II SA/Po 63/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2023-04-05
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
środowiskodecyzja o środowiskowych uwarunkowaniachraport oddziaływania na środowiskowariantowaniehodowla zwierzątbudownictwo inwentarskieprawo administracyjnesądy administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że raport środowiskowy prawidłowo określił warianty przedsięwzięcia.

Sprawa dotyczyła uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy odmowę ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla budowy budynku inwentarskiego. Kluczowym zarzutem było uznanie przez organ odwoławczy, że przedstawiony przez inwestora raport środowiskowy zawierał pozorne warianty przedsięwzięcia. Sąd administracyjny uznał jednak, że raport prawidłowo opisał wariant proponowany, alternatywny (ściółkowy) oraz najkorzystniejszy dla środowiska (bezściółkowy), spełniając wymogi ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymywała w mocy decyzję o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla budowy budynku inwentarskiego dla tuczników. Spór koncentrował się na ocenie raportu o oddziaływaniu na środowisko, a konkretnie na tym, czy przedstawione w nim warianty przedsięwzięcia były prawidłowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że wariant alternatywny (system ściółkowy) był pozorny i nie stanowił racjonalnej alternatywy dla wariantu proponowanego (system bezściółkowy), co skutkowało wadliwością raportu. Sąd administracyjny nie zgodził się z tą oceną. Wskazał, że ustawa wymaga przedstawienia wariantu proponowanego, racjonalnego wariantu alternatywnego oraz racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Sąd uznał, że inwestor prawidłowo przedstawił wariant proponowany (bezściółkowy, który okazał się najkorzystniejszy dla środowiska) oraz wariant alternatywny (ściółkowy), który różni się technologicznie i wpływa inaczej na środowisko. Podkreślono, że różnica między systemem ściółkowym a bezściółkowym jest znacząca pod względem oddziaływania na powietrze, dobrostan zwierząt, a także inne elementy środowiska. Sąd stwierdził również, że organy współdziałające (RIOŚ, PSSE) wydały opinie i uzgodnienia spełniające wymogi formalne. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że raport środowiskowy był prawidłowy w zakresie wariantowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wariant alternatywny polegający na zastosowaniu systemu ściółkowego jest racjonalny i nie pozorny, ponieważ różni się technologicznie od wariantu proponowanego (bezściółkowego) i wpływa inaczej na środowisko.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że różnica między systemem ściółkowym a bezściółkowym jest wystarczająca, aby uznać wariant ściółkowy za racjonalną alternatywę, spełniającą wymogi art. 66 ust. 5 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

u.u.i.ś. art. 66 § ust. 5

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Raport o oddziaływaniu na środowisko powinien zawierać opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym: a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, b) racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska - wraz z uzasadnieniem ich wyboru.

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji, jeśli narusza prawo materialne lub procesowe.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Pomocnicze

u.u.i.ś. art. 3 § ust. 1 pkt 8

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Definicja oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko.

u.u.i.ś. art. 80 § ust. 1

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę wyniki uzgodnień, opinii, ustalenia z raportu, wyniki udziału społeczeństwa oraz wyniki postępowania transgranicznego.

u.u.i.ś. art. 81 § ust. 1

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Możliwość odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w przypadku braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany, jeżeli z oceny wynika zasadność realizacji w innym wariancie.

p.p.s.a. art. 134 § ust. 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany zarzutami skargi.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 3

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Możliwość przeprowadzenia posiedzenia niejawnego w sprawach, gdy rozprawa mogłaby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia.

K.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

K.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do oceny dowodów.

K.p.a. art. 7a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek precyzyjnego określenia wymogów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Raport środowiskowy prawidłowo określił warianty przedsięwzięcia, w tym racjonalny wariant alternatywny (system ściółkowy). Organy współdziałające wydały opinie i uzgodnienia spełniające wymogi formalne.

Odrzucone argumenty

Raport środowiskowy zawierał braki w zakresie wariantowania przedsięwzięcia, a przedstawione warianty były pozorne.

Godne uwagi sformułowania

Wariantowanie w sprawie obejmuje sposób usuwania obornika z obiektu, wobec czego inwestor przedstawił możliwości technologiczne, jakie można podjąć w obiekcie, tj. zastosowanie systemu płytkiej ściółki lub głębokiej ściółki oraz system bezściółkowy. Różnica między tymi wariantami niewątpliwie przy tym polega na oddziaływaniu na powietrze i dobrostan zwierząt, a także na klimat, powierzchnię ziemi i rośliny, zwierzęta, grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest decyzją uznaniową.

Skład orzekający

Danuta Rzyminiak-Owczarczak

przewodniczący

Paweł Daniel

sprawozdawca

Wiesława Batorowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów dotyczących wariantowania w raportach o oddziaływaniu na środowisko, zwłaszcza w kontekście hodowli zwierząt."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki oceny wariantów dla przedsięwzięć hodowlanych; ogólne zasady oceny raportów mogą być szersze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe przedstawienie wariantów w raporcie środowiskowym i jak sądy interpretują te wymogi, co jest kluczowe dla inwestorów i organów administracji.

Czy system ściółkowy to 'pozorna' alternatywa? Sąd wyjaśnia wymogi raportu środowiskowego.

Dane finansowe

WPS: 997 PLN

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 63/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-04-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /przewodniczący/
Paweł Daniel /sprawozdawca/
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1029
art. 66 ust. 5
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 grudnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 997,- (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również jako: "Kolegium" albo "organ II instancji") decyzją z dnia 01 grudnia 2022 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 26 listopada 2021 r. znak: [...], mocą której organ ten odmówił wnioskodawcy D. D. (dalej jako: "inwestor" albo "skarżący") ustalenia środowiskowych uwarunkowań na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku inwentarskiego wraz z infrastrukturą towarzyszą dla obsady zwierząt [...] sztuk tucznika (279,44 DJP) na działce o nr ewid. [...] obręb K. , gmina M..
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazało, że podstawą wydania decyzji o odmowie ustalania środowiskowych uwarunkowaniach na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia było ustalenie, że przedstawiony w raporcie oddziaływania na środowiska przez inwestora wariant alternatywny nie różni się zasadniczo od wariantu proponowanego przez inwestora. Różnica między wariantami polegałaby tylko na sposobie odchowu świń: w systemie ściółkowym lub bezściółkowym Według organu I instancji, wnioskodawca nie przedstawił racjonalnej alternatywny dla przedsięwzięcia, który byłby nie tylko możliwy do realizacji, ale też nie jest znacząco mniej korzystny dla środowiska, np. poprzez budowę inwestycji w innej lokalizacji albo zmniejszenie obsady chodu świń. Inwestor przekładając świadomie raport z wariantem alternatywnym, który jest bardziej niekorzystny dla środowiska, nie pozostawił organowi możliwości wyboru wariantu realizacji przedsięwzięcia.
Odwołanie od decyzji z dnia 26 listopada 2021 r. wniósł inwestor.
Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołało treść przepisów ustawy z dnia 03 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz. U. z 2022, poz. 1029, dalej również jako: "u.u.i.ś." lub "ustawa"), wyjaśniając, że planowana inwestycja jest inwestycją, dla której niezbędne jest dokonanie oceny oddziaływania na środowisko.
Odnosząc się do elementów, jakie muszą być ujęte w raporcie oddziaływania na środowisko, Kolegium podniosło, że w świetle art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. nie jest wystarczające przedstawienie w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jedynie wariantu wnioskodawcy oraz wariantu polegającego na tym, że przedsięwzięcie nie będzie podejmowane. Wariant polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia nie może być uznany za racjonalny wariant alternatywny wobec wariantu wnioskodawcy. Warianty przedsięwzięcia powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze. Ustawodawca w żaden sposób nie definiuje racjonalnego wariantu alternatywnego. Pewne jest jednak, że opis analizowanych wariantów powinien być na tyle rzetelny i dokładny, by organ rozpatrujący sprawę mógł zbadać, czy przedsięwzięcie powinno być realizowane w wariancie proponowanym przez inwestora, czy też w wariancie alternatywnym. Przygotowanie opisu racjonalnego wariantu alternatywnego wymaga każdorazowo przeprowadzenia indywidualnej oceny danego przedsięwzięcia pod kątem jego oddziaływania na środowisko w sytuacji, gdyby ten wariant miał być zrealizowany. Zdaniem organu odwoławczego "alternatywność" inwestycji wymaga, co do zasady, zaproponowania wariantu różnego pod względem kryteriów przestrzennych (jak np. lokalizacja, skala i rozmiar inwestycji) lub technologicznych (jak np. rodzaj użytych materiałów, moc i produktywność zainstalowanych urządzeń). Nie jest też wykluczone odwoływanie się do innych różnic, wynikających np. z kryteriów ekonomicznych i społecznych. Bezsprzecznie wariant racjonalny nie może mieć charakteru pozornego, tj. nie może się sprowadzać do zaproponowania realizacji przedsięwzięcia w tej samej lokalizacji przy niewielkich różnicach technologicznych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w przedłożonym przez inwestora raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (strony od [...] do [...] raportu) wskazano na opisy analizowanych wariantów. Inwestor wskazał na następujące warianty: niepodejmowanie się realizacji przedsięwzięcia; realizacja wariantu alternatywnego - budynek inwentarski wraz infrastrukturą techniczną do hodowli trzody chlewnej - sposób odchowu świń ściółkowy; realizacja wariantu proponowanego do realizacji- budynek inwentarski wraz infrastrukturą techniczną do hodowli trzody chlewnej - sposób odchowu świń bezściółkowy
Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Kolegium wyjaśniło, że w przypadku chowu świń metoda ściółkową i rusztowa oznaczają dwa różne warianty przedsięwzięcia, a chów jedną metodą może stanowić wariant alternatywny wobec chowu przy zastosowaniu drugiej technologii. W ocenie Kolegium przedstawiony wariant alternatywny (sposób odchowu świń ściółkowy) jest jednak wariantem pozornym i nie stanowi on racjonalnego wariantu alternatywnego. Przy przedsięwzięciu polegającym na hodowli zwierząt, można zaproponować wariant, który stanowi modyfikację tego samego rodzaju przedsięwzięcia także w zakresie powodującym mniejsze oddziaływania na środowisko na przykład z zastosowaniem różnej generacji urządzeń, zmniejszeniem obsady hodowli, usytuowaniem inwestycji, zastosowaniem innej technologii. W ocenie Kolegium wariant ściółkowy polegający na zastosowaniu technologii powodującej wytwarzanie większej ilości azotu i emisji amoniaku niż wariant bezściółkowy, nie może być uznany za racjonalny wariant alternatywny.
Wariantowanie, zdaniem Kolegium, miało charakter pozorny, a wnioskodawca nie przedstawił racjonalnej alternatywy dla planowanego przedsięwzięcia. Racjonalną alternatywą byłoby przedstawienie innego wariantu realizacji przedsięwzięcia, który nie tylko jest możliwy do realizacji, ale też nie jest znacząco mniej korzystny dla środowiska. Przedstawiając bowiem taką, bardziej niekorzystnie oddziaływującą na środowisko alternatywę dla przedsięwzięcia, inwestor w istocie nie daje organowi możliwości wyboru.
Kolegium uznało, że wnioskodawca, przedkładając świadomie raport z wariantem alternatywnym, który jest bardziej niekorzystny dla środowiska, i wariantem polegającym na niepodejmowaniu przedsięwzięcia, nie pozostawił organowi możliwości wyboru wariantu realizacji przedsięwzięcia.
Oznacza to, że raport środowiskowy zawierał braki w zakresie wariantowania przedsięwzięcia. Wariant polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia nie może być uznany za racjonalny wariant alternatywny wobec wariantu wnioskodawcy.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł D. D. reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, zaskarżając ją w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: art. 66 ust. 1 pkt. 5 ustawy poprzez bezpodstawne uznanie, że przedstawiony przez inwestora racjonalny wariant alternatywny, jest wariantem pozornym, podczas gdy przyjęty w racjonalnym wariancie alternatywnym system ściółkowy, jest systemem całkowicie odmiennym technologicznie od systemu bezściółkowego; art. 8 oraz 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej jako: "K.p.a.") poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżane decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, w szczególności brak niebudzącego wątpliwości wyjaśnienia, dlaczego organ uznał, że przedstawiony przez Inwestora racjonalny wariant alternatywny jest wariantem pozornym; art. 80 K.p.a. poprzez dowolną ocenę i przyjęcie przez organ bezpodstawnego stanowiska, że raport środowiskowy zawierał braki w zakresie wariantowania przedsięwzięcia; art. 7a § 1 K.p.a. poprzez brak precyzyjnego określenia, czym powinien charakteryzować się racjonalny wariant alternatywny od wariantu inwestorskiego winno skutkować uznaniem, że Inwestor przedstawił prawidłowy wariant alternatywny.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". W przedmiotowej sprawie zarządzeniem z dnia 09 marca 2023 r. Przewodnicząca Wydziału II tut. Sądu skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 329 ze zm., dalej również jako: "p.p.s.a."), w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami podniesionymi w skardze, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowa budynku inwentarskiego wraz z infrastrukturą towarzyszą dla obsady zwierząt [...] sztuk tucznika (279,44 DJP) na działce o nr ewid. [...] obręb K., gmina M..
Jak wskazuje analiza zaskarżonej decyzji oraz wniesionej skargi istota zawisłego sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy przedstawiony przez inwestora raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko był prawidłowy, w zakresie, w jakim określał warianty realizacji przedsięwzięcia. W ocenie organu przedstawiony przez inwestora wariant był pozorny, co przesądza o wadliwości przedłożonego raportu. Ze stanowiskiem powyższym nie zgadza się skarżący. Nie są natomiast kwestionowane przez strony okoliczności związane z koniecznością uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanej inwestycji, jak również z przebiegiem samego postępowania. Również Sąd dokonując kontroli prowadzonego postępowania nie znalazł podstaw do ich zakwestionowania.
Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 8 u.u.i.ś, przez ocenę oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, której dokonuje organ przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, należy rozumieć postępowanie obejmujące w szczególności weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień oraz zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu. Jak przy tym stanowi art. 80 ust. 1 u.u.i.ś., jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę: 1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1; 2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko; 3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa; 4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.
Ponadto na mocy art. 80 ust. 2 zd. 1 tej ustawy, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony.
Na gruncie przepisów omawianej ustawy w orzecznictwie sądowadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest decyzją uznaniową. Oznacza to, że organ właściwy do wydania tej decyzji winien przeprowadzić postępowanie przewidziane przepisami powołanej ustawy i jest zobligowany wydać tę decyzję, jeżeli inwestor spełni wymagania określone przepisami ustawy. Wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach można odmówić jedynie w razie: (1) niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (art. 80 ust. 2 ustawy środowiskowej), (2) odmowy uzgodnienia warunków realizacji bądź wydania negatywnej opinii, przez organy o których mowa w art. 77 ust. 1 ustawy środowiskowej, (3) braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany, jeżeli z oceny oddziaływania na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie (art. 81 ust. 1), (4) gdy z oceny oddziaływania na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych (art. 81 ust. 2), (5) jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie to wpływa negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 oraz art. 61 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach odmawia zgody na realizację tego przedsięwzięcia, o ile nie zostaną spełnione warunki, o których mowa w art. 68 pkt 1, 3 i 4 tej ustawy (art. 81 ust. 3). Jeżeli żadna z wymienionych okoliczności nie zachodzi, organ jest obowiązany do określenia środowiskowych uwarunkowań.
Niewątpliwie raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest jednym z najważniejszych elementów postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, mającym ułatwić ustalenie wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia. Aby opracowanie to w każdym przypadku zawierało informacje niezbędne do zakończenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, ustawodawca zakreślił kazuistycznie w art. 66 u.u.i.ś. elementy, które winien zawierać każdy raport oddziaływania na środowisko. Raport nie spełniający, bądź to wymagań materialnych, ustalonych w art. 66 ustawy, bądź też wymagań formalnych z art. 75 K.p.a., nie może być uznany za środek dowodowy zgodny z prawem, a tym samym niemożliwym jest zarówno ustalenie, że inwestor wywiązał się z nałożonego na niego obowiązku przedłożenia takiego raportu, a w konsekwencji, niemożliwym jest także wydanie prawidłowej decyzji środowiskowej, gdyż nie można przeprowadzić bez raportu niewadliwej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (patrz: art. 3 ust. 1 pkt 8 lit. a i art. 62 ust. 1 ustawy). Wobec tego zadaniem organu prowadzącego postępowanie jest sprawdzenie zawartości raportu w kontekście spełnienia wymogów formalnych i merytorycznych. Organ musi samodzielnie ocenić raport, a wyniki tej oceny winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2584/15 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych znajdują się pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak powyżej wskazano, w rozpoznawanej sprawie organy obydwu instancji uznały, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko był wadliwy i nie zawierał wszystkich wymaganych prawem elementów. Organy przyjęły bowiem, że w przedłożonym przez inwestora raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (strony od [...] do [...] raportu) inwestor wskazał na następujące warianty: niepodejmowanie się realizacji przedsięwzięcia; realizacja wariantu alternatywnego - budynek inwentarski wraz infrastrukturą techniczną do hodowli trzody chlewnej - sposób odchowu świń ściółkowy; realizacja wariantu proponowanego do realizacji- budynek inwentarski wraz infrastrukturą techniczną do hodowli trzody chlewnej - sposób odchowu świń bezściółkowy. Tym samym przedstawione przez inwestora alternatywy były pozorne.
W tym miejscu należy zauważyć, że stosownie do treści art. 66 ust. 5 u.u.i.ś. raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym: a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, b) racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska - wraz z uzasadnieniem ich wyboru.
Z zacytowanego przepisu wynika, że co do zasady ustawa wymaga przedstawienia w raporcie opisu trzech analizowanych wariantów, przy czym nie jest wykluczone, że wariant proponowany przez inwestora może się pokryć z racjonalnym wariantem najkorzystniejszym dla środowiska. Jedynie wariant proponowany przez inwestora nie może się pokrywać z racjonalnym wariantem alternatywnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OSK 464/13). W przedłożonym do akt postępowania raporcie oddziaływania na środowisko inwestor przedstawił wariant proponowany przez wnioskodawcę zakładający hodowlę bezściółkową, który okazał się być jednocześnie racjonalnym wariantem najkorzystniejszym dla środowiska oraz alternatywny wariant technologiczny zakładający budowę budynku inwentarskiego w systemie ściółkowym. Wariantowanie w sprawie obejmuje sposób usuwania obornika z obiektu, wobec czego inwestor przedstawił możliwości technologiczne, jakie można podjąć w obiekcie, tj. zastosowanie systemu płytkiej ściółki lub głębokiej ściółki oraz system bezściółkowy. Różnica między tymi wariantami niewątpliwie przy tym polega na oddziaływaniu na powietrze i dobrostan zwierząt, a także na klimat, powierzchnię ziemi i rośliny, zwierzęta, grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej. Zdaniem Sądu wskazanie przez inwestora drugiego wariantu, polegającego na budowie budynku inwentarskiego w systemie ściółkowym spełnia wymóg wskazania racjonalnego wariantu alternatywnego. Także w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że w przypadku chowu tuczników metoda ściółkowa i rusztowa (tj. bezściółkowa) oznaczają dwa różne warianty przedsięwzięcia, a chów jedną metodą może stanowić wariant alternatywny wobec chowu przy zastosowaniu drugiej technologii (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1488/15, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 745/18). W rozpoznawanej sprawie inwestor opisał wariant proponowany przez wnioskodawcę, technologiczny wariant alternatywny, a także racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska, który jest jednocześnie wariantem proponowanym przez wnioskodawcę. Inwestor dokonał również porównania wybranego wariantu oraz wariantu alternatywnego, wykazując różnice w kwestii oddziaływania na ludzi, rośliny, grzyby i siedliska przyrodnicze, wody powierzchniowe, wody podziemne (wyższe zużycie wody myjącej w przypadku metody ściółkowej), powietrze (wyższa emisja amoniaku oraz podtlenku azotu w przypadku metody ściółkowej), powierzchnię ziemi, krajobraz i krajobraz kulturowy, dobra materialne, zabytki, formy ochrony przyrody, a także wzajemne oddziaływanie między elementami środowiska przyrodniczego. Wobec tego uznać należało, że w sprawie zostały spełnione wymogi art. 66 ust. 5 u.u.i.ś.
Po drugie, w sprawie istotnym jest, że na podstawie art. 71 ust. 1 pkt 1 i 4 u.u.i.ś. organ I instancji wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. oraz do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. o wydanie opinii w tym zakresie. Z akt sprawy wynika, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał opinię z dnia 28 kwietnia 2021 r., w której zaopiniował pod względem higienicznym i zdrowotnym środowiskowe uwarunkowania realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. Także Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska po uzupełnieniu raportu na wezwanie, w dniu 06 września 2021 r. wydał postanowienie, w którym uzgodnił planowaną inwestycję i wskazał warunki realizacji przedsięwzięcia, które następnie znalazły odzwierciedlenie w treści decyzji organu I instancji.
Rolą Sądu nie jest przy tym ocena merytorycznej treści tych stanowisk (opinii oraz uzgodnień) organów współdziałających w załatwieniu sprawy, gdyż co do zasady wymagałoby to od Sądu wiadomości specjalnych z poszczególnych gałęzi nauki związanych z kwestiami ochrony środowiska czy przyrody lub gospodarki wodami. Stąd też ocena stanowisk organów wyspecjalizowanych dotyczy w szczególności takich kwestii jak to, czy dane rozstrzygnięcie (stanowisko) jest wyczerpujące (ewentualnie kompletne, jeżeli przepisy szczególne stawiają określone wymagania formalne danemu aktowi administracyjnemu) i spójne (osnowa i uzasadnienie), czyli czy spełnia ustawowe wymagania, przede wszystkim określone w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego i prawa materialnego. Zdaniem Sądu znajdujące się w aktach uzgodnienia oraz opinia takie wymagania spełniają, a przed wydaniem decyzji organ I instancji zapewnił społeczeństwu udział w postępowaniu.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że stanowisko Kolegium, iż przedłożony raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko był wadliwy z uwagi na brak zawarcia w nim wariantów realizacji przedsięwzięcia, było nietrafne. Stąd Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję.
Ponownie rozpoznając sprawę organy zobowiązane są uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 680,- zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na którą oprócz wpisu sądowego od skarg w wysokości 500,- zł, składa się również wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480,00 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit c w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz opłata od pełnomocnictwa (17 zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI