II SA/Po 623/24

II SA/Po 623/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Edyta Podrazik /przewodniczący/
Paweł Daniel /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 85
art. 86 ust. 1 pkt 3, art. 91 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,
Sentencja
Dnia 29 listopada 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 listopada 2024 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z dnia 5 stycznia 2024 r., nr [...] w przedmiocie stypendium oddala skargę
Uzasadnienie
W dniu 16 października 2023 r. M. K. (dalej również jako: "skarżący") złożył za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej (usosweb.amu.edu.pl) wniosek o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024 na kierunku x ([...] rok stacjonarnych jednolitych studiów magisterskich) na Wydziale [...] Uniwersytetu [...] w P., na podstawie kryterium wysokiej średniej ocen (4,8).
Decyzją z dnia 20 listopada 2023 r., nr [...] (doręczoną w dniu 20 listopada 2023 r.) Uczelniana Komisja Stypendialna - Podkomisja Wydziału [...] [...] odmówiła przyznania skarżącemu stypendium rektora w roku akademickim 2023/2024 wskazując w uzasadnieniu, że na podstawie analizy złożonego wniosku i rankingu przygotowanego przez Komisję uzyskał łączną liczbę punktów 180, natomiast liczba punktów kwalifikująca do przyznania stypendium rektora wynosiła 182.
Pismem z dnia 04 grudnia 2023 r. (wniesionym w dniu 04 grudnia 2023 r.) skarżący złożył odwołanie od decyzji Uczelnianej Komisji Stypendialnej - Podkomisji Wydziału [...] [...] (dalej również jako: "organ I instancji") z dnia 20 listopada 2023 r. wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji tj. przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024. W uzasadnieniu wskazał, że uzyskana przez niego średnia ocen 4,8 niewątpliwie jest wysoką średnią ocen, skoro stanowi 96% wartości 5,00 (tj. najwyższej możliwej do uzyskania średniej ocen) i spełnia warunki określone w § 25 ust. 1 regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów [...]. Skarżący zwrócił także uwagę na wadliwość procedury wskazując, że został przypisany do rankingu "[...]-zbiorczy", który był tworzony dla osób, które w roku akademickim 2022/2023 realizowały program studiów stacjonarnych na kierunku x. Skoro, zgodnie z regulaminem świadczeń dla studentów i doktorantów [...], ocenie podlegają wyłącznie osiągnięcia uzyskane podczas roku studiów, na podstawie, którego student ubiega się o przyznanie stypendium, w czasie roku akademickiego tj. między 1 października, a 30 września poprzedzającego roku akademickiego (w tym przypadku są to oceny uzyskane w roku akademickim 2022/2023) oraz biorąc pod uwagę, że średnią ocen z poprzedniego roku studiów jest średnia arytmetyczna wyliczana na podstawie ocen uzyskanych przez studenta z przedmiotów objętych programem studiów obowiązującym w trakcie realizacji roku studiów na podstawie, którego student ubiega się o stypendium (a programem tym w roku akademickim 2022/2023 był program, dla którego tworzy się ranking "[...]-zbiorczy", a więc program studiów niestacjonarnych) to niezasadne jest przypisanie skarżącego do rankingu "[...]- [...]-zbiorczy", który tworzony jest dla osób realizujących w roku akademickim 2022/2023 program studiów stacjonarnych. Skarżący podkreślił, że w roku akademickim 2022/2023 realizował program studiów niestacjonarnych i prawidłowym byłoby przypisanie go do rankingu dla tegoż właśnie programu, ponieważ program studiów stacjonarnych nie był realizowanym przez niego w roku akademickim 2022/2023, na podstawie którego ubiega się o stypendium. Działanie tego rodzaju jest naruszeniem obowiązujących w tej kwestii regulacji, ponieważ ocenie podlegają wyłącznie osiągnięcia uzyskane podczas roku akademickiego tj. między 1 października a 30 września poprzedzającego roku akademickiego. Gdyby uzyskiwanie ocen miało nie mieć powiązania z programem studiów (w tym przypadku program dla studiów stacjonarnych i niestacjonarnych), tylko w jednym rankingu zbiorczym uwzględniano by zarówno osoby realizujące program "[...]" jak i "[...]", a jak wynika z faktów powszechnie znanych - tak nie jest.
Decyzją z dnia 05 stycznia 2024 r. nr [...] (doręczoną w dniu 04 lipca 2024 r.) Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] (dalej również jako: "Komisja" lub "organ II instancji") utrzymała w mocy decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej - Podkomisji Wydziału [...] [...] z dnia 20 listopada 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora w roku akademickim 2023/2024.
W uzasadnieniu powyższej decyzji organ II instancji stwierdził, że organ I instancji dokonał prawidłowej oceny wniosku i kwalifikacji wykazanych przez Skarżącego osiągnięć, o których mowa w § 25 ust. 1 i 2 Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów UAM. W ocenie Komisji Skarżący uzyskał 180 punktów na podstawie średniej ocen, która wyniosła 4,8 co uznano za wynik prawidłowy. Jednocześnie organ II instancji podkreślił, że wysoka średnia ocen nie jest jedynym kryterium przyznawania stypendium rektora, ponieważ brane są pod uwagę również inne osiągnięcia wynikające z treści wyżej wymienionego Regulaminu. Ponadto Komisja wyjaśniła, że graniczną liczbę możliwych do przyznania świadczeń wyznacza współczynnik wynoszący 9,5% studentów kierunku, wyznaczony zarządzeniem nr [...] Rektora [...] z dnia 08 września 2023 r. w sprawie wysokości stypendium socjalnego, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomogi i stypendium rektora oraz procenta studentów, którym przyznaje się stypendium rektora zgodnie z art. 91 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1571, dalej również jako: "ustawa"). Z uwagi na powyższe organ II instancji wskazał, że przyznanie stypendium wszystkim studentom z wysoką średnią przekroczyłoby powyżej wskazany limit. Komisja podkreśliła, że aby otrzymać stypendium rektora w roku akademickim 2023/2024 dla programu [...] należało zdobyć minimum 182 punkty. Z uwagi na fakt, że Skarżący uzyskał 180 punktów, nie znalazł w gronie 9,5% najlepszych studentów uprawnionych do stypendium.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł M. K. podnosząc zarzuty naruszenia:
1) naruszenie art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako: "K.p.a."), art. 8 K.p.a., oraz art. 107 § 1 pkt 4 i 6 K.p.a. z powodów wskazanych w uzasadnieniu;
2) naruszenie I. "Zasady ogólne" ust. 3 oraz II. "Średnia ocen" ust. 2 Załącznika nr [...] do regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu [...] w P. (dalej jako: "Załącznik") z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu.
Jednocześnie skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W treści uzasadnienia Skarżący podkreślił, że w przedmiotowej sprawie organy odmówiły uwzględnienia osiągnięć zdobytych w trakcie realizacji programu studiów niestacjonarnych w rankingu stworzonym dla programu studiów niestacjonarnych twierdząc, że jest to niedopuszczalne, ale nie wskazały żadnego przepisu prawa, który by takie działanie uzasadniał. W ocenie Skarżącego organy oparły swoje decyzje wyłącznie na własnym przekonaniu.
Odpowiadając na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] wniosła o oddalenie skargi w całości oraz rozpoznanie sprawy także pod nieobecność Organu lub jego pełnomocnika wnoszą jednocześnie o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę Komisja podkreśliła, że zarzuty Skarżącego są bezzasadne, ponieważ zgodnie z § 24 ust. 4 regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów [...] liczba studentów uprawnionych do stypendium jest ustalana oddzielnie dla każdego trybu studiów. Organ II instancji podkreślił, że w momencie złożenia przez Skarżącego wniosku o przyznanie stypendium był on już studentem studiów stacjonarnych, dlatego jego uprawnienia zostały prawidłowo ustalone na podstawie rankingu dla tego trybu. Ponadto organ wskazał, że powyżej wskazany Regulamin nie zawiera przepisów szczególnych dla osób, które w związku z uzyskaniem bardzo dobrych wyników w nauce przenoszą się z trybu niestacjonarnego na tryb stacjonarny, w związku z czym Skarżący został zakwalifikowany wg. zasad ogólnych jako student stacjonarnych jednolitych studiów magisterskich.
W dalszej kolejności Komisja wskazała, że powoływane przez skarżącego pkt I ust. 3 oraz pkt II ust. 2 Załącznika nr [...] (Zasady przeliczania osiągnięć studentów) do Regulaminu (dalej jako "Zasady") nie odnosi się do zasad tworzenia rankingu będącego podstawą ustalenia odsetka uprawnionych do otrzymania stypendium rektora, lecz wyłącznie do zasad oceny osiągnięć (w tym zasad obliczania średniej ocen) studentów ubiegających się o przyznanie świadczenia. Tym samym zdaniem Komisji wskazane przepisy nie znajdują zastosowania przy ustalaniu rankingu osób uprawnionych do otrzymania stypendium rektora, gdyż dotyczą innego zakresu przedmiotowego. W ocenie organu II instancji skarżący błędnie łączy dwie odrębne kwestie tj. zasady tworzenia rankingu i zasady oceny osiągnięć.
Komisja podkreśliła również, że stosownie do art. 86 ust. 2 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 2 ust. 3 regulaminu przyznanie stypendium rektora oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej a przepisy k.p.a. powinny być stosowane wprost z uwzględnieniem specyfiki działania uczelni wyższej. W ocenie Komisji zaskarżona decyzja spełnia wszystkie wymogi formalne określone w k.p.a. i jest zgodna z prawem.
W odniesieniu do zarzutu Skarżącego dotyczącego naruszenia art. 107 § 1 pkt 4 K.p.a. Komisja wskazała, że zaskarżonej decyzji została powołana prawidłowa podstawa prawna przez wskazanie § 24 Regulaminu, który w ust. 4 zawiera przepis stanowiący podstawę ujęcia Skarżącego w rankingu studentów stacjonarnych jednolitych studiów magisterskich na kierunku x. Ponadto organ II instancji podkreślił, że nawet gdyby uznać za niedostatecznie precyzyjne powołanie podstawy prawnej to nie stanowi to uchybienia, które miałoby wpływ na wynik przedmiotowej sprawy, a co za tym idzie, które skutkować powinno uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sprawa została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. w trybie uproszczonym na wniosek pełnomocnika organu.
Okoliczności faktyczne sprawy zostały przytoczone w części historycznej uzasadnienia i nie są kwestionowane przez strony. Sąd zauważa w tym miejscu, że sprawa dotyczy stypendium rektora (art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 742 dalej jako: "ustawa" albo "p.s.w.n."), o którym orzekają komisje stypendialne w drodze decyzji administracyjnej (art. 86 ust. 2 i 3 p.s.w.n,), a więc postępowanie toczyć się powinno wedle reguł określonych dla postępowania jurysdykcyjnego określonych w K.p.a. Uzupełniająco Sąd zaznacza, że treść Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów stanowiącego załącznik do zarządzenia Rektora Uniwersytetu [...] w P. nr [...] z dnia 01 października 2019 r. jest publicznie dostępna, jako że akt ten opublikowano w Biuletynie Informacji Publicznej, w zbiorze regulacji wewnątrz-organizacyjnych.
Równocześnie podkreślenia wymaga, że z uwagi na przedmiot kontroli – indywidualną decyzję administracyjną – Sąd nie był uprawniony do badania prawidłowości, a więc zgodności z prawem postanowień powołanego powyżej Regulaminu świadczeń. Skarżący, w przypadku kwestionowana jego treści, ma bowiem możliwość jego zaskarżenia w drodze odrębnej skargi skierowanej do sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy oraz § 2 ust. 1 pkt 4 regulaminu student może ubiegać się o stypendium rektora. Stosownie do art. 91 ust. 1 p.s.w.n. stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. Na podstawie § 25 ust. 1 i 2 lit. a regulaminu stypendium rektora może otrzymać student studiów stacjonarnych lub niestacjonarnych, który w trakcie poprzedniego roku studiów, w granicach właściwego roku akademickiego przewidzianego organizacją roku akademickiego podaną w zarządzeniu rektora obowiązującym podczas roku akademickiego poprzedzającego złożenie wniosku, uzyskał wysoką średnią ocen, niż niższą niż 4,00 oraz osiągnięcia naukowe wymienione w Załączniku nr [...] (tabela) do regulaminu. Zgodnie z § 24 ust. 3 Regulaminu o przyznanie stypendium może ubiegać się również student pierwszego roku studiów II stopnia rozpoczętych w ciągu roku od ukończenia studiów I stopnia, który na ostatnim roku studiów I stopnia spełnił wszystkie kryteria ubiegania się o stypendium i ukończył te studia do końca poprzedzającego roku akademickiego.
Równocześnie, zgodnie z § 24 ust. 4 zdanie pierwsze Regulaminu stypendium rektora przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów z ogólnej liczby studentów osobno dla kierunków studiów I i II stopnia oraz trybów tych studiów, przy czym liczba ta jest obliczana w oparciu o liczbę studentów lat I – III w przypadku studiów I stopnia, lat I - II w przypadku studiów II stopnia oraz wszystkich lat jednolitych studiów magisterskich, przy czym liczbę studentów na danym kierunku przyjmuję się według stanu na dzień 15 listopada danego roku akademickiego. Natomiast stosownie do § 27 ust. 4 Regulaminu ranking dla każdego kierunku tworzony jest na podstawie danych pochodzących z systemu USOS.
Z uwagi na powyższe wyjaśnić należy, że przepisy Regulaminu wprost wskazują, jak należy tworzyć listę rankingową, gdyż każda lista rankingowa jest tworzona odrębnie nie tylko dla każdego kierunku, ale w ramach kierunku odrębnie dla studiów pierwszego stopnia i studiów drugiego stopnia oraz studiów jednolitych magisterskich, z podziałem na tryb stacjonarny i niestacjonarny studiów. Ponadto tworzone w ten sposób listy rankingowe mogą ustalać różne progi punktowe, których przekroczenie skutkuje przyznaniem stypendium rektora, z zastrzeżeniem, że stypendium rektora przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów.
W ocenie Sądu stopień skonstruowania powyższych przepisów nie jest skomplikowany i z całą pewnością nie stwarza problemów interpretacyjnych, wskazując, że stypendium będzie przysługiwało nie więcej niż 10% najlepszych studentów danego kierunku studiów, z zastrzeżeniem, że kryterium punktowe będzie kryterium zależnym od liczby punktów, jaką posiadają najlepsi studenci.
Sąd zauważa dodatkowo, że stosownie do Załącznika nr [...] do Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu [...] w P., gdzie w Zasadach ogólnych, wynik kwalifikacji wniosku ustalany jest na podstawie liczby punktów przyznanych podczas oceny osiągnięć studenta-wnioskodawcy, przy czym ocenie podlegają wyłącznie osiągnięcia uzyskane podczas roku studiów, na podstawie którego student ubiega się o przyznanie stypendium, w czasie roku akademickiego, tj. między 1 października a 30 września poprzedzającego roku akademickiego, z wyjątkiem sytuacji, gdy w wyniku udzielonego urlopu student zrealizował rok studiów podczas więcej niż jednego roku akademickiego.
Jak wskazuje analiza akt sprawy oraz załączonej skargi istota problemu sprowadza się do ustalenia, jaka lista rankingowa powinna zostać uwzględniona przy rozpoznawaniu jego wniosku. Czy powinna być to lista rankingowa studentów zaocznych (był on bowiem studentem zaocznym podczas roku studiów, na podstawie którego student ubiega się o przyznanie stypendium, w czasie roku akademickiego), czy też lista rankingowa studentów stacjonarnych (którym to studentem skarżący stał się z dniem 01 października).
Przytoczone powyżej przepisy, w tym regulamin, nie dają jednoznacznej odpowiedzi na tak postawione pytanie, gdyż jest ono bardzo kazuistyczne i zrozumiałym jest, że brak tego typu regulacji nie może być postrzegany jako wadliwość regulacji. Równocześnie nie może być on traktowany, tak jak chce tego skarżący, jako dorozumiane istnienie regulacji nakazującej mu przyznanie świadczenia (z uwagi na brak przepisu odmawiającego mu przyznanie świadczenia). Sfera prawa administracyjnego jest o wiele bardziej zniuansowana, a zasada legalności wynikająca z art. 6 K.p.a. dotyczy przede wszystkim niemożności nakładania obowiązków, które nie mają oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Oznacza to, że rozpoznając wniosek skarżącego należało sięgnąć po zasady wykładni, w tym wykładni funkcjonalnej i systemowej.
O ile zrozumiałym jest rozczarowanie skarżącego związane z brakiem przyznanego stypendium, o tyle odmowa przyznania mu wnioskowanego świadczenia jest w ocenie Sądu uzasadniona. Skarżący zarzuca brak logiki wydanemu rozstrzygnięciu, gdy w istocie jest ono racjonalne i zrozumiałe. Otóż stając się studentem studiów stacjonarnych nabył on wszystkie te same prawa i obowiązki, jak studenci stacjonarni. Z tym też dniem ocena jego dokonań musi odbywać się na podstawie oceny innych studentów studiów stacjonarnych. Oznacza to między innymi, że przyznanie mu stypendium (pomimo niższego kryterium punktowego niż kryterium dla studentów stacjonarnych) naruszałoby sferę uprawnień studentów dziennych, którzy mając taką samą liczbę punktów jak skarżący (albo i większą), nie uzyskaliby stypendium. A contrario, można sobie wyobrazić sytuację, w której student studiów stacjonarnych przenosi się na studia zaoczne, wiedząc, że obowiązujące tam niższe kryterium punktowe będzie automatycznie skutkowało przyznaniem mu świadczenia. Zaakceptowanie stanowiska skarżącego mogłoby zatem z jednej strony naruszać sferę uprawnień pozostałych studentów, z drugiej, w skrajnych przypadkach, prowadzić do nadużycia prawa.
Sąd nie kwestionuje zaangażowania skarżącego i trudu, jaki musiał on wykonać, będąc studentem studiów zaocznych, do uzyskania wyników uzasadniających zmianę trybu studiów. Musi jednak zaakceptować fakt, że zmiana trybu studiów oznacza również zmianę przysługujących mu uprawnień i niedopuszczalne jest powstanie sytuacji, w której łączyłby on sferę uprawnień studentów stacjonarnych ze sferą uprawnień, jakie przysługiwały mu będąc studentem zaocznym. Jest to przecież jeden z argumentów, dlaczego kryteria oceny studentów zaocznych i stacjonarnych są różne.
Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że zaskarżona decyzja była decyzją prawidłową, co obligowało Sąd do oddalenia skargi na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.