II SA/PO 649/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2024-02-28
NSAbudowlaneWysokawsa
warunki zabudowyplanowanie przestrzenneanaliza urbanistycznaład przestrzennyzabudowa bliźniaczaelewacja frontowalinia zabudowywartość średniapostępowanie administracyjnekontrola sądowa

WSA w Poznaniu uchylił decyzję o warunkach zabudowy, uznając, że organy nie uzasadniły prawidłowo odstępstw od średnich parametrów zabudowy i błędnie zinterpretowały pojęcie "elewacji frontowej".

Skarga dotyczyła decyzji SKO utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza o warunkach zabudowy dla budowy dwóch budynków mieszkalnych w zabudowie bliźniaczej. Sąd uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy nie wykazały w sposób należyty, dlaczego odstąpiły od średnich parametrów zabudowy, a także błędnie zinterpretowały pojęcie "elewacji frontowej" w kontekście frontu działki. Sąd wskazał na konieczność prawidłowego uzasadnienia odstępstw od średnich wskaźników oraz właściwego ustalenia linii zabudowy i elewacji frontowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej. Sąd uznał, że organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Głównym zarzutem było wadliwe uzasadnienie odstępstw od średnich parametrów zabudowy, takich jak linia zabudowy, szerokość elewacji frontowej czy wskaźnik nowej zabudowy. Sąd podkreślił, że samo "mieszczenie się" w wyznaczonych "widełkach" nie jest wystarczające do zastosowania odstępstwa od wartości średnich; wymagane jest szczegółowe uzasadnienie oparte na analizie urbanistycznej i architektonicznej, zapewniające ład przestrzenny. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na błędną interpretację pojęcia "elewacji frontowej", która powinna być równoległa do frontu działki, a nie do innej ulicy, jak błędnie przyjął inwestor i organy. Sąd wskazał, że ponowne rozpoznanie sprawy przez organ I instancji powinno uwzględniać te wskazania, w tym wezwanie inwestora do skorygowania wniosku i prawidłowe uzasadnienie ewentualnych odstępstw od średnich wskaźników.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, organy nie uzasadniły prawidłowo odstępstw od średnich parametrów zabudowy. Samo mieszczenie się w "widełkach" nie jest wystarczające; wymagane jest szczegółowe uzasadnienie oparte na analizie urbanistycznej, zapewniające ład przestrzenny.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że odstępstwa od średnich wskaźników wymagają szczegółowej argumentacji opartej na analizie urbanistycznej, a nie tylko stwierdzenia, że planowane parametry mieszczą się w zakresie wartości istniejących. Jest to wyjątek od reguły, który musi być ściśle uzasadniony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (24)

Główne

u.p.z.p. art. 61 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Pomocnicze

rozporządzenie art. 3 § 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

rozporządzenie art. 3 § 2

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

rozporządzenie art. 4 § 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

rozporządzenie art. 4 § 2

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

rozporządzenie art. 5 § 2

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

rozporządzenie art. 6 § 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

rozporządzenie art. 6 § 2

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

rozporządzenie art. 7 § 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

rozporządzenie art. 7 § 4

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

u.d.p. art. 43 § 1

Ustawa o drogach publicznych

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozporządzenie o kosztach art. 2 § 3

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wadliwe uzasadnienie odstępstw od średnich parametrów zabudowy. Błędna interpretacja pojęcia "elewacji frontowej" i jej relacji do frontu działki. Niewłaściwe wyznaczenie obszaru analizowanego w wyniku błędnego zdefiniowania frontu działki.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 61 ust. 1 u.p.z.p. w związku z § 3 rozporządzenia poprzez wadliwe przeprowadzenie analizy (niezasadny). Zarzut naruszenia § 4 ust. 1 rozporządzenia poprzez błędne określenie linii zabudowy (niezasadny). Zarzut naruszenia art. 107 k.p.a. poprzez brak merytorycznego uzasadnienia decyzji (niezasadny w całości, choć uzasadnienie było niepełne).

Godne uwagi sformułowania

"Sąd nie może zaakceptować takiego poglądu. O ile prawodawca dopuszcza odstępstwo od każdego ze średnich wskaźników, rolą organu administracji publicznej jest szczegółowo uzasadnić takie działanie." "Warto przypomnieć paremię exceptiones non sunt extendendae dla wskazania potrzeby postępowania ściśle według reżimu przepisów dopuszczających zastosowanie odstępstw od reguły, iż każdy wskaźnik wyznacza się na poziomie wartości średnich." "Zasadą urbanistyczną jest bowiem to, że front budynku jest równoległy do frontu działki." "Takie postępowanie wypacza w zasadzie rozumienie frontu działki." "Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji będzie się kierować wiążącą oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku."

Skład orzekający

Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz

przewodniczący

Wiesława Batorowicz

sprawozdawca

Arkadiusz Skomra

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnianie odstępstw od średnich parametrów zabudowy w decyzjach o warunkach zabudowy; prawidłowa interpretacja pojęcia \"elewacji frontowej\" i \"frontu działki\"; wymogi analizy urbanistycznej."

Ograniczenia: Dotyczy spraw o ustalenie warunków zabudowy w sytuacji braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Interpretacja parametrów zabudowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowych aspektów planowania przestrzennego i ustalania warunków zabudowy, które są częstym przedmiotem sporów. Wyjaśnia, jak ważne jest prawidłowe uzasadnienie odstępstw od norm i precyzyjne stosowanie przepisów.

Błędny "front" działki i "widełki" parametrów: WSA uchyla decyzję o warunkach zabudowy.

Dane finansowe

WPS: 500 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 649/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz /przewodniczący/
Arkadiusz Skomra
Wiesława Batorowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Dnia 28 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lutego 2024 roku sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 sierpnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza W. z dnia 24 maja 2023 r., nr [...], znak: [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 500 zł (słownie: pięciuset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga J. Ł. (zwanego dalej "stroną" lub "skarżącym") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwanego dalej "SKO", "Kolegium" lub "organem II instancji") z dnia 31 sierpnia 2023 r., nr [...]. W decyzji tej utrzymano w mocy decyzję Burmistrza W. (zwanego dalej "Burmistrzem" lub "organem I instancji") z dnia 24 maja 2023 r., nr [...], znak: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej na działce nr ew. [...], obręb N. , gm. W.. Zaskarżona decyzja zapadła w oparciu o poniżej przedstawiony stan faktyczny i prawny.
Dnia 25 marca 2021 r. do Urzędu Miejskiego w W. wpłynął wniosek B. K. (zwanego dalej "inwestorem") o ustalenie warunków zabudowy dla ww. inwestycji. Działka inwestycyjna ma dostęp do drogi publicznej – ul. [...], ale także ul. [...]; obecnie jest niezabudowana. Inwestor planuje wybudować dwa budynki mieszkalne jednorodzinne w zabudowie bliźniaczej o wymiarach łącznych 20x8 m. Budynki mają mieć do dwóch kondygnacji, szerokość elewacji frontowej ma wynosić 8 m. Wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej – do 4,5 m, całkowita wysokość obiektu – do 8,5 m, dach ma być dwuspadowy (25-40 stopni) lub płaski (5 stopni). Inwestor planuje budowę zbiornika bezodpływowego do 10 m3. Woda i energia elektryczna mają być dostarczane wg zapewnień gestorów sieci.
Pismem z dnia 22 kwietnia 2021 r. Burmistrz wezwał inwestora do wyjaśnienia, dlaczego nie wskazano ul. [...] jako drogi do obsługi działki inwestora. Inwestor pozostał przy swoim stanowisku. Nie planuje obecnie podziału działki.
W lipcu 2021 r. sporządzono projekt decyzji o warunkach zabudowy i zwrócono się do Starosty [...] oraz Dyrektora Zarządu Zlewni w G. Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] o wyrażenie opinii co do sporządzonego projektu. Pismem z dnia 8 lipca 2021 r. Burmistrz zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla wnioskowanej inwestycji. Wśród zawiadomionych był skarżący.
Decyzją nr [...] z dnia 24 sierpnia 2021 r., znak: [...] Burmistrz ustalił warunki zabudowy dla ww. inwestycji. Na skutek rozpoznania odwołania złożonego przez stronę, decyzją z dnia 30 września 2021 r., nr [...] Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. SKO podniosło, że analiza urbanistyczna powinna wskazywać, jakie konkretnie obiekty budowlane mieszczą się na poszczególnych działkach znajdujących się w obszarze analizowanym, jakie pełnią funkcje, w jaki sposób są użytkowane i jakie mają parametry.
Pismem z dnia 20 stycznia 2022 r. inwestor zmodyfikował swój wniosek. Planowana inwestycja ma mieć jedną kondygnację, wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej – 5,5 m, wysokość całkowita – 5,5 m i dach płaski – do 5 stopni nachylenia. W kwietniu 2022 r. sporządzono nowy projekt decyzji o ustalenie warunków zabudowy. Projekt sporządził urbanista. Ponownie zlecono zaopiniowanie projektu decyzji.
Decyzją nr [...] z dnia 21 czerwca 2022 r., znak: [...] Burmistrz ustalił warunki zabudowy dla ww. inwestycji. Na skutek rozpoznania odwołania złożonego przez stronę, L. R. i M. K., decyzją z dnia 20 października 2022 r., nr [...] Kolegium ponownie uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium ponownie miało szereg uwag do sporządzonej analizy funkcji i cech zagospodarowania terenu.
W związku z wygaśnięciem zapewnień dostawy mediów, inwestor przedstawił nowe dokumenty. Inwestor zmienił także parametr w postaci linii zabudowy. Za "sugestią" SKO, inwestor zawnioskował, aby linia zabudowy została wyznaczona w odległości 6 m od krawędzi jezdni. W marcu 2023 r. urbanista sporządził nowy projekt decyzji w sprawie warunków zabudowy. Projekt ten ponownie przedstawiono do uzgodnienia, które ostatecznie uzyskał.
Decyzją z dnia 24 maja 2023 r., nr [...], znak: [...] Burmistrz ustalił warunki zabudowy dla ww. inwestycji. W uzasadnieniu decyzji Burmistrz wyjaśnił, że zastosowanie w sprawie znajdują przepisy obowiązujące przed dniem 3 stycznia 2022 r. z uwagi na brzmienie art. 4 ustawy z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2021 r. poz. 1986). Zdaniem Burmistrza, planowana inwestycja odpowiada wszystkim wymaganiom, o których mowa w art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 741 z późn. zm., zwanej dalej "u.p.z.p."). Burmistrz przeprowadził postępowanie administracyjne z uwzględnieniem wymagań stawianych przez przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy u zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2003 r. Nr 164, poz. 1588, zwanego dalej "rozporządzeniem"). Obszar analizowany został wyznaczony w promieniu 50 m, gdyż trzykrotność długości frontu działki inwestycyjnej wynosi 45 m. Przeanalizowano każdy parametr budynku na każdej działce objętej, chociażby w części, obszarem analizowanym. W obszarze tym znajduje się m. in. zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna, w tym także zabudowa bliźniacza. Istnieje zatem kontynuacja funkcji zagospodarowania.
Linia zabudowy w obszarze analizowanym jest bardzo nieregularna. Kształtuje się od 4 m do 39 m. Inwestor zawnioskował o 6 m od ul. [...] i taką samą od ul. [...]. Wskaźnik nowej zabudowy nie musi być tożsamy ze wskaźnikiem średnim. Ważne jest to, aby nowa zabudowa nie przekraczała widełek. W odniesieniu do szerokości elewacji frontowej również odstąpiono od wartości średniej tak, aby kontynuować parametr niższej wartości w okolicy, gdzie ta wartość akurat jest najczęściej spotykana. Nie ma przekroczenia widełek. Pozostałe warunki zostały spełnione.
Odwołanie od decyzji organu I instancji wniosła strona. Podniesiono zarzut naruszenia:
1) art. 61 ust. 1 u.p.z.p. w związku z § 3 rozporządzenia poprzez wadliwe przeprowadzenie analizy – organ I instancji powinien odnosić się do tych budynków, które wykazują tożsamą funkcję; kształt i położenie działki świadczy o tym, że jej zagospodarowanie będzie przeczyć ładowi przestrzennemu;
2) § 4 ust. 1 rozporządzenia poprzez błędne określenie linii zabudowy; strona uważa, że nie ma mowy o jakiejkolwiek kontynuacji linii zabudowy, szczególnie, że najmniejsza 4 m i największa 39 m nie są żadnym wyznacznikiem; od ul. [...], gdzie nie ma żadnych zabudowań, nie sposób stwierdzić dlaczego tam też lokuje się linię zabudowy w odległości 6 m od ulicy;
3) § 6 rozporządzenia poprzez wskazanie na zbyt małą wielkość elewacji frontowej – nic większego się tam nie zmieści, a przecież należy wyznaczyć taki parametr jako wartość średnią z tolerancją +/- 20%.
Decyzją z dnia 31 sierpnia 2023 r., nr [...] Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji SKO stwierdziło, że obszar analizowany został prawidłowo wyznaczony. Nie było podstaw do rozszerzania obszaru analizowanego i promień o długości 50 m wyznaczył obszar, w którym dało się uchwycić ład urbanistyczny. SKO odniosło się do każdego parametru; i tak: linia zabudowy została wyznaczona na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 645 z późn. zm., zwanej dalej "u.d.p."). W terenie zabudowanym, przy drodze gminnej zabudowa może być lokowana w odległości 6 m od niej. Takie uregulowanie jest dopuszczalne w związku z § 4 ust. 2 rozporządzenia. SKO uznało, że takie rozstrzygnięcie, jakie przyjął organ I instancji, odpowiada prawu.
W przypadku wskaźnika nowej zabudowy, Kolegium uznało, że wystarczające jest, jeżeli wskaźnik ten będzie mieścić się w widełkach wyznaczonych dla obszaru analizowanego. Podobnie ustalono w kontekście wskaźnika szerokości elewacji frontowej. Dla planowanej inwestycji mieści się on pomiędzy minimalnym a maksymalnym. Z kolei wysokość górnej krawędzi będzie z kolei najwyższa, tak jak maksymalna wartość w obszarze analizowanym. Pozostałe parametry kontynuują funkcje.
Skarżący, działając samodzielnie, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, kwestionując decyzję organu II instancji w całości. Skarga stanowi powtórzenie odwołania od decyzji organu I instancji. Skarżący uzupełnił ją tylko o zarzut naruszenia:
1) art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., zwanej dalej "k.p.a.") poprzez niedopełnienie przez obydwa organy pełnego wyjaśnienia stanu sprawy w związku z wadliwym wykonaniem analizy stanu terenu planowanej inwestycji oraz otaczającego go obszaru przed wydaniem decyzji;
2) art. 107 k.p.a. poprzez brak merytorycznego uzasadnienia decyzji.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał stanowisko, jakie zajął w zaskarżonej decyzji. SKO wniosło także o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie zarzuty były zasadne.
Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1327 z późn. zm.). Zgodnie z powołanym przepisem: "W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania tego z nich, który obowiązywał jako ostatni, wojewódzkie sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny mogą rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, chyba że strona lub uczestnik postępowania wniosą o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Wniosek strony lub uczestnika postępowania wiąże sąd". W związku z tym, zarządzeniem z dnia 30 stycznia 2024 r. Zastępca Przewodniczącej Wydziału II tut. Sądu skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lutego 2024 r.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując, jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Kognicja sądów administracyjnych obejmuje m.in. sądową kontrolę decyzji administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."]). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami podniesionymi w skardze, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Innymi słowy, Sąd jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę wszelkich okoliczności sprawy mających wpływ na wynik sprawy, również tych, których strona skarżąca nie podniosła w skardze.
Przedmiotem skargi jest ocena zgodności z prawem decyzji SKO utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej, Sąd doszedł do przekonania o tym, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, nie odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji.
Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są przepisy u.p.z.p. oraz rozporządzenia. Decyzję o warunkach zabudowy można wydać wyłącznie w sytuacji, gdy inwestor zamierza zrealizować zaplanowaną przez siebie inwestycję, a na terenie działki inwestycyjnej nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Taka decyzja może zostać wydana wyłącznie, gdy planowana inwestycja spełnia kumulatywnie przesłanki z art. 61 ust. 1 u.p.z.p. Jeżeli więc inwestycja nie spełni choćby jednej przesłanki, decyzja taka nie może zostać wydana, a organ administracji publicznej jest zobowiązany odmówić ustalenia warunków zabudowy, chyba że inwestor odpowiednio zmodyfikuje swój wniosek.
W niniejszej sprawie inwestor zaplanował realizację dwóch budynków mieszkalnych w zabudowie bliźniaczej. Uznał, że frontem jego działki będzie ten z jej boków, który przylega do ul. [...] mimo, że bok przylegający do ul. [...] jest dłuższy. Co prawda Burmistrz dopytywał inwestora o sposób wyznaczenia frontu działki, ale inwestor poprzestał na swoim i uznał za front swojej działki bok przylegający do ul. [...]. Nie byłoby w tej okoliczności niczego nadzwyczajnego, gdyby nie to, że układ obiektów budowlanych przewidzianych do realizacji przez inwestora wskazuje na ulokowanie ich frontem do ul. [...], a nie ul. [...]. Należy podkreślić, że tym zabiegiem inwestor "wpłynął" na wyznaczenie obszaru analizowanego, o którym mowa w § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia. Wskazując jako front krótszy bok działki, obszar analizowany jest automatycznie mniejszy. Zaplanowane budynki nie będą jednak usytuowane do tak pojętego przez inwestora frontu. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym, inwestor zamyślił sobie realizację swojej inwestycji w sposób klasyczny, jednakże kosztem obszaru analizowanego. Dzięki temu zabiegowi możliwe było wzięcie pod uwagę mniejszego spektrum zabudowy i zagospodarowania. Konsekwencją takiego postępowanie było oczywiście ustalenie wszystkich parametrów, które są dość mocno rozbieżne względem siebie.
Organy administracji publicznej (rozpoznawczy i odwoławczy) zgodnie uznały, że jeżeli wyznaczone przez inwestora wartości docelowych parametrów mieszczą się w "widełkach" od najmniejszej do największej wartości każdego z parametrów, to to uzasadnia zastosowanie odstępstwa od wartości średniej każdego ze wskaźników (§ 5 ust. 2, § 6 ust. 2 oraz § 7 ust. 4 rozporządzenia). Sąd nie może zaakceptować takiego poglądu. O ile prawodawca dopuszcza odstępstwo od każdego ze średnich wskaźników, rolą organu administracji publicznej jest szczegółowo uzasadnić takie działanie. Warto przypomnieć paremię exceptiones non sunt extendendae dla wskazania potrzeby postępowania ściśle według reżimu przepisów dopuszczających zastosowanie odstępstw od reguły, iż każdy wskaźnik wyznacza się na poziomie wartości średnich.
Burmistrz, a za nim SKO, skonstatował, że wystarczy "mieścić się" w "widełkach", aby możliwe było zastosowanie odstępstwa od wartości średnich parametrów. Nie jest to prawda. Tutejszy Sąd wskazał już niegdyś, że: "Analizujący powinien wskazać na konkretne, dostrzeżone w wyniku przeprowadzonej analizy obszaru analizowanego, prawidłowości architektoniczne czy urbanistyczne, przemawiające po pierwsze – na rzecz uczynienia odstępstwa od wyliczonej średniej, a po drugie – na rzecz odstępstwa w takim a nie innym kierunku (tj. wielkości mniejszej od średniej albo wielkości większej od średniej) oraz na rzecz takiej a nie innej konkretnej ostatecznej wielkości wskaźnika." (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Po 565/22, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych [zwanej dalej "CBOSA"] na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Każdorazowo należy przedstawić szczegółową i wyczerpującą argumentację dla przyjęcia wartości innych niż średnie. Jest to podyktowane koniecznością uczynienia zadość wyjątkowi od zasady, iż przyjmuje się wartości średnie. Argumentacja na rzecz odstąpienia od wartości średnich musi być poparta okolicznościami na rzecz zapewnienia naczelnej wartości u.p.z.p. – ładu przestrzennego (por. wyrok NSA z dnia: 5 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 1781/21, 12 października 2022 r., sygn. akt II OSK 3881/19, dostępne w CBOSA). Sąd w składzie orzekającym nie twierdzi, że argumentacja organów jest z góry błędna. Jest ona obarczona wadą gdy nie wskazuje się przesłanek na rzecz odstąpienia od wartości średnich. Można ulokować planowaną inwestycję odpowiadającą wartościom mniejszym albo większym od średnich każdego z parametrów, ale organ administracji publicznej jest zobowiązany uzasadnić to okolicznościami i przesłankami, jakie ujawniono w toku sporządzania analizy funkcji i cech zagospodarowania (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 października 2021 r., sygn. akt II SA/Po 253/21, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 275/21, wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 1330/17, dostępne w CBOSA).
Sąd przypomina, że inwestor zdecydował się na wskazanie krótszego boku swojej działki, jako frontu działki. To wygenerowało mniejszy obszar analizowany, a więc spektrum analityczne jest istotnie zawężone. W oparciu o dane z tak uzyskanej analizy, należało wyznaczyć średnie wartości każdego ze wskaźników, o których mowa w rozporządzeniu. O ile udało się to zrobić, Burmistrz oraz SKO zaakceptowali odstępstwa od wskaźników średnich zasadniczo bez uzasadnienia. Skonstatowano jedynie to tym, że każdy wskaźnik mieści się w "widełkach" od najmniejszej wartości do największej. W ocenie Sądu w składzie orzekającym, nie jest to uzasadnienie, które czyniłoby zadość zasadzie o zakazie stosowania wykładni rozszerzającej w stosunku do wyjątków (exceptiones non sunt extendendae).
Sąd pragnie zwrócić uwagę na warstwę językową dwóch przepisów: § 6 ust. 1 i § 7 ust. 1 rozporządzenia. W powołanych przepisach prawodawca odnosi się do takich parametrów jakimi są szerokość elewacji frontowej oraz wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej. Sąd koncentruje się na słowach "elewacja frontowa". Skoro inwestor wskazał, że frontem jego działki jest bok działki od ul. [...], to szerokość elewacji frontowej powinna być wyznaczona równolegle do ul. [...]. Zasadą urbanistyczną jest bowiem to, że front budynku jest równoległy do frontu działki. Ze wszelkich rysunków, w tym także przedstawianych przez inwestora, wynika, że w zasadzie elewacja frontowa każdego z budynków będzie równoległa do ul. [...], przy której, według inwestora, nie jest zlokalizowany front działki. Takie postępowanie wypacza w zasadzie rozumienie frontu działki (§ 2 pkt 5 rozporządzenia). Konstatacja Sądu przedstawiona w tym akapicie jest zbieżna z treścią przepisu § 6 ust. 1 rozporządzenia: "Szerokość elewacji frontowej, znajdującej się od strony frontu działki, wyznacza się dla nowej zabudowy na podstawie średniej szerokości elewacji frontowych istniejącej zabudowy na działkach w obszarze analizowanym, z tolerancją do 20%". Prawodawca wprost traktuje o elewacja frontowa ma być zlokalizowana od frontu działki. Nie można przyjmować tak, jak założył to inwestor, a organy bezrefleksyjnie to zaakceptowały.
Przechodząc do tych zarzutów skargi, które nie były zasadne, należy tylko wspomnieć, że ich niezasadność nie ma już wpływu na ostateczny wynik sprawy. Niezasadny był zarzut naruszenia art. 61 ust. 1 u.p.z.p. w związku z § 3 rozporządzenia. Ustalając warunki zabudowy dla przyszłej inwestycji bada się parametry i funkcje wszystkich obiektów budowlanych, jakie zostały objęte obszarem analizowanym. Niedopuszczalne jest badanie parametrów tylko takich obiektów budowlanych, które odpowiadają cesze przyszłej zabudowy. Gdyby tak było, niecelowe byłoby w zasadzie wyznaczanie obszaru analizowanego, ponieważ automatycznie należałoby odrzucić wiele z obiektów, jakie mogą dostarczyć danych do analizy przyszłej zabudowy. W ten sposób ład przestrzenny mógłby nie zostać osiągnięty, a w konsekwencji nie dałoby się zapewnić tzw. dobrego sąsiedztwa, o którym mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.
Niezasadny był zarzut naruszenia § 4 ust. 1 rozporządzenia. Organy trafnie podniosły, że wyznaczenie linii zabudowy w odległości 6 m od pasa drogowego jest podyktowane treścią art. 43 ust. 1 u.d.p. Organ przedstawił uzasadnienie dla skorzystania z tego przepisu, dlatego też można było dopuścić taką linię zabudowy.
Niezasadny był także zarzut naruszenia art. 107 k.p.a. Nie jest prawdą, że SKO nie przedstawiło merytorycznego uzasadnienia swojej decyzji. Organ II instancji przedstawił uzasadnienie swoich rozważań, jednakże było ono niepełne szczególnie, gdy nie przedstawiono uzasadnienia dla odstąpienia od wartości średnich każdego z parametrów. To, że skarżący nie czuje się przekonany, nie oznacza, że nie przedstawiono uzasadnienia faktycznego oraz prawnego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o zasadności niektórych zarzutów skargi. Niezasadność pozostałych zarzutów nie rzutuje na rozstrzygnięcie. SKO, a wcześniej Burmistrz, dopuściło się naruszenia przepisów postępowania w sposób, w jaki miało to istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji (pkt I sentencji wyroku).
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 535). Sąd zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 500 zł, na co złożył się wpis od skargi (pkt II sentencji wyroku).
Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji będzie się kierować wiążącą oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Przede wszystkim Burmistrz zadba o to, aby elewacja frontowa planowanej działki była zawsze ulokowana równolegle do frontu działki. W związku z tym organ I instancji wezwie inwestora do skorygowania swojego wniosku. Ponadto jeżeli Burmistrz zdecyduje się na odstąpienie od wartości średnich każdego ze wskaźników zabudowy, uzasadni to w oparciu o ustalenia poczynione w analizie funkcji i cech zagospodarowania.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI