbędne ze względu na ochronę życia i zdrowia ludzkiego oraz interes społeczny
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła [...]" Spółka z o.o. w [...] (dalej skrócie: "Spółka", lub "Strona") zarzucając naruszenie szeregu przepisów regulujących zasady i tryb postępowania administracyjnego. W ocenie Strony nie ustalono w pełni stanu faktycznego, w tym tego gdzie doszło do skarżenia jaj konsumpcyjnych w szczególności czy było to w zakładzie pakowania jaj konsumpcyjnych, czy w zakładzie produkcji jaj konsumpcyjnych, a zastosowane przez organ środki były zbyt restrykcyjne wobec braku jednoznacznych dowodów dotyczących źródła skarżenia jaj salmonellą .
Po rozpoznaniu odwołania Lekarz Weterynarii w [...] (dalej w skrócie: "[...]LW w [...]") , decyzją z [...] maja 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję PLE w [...].
W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania opisując m.in. procedurę poinformowania PLW w [...] o wykryciu przez organy inspekcji sanitarnej bakterii Salmonella Enteńtidis na skorupkach jaj zniesionych na fermie [...], a zapakowanych w zakładzie pakowania jaj o [...]. Zauważono też, i po wydaniu decyzji PLW w [...] z [...] marca 2019 r. organ ten wydał decyzję znak [...] dla podmiotu [...] sp. z o.o[...], [...] w sprawie cofnięcia nakazu wycofania z obrotu kwestionowanych jaj w związku z otrzymaniem ujemnych wyników badań laboratoryjnych próbek pobranych w pakowni jaj [...] oraz na fermie jaj konsumpcyjnych [...], co usunęło podejrzenia co do niebezpieczeństwa środka spożywczego.
Dalej organ zauważył, iż bezspornym jest wykrycie pałeczek "Salmonella spp." na powierzchni jaj zniesionych na ww. fermie i poddanych pakowaniu i sortowaniu w zakładzie pakowania jaj [...], [...], Weterynaryjny Numer Identyfikacyjny [...]. W świetle powyższego zasadne było zastosowane jednego ze środków określonych art. 54 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt z dnia [...] kwietnia 2004 r. W rozpoznanej sprawie jedynym środkiem możliwym do zastosowania było wycofanie wszystkich jaj z rynku, pochodzących z [...], z [...] marca 2019r., a które to przeszły przez pakownię podlegającą nadzorowi PLW w [...]. Organ I instancji ograniczył działanie, wyłącznie do grupy jaj z danego dnia ([...] marca 2019r.) i z danego kurnika ([...]). Środków nie rozszerzono na inne terminy produkcji i inne kurniki. Stąd zastosowany środek był minimalnie dolegliwy dla spółki prawa handlowego, zachowujący jednak granicę gwarantującą bezpieczeństwo dla życia i zdrowia ludzkiego (konsumentów zakażonych jaj). Organ odowłaczy zauważył, iż już [...] marca 2019 r. pobrano w zakładzie pakowni próbki wymazy z powierzchni produkcyjnych w kierunku obecności pałeczek Salmonella co m. in. posłużyło w terminie późniejszym do rozstrzygnięcia o cofnięciu środka. Jednakże wobec wykrycia obecności Salmonella organ I instancji był zobowiązany do zastosowania niezwłocznych działań zaradczych, w postaci wycofania z rynku jaj podejrzanych o zakażenie, w celu minimalizowania zagrożenia życia i zdrowia ludzi. Wstrzymanie decyzji w przedmiocie nakazania wycofania jaj konsumpcyjnych (z powodu oczekiwania na wyniki wymazów pakowni) stwarzałoby na tamten czas realne, nieuzasadnione zagrożenie potencjalnego zatrucia konsumentów i to na wielką skalę. Życie i zdrowie ludzkie jest bowiem zawsze priorytetem w sytuacji zagrożenia i wymaga natychmiastowej ochrony prewencyjnej.
Zaznaczono, iż organ I instancji wydał decyzję zgodnie ze swoją właściwością miejscową w stosunku do produktów, które były przedmiotem produkcji w zakładzie znajdującym się pod jego nadzorem weterynaryjnym (pakownia). Zakład ten poddał kwestionowany produkt sortowaniu, pakowaniu, nadał etykietę oraz wprowadził go na rynek, co organ I instancji ujął w uzasadnieniu swojej decyzji z [...] marca 2019 r. Handlowy Dokument Identyfikacyjny nr [...] wskazał jednoznacznie pakownię [...], jako wysyłającą towar do Centrum Dystrybucyjnego [...] [...].
W ocenie organu II instancji w zaskarżonej decyzji organ I instancji przywołał właściwe przepisy prawa, wyjaśnił ich treść i wskazał na konieczność podjęcia adekwatnych środków zapobiegających potencjalnemu rozprzestrzenianiu się choroby zakaźnej u zwierząt, wobec wystąpienia realnego zagrożenia dla zdrowia ludzkiego. Zasadnicze zastosowanie ma tutaj art. 14 ust. 8 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, ponieważ mówi on o tym, że zgodność żywności ze szczegółowymi przepisami mającymi do niego zastosowanie nie powinna powstrzymać właściwych władz przed podjęciem stosownych środków w celu nałożenia ograniczeń dotyczących wprowadzenia jej na rynek lub zażądania wycofania go z rynku, jeżeli istnieją podstawy, aby podejrzewać, iż pomimo takiej zgodności, ten środek spożywczy jest niebezpieczny. Sprawozdania z badań mikrobiologicznych wykonane przez Laboratorium Higieny Żywności i Żywienia [...] Stacji Sanitarno- Epidemiologicznej w [...] nr [...] z [...] marca2019 r. i Laboratorium Diagnostyki Medycznej [...] Stacji Sanitarno Epidemiologicznej w [...] nr [...] stanowiły podstawę, aby podejrzewać że produkt jest szkodliwy dla zdrowia. Ponadto [...] marca 2019 Lekarz Weterynarii poinformował Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] o wygenerowaniu [...] marca 2019 r. przez [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] powiadomienia alarmowego nr [...] w ramach systemu wczesnego ostrzegania [...] w związku z wykryciem "Salmonella Enteńtidis" na skorupce jaj. Zgodnie z art. 50 ust. 3 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 178/2002 od organów państwowych wymaga się podejmowania działań: "Bez uszczerbku dla pozostałego ustawodawstwa wspólnotowego, Państwa Członkowskie niezwłocznie powiadamiają Komisję, w ramach systemu wczesnego ostrzegania, o każdym przyjętym przez nie środku, którego celem jest ograniczenie wprowadzania na rynek lub zmuszenie do wycofania z rynku, albo wycofanie żywności lub pasz dla ochrony zdrowia ludzkiego i wymagającym szybkiego działania." Organ opisała następnie skutki zakażania pałeczkami Salmonella spp., czyli salmonellozy. Wobec uzyskania informacji o stwierdzeniu obecności pałeczek Salmonella spp. z grupy D - Salmonella enteńtidis w produkcie "[...] szt., klasa wagowa M, klasa jakości A", z umieszczoną na etykiecie informacją: "Data wraz z kodem znajdującym się obok numeru partii produkcyjnej tj.: ,,[...] gdzie litera A stanowi numer zakładu pakowania jaj, tj.: [...] przesłane przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] oraz informacji o wygenerowaniu [...] marca 2019 r. przez [...] Inspektora Sanitarnego w [...] powiadomienia alarmowego nr [...] w ramach systemu wczesnego ostrzegania [...] na podstawie powyższego sprawozdania, Powiatowy Lekarz Weterynarii w [...] nie mógł zareagować inaczej, jak tylko podjąć decyzję w ramach swojej właściwości miejscowej o nakazie wycofania z rynku kwestionowanego produktu.
[...]" Spółka z o.o. w [...] wniosła skargę na powyższą decyzję [...]LW w [...] z [...] maja 2019 r. zarzucając naruszenie szeregu przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 7a, art. 8, art. 11, art. 12, art. 77 § 1 art. 80, art. 107 § 3 , a także art. 156 § 1 pkt i 1 3 i art. 10 § 1 K.p.a. Ponadto zarzucono naruszenie art. art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego, art. 14 ust. 8 Rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności oraz art. 54 ust. 1 i ust. 2 lit. c) rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu i Rady Europy z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzonych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. Urz. UE. L nr 165.1).
W uzasadnieniu zarzutów podniesiono, że badania laboratorium Higieny Żywności i Żywienia [...] stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w [...] nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. odnosiły się bowiem do etapu dystrybucji produktów konsumpcyjnych, a organu obu instancji bezrefleksyjnie odniosły je do etapu produkcji i pakowania jaj. Zaznaczono, iż organ pierwszej instancji lub organ drugiej instancji powinien udowodnić Stronie, a nie Strona Organowi okoliczności faktyczne mające znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Zauważono, iż argumentacja Organu drugiej instancji o konieczności niezwłocznego działania w celu ochrony życia i zdrowia konsumentów jest co najmniej wątpliwa w świetle tego, iż organ pierwszej instancji otrzymał informację o niezgodności w dniu [...] marca 2019 r., a wydał decyzję dopiero w dniu [...] marca 2019 r.
Zdaniem strony doszło do przekroczenia uznania administracyjnego, o którym mowa w art. 54 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. Przepisy te zostały zastosowane automatycznie bez ich dogłębnej interpretacji, nie odnosząc ich do stanu faktycznego tejże sprawy, wszelkich okoliczności konkretnego przypadku. W decyzji I instancji nie wskazano m.in. jakie niezgodności oraz poprzednie dane podmiotu gospodarczego w zakresie niezgodności w zakresie niezgodności wzięto pod uwagę stosując nałożony nakaz . Argumentacja taka nie może być uzupełniana post factum. Podkreślono, iż niedoszło do spełnienia hipotezy normy z art. 54 ust. 1 ww. rozporządzenia . PLW w [...] nie wykrył "niezgodności", bo w chwili wydawania swojej decyzji nie dysponował wynikami badań próbek które pobrał. Organ pierwszej instancji mógłby zastosować ww. przepis gdyby z kolei to on dokonał wykrycia niezgodności. Zdanie Strony w art. 54 ust. 1 rozporządzenia nr [...] wskazano expressis verbis na zobowiązanie właściwych organów Państw Członkowskich do podejmowania działań zapewniających, że to podmiot gospodarczy zastosuje środki zaradcze. Organy Weterynarii błędnie odczytują natomiast wspomniany przepis w ten sposób, iż w przepisie tym wskazano, iż to organy weterynarii mają obowiązek podjąć środki zaradcze. Zarzucono, iż nie było możliwe dla Organu pierwszej instancji dokonanie oceny udowodnienia faktu przed otrzymaniem wyników badań laboratoryjnych próbek pobranych w toku postępowania.
Zauważono nadto, że organ pierwszej instancji w treści sentencji decyzji odniósł wprowadzane ograniczenia do zakładu produkcyjnego (ferma), a nie zakładu pakowania produktu (sortownia). To skutkowało tym samym naruszeniem przez organ pierwszej instancji właściwości miejscowej. Zakład produkcyjny (ferma) przynależy do właściwości jurysdykcyjnej Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] natomiast zakład pakowania produktu (sortownia) przynależy do właściwości Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...]. Jeśli Organ pierwszej instancji uważał, iż rozstrzygnięcie tj. zakaz powinno odnosić się tylko do [...] to sprawa powinna zostać przekazana do Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...], a jeśli jednak organ pierwszej instancji uznałby, iż zakaz powinien odnieść się do [...], przy uwzględnieniu zakładu pakowania jaj, to winien odpowiednio skonstruować treść sentencji decyzji. Powyższe skutkuje uznaniem, iż decyzja organu I instancji obarczona jest wadą powodującą jej nieważność – art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a.
Dalej podniesiono zarzut braku współdziałania pomiędzy organami pionu sanitarnego oraz organami pionu Weterynaryjnego oraz pomiędzy różnymi Organami pionu weterynaryjnego. Powiatowy Lekarz Weterynarii w [...] prowadził tożsame przedmiotowo postępowanie administracyjne z postępowaniem prowadzonym przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...]. W dodatku w obydwu sprawach zapadły rozstrzygnięcia odnoszące się de facto do tej samej sprawy. Konstrukcja rozstzrygnięcia decyzji tak Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...](w dniu [...] marca 2019 r. o numerze: [...]) , jak i Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] była taka sama bowiem odnosiła się do kurnika K2, choć kurnik ten leży w zakresie właściwości miejscowej tylko jednego z tych organów tj. Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...]. W tym samym dniu tj. [...] kwietnia 2019 r. nadal zarazem obowiązywał decyzja organu pierwszej instancji (Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...]), również odnosząca się w sentencji do [...], która obowiązywała do dnia [...] kwietnia 2019 r. i na mocy, której jaja konsumpcyjne z [...] pozyskane w dniu [...] marca 2019 r. należało wycofać z obrotu. Zatem zgodnie z treścią art. 156. § 1 pkt. 3 k.p.a. Organ drugiej instancji powinien stwierdzić nieważność decyzji dotyczącej sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.
Oczywistym skutkiem naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów postępowania administracyjnego musiał być błędne ustalenia faktyczne - czego całkowicie nie zauważa organ drugiej instancji. Błędy w zakresie ustalania stanu faktycznego polegały na: przyjęciu iż, do wystąpienia niezgodności tj. skażenia "Salmonella" doszło u Strony tj. producenta, a nie u dystrybutora (mimo braku wyników badań organu pierwszej instancji), nie ustalenie w pełni stanu faktycznego, w tym tego gdzie doszło do skarżenia jaj konsumpcyjnych w szczególności czy było to w zakładzie pakowania jaj konsumpcyjnych (sortowni), czy w zakładzie produkcji jaj konsumpcyjnych, iż wszystkie jaja konsumpcyjne pozyskane w dniu [...] marca 2019 r. z [...] są skażone Salmonella (mimo braku wyników badań organu pierwszej instancji na chwilę wydawania przez niego rozstrzygnięcia).
W ocenie Strony naruszenie art. 54 ust. 1 i ust. 2 lit. c) Rozporządzenia (WE) nr 882/2004 , polegało na jego nieuzasadnionym zastosowaniu i nakazaniu wycofania przez stronę produktu z rynku w zakresie [...], pomimo, iż wystarczającymi było ewentualne nałożenie ograniczeń dotyczących wprowadzenia produktu na rynek.
Skarżąca Spółka podniosła następnie, że organy nie wyjaśniły Stronie, wbrew treści art. 14 ust. 8 Rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. z jakich przyczyn uznały, że istnieje tego rodzaju podejrzenie, iż środek spożywczy (jajka) jest niebezpieczny. Jaja konsumpcyjne na których skorupce nawet potencjalnie miałaby znajdować się salmonella są zdatne do spożycia jeśli zostaną poddane obróbce termicznej np. gotowaniu. Salmonella umiera bowiem w temperaturze powyżej 60 - 65 stopni Celsjusza.
Na zakończenie dodano, iż uchybienia organów obu instancji mają charakter permanentny i zachodzą, ze szkodą dla Strony i dla innych uczestników obrotu prawnego, nie służą pewności prawa, jako wartości każdego demokratycznego państwa prawa, a dodatkowo organ (pierwszej drugiej instancji) stosuje ww. przepisy prawa żywnościowego i weterynaryjnego bezrefleksyjnie, co jest sytuacją niedopuszczalną na rynku tak wrażliwym na szeroki zakres wszelakich okoliczności jak rynek spożywczy związany z produktami odzwierzęcymi - jaj konsumpcyjnych.
Odpowiadając na skargę Lekarz Weterynarii wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z [...] sierpnia 2019 r. zarzucono organom zbytnią dowolność w wydanych decyzjach bez stosowania się do obowiązujących przepisów prawa . Podniesiono, iż zdaniem [...]LW organ w ramach swoich właściwości może wydać rozstrzygnięcie zawierające negatywne skutki dla Strony, opierając swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na poszlakach (tj. pomimo braku materiału dowodowego), a następnie cofnąć swoje rozstrzygnięcie z uwagi na fakt, iż pojawiły się dowody stwierdzające fakty przeciwne do tych antycypowanych przez organ, jednocześnie utrzymując, iż ma to znikome znacznie dla oceny prawidłowości wcześniej wydanego rozstrzygnięcia. Skoro bowiem organ drugiej instancji uważa, iż okoliczność, iż wyniki badań przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji nie potwierdziły wykrycia Salmonella są okoliczności irrelewantną dla oceny tego czy zakaz powinien obowiązywać to w jakim celu organ pierwszej instancji wydał decyzję, w której cofnął zakazy ustanowione na podstawie zaskarżonej decyzji. organ drugiej instancji pomija tą kwestię milczeniem. Zaznaczono, iż późniejszy brak wystąpienia pałeczek "salmonelli" na fermie skarżącego nie może stanowić dowodu koronnego na to, iż wcześniej pałeczki "salmonelli" mogły występować, gdyż zdecydowanie bardziej prawdopodobne i zgodne z prawami logiki byłoby założenie, iż skoro później nie występowały to tym bardziej nie występowały wcześniej. Decyzja została wydana bowiem z naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w oparciu o antycypowany a nie ustalony stan faktyczny i wywołana negatywne skutki prawne w sferze majątkowej i wizerunkowej Skarżącej. Oczywistym jest, iż Skarżąca poniosła stratę w związku z kosztami utylizacji produktu, a dodatkowo utracił kontrahentów (zerwana współpraca z dystrybutorem). Ponadto powtórzono zarzuty nakreślone w uprzednio złożonej skardze.
W piśmie procesowym z [...] stycznia 2019 r. skarżąca Spółka powtórzyła dotychczasowe zarzuty skargi i zawartą w niej argumentację wskazując m.in. , iż do skażenia jajek mogło dojść na etapie dystrybucji jaj, tym bardziej, iż nie stwierdzono obecności pałeczek salmonelli w pakowalni i kurniku. Zarzucono zaniechania przez organy weterynaryjne dokonania ustaleń w tym zakresie. Podniesiono też, iż organ drugiej instancji wydał zaskarżoną decyzję przed rozpoznaniem złożonego przez Skarżącego w zakreślonym przez Organ drugiej instancji terminie, pisma Skarżącego w przedmiocie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2019 r., poz. 2325 – dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje i postanowienia. Sąd administracyjny bada legalność wydanego orzeczenia, czyli sprawdza czy prawidłowo ustalono stan faktyczny i czy zastosowana norma prawa materialnego odpowiada ustalonemu stanowi faktycznemu; zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez sąd zaskarżonej decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a.). Z powyższego wynika, iż nie każde naruszenie przepisów prawa materialnego lub procesowego przy wydaniu zaskarżonego aktu skutkuje uwzględnieniem skargi. Sąd bierze też pod uwagę skutki jakie to naruszenie wpłynęło lub mogło wpłynąć na wynik sprawy.
Tytułem wstępu do dalszych rozważań zauważyć należy, iż art. 68 Konstytucji RP określa podstawowe obowiązki władzy publicznej w ochronie zdrowia i odpowiadające im prawo jednostki do ochrony zdrowia. Ochrona zdrowia, o której mowa w ww. art. 68 ust. 1, obejmuje m.in. zwalczanie chorób epidemicznych i zapobieganie negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska (ust. 4). Jednym z przejawów zapobiegawczej formy ochrony zdrowia są działania uprawnionych organów zmierzające do zapewnienia bezpieczeństwa i higieny żywności.
Również przepisy wspólnotowe Unii Europejskiej przewidują dążenie do wysokiego poziomu ochrony życia i zdrowia ludzkiego i nakładają na państwa członkowskie obowiązek podejmowania działań gwarantujących osiągniecie tych celów.
Na gruncie rozpoznawanej sprawy zwrócić należy uwagę na preambułe rozporządzenia (WE) Nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych (Dz.Urz.UE.L Nr 139, str. 1) wskazano, że dążenie do wysokiego poziomu ochrony życia i zdrowia ludzkiego jest jednym z podstawowych celów prawa żywnościowego, jak ustanowiono w rozporządzeniu (WE) nr 178/2002. Rozporządzenie to ustanawia również inne wspólne zasady i definicje w odniesieniu do krajowego i wspólnotowego prawa żywnościowego, w tym cel osiągnięcia swobodnego przepływu żywności we Wspólnocie (pkt 1). Zasady te stanowią wspólną podstawę dla higienicznej produkcji całej żywności, w tym produktów pochodzenia zwierzęcego wymienionych w załączniku I do Traktatu.
Dopełnieniem powyższego aktu jest rozporządzenie (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dziennik Urzędowy UE. L 165.1 z dnia 30/04/2004 P. 0001 – 0141). Rozporządzenie to, obowiązujące w dacie wydania zaskarżonych w niniejszej sprawie decyzji administracyjnych (zostało uchylone z dniem 14 grudnia 2019 r. ) , zawiera podstawowe, obowiązujące we Wspólnocie, przepisy prawne z zakresu urzędowych kontroli mających na celu sprawdzenie zgodności z regułami ukierunkowanymi w szczególności na: a) zapobieganie, eliminowanie lub ograniczanie dopuszczalnych poziomów zagrożenia ludzi i zwierząt, bezpośrednio lub poprzez środowisko naturalne; oraz b) gwarantowanie uczciwych praktyk w handlu paszami i żywnością oraz ochronę interesów konsumenta łącznie z etykietowaniem pasz i żywności oraz innymi formami przekazywania informacji konsumentom. Zasadą jest, że pasze i żywność powinny być zdrowe a prawodawstwo wspólnotowe zawiera zestaw reguł mających na celu zapewnienie osiągnięcia tego celu.
Art. 54 powyższego rozporządzenia nr 882/2004 nakłada na właściwy organ, gdy wykryje on niezgodności (z prawem paszowym i żywnościowym, oraz z regułami dotyczącymi ochrony zdrowia zwierząt i ich dobrostanu – art. 2 pkt 10 tego rozporządzenia) , podjecie działań zapewniających, że podmiot gospodarczy zastosuje środki zaradcze. Podczas decydowania, jakie podjąć działanie, właściwy organ uwzględnia rodzaj niezgodności oraz poprzednie dane podmiotu gospodarczego w zakresie niezgodności. Zgodnie z art. 54 ust. 2 cyt. rozporządzenia działanie takie zawiera, gdzie jest to wskazane wymienione w tym przepisie środki, które nie mają charakteru wyliczenia zamkniętego. W ust. 2 pkt h tego przepisu wskazano, że mogą być to wszelkie inne środki jakie organ uznaje za właściwe. Wśród środków przewidzianych w tym przepisie znajduje się również nakazanie wycofania żywności (pkt c ust. 2 cyt. art. 54).
W powołanym już rozporządzeniu (WE) nr 178/2002 Parlamentu Ruropejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności określono ogólne zasady regulujące sprawy żywności i pasz w ogólności, a bezpieczeństwo żywności i pasz w szczególności, na poziomie Wspólnoty i krajowym (art. 1 ust. 2). Rozporządzenie to ( 178/2002) stosuje się do wszystkich etapów produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności i pasz. Nie ma zastosowania do produkcji podstawowej na własny użytek lub do domowego przygotowania, obróbki lub przechowywania do własnego spożycia.
W przepis art. 7 ww. rozporządzenia 178/2002 sformułowano tzw. zasadę ostrożności. Według jego ust. 1 w szczególnych okolicznościach, gdy po dokonaniu oceny dostępnych informacji stwierdzono niebezpieczeństwo zaistnienia skutków szkodliwych dla zdrowia, ale nadal brak jest pewności naukowej, w oczekiwaniu na dalsze informacje naukowe umożliwiające bardziej wszechstronną ocenę ryzyka mogą zostać przyjęte tymczasowe środki zarządzania ryzykiem konieczne do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia określonego we Wspólnocie. Stosownie do ust. 2 środki przyjęte w oparciu o przepisy ust. 1 powinny być proporcjonalne i nie bardziej restrykcyjne dla handlu niż jest to wymagane w celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia określonego we Wspólnocie, z uwzględnieniem wykonalności technicznej i ekonomicznej oraz innych czynników uznawanych za stosowne w rozważanej sprawie. W odpowiednim czasie, w zależności od rodzaju stwierdzonego ryzyka dla życia lub zdrowia oraz rodzaju informacji naukowej potrzebnej do wyjaśnienia niepewności naukowej oraz przeprowadzenia bardziej wszechstronnej oceny ryzyka, środki te zostaną poddane przeglądowi.
Przepis ten należy interpretować w ten sposób, iż umożliwia on działanie organów sanitarnych zmierzające do nałożenia nakazów lub zakazów na określone produkty, jeżeli te rodzą podejrzenie co do ich bezpieczeństwa.
Nie budzi wątpliwości Sądu, iż wykrycie w produkcie spożywczym pochodzenia odzwierzęcego pałeczki "salmonelli enteritidis" budzi uzasadnione podejrzenie, co do bezpieczeństwa tego produktu dla życia i zdrowia ludzi. W rozporządzeniu nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003r. w sprawie zwalczania salmonelli i innych określonych odzwierzęcych czynników chorobotwórczych przenoszonych przez żywność (Dz.Urz. WE L 325 z 12.12.2003) wskazano na konieczność podjęcia wszelkich właściwych i skutecznych środków na wszystkich etapach produkcji i dystrybucji w celu ograniczenia rozpowszechniania i zagrożenia jakie stanowią dla zdrowia publicznego. Cel ten określony został w art. 1 rozporządzenia Komisji UE nr 517/2011 z dnia 25 maja 2011r (Dz.Urz.UE L 138 z 26.05.2011r. ze zm.) i dotyczy stad dorosłych kur niosek z wynikiem dodatnim badań laboratoryjnych m.in. w odniesieniu do Salmonelli Enteritidis.
Zgodnie z art. 14 ust. 1 ww. rozporządzenia nr 178/2002 żaden niebezpieczny środek spożywczy nie może być wprowadzony na rynek. Środek jest uznawany za niebezpieczny, jeżeli uważa się, że: jest szkodliwy dla zdrowia lub nie nadaje się do spożycia przez ludzi (art. 14 ust. 2 cyt. rozporządzenia). Zgodnie z art. 14 ust. 6 cyt rozporządzenia: jeżeli niebezpieczny środek spożywczy stanowi część partii, transzy lub dostawy żywności należącej do tej samej klasy lub kategorii, należy założyć, że całość żywności w tej partii, transzy lub dostawie jest również niebezpieczna, chyba, że po dokonaniu szczegółowej oceny brak jest dowodów, iż reszta partii, transzy lub dostawy jest niebezpieczna. W myśl art. 14 ust. 8 rozporządzenia zgodność żywności ze szczegółowymi przepisami mającymi do niego zastosowanie nie powinna powstrzymywać właściwych władz przed podjęciem stosownych środków w celu nałożenia ograniczeń dotyczących wprowadzenia jej na rynek lub zażądania wycofania go z rynku, jeżeli istnieją podstawy, aby podejrzewać, iż pomimo takiej zgodności, ten środek spożywczy jest niebezpieczny.
Na gruncie prawa krajowego obowiązuje ustawa z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. z 2019r. poz. 824). Zgodnie z art. 7 ust. 1 powiatowy lekarz weterynarii albo urzędowy lekarz weterynarii z upoważnienia powiatowego lekarza weterynarii wydają decyzje administracyjne lub wykonują czynności w celu realizacji zadań wynikających z przepisów rozporządzenia nr 852/2004, rozporządzenia nr 853/2004, rozporządzenia nr 854/2004 i rozporządzenia nr 882/2004 lub z przepisów Unii Europejskiej wydanych w trybie tych rozporządzeń.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż w okolicznościach faktycznych rozpoznanej sprawy zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu II instancji nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.
Podstawą decyzji Powiatowy Lekarz Weterynarii w [...] z [...] marca 2019 r. o nr [...] , utrzymanej w mocy przez Lekarz Weterynarii, nakazującej wycofanie ściśle określonej partii jaj konsumpcyjnych z obrotu, była informacja uzyskana od organów inspekcji sanitarnej o stwierdzeniu pałeczek Salmonella spp. z grupy D - Salmonella enteńtidis w jajach wyprodukowanych w dniu [...] marca 2019 r. w zakładach należących do skarżącej Spółki [...], [...], kurnik nr [...], Weterynaryjny Numer Identyfikacyjny [...] przemieszczonych do zakładu pakowania jaj [...]" sp. z o.o. w [...].
W najdalej idących zarzutach Skarżąca Spółka podnosi, iż decyzja PLW w [...] wydany został z naruszeniem przepisów o właściwości. Organ nakazał bowiem wycofanie z obrotu jaj wyprodukowanych w kurniku zlokalizowanym poza jego jurysdykcja miejscową. Jakkolwiek treść rozstrzygnięcia (nakazu) może prowadzić do takich wniosku, to jednak należy mieć na uwadze, iż z ustaleń organu weterynaryjnego wynika (protokół kontroli z [...] marca 2019r.), iż wszystkie jajka wyprodukowane w dniu [...] marca 2019 r. w kurnik nr [...] zlokalizowanym w [...] zostały przetransportowane w celu posortowani i przepakowania w zakładzie zlokalizowanym w [...], a więc w lokalizacji podlegającej właściwości miejscowej PLW w [...], i dopiero z tej lokalizacji zostały wprowadzone na rynek za pośrednictwem jednego dystrybutora. Należy zauważyć, iż wskazanie w ww. nakazie kurnika z którego pochodziły jaja miało na celu doprecyzowanie kategorii jaj, których dotyczył nakaz. Jak wynika bowiem z załącznika nr [...] do protokołu kontroli z [...] marca 2019r. ( handlowy dokument indetyfikacyjny) w dniu [...] marca 2019 r. skierowano do pakowni w [...] jaja pochodzące także innych kurników położnych w [...], co oznacza, iż w zakładzie tym, w tym samym czasie, poddano sortowaniu i pakowaniu większą partię jaj niż ta, która została określona w nakazie – z ww. protokołu wynika, iż w kurniku nr wyprodukowano [...] marca 2019 r. [...] jaj . Zatem Sąd nie podziela zarzutu, iż decyzja PLW w [...] z [...] marca 2019r. dotknięta jest wadą o której mowa w art. 156§ 1 pkt 1 K.p.a.
Chybiony jest również zarzut dotyczący pominięcia przez organ odwoławczy, iż w obiegu prawnym funkcjonują dwie decyzje zawierające tożsame rozstrzygnięcie – tj. ww. decyzja Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] z [...] marca 2019r. oraz decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] w dniu [...] marca 2019 r. o numerze: [...], co winno skutkować, zdaniem Strony, uznaniem, iż decyzja PLW w [...] obarczona jest wadą o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. ( tj. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco). Przede wszystkim decyzja PLW w [...] wydana była przed wydaniem decyzji przez PLW w [...], zatem nie można mówić, iż w dacie jej wydania w obiegu prawnym funkcjonowała inną decyzją ostateczną wydana w tej samej sprawie. Zarzut podnoszony przez stronę mógł ewentualnie mieć znaczenie w odniesie do decyzji PLW w [...] (po jednoznacznym stwierdzeniu tożsamości podmiotowej i przedmiotowej spraw w których wydano te decyzje), nie może być natomiast skuteczne podniesiony wobec decyzji PLW w [...] z [...] marca 2019 r. Natomiast w granicach przedmiotowej sprawy, (art. 134 p.p.s.a.) Sąd nie jest umocowany do badania prawidłowości decyzji PLW w [...] z [...] marca 2019 r. Stąd też także zarzut art. 7b K.p.a. nie mógł zostać uwzględniony, bowiem ewentualny brak współdziałania między PLW w [...] i PLW w [...] w związku z uzyskana informacją o wykryciu pałeczek salmonelli w jajkach pochodzących z [...] sp z o.o. w [...], [...], kurnik nr [...], a poddanych pakowaniu i sortowaniu w zakładzie w [...] nie miał bowiem istotnego wpływu na treść decyzji PLW w [...], jako wydanej przed decyzją PLW w [...].
Sąd nie podziela także zarzutów strony skarżącej, iż w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia szeregu przepisów postępowania w związku z wydaniem nakazu wycofania ww. opisany jaj z rynku i jednoczesnym zaniechaniem ustalenia, czy do skażenia jaj pałeczkami salmonelli doszło na etapie produkcji lub sortowania i pakowania jaj . Bezspornym jest, iż sprawozdania z badań mikrobiologicznych wykonane przez Laboratorium Higieny Żywności i Żywienia Wojewódzkiej Stacji Sanitarno- Epidemiologicznej w [...] nr [...] z [...].03.2019 r. i Laboratorium Diagnostyki Medycznej Wojewódzkiej Stacji Sanitarno Epidemiologicznej w [...] nr [...] stanowiły podstawę, aby podejrzewać, że jaja wyprodukowane przez stronę Skarżąca są szkodliwe dla zdrowia ludzi. W ocenie Sądu wobec stwierdzonej i niepodważonej niezgodności produktu spożywczego pochodzenia odzwierzęcego (wykrycie salmonelli) zastosowane środki zaradcze (wycofanie jaj z obrotu ) były adekwatne, gdyż istniało uzasadnione przypuszczenie iż jaja pochodzące z tej samej partii (z tego samego źródła) stanowiły w świetle wyżej wskazanych przepisów niebezpieczny środek spożywczy i winny być wycofane z rynku. W świetle stawianych zarzutów należy wskazać, że skuteczność zastosowanych środków zależy w dużej mierze od szybkiego i sprawnego ich wprowadzenia i nie można czynić organowi zarzutu, że podjął decyzję, w krótkim czasie, bez dokonania szczegółowych ustaleń, które mogłyby wykluczyć nałożenie nakazu na producenta jaj. Z punktu widzenia przywołanych wcześniej przepisów prawa krajowego i wspólnotowego, jak i zasady ostrożności istotne jest to, że w badaniach przeprowadzonych na zlecenie organów, wykonanych w akredytowanym laboratorium wykazano obecność szczepów salmonelli, co uzasadniało podjęcie przez organ stosownych środków zaradczych. Jak wynikało z art. 14 ust. 6 ww rozporządzenia nr 178/2002 jeżeli niebezpieczny środek spożywczy stanowi część partii, transzy lub dostawy żywności należącej do tej samej klasy lub kategorii, należy założyć, że całość żywności w tej partii, transzy lub dostawie jest również niebezpieczna, co obligowało organ do wycofania wszystkich jaj znajdujących się na rynku pozyskanych z tego samego źródła. Jak wynika z dalszej części tego przepisu, założenie takie może zostać obalone, gdy po dokonaniu szczegółowej oceny brak jest dowodów, iż reszta partii, transzy lub dostawy jest niebezpieczna. Zasada ostrożności, niezwłocznego reagowania na możliwość zagrożenia zdrowia ludzi, priorytet w ochronie zdrowia ludzi nie uzasadnia przyjęcia, że organ po stwierdzeniu zagrożenia ma z urzędu dokonywać szczegółowej oceny zmierzającej do obalenia otrzymanych wyników badań. Podważenie wyników badań ciąży na stronie skarżącej. Okoliczność, że na zlecenie skarżącej pobrano inne próbki, które nie wykazały obecności salmonelli nie podważa wyniku badań uzyskanych przez organy. Ponadto jak słusznie wskazywały organy badania są wykonywane na próbkach, ich wyniki mogą się różnić. Niewątpliwie jednak wykrycie szczepów bakterii bezpośrednio na jajkach wprowadzonych na rynek oznacza niebezpieczeństwo zaistnienia skutków szkodliwych dla zdrowia, co uzasadniało nakazanie wycofania określonej partii jaj konsumpcyjnych z obrotu.
Odnosząc się do wyników badań na obecność pałeczek salmonelli w próbkach pobranych [...] marca 2019r. z powierzchni produkcyjnych zakładu w [...] " sp z o.o., w [...] zauważyć należy, nie można było na podstawie tych badań jednoznaczne wykluczyć, iż do skarżenia przedmiotowej partii jaj nie doszło na etapie ich sortowania i pakowania. Skażenie jajek wykryto bowiem przynajmniej kilka dni przed pobranie próbek ww. zakładzie sortowni i pakowania - pałeczki salmonelli zostały stwierdzone przez laboratoria sanitarnych pobranych na próbkach pobranych już w dniu [...] marach 2019r. Nie można zatem wykluczyć z całą pewnością, iż do skażenia tych jajek nie doszło na trenie ww. zakładu. Stąd też nie można czynić zarzutu organom, iż mając na względzie wyżej wskazane unormowania, wobec bezspornego stwierdzenia obecności pałeczek salmonelli na wprowadzonych do obrotu jajkach, zastosowały środki określone w art. 54 rozporządzenia nr 882/2004. Powyższej oceny nie zmienia też decyzja PLW w [...] z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] r. o cofnięciu nałożonego nakazu. Trzeba jednak zaznaczyć, iż rozstrzygniecie tego organu, w tym jego zasadność, wymyka się kontroli i Sądu w niniejszym postępowaniu (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Sąd zagada się z organem, iż zastosowany środek nie był znacząco dolegliwy przy uwzględnieniu, iż ograniczał się do grupy jaj wyprodukowanych określonego dnia w określonym kurniku mimo, iż jak wynika z akt sprawy, do zakładu pakowania w [...] w dniu [...] marca 2019 r. przyjęto dostawę jaja pochodzących z kilku różnych kurników (załącznik nr [...] do protokołu kontroli nr [...] z [...] marca 2019 r. ).
Skarżąc zauważyła, iż w decyzji organu I instancji nie wskazano m.in. jakie niezgodności oraz poprzednie dane podmiotu gospodarczego w zakresie niezgodności w wzięto pod uwagę stosując nałożony nakaz, a argumentacja taka nie może być uzupełniana post factum. O ile można zgodzicie ze Skarżącą, iż w decyzji PLW w [...] zabrakło powyższej argumentacji, to jednak jej przedstawienie przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie może zostać uznane za wadliwe. Rolą organu odwoławczego jest ponowne rozpoznanie sprawy, a nie tylko kontrola prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji (por. wyrok NSA z 8 lutego 2018 r. o sygn. akt II OSK 1942/17 – dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ) zatem Lekarz Weterynarii był uprawniony zarówno do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego (art. 136 K.p.a.) czy też uwzględnienia okoliczności faktycznych pominiętych przez organ I instancji, a mających wpływ na wynik sprawy. Zaznaczyć trzeba w tym miejscu, iż organ odwoławczy wskazał na stwierdzoną w roku 2016 r. obecność "salmonelli enteritidis" w jajkach wprowadzonych na rynek UE przez stronę Skarżącą i na wydaną [...] listopada 2016 r. decyzję dotyczącą zakazu wprowadzenia do obrotu jaj konsumpcyjnych wyprodukowanych przez Skarżąca z uwagi na potwierdzenie obecności "salmonella enteritidis" w 5 stadach należących do Strony. Okoliczność ta niewątpliwie miała wpływa ocenę zasadności podjętych przez organy weterynaryjne wobec strony Skarżącej środków w niniejszej sprawie .
Organ odwoławczy opisał również skutki jaki może nieść ze sobą zakażenie się pałeczkami salmonelli, posiłkując się przy tym literaturą fachową, ukazując rodzaj niebezpieczeństwa dla zdrowia i życia osób zakażonych, co również wzmacniało argumentację przemawiającą za zastosowaniem nakazu wycofania ściśle określonej kategorii jaj konsumpcyjnych z rynku. Zdaniem Sądu, okoliczność, iż w drodze termicznej obróbki może dojść do unieszkodliwienia pałeczek salmonelli przez konsumenta nie oznacza, iż produkt ten jest bezpieczny i kontakt z nim nie wiąże się z ryzykiem zakażenia.
W tych okolicznościach sprawy Sądu uznał, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a wydane przez organy obu instancji zgodne były z przytoczonymi wyżej unormowaniami wspólnotowymi i krajowymi. Z tej też przyczyn Sąd oddalili skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI