II SA/Po 633/23

II SA/Po 633/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-02-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz /przewodniczący/
Paweł Daniel
Wiesława Batorowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 15 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2024 roku sprawy ze skargi P. B. na uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 14 maja 2019 r., nr XI/156/VIII/2019 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga P. B. (zwanego dalej "skarżącym") na uchwałę nr XI/156/VIII/2019 Rady Miasta Poznania z dnia 14 maja 2019 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie ul. Unii Lubelskiej w Poznaniu (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2019 r. poz. 5226, zwaną dalej "uchwałą nr XI/156/VIII/2019"). Zaskarżona uchwała została podjęta w poniżej przedstawionych okolicznościach faktycznych i prawnych.
Uchwałą nr LXXII/756/IV/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r., Rada Miasta Poznania (zwana dalej "Radą") przystąpiła do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie ul. Unii Lubelskiej w Poznaniu. W efekcie przygotowania projektu tego planu oraz przeprowadzenia postępowania planistycznego przez Prezydenta Miasta Poznania (zwanego dalej "Prezydentem"), na sesji w dniu 14 maja 2019 r. podjęto uchwałę nr XI/156/VIII/2019. Zgodnie z przepisem § 24 uchwały nr XI/156/VIII/2019, weszła ona w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia jej w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego, a więc w dniu 28 czerwca 2019 r. (uchwała nr XI/156/VIII/2019 została ogłoszona w dniu 28 maja 2019 r.). Uchwała nr XI/156/VIII/2019 była przedmiotem kontroli sądowej. Wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2023 r. o sygn. akt II OSK 1381/20, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok tut. Sądu o sygn. akt IV SA/Po 877/19, stwierdzający nieważność tej uchwały w części, i oddalił skargę na nią.
Pismem z dnia 28 sierpnia 2023 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika – r. pr. M. K. – wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, kwestionując uchwałę nr XI/156/VIII/2019 w części obejmującej jej § 15 pkt 10, a więc w zakresie, w jakim postanowienia faktyczne pozbawiają nieruchomości skarżącego, tj. działki nr ew. [...], [...] i [...] dostępu do drogi publicznej, a tym samym wykluczają możliwość ich zagospodarowania zgodnie z przeznaczeniem określonym w planie, tj. U/P. Skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 6 ust. 2 i art. 15 ust. 2 pkt 1 i 10 w związku z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1945 z późn. zm., zwanej dalej "u.p.z.p."), poprzez ustanowienie w ramach zaskarżonej uchwały faktycznego pozbawienia nieruchomości skarżącego dostępu do drogi publicznej, a tym samym wyklucza się możliwość ich zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym. W oparciu o tak sformułowany zarzut, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały nr XI/156/VIII/2019 w części obejmującej jej § 15 pkt 10 oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że działki skarżącego są objęte dwoma planami. Z jednej strony jest to zaskarżona uchwała, a z drugiej uchwała nr XL/419/V/2008 Rady Miasta Poznania z dnia 8 lipca 2008 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów Poznańskiego Centrum Logistycznego Franowo-Żegrze w Poznaniu (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2008 r. Nr 155, poz. 2699, zwanej dalej "uchwałą nr XL/419/V/2008"). Według pierwszej uchwały, tereny skarżącego są przeznaczone na cele zabudowy obiektami usługowymi, produkcyjnymi lub magazynowymi (U/P). Druga z uchwał przeznacza tereny skarżącego na cele dróg publicznych – ulica klasy GP z wielopoziomowymi węzłami, pasami awaryjnymi stosowanymi na ulicy ekspresowej (3KD-GPS). W przepisie § 15 pkt 10 uchwały nr XI/156/VIII/2019 ustanawia się dostęp dla samochodów do przyległych dróg publicznych z wyjątkiem tych dróg położonych poza obszarem planu. Działki skarżącego teoretycznie nie mają dostępu do drogi publicznej, gdyż w § 3 ust. 1 uchwały nr XL/419/IV/2008 teren 3KD-GPS przeznacza się czasowo pod parkingi z nawierzchnią nietrwałą i dojazd do nich z ul. Kurlandzkiej, Obodrzyckiej i Gołężyckiej z uwzględnieniem przepisów odrębnych.
Skarżący podniósł, że do dnia złożenia skargi, teren 3KD-GPS nie został wykorzystany na cele budowy drogi ekspresowej, co mogłoby zapewnić dojazd do tej części jego nieruchomości, aby tereny zabudowy produkcyjnej, usługowej i magazynowej miały dostęp do drogi publicznej. W § 15 pkt 10 uchwały nr XI/156/VIII/2019 wprost wyłącza się dostęp samochodów z dróg położonych poza planem. Gdyby skarżący wystąpił o udzielenie jemu pozwolenia na budowę, nie otrzymałby go z uwagi na brak możliwości zapewnienia dostępu do drogi publicznej.
Działki skarżącego korzystają co prawda ze służebności drogi koniecznej, ale jest to, zdaniem skarżącego, niewystarczające rozwiązanie w zakresie dostępu do drogi publicznej. Służebność została ustanowiona w północnej części trzech działek miejskich, które prowadzą z kolei do działki przeznaczonej pod drogę publiczną (3KD-D), jednakże inną niż ul. Obodrzycka.
W odpowiedzi na skargę Rada, działająca za pośrednictwem Prezydenta, którego reprezentuje pełnomocnik – r. pr. M. K. – wniosła o jej oddalenie. Rada wyjaśniła, że teren objęty planem miejscowym został przeznaczony w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania Miasta Poznania (uchwała nr LXXII/1137/VI/2014 z dnia 23 września 2014 r., zwana dalej "studium") na tożsame cele, a więc zabudowa usługowa i przemysłowa oraz drogowa. Jest to teren budowy przyszłej tzw. III ramy Poznania, która będzie stanowić obwodnicę zachodnią. Z uwagi na treść art. 9 ust. 4 u.p.z.p. obydwa plany miejscowe musiałby uwzględniać zapisaną w studium inwestycję pod III ramę. Stąd też treść § 15 pkt 10 uchwały nr XI/156/VIII/2019. Poza tym Rada uważa, że teren U/P posiada dostęp do dróg publicznych – ul. Unii Lubelskiej oraz ul. Obodrzyckiej. Nie da się zatem postawić zarzutu wadliwości powołanemu przepisowi.
Działki skarżącego nie mogą korzystać z dostępu przez ul. Obodrzycką, ponieważ w przyszłości będzie ona III ramą Poznania. Nie będzie możliwości korzystania z tej drogi do celów zjazdowych. Skarżący, jak sam wskazał, posiada służebność przejazdu po działkach należących do Miasta Poznania – działka ew. nr [...], [...] oraz [...]. Dzięki tej służebności działki skarżącego mają dostęp do ul. Obodrzyckiej, jednakże w tej części ul. Obodrzycka jest przeznaczona już na inne cele niż przyszła droga ekspresowa. To zaś, zdaniem Rady, pozwala skarżącemu zainwestować na swoich działkach.
Na rozprawę w dniu 15 lutego 2024 r. stawili się: pełnomocnik substytucyjny występujący w imieniu skarżącego – r. pr. S. S. oraz pełnomocnik Prezydenta. Podczas rozprawy sądowej pełnomocnik skarżącego podtrzymała stanowisko zajęte w skardze, a także przedłożyła do akt sprawy decyzję Prezydenta z dnia 8 czerwca 2021 r. o odmowie udzielenia pozwolenia na budowę. Przedłożono także wydruk z systemu informacji przestrzennej na dowód tego, że działki, na której jest ustanowiona służebność drogi koniecznej, nie jest urządzona. Dołączono także zdjęcia z września 2023 r., które to tylko potwierdzają. Z kolei z przedłożonej wiadomości mailowej z dnia 9 lutego 2024 r. wynika, że Miasto Poznań nie jest zainteresowane urządzaniem drogi 3KD-D w najbliższej przyszłości. Jak wyjaśniła pełnomocnik skarżącego, powodem odmowy udzielenia pozwolenia na budowę miał być brak dostępu działek do drogi publicznej. Służebność drogi koniecznej, w ocenie Prezydenta, była niewystarczająca dla zagospodarowania działek skarżącego. Urządzenie działki 3KD-D musiałoby wiązać się z koniecznością usunięcia infrastruktury technicznej należącej do podmiotu N. S.A.
Na pytanie Sądu, czy decyzja Prezydenta została zaskarżona, pełnomocnik skarżącego powiedziała, że tak. Wojewoda Wielkopolski wydał prawomocną decyzję, w której utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.
Pełnomocnik Prezydenta wniósł jak w odpowiedzi na skargę. Przedłożył do akt sprawy wydruk z mapy informacyjnej oraz odpis uchwały nr XL/419/IV/2008, z której wynika, że dla działek skarżącego nie przewidziano w ogóle zjazdów, gdyż w przyszłości będzie to droga o dużej przepustowości. Pełnomocnik Rady potwierdza, że działka o symbolu 3KD-D nie została urządzona. Być może zwrócenie się do Miasta Poznania byłoby rozwiązaniem tego problemu. Dotąd nie było rezultatów.
Wyrok zapadł po zamknięciu rozprawy w dniu 15 lutego 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Rzeczona kontrola sądowa obejmuje między innymi zgodność z prawem aktów prawa miejscowego ustanowionych przez jednostki samorządu terytorialnego, co wynika z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 506, zwanej dalej "u.s.g."), każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., w zakresie kontroli działalności administracji publicznej (tu: jednostki samorządu terytorialnego), Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Innymi słowy, Sąd jest zobowiązany do tego, aby sprawując kontrolę nad zaskarżoną uchwałą, wziąć pod uwagę również i te kwestie, które nie zostały wyartykułowane w skardze, ale mają wpływ na ocenę zgodności uchwały z prawem.
Przedmiotem skargi jest ocena zgodności z prawem uchwały nr XI/156/VIII/2019, w której ustanowiono miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego pod tereny usługowe, przemysłowe, produkcyjne, magazynowe, ale także mieszkaniowe w obrębie ul. Unii Lubelskiej w Poznaniu. W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona uchwała odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji.
Zanim Sąd przejdzie do omawiania istoty problematyki zaskarżonej uchwały oraz zarzutów skargi, należy w pierwszej kolejności zaznaczyć, że zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego, który – jak już wskazano powyżej – wpisuje się w kognicję sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Wniosek ten jest wywodzony przede wszystkim z tego, że uchwała nr XI/156/VIII/2019, która w swojej istocie ustanawia miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, decyduje o przyszłym przeznaczeniu terenów objętych tym planem. Lokalny prawodawca władczo decyduje zatem czy, co i gdzie będzie mogło zostać zrealizowane w przyszłości na terenie objętym tym planem (M. Mączyński, Zasady ogólne planowania i zagospodarowania przestrzennego jako wyznacznik racjonalnej polityki przestrzennej [w:] Planowanie przestrzenne w miastach na prawach powiatu. Diagnoza problemu, pod. red. T. Mądrego i E. Topolnickiej, Poznań 2017, s. 139). Plan ten zawiera normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym, ponieważ odnosi się do każdorazowego inwestora, który będzie chciał w jakikolwiek sposób zagospodarować w przyszłości jakikolwiek teren objęty tym planem. Oznacza to, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego reguluje sytuację prawną na przyszłość nieograniczonej grupy adresatów oznaczoną według cechy relewantnej, jaką jest bycie inwestorem podejmującym zamierzenie inwestycyjno-budowlane, w nieograniczonym czasowo zbiorze stanów faktycznych pojawiających się w przyszłości. Potwierdzeniem dotychczasowego wywodu jest brzmienie art. 14 ust. 8 u.p.z.p., zgodnie z którym: "Plan miejscowy jest aktem prawa miejscowego". Wartym przypomnienia jedynie jest fakt, że akt prawa miejscowego stanowi element źródeł prawa powszechnie obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej, co wynika z art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.
Drugą kwestią, jaka również musi zostać wyartykułowana jest to, że mając na względzie powołany już art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd jest zobowiązany do dokonania kontroli całokształtu sprawy. Obowiązek ten jest dodatkowo wzmocniony brzmieniem art. 28 ust. 1 u.p.z.p., który musi zostać uwzględniony przez Sąd z urzędu. Powołany przepis stanowi: "Istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części". Zacytowany przepis wymaga zatem, aby dla prawidłowej oceny zgodności z prawem zaskarżonego planu miejscowego dokonano weryfikacji zasad i trybu jego sporządzania, a także właściwości rady gminy. Po przeanalizowaniu akt planistycznych nadesłanych ze skargą oraz odpowiedzią na skargę, Sąd stwierdza, że cała procedura uchwalenia planu miejscowego została prawidłowo przeprowadzona. Podobnie uznał tut. Sąd w poprzedniej sprawie, kiedy zapadł wyrok o sygn. akt IV SA/Po 877/19. Pomimo uchylenia tego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny, procedura uchwalenia uchwały nr XI/156/VIII/2019 nigdy nie została zakwestionowana przez żaden z sądów administracyjnych. Tym samym, nie sposób stwierdzić, że w sprawie zachodzi nieważność uchwały nr XI/156/VIII/2019 z uwagi na naruszenie trybu sporządzania planu miejscowego (art. 28 ust. 1 u.p.z.p.).
Przechodząc do właściwych rozważań w niniejszej sprawie, należy jeszcze tylko przypomnieć, że sytuacja skarżącego jest niecodzienna. Jego działki obejmują dwa niezależne od siebie plany miejscowe. Jeden – przeznacza teren działek tymczasowo pod parking, a docelowo pod budowę tzw. III ramy Poznania (uchwała nr XL/419/IV/2008), a drugi – pod zabudowę usługową, przemysłową i magazynową (uchwała nr XI/156/VIII/2019). Należy zaznaczyć już teraz, że Sądowi w składzie orzekającym nie wolno czynić jakichkolwiek rozważań w stosunku do uchwały nr XL/419/IV/2008, gdyż ta uchwała nie jest przedmiotem skargi. Skarżący jasno bowiem wskazał, co czyni istotą sprawy sądowoadministracyjnej wyznaczając przy tym zakres sprawy, o której mowa w art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd musi trzymać się tych ram i nie może poza nie wykroczyć. Nie sposób jednak nie odnosić się do regulacji uchwały nr XL/419/IV/2008 bowiem wespół z rozważaniami nad studium, da to pełny obraz uzasadniający zgodność uchwały nr XI/156/VIII/2019 z prawem. Sądowi przyjdzie jedynie skomentować przepisy uchwały nr XL/419/IV/2008.
Istotą skargi jest zarzut niezgodności z prawem przepisu § 15 pkt 10 uchwały nr XI/156/VIII/2019. Skarżący konstatuje w swojej skardze, że jego działki są pozbawione dostępu do drogi publicznej poprzez ustanowienie spornego § 15 pkt 10 uchwały nr XI/156/VIII/2019. Sąd nie podziela tego zarzutu. Sąd zauważa już teraz, że powołanego przepisu nie można analizować w oderwaniu od całości przepisu. Dlatego też zasadnym jest zacytowanie całego przepisu § 15 uchwały nr XI/156/VIII/2019: "W zakresie parametrów i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem U/P ustala się:
1) lokalizację budynków usługowych, produkcyjnych, baz, składów lub magazynów;
2) zakaz lokalizacji:
a) zabudowy związanej ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, domów opieki społecznej oraz szpitali,
b) zabudowy zamieszkania zbiorowego, z wyjątkiem hoteli;
3) dopuszczenie lokalizacji:
a) garaży podziemnych lub nadziemnych: jednokondygnacyjnych lub wielokondygnacyjnych,
b) parkingów lub placów manewrowych,
c) stacji transformatorowych, z uwzględnieniem § 10 pkt 5;
4) powierzchnię zabudowy nie większą niż 50% powierzchni działki budowlanej;
5) udział powierzchni biologicznie czynnej nie mniejszy niż 10% powierzchni działki budowlanej;
6) wysokość budynków nie większą niż 25 m;
7) dachy płaskie;
8) powierzchnię nowo wydzielonych działek budowlanych nie mniejszą niż 5000 m2, z wyłączeniem działek pod lokalizację sieci infrastruktury technicznej;
9) zapewnienie stanowisk postojowych zgodnie z § 9 pkt 7-9;
10) dostęp dla samochodów do przyległych dróg publicznych, z wyjątkiem dróg położonych poza obszarem planu".
Zacytowany powyżej przepis prawa lokalnego doprecyzowuje sposób przeznaczenia terenów U/P. Dopuszcza się zabudowę budynkami usługowymi, produkcyjnymi i magazynowymi. Ten przepis dotyczy całości terenu U/P, a więc i działek budowlanych, które "składają się" na tenże teren. Bardzo istotne jest bowiem rozróżnienie tych dwóch pojęć, a więc "teren" i "działka", gdyż nie są to pojęcia tożsame. Jak stanowi o tym art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p., w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej. Jest to element obligatoryjny. Ciężko jest jednak oczekiwać, że prawodawca lokalny zapewni każdej działce taki dostęp do drogi, z jakim będzie się wiązało posiadanie zjazdu na działkę. Prawodawca lokalny ma obowiązek jedynie zapewnić taką komunikację, aby było możliwe przemieszczanie się po poszczególnych terenach objętych planem, ale także aby i całość miasta/gminy była skomunikowana ze sobą. Takie powiązania komunikacyjne mają na celu zapewnienie możliwości zagospodarowania terenów, które przeznacza się w planie miejscowym (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia: 16 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 332/22, 30 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wr 773/19, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych [zwanej dalej "CBOSA"] na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie jest więc tak, że każda działka objęta planem miejscowym musi mieć dostęp do drogi w taki sposób, aby istniał zjazd na działkę.
Działki skarżącego są objęte uchwałą nr XL/419/IV/2008 od strony południowo-wschodniej. Zgodnie z tym planem miejscowym, przeznacza się działki, a właściwie części działek skarżącego na realizację tzw. III ramy Poznania. Jest to teren pod drogę publiczną – ulicę klasy GP z wielopoziomowymi węzłami, pasami awaryjnymi stosowanymi dla ulicy ekspresowej – 3KD-GPS (§ 3 ust. 1 pkt 8 uchwały nr XL/419/IV/2008). Zgodnie z § 3 ust. 9 uchwały nr XL/419/IV/2008, w zakresie sposobów i terminów tymczasowego zagospodarowania terenów w granicach planu dopuszcza się, do czasu realizacji ustalonej planem drogi publicznej, tymczasowe przeznaczenie terenów oznaczonych symbolami 1KD-GPS, 2KD-GPS, i 3KD-GPS i 4KD-GPS na parkingi z nawierzchnią nietrwałą i zapewnienie dojazdu do nich z ulicy Kurlandzkiej, Obodrzyckiej i Gołężyckiej, z uwzględnieniem przepisów odrębnych. Prawodawca lokalny dopuścił zatem tymczasowe użytkowanie terenu 3KD-GPS. Dopuścił tam realizację parkingu i dojazdu do niego, ale bez utwardzenia nawierzchni. Zgodnie ze studium, realizacja III ramy Poznania jest jednym z priorytetów komunikacyjnych Miasta Poznania, co stanowi element ramowego systemu komunikacyjnego (s. 9 studium – kierunki). Celem Miasta Poznania jest także rozwój i aktywizacja gospodarcza terenów położonych wzdłuż III ramy, co uzasadnia z jednej strony ustanowienie terenu 3KD-GPS (uchwała nr XL/419/IV/2008) oraz terenu U/P (uchwała nr XI/156/VIII/2019) [s. 11 studium – kierunki]. Trzecia rama komunikacyjna Poznania ma zostać wyniesiona do rangi drogi krajowej (s. 80 studium – kierunki), a więc przyjęte w obu planach rozwiązania nie budzą wątpliwości. Co istotne, już w samym studium przyjęto, że dopuszcza się czasowe zagospodarowanie działek pod III ramę tymczasowymi parkingami (s. 83 studium – kierunki), jednakże istnieje uzasadnienie dla takiego rozwiązania, aby na terenie 3KD-GPS uniemożliwić w przyszłości lokalizację zjazdów z drogi, która będzie III ramą Poznania. Takie też rozwiązania przyjęto w uchwale nr XL/419/IV/2008. W § 9 ust. 3 pkt 3 uchwały nr XL/419/IV/2008 dla terenu 3KD-GPS nie przewiduje się zjazdów.
Gdyby Sąd przystał na oczekiwania skarżącego i stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały, doszłoby do nieuprawnionej ingerencji w uchwałę nr XL/419/IV/2008, gdyż należałoby wykonać ewentualny zjazd za zgodą zarządcy drogi, a przecież uchwała nr XL/419/IV/2008 nie dopuszcza możliwości dokonania takich zjazdów. Jest to jeszcze jeden argument dla wykazania niezasadności zarzutów skargi.
Powracając do regulacji uchwały nr XI/156/VIII/2019, należy stwierdzić, że brak zapewnienia działkom skarżącego bezpośredniego dostępu do drogi publicznej, co podnosi skarżący, nie jest prawdą. Nie jest tak, że działki skarżącego nie mają dostępu do drogi publicznej. Owszem mają. Kwestionowany przepis § 15 pkt 10 uchwały nr XI/156/VIII/2019 wyłącza jedynie obsługę komunikacyjną dla pojazdów samochodowych. Nie jest to regulacja, która wyłącza dostęp do drogi publicznej, a jedynie stanowi przeszkodę komunikacyjną. Nie da się zatem zgodzić ze skarżącym, że nie ma dostępu do drogi publicznej. Do czasu rozpoczęcia realizacji III ramy Poznania, skarżący może zagospodarować część swoich działek na parking z dojazdem do niego. Już to podkreśla, że dostęp do drogi publicznej został zapewniony. Kiedy Miasto Poznań przystąpi do realizacji docelowej inwestycji, a więc wspomnianej ramy komunikacyjnej, na działki skarżącego nie będzie zjazdu, ale to nadal nie oznacza, że dostęp do drogi publicznej nie został zapewniony. Sąd w składzie orzekającym wspomniał już, że rolą Rady nie było zapewnienie komunikacji z każdą działką, ale z terenem (art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p.). Poza tym, przez dostęp do drogi publicznej, w myśl art. 2 pkt 14 u.p.z.p. rozumie się bezpośredni dostęp do tej drogi albo dostęp do niej przez drogę wewnętrzną lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowej. Realizacja III ramy Poznania nie sprawi, że działki skarżącego utracą dostęp do drogi publicznej. Ten dostęp będzie z utrudnieniami komunikacyjnymi (§ 15 pkt 10 uchwały nr XI/156/VIII/2019), ale będzie. Rada wywiązała się ze swojej powinności.
Należy podkreślić, że uchwała nr XI/156/VIII/2019 nie wprowadza takich rozwiązań komunikacyjnych (art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p.), które musiałyby korzystać z instytucji prawa cywilnego, dla zapewnienia możliwości obsługi komunikacyjnej działek. Prawodawca lokalny nie zawarł takich regulacji, które warunkowałyby możliwość zagospodarowania działek. Takie rozwiązania byłby niezgodne z prawem (zob. np. A. Plucińska-Filipowicz, A. Kosicki, Komentarz do art. 15 [w:] Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz aktualizowany, pod red. A. Plucińskiej-Filipowicz, LEX/el. 2021, wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 października 2005 r., IV SA/Wa 1329/05, wyrok NSA z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1335/11, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 13 września 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 146/23, dostępne w CBOSA). Działki skarżącego mają zapewniony dostęp do drogi publicznej – ul. Obodrzycka. Nie można co prawda z niej wykonywać obsługi komunikacyjnej samochodów, ale każdy inny rodzaj komunikacji już tak. Rada uregulowała wyłącznie kwestię obsługi samochodów. Nie uregulowała innych form transportu, dlatego niezasadna jest argumentacja o całkowitym braku dostępu do drogi publicznej.
Poza dotychczasowymi rozważaniami, nie może uchodzić z pola widzenia Sądu fakt, iż skarżący posiada tytuł prawny do działek miejskich w zakresie obsługi komunikacyjnej z wyłączeniem ulicy Obodrzyckiej w Poznaniu. Skarżący podniósł w skardze jak i podczas rozprawy sądowej, że posiada służebność drogi koniecznej na działkach należących do Miasta Poznania – [...], [...] oraz [...]. Służebność ta jest ustanowiona na czas nieokreślony (k. [...] akt sądowych, s. [...] aktu notarialnego). Oznacza to, że działki skarżącego są skomunikowane z inną drogą publiczną, a w zasadzie z terenem pod przyszłą drogę publiczną 3KD-D. Zarówno w skardze, jak i podczas rozprawy sądowej, skarżący podniósł, że tak ustanowiona służebność drogi koniecznej nie jest wystarczająca dla zapewnienia obsługi komunikacyjnej jego działek. Wynika to chociażby z faktu, że droga na terenie 3KD-D nie jest urządzona. Potwierdzają to dokumenty złożone do protokołu podczas rozprawy sadowej, a także system informacji przestrzennej (https://sipmapy.geopoz.poznan.pl/sipportal/). W ocenie Sądu w składzie orzekającym, fakt nie urządzenia terenu pod drogę, do której dostęp mają działki skarżącego dzięki stosownej służebności, nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności przepisu § 15 pkt 10 uchwały nr XI/156/VIII/2019. Skarżącego i Miasto Poznań łączy stosunek cywilnoprawny o charakterze prawnorzeczowym. W aktach sprawy znajduje się kopia aktu notarialnego – umowy ustanowienia służebności drogi koniecznej. Z treści umowy wynika, że służebność została ustanowiona odpłatnie na czas nieoznaczony (§ 4 umowy, s. [...] – k. [...] akt sądowych). Ponadto strony zgodnie postanowiły, co następuje: "Stawający oświadczyli, że wykonywanie oraz utrzymywanie urządzeń służących wykonywaniu służebności obciąża każdoczesnego właściciela nieruchomości władnącej" (§ 7 umowy, s. [...] – k. [...] akt sądowych). Mówiąc o urządzeniach służących wykonaniu służebności, należy przez to rozumieć również jezdnię/utwardzenie drogi (zob. wyrok SN z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II CSK 30/10, "Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Cywilna. Zeszyty Dodatkowe" 2011, nr 8). Należy przywołać w tym miejscu przepis art. 289 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1610 z późn. zm., zwanej dalej "k.c."). Powołany przepis stanowi: "W braku odmiennej umowy obowiązek utrzymywania urządzeń potrzebnych do wykonywania służebności gruntowej obciąża właściciela nieruchomości władnącej [§ 1 – uw. Sądu]. Jeżeli obowiązek utrzymania takich urządzeń został włożony na właściciela nieruchomości obciążone, właściciel odpowiedzialny jest także osobiście za wykonywanie tego obowiązku. Odpowiedzialność osobista współwłaściciela jest solidarna [§ 2 – uw. Sądu]". Zacytowany przepis umowny jest zbieżny z art. 289 § 1 k.c. Oznacza to, że skarżący jest uprawniony do tego, aby urządzić na własny koszt drogę tak, aby uczynić służebności zadość w rozumieniu faktycznym. Trzeba jednocześnie przywołać przepis art. 251 k.c., który stanowi, że do ochrony praw rzeczowych ograniczonych stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności. Należy zatem podkreślić, że w razie oporów ze strony Miasta Poznania w zakresie dopuszczenia do wykonania urządzeń służących drodze koniecznej, skarżący będzie mógł skorzystać ze wszelkich powództw o roszczenia, jakie służą do ochrony własności – tu: służebności, a więc np. powództwo posesoryjne (art. 344 § 1 k.c.) lub negatoryjne (art. 222 § 1 k.c.). Dlatego też argumentacja skarżącego przedstawiona podczas rozprawy sądowej nie mogła odnieść żadnego skutku. To, że organ administracji architektoniczno-budowlanej prawomocnie odmówił udzielenia pozwolenia na budowę z uwagi na nie urządzenie drogi, nie stanowi to żadnej przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały.
Podsumowując, nie jest tak, że działki skarżącego nie mają dostępu do drogi publicznej. Ten dostęp jest, ponieważ istnieje styczność bezpośrednia z ul. Obodrzycką. Co więcej, tymczasowo skarżący może zrealizować parking wraz z dojazdem na części swoich działek. Kiedy powstanie III rama komunikacyjna Poznania, nie będzie już tej możliwości, aby obsługa komunikacyjna dla pojazdów samochodowych odbywała się z ul. Obodrzyckiej, ale za to będzie można realizować taką obsługę dzięki ustanowionej służebności drogi koniecznej do terenu drogi publicznej 3KD-D, który z kolei ma dostęp do ul. Obodrzyckiej, ale na odcinku, na którym nie będzie już III ramy Poznania. Gdyby Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały, jednocześnie dałby pole do naruszenia uchwały nr XL/419/IV/2008, która w ogóle nie przewiduje lokalizacji zjazdów na pozostałe części działek skarżącego. Skarżący, na podstawie umowy ustanowienia służebności drogi koniecznej, jest uprawniony do tego, aby samodzielnie zorganizować przejazd i przejście przez działki miejskie i zapewnić obsługę komunikacyjną swoich działek. To prawo pozwala na konstatację, że dostęp do drogi publicznej, w tym także dla pojazdów samochodowych, może być nieograniczony. Z tego wszystkiego nie da się wyprowadzić zarzutu o nieważności zaskarżonej uchwały.
Odnosząc się bezpośrednio do zarzutu skargi, należało stwierdzić jego niezasadność. Nie doszło do naruszenia przepisów art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 6 ust. 2 i art. 15 ust. 2 pkt 1 i 10 w związku z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. Przepisy u.p.z.p. nie znają takiego czegoś jak faktyczny brak dostępu do drogi publicznej. Dostęp do drogi publicznej jest albo go nie ma. W świetle definicji ustawowej z art. 2 pkt 14 u.p.z.p., dostęp jest albo bezpośredni albo pośredni z udziałem drogi wewnętrznej tudzież odpowiedniej służebności. Działki skarżącego mają dostęp bezpośredni do ul. Obodrzyckiej, po części po której przebiegnie kiedyś III rama Poznania, oraz pośredni, dzięki służebności drogi koniecznej poprzez działki miejskie do terenu drogi publicznej, mającego połączenie z ul. Obodrzycką. Tyle, że w tej części ul. Obodrzyckiej nie będzie infrastruktury drogowej pod III ramę Poznania. Działki skarżącego mają dostęp do drogi publicznej, co nie budzi wątpliwości Sądu. Dostęp ten w żaden sposób nie wyklucza możliwości zagospodarowania działek skarżącego w sposób określony w § 15 uchwały nr XI/156/VIII/2019.
Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutu skargi i jej samej. Kierując się wspomnianym już art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. oraz art. 101 ust. 1 u.s.g., nie znaleziono żadnych przesłanek skutkujących stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały. Nie zidentyfikowano naruszenia zasad, trybu oraz właściwości w sporządzaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.