II SA/Po 620/25

II SA/Po 620/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-11-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Robert Talaga
Tomasz Świstak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Sędzia WSA Robert Talaga Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2025 r. sprawy ze skargi I. sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 czerwca 2025 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 8 kwietnia 2025 r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO", "Kolegium") decyzją z 6 czerwca 2025 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania spółki I. Sp. z o.o. z siedzibą w P. od decyzji Wójta Gminy [...] z 8 kwietnia 2025 r., nr [...], w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań, uchyliło decyzję organu I instancji w całości i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że odmówiło ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego "G. G." zlokalizowanego na działkach nr ew. [...], [...], [...] oraz [...], obręb I., gmina [...], powiat [...], województwo [...].
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym.
Spółka wnioskiem z 20 marca 2023 r., data wpływu do Urzędu Gminy w [...] 21 marca 2023 r., zwróciła się o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego "[...]" zlokalizowanego na działkach nr [...], [...], [...] oraz [...], obręb I., gmina [...], powiat [...], województwo [...].
Postanowieniem z 31 lipca 2023 r., nr [...], Wójt Gminy [...], działając w oparciu o art. 63 ust. 1 i 4 oraz art. 66 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1094 ze zm., dalej: "u.u.i.ś."), nałożył obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, ustalając zakres raportu.
Raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko spółka przedłożyła przy piśmie z 14 grudnia 2023 r. Przy pismach z 26 marca, 12 kwietnia, 23 lipca i 24 września 2024 r. przedstawiono wyjaśnienia i uzupełnienia do raportu.
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w P. (dalej: "RDOŚ") postanowieniem z 20 grudnia 2024 r., nr [...], na podstawie m.in. art. 77 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.u.i.ś., odmówił uzgodnienia.
Organ ten wskazał, że teren przedsięwzięcia położony jest w obszarze chronionego krajobrazu pn. "[...]" oraz na terenie korytarzy ekologicznych: [...] i [...] Najbliższy obszar [...] obszar specjalnej ochrony ptaków [...] oddalony jest o ok. 6,15 km. Obszar, którego dotyczy wniosek, w części stanowi las i nieużytki, częściowo porośnięte drzewami. Teren zlokalizowany jest w bezpośrednim sąsiedztwie autostrady [...], która przebiega przez środkową część kompleksu leśnego, dzieląc go na cześć północną i południową. Na autostradzie, w kierunku wschodnim oraz zachodnim w odległości ok. 1,1 km od planowanej inwestycji znajdują się górne przejścia dla zwierząt dużych, w postaci mostów ekologicznych. Dodatkowo z ustaleń RDOŚ wynika, że na wysokości działki nr ewid. [...], obręb I., przyległej bezpośrednio do terenu inwestycyjnego, w km 266+500 znajduje się dolne przejście dla zwierząt.
Jednym z zagrożeń dla zachowania właściwej łączności ekologicznej populacji zwierząt jest efekt bariery generowany przez autostradę, która w istotny sposób utrudnia zwierzętom dostęp do cennych terenów urozmaiconych pod względem ukształtowania terenu oraz występujących siedlisk. W celu zminimalizowania tego oddziaływania i umożliwienia migracji zwierząt oraz zachowania właściwej łączności ekologicznej pomiędzy częściami przedzielonego kompleksu leśnego pobudowane zostały przejścia dla zwierząt. Niezaburzona funkcjonalność przejść jest niezbędna dla zachowania łączności ekologicznej pomiędzy populacjami zwierząt o dużych areałach osobniczych, a także zwierząt podejmujących dalekie wędrówki. Założyć należy, że dla prawidłowego funkcjonowania lokalnych populacji zwierząt przejścia te pełnią istotne funkcje.
RDOŚ podał, powołując się na publikację, że wśród najczęstszych błędów popełnianych przy wyborze lokalizacji przejść wymienia się m.in. ich sytuowanie w sąsiedztwie obszarów zabudowanych, co wpływa odstraszająco na większość leśnych i polno-leśnych gatunków zwierząt. Wnioskowana inwestycja spowoduje zajęcie, a tym samym wyłączenie terenu zlokalizowanego bezpośrednio na wysokości dolnego przejścia dla zwierząt.
W związku z wezwaniem strony w okresie od 11 sierpnia do 7 września 2024 r. przeprowadzono całodobowe badania z wykorzystaniem kamery z czujnikiem ruchu rejestrującym obiekty opuszczające przejście. Z przedstawionych informacji wynika, jak stwierdził organ uzgadniający, że kamera zainstalowana została poza przejściem dla zwierząt, w obrębie terenu leśnego zlokalizowanego w północno-środkowej części inwestycji, w odległości ok. 50 m od drogi technicznej przebiegającej wzdłuż terenu inwestycji. Kamera uchwyciła 60 obrazów, w tym przemieszczające się pojazdy i ludzi, nie zarejestrowała natomiast żadnych zwierząt. Tym samym nie potwierdzono, by dolne przejście dla zwierząt na wysokości działki o nr ewid. [...], obręb I., stanowiło trasę migracji zwierząt. Jednocześnie wskazano, że wynik obserwacji w powyższym terminie może różnić się od wyników, jakie udałoby się uzyskać w okresie wiosennym i jesienno-zimowym, w związku z tym nie można z całą pewnością zakwalifikować przejścia, jako niewykorzystywanego przez zwierzęta. Bazując na powyższym autorzy raportu uznali, iż przedmiotowe przejście to miejsce o niskim znaczeniu migracyjnym. Wskazano, że przejście może służyć jedynie jako trasa przemieszczania się zwierząt w okresach rozrodczych oraz mniejszego dostępu pokarmu i zaproponowano poszerzenie pasa ochronnego od strony północnej, sąsiadującej z przejściem, z dotychczasowych 10 m na 15 m, co miałoby umożliwić swobodne przemieszczanie się zwierząt. Wnioskodawca zaproponował trzy trasy transportu urobku, tj. od strony północnej w kierunku wschodnim z pominięciem górnego przejścia dla zwierząt (w odległości ok. 250 m przed przejściem przebiega droga w kierunku południowym), od strony północnej w kierunku zachodnim wzdłuż górnego przejścia dla zwierząt; od strony południowej z pominięciem przejść dla zwierząt (w tej części nie stwierdzono przejść).
Mając na uwadze, że na potrzebę inwestycji badania terenowe wykonano poza okresem rozrodczym ssaków, z pominięciem okresów dyspersji i migracji sezonowych oraz przede wszystkim w okresie, w którym średnie dobowe temperatury utrzymywały się powyżej średniej wieloletniej (do końca sierpnia 2024 r.), co zmniejsza aktywność migracyjną zwierząt, zdaniem RDOŚ nie było możliwości zebrania właściwych danych przyrodniczych pozwalających ocenić intensywność wykorzystania przejścia dolnego przez zwierzęta oraz oceny tego zjawiska w czasie największej aktywności zwierząt. Powstanie bariery fizycznej wpłynie na obniżenie funkcjonalności oraz drożności przejść dla zwierząt, a tym samym na zaburzenie korytarzy migracyjnych. Powyższe jest istotnym zagrożeniem zarówno dla pospolitych gatunków ssaków, jak i podlegających ochronie, jak np. wilk. Fakt poszerzenia północnego pasa, czyli odsunięcia inwestycji od przejścia dla zwierząt, jedynie z 10 do 15 m, zmniejszy oddziaływanie barierowe w sposób nieznaczny. Organ uzgadniający zauważył także, że każda z zaproponowanych tras transportu urobku w mniejszym bądź większym stopniu wpływać będzie negatywnie na korytarze migracyjne. Również transport w kierunku południowym i dalej równolegle do autostrady przecinać będzie szlaki migracyjne prowadzące do przejść dla zwierząt. Spowoduje to płoszenie zwierząt, a także przyczyniać się może do ich śmiertelności w wyniku kolizji z pojazdami ciężarowymi.
RDOŚ zauważył, że w obrębie omawianego kompleksu leśnego znajdują się jedynie dwa przejścia górne oraz jedno przejście dolne dla zwierząt. Przejście dolne znajduje się bezpośrednio na wysokości planowanego przedsięwzięcia, w centralnej części kompleksu leśnego, z dala od innych szlaków komunikacyjnych o większym natężeniu ruchu, a także w większej odległości od terenów zabudowanych i przekształconych, niż przejścia górne. Na podstawie przeprowadzonych badań nie było możliwe określenie znaczenia przejścia dolnego dla minimalizacji oddziaływania barierowego autostrady, jednak stosując zasadę przezorności należy przypisać temu przejściu ważną funkcję w zakresie migracyjnym, a realizacja inwestycji znacząco obniżyłaby jego funkcjonalność.
Wójt Gminy [...] decyzją z 8 kwietnia 2025 r., nr [...], na podstawie art. 71 ust. 1, ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 77 ust. 3 i ust. 10, art. 80 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś., odmówił uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia objętego wnioskiem.
Kolegium, w decyzji przywołanej na wstępie niniejszego uzasadnienia, wskazało, że odwołanie zostało uwzględnione, jednak z przyczyn opisanych w uzasadnieniu, w skutek czego wydano decyzję w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "K.p.a.").
Organ odwoławczy stwierdził, iż planowane przedsięwzięcie kwalifikuje się do przedsięwzięć wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 39 i pkt 40 lit. a tiret trzecie, czwarte, piąte i siódme oraz lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1839 ze zm.). W dalszej kolejności organ ten przedstawił przeprowadzoną ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i wskazał, że RDOŚ postanowieniem z 20 grudnia 2024 r., nr [...], odmówił uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań realizacji spornego przedsięwzięcia, przywołując przyczyny tej odmowy.
Organ II instancji – przywołując m.in. art. 5 pkt 2, art. 6 pkt 4, art. 117 ust. 1 pkt 2 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1478 ze zm.) oraz art. 6, art. 127 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 647, dalej: "P.o.ś."), jak również powołując się na zapisy karty informacyjnej przedsięwzięcia i założenia raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz jego dalszych uzupełnień – uznał argumenty RDOŚ za przekonujące. Planowana inwestycja położona jest w bliskich sąsiedztwie rozległych terenów leśnych, a co szczególnie istotne – w granicach [...] i w obrębie dwóch korytarzy ekologicznych. Położenie w obszarze tak cennym przyrodniczo powoduje, że należy ze szczególną uwagą i ostrożnością podchodzić do lokalizowania nowych inwestycji, które ingerują w szeroko rozumiane środowisko przyrodnicze podlegające ochronie. Nie można stwierdzić jednoznacznie, że dotychczas migracja w zakresie owych korytarzy nie występowała, jak również, że taka migracja nie wystąpi w przyszłości. Zaproponowane przez spółkę rozwiązania być może umożliwią przemieszczanie się przez teren pewnych form drobnych zwierząt, w tym ssaków. Jednak ogółem mogą stanowić barierę dla migrującej fauny. Przez uszczuplenie powierzchni terenów, które zostaną wykorzystane na potrzeby przedsięwzięcia dojdzie do ingerencji w przywołane cenne przyrodniczo obszary. Prawdopodobnym jest zaburzenie drożności korytarza ekologicznego w zasięgu istniejących terenów leśnych oraz ograniczenie swobodnej migracji fauny i flory. Ingerencja w obecne ukształtowania środowiskowe może istnieć przez dłuższy czas i nie ulegnie szybkim zmianom.
Odwołująca ocenia, że w sprawie nie ma badań o braku możliwości wyeliminowania zagrożeń dla środowiska "są natomiast korzystne badania terenowe, które nie zostały racjonalnie podważone przez RDOŚ (bo za takie uzasadnienie nie można uznać stwierdzenia, że w okresie 11 sierpnia – 7 września średnie dobowe temperatury były wyższe niż średnia wieloletnia i dlatego zwierzęta nie migrowały (...). Ryzyko wskazywane przez RDOŚ jest niepotwierdzone, ma charakter czysto hipotetyczny i teoretyczny, co wynika z uzasadnienia postanowienia". Niemniej – jak wskazało Kolegium – w uzupełnienie raportu z 25 września 2024 r. stwierdzono, że "wynik obserwacji we wskazanym terminie może różnić się od wyników, jakie udałoby zaobserwować w okresie wiosennym, czy jesienno-zimowym, nie można z całą pewnością zakwalifikować przejścia, jako miejsce niewykorzystywane przez zwierzęta (...). Przejście może służyć jako trasa przemieszczania się zwierząt wyłącznie w okresach rozrodczych oraz mniejszego dostępu pokarmu". RDOŚ wyjaśnił przy tym, że zaproponowane odsunięcie inwestycji od przedmiotowego przejścia dla zwierząt z 10 do 15 m nie stanowi propozycji o środowiskowo znaczącym wymiarze.
Wykazanie braku negatywnego oddziaływania na środowisko jest obowiązkiem podmiotu, który zamierza podjąć określoną działalność. Działania przedstawione w przedłożonej dokumentacji, minimalizujące możliwy negatywny wpływ planowanego przedsięwzięcia na środowisko, nie gwarantują braku wpływu zamierzenia na opisane korytarze ekologiczne. Zaproponowane cofnięcie terenu inwestycji nie będzie gwarantowało zwierzętom swobodnego przemieszczania się przez ten teren. Ubocznie organ II instancji zwrócił uwagę na wprowadzone w ramach [...] zakazy.
Mając na uwadze, że w podstawie prawnej rozstrzygnięcia organu I instancji uwzględniono art. 77 ust. 10 u.u.i.ś., a także dostrzegając nieprawidłowe zredagowanie sentencji, Kolegium zdecydowało w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. o uchyleniu decyzji I instancji w całości i orzeczeniu co do istoty sprawy, przez odmowę wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego zamierzenia.
W skierowanej do tut. Sądu skardze reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, a także uchylenie postanowienie RDOŚ z 20 grudnia 2024 r., nr [...], zarzucając naruszenie:
a) art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., przez wadliwe ustalenie stanu faktycznego, brak przeprowadzenia rzetelnego postępowania dowodowego, a w rezultacie błędne założenie, że w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej inwestycji istnieje pod autostradą [...] budowla – specjalnie zaprojektowane przejście dla zwierząt migrujących, a nie lokalny przejazd dla okolicznych mieszkańców;
b) art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., przez nieuzasadnione żadnymi dowodami założenie obecności dużych zwierząt w obrębie przejścia pod autostradą i zanegowanie przeciwnej tezy uzasadnione przez stronę wynikami wielokrotnie powtarzanych i prawidłowo przeprowadzonych badań tzw. fotopułapką;
c) art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., przez pominięcie okoliczności, że w niedalekiej odległości od planowanej inwestycji (kopalnia kruszywa,) po północnej stronie autostrady, znajdują się inne żwirownie i kopalnie kruszywa (w tym [...] i inne), które zwartym półkolem odcinają od strony północnej te przejście pod autostradą od terenów leśnych, czym prawdopodobnie należy tłumaczyć obecnie brak migrujących zwierząt w obrębie tego przejścia, a co nie zostało zauważone przez organy obu instancji ani przez RDOŚ w jego postanowieniu odmawiającym uzgodnienia z 20 grudnia 2024 r.;
d) art. 75 § 1, art. 76 § 3, art. 78 § 1 i 2 oraz art. 84 § 1, art. 85 § 2 K.p.a., przez uznanie, że nie może być zakwestionowane innymi dowodami stanowisko zawarte w niezaskarżalnym osobno postanowieniu RDOŚ z 20 grudnia 2024 r., gdyż jest on organem wyspecjalizowanym w kwestii;
e) art. 75 § 1, art. 76 § 3, art. 78 § 1 i 2 K.p.a., przez uznanie, że SKO nie ma obowiązku przeprowadzać wnioskowanych przez stronę dowodów, bo nie przyczynią się do wyjaśnienia sprawy, w związku z tym zaniechanie choćby przeprowadzenia oględzin, zasięgnięcia opinii lokalnego przedstawiciela Lasów Państwowych, czy innych jednostek naukowych, czy badawczych w kwestii potwierdzenia istnienia i rzeczywistego wykorzystywania szlaku migracyjnego w omawianym miejscu – w sytuacji, gdy skarżąca w odwołaniu zawierającym również zażalenie na postanowienie RDOŚ z 20 grudnia 2024 r. podniosła, że organ uzgadniający kwestionuje wynik badań (opisane tam kilkutygodniowe, całodobowe badania z wykorzystaniem kamery z czujnikiem ruchu), jednak bez oparcia się na badaniach odmiennych, względnie bez oparcia się na opinii biegłego, który mógłby zakwestionować przydatność tych specjalistycznych badań;
f) art. 8 § 2 K.p.a., przez odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym oraz odmowę wydania decyzji zgodnej z żądaniem strony, podczas gdy w bezpośredniej okolicy planowanej inwestycji działa szereg innych kopalni żwiru i kruszywa, które uzyskały wymagane zgody i zezwolenia, w tym również uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięć polegających na eksploatacji kapaliny;
g) art. 79a K.p.a., przez jego niezastosowanie, poprzez brak wskazania stronie niespełnionych przesłanek do wydania decyzji zgodnej z jej żądaniem w celu umożliwienia przedłożenia dodatkowych dowodów – co spowodowało niewykorzystanie przez stronę inicjatywy dowodowej w pełnym zakresie, a którą strona chce wykorzystać w tym postępowaniu w całym konstytucyjnym zakresie swojego uprawnienia;
h) art. 81a K.p.a. zasady rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony, mimo wyraźnej i nieukrywanej niepewności co do istnienia przesłanek umożliwiających wydanie decyzji negatywnej;
i) art. 138 § 2 w zw. z art. 15 K.p.a., przez merytoryczne rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji kończącej postępowanie zamiast przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co oznacza naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania;
j) art. 6 § 2 P.o.ś., przez błędne i nadmiarowe stosowanie zasady przezorności, bez wyważenia interesu prywatnego z interesem publicznym.
W konsekwencji uchybień proceduralnych i błędów merytorycznym w zakresie oceny potrzeb i sposobów ochrony środowiska spółka zarzuciła nieuzasadnioną odmowę ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego "[...] zlokalizowanego na działkach nr ew. [...], [...], [...] oraz [...], obręb I., gmina [...], powiat [...], województwo [...] mimo istnienia pozytywnych przesłanek, a więc z naruszeniem art. 62 ust. 1 pkt 1 oraz art. 80 ust. 1 pkt 1-4 u.u.i.ś. oraz działanie organu w oparciu o założenia i przeświadczenia, a więc wbrew art. 6 K.p.a., zgodnie z którym organ ma działać na podstawie prawa.
Jednocześnie skarżąca wniosła o: a) zobowiązanie organów, w szczególności RDOŚ, do pozyskania informacji od zarządcy autostrady GDDKiA, czy przejście pod autostradą było zaprojektowane i wybudowane jako przejście podziemne dla zwierząt, b) wystąpienie o wyjaśnienia do Lasów Państwowych – [...] z pytaniem, czy stwierdzono istnienie szlaków migracyjnych dużych zwierząt z wykorzystaniem przedmiotowego przejścia pod autostradą. Spółka wniosła także o zwrot kosztów postępowania.
Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko i odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów.
Na rozprawie przed tut. Sądem, która odbyła się 26 listopada 2025 r., pełnomocnik skarżącej spółki wniósł i wywiódł jak w skardze. Prezes zarządu poparł stanowisko pełnomocnika. Podkreślił, że przejście pod autostradą będące powodem odmownej decyzji jest przejazdem technicznym, wybetonowanym i przeznaczonym dla ruchu pojazdów i ludzi, a nie przejściem technicznym i z powodu ruchu pojazdów nie jest użytkowane przez zwierzęta.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek zasadnym okazał się jedynie zarzut oznaczony w skardze jako pkt 2 lit. g.
Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 6 czerwca 2025 r., nr [...], jak i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy [...] z 8 kwietnia 2025 r., nr [...], wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") uzasadnia uwzględnienie skargi.
Materialnoprawną, jak i procesową podstawę rozstrzygnięcia w kontrolowanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
Ustawa ta w Dziale V reguluje problematykę związaną z oceną oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, której przeprowadzenie może poprzedzać wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Ocena ta obejmuje weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie, a następnie analizę uzgodnień i opinii pod kątem ich uwzględnienia w decyzji oraz zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu. W sprawie poddanej kontroli Sądu obowiązek przeprowadzenia tej oceny wynika z postanowienia Wójta Gminy [...] z 31 lipca 2023 r., nr [...] Jak stanowi art. 62 ust. 1 u.u.i.ś. w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia: 1) bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na: a) środowisko oraz ludność, w tym zdrowie i warunki życia ludzi, b) dobra materialne, c) zabytki, ca) krajobraz, w tym krajobraz kulturowy, d) wzajemne oddziaływanie między elementami, o których mowa w lit. a-ca, e) dostępność do złóż kopalin; 1a) ryzyko wystąpienia poważnych awarii oraz katastrof naturalnych i budowlanych; 2) możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko; 3) wymagany zakres monitoringu.
Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, co wynika już z art. 66 ust. 1 u.u.i.ś., powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 tej ustawy oraz zawierać m.in. opis elementów przyrodniczych środowiska objętych zakresem przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, w tym elementów środowiska objętych ochroną na podstawie ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz korytarzy ekologicznych w rozumieniu tej ustawy (pkt 2 lit. a). We wspomnianym już ostatnio postanowieniu Wójt Gminy [...] z 31 lipca 2023 r. ustalając zakres raportu podano, że powinien on zawierać w szczególności analizę zagadnień z zakresu m.in. ochrony przyrody i bioróżnorodności – ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na funkcjonalność i drożność korytarzy ekologicznych, w tym korytarza [...] mającego znaczenie ogólnopolskie.
Przedstawiony przez skarżącą raport w swej pierwotnej treści wskazywał m.in.., że realizacja planowanego zamierzenie inwestycyjnego będzie miała niewielki zasięg, a planowana działalność nie będzie wiązała się z ewentualnym przecinaniem szlaków wędrówek zwierząt. Nie będzie też powodowała przecinania korytarzy ekologicznych (s. 197). Wskazano, ze teren inwestycji położony jest w obrębie korytarza ekologicznego: - [...], - [...] (s. 198). Nie stwierdzono występowania lokalnych korytarzy ekologicznych obejmujących swym przebiegiem teren inwestycji (...). W ramach planowanego przedsięwzięcia nie przewiduje się wykonywania przeszkód – barier ekologicznych, przegradzających korytarze ekologiczne i utrudniających przemieszczanie się organizmów. Nie stwierdza się konieczności podejmowania szczególnych środków minimalizujących oddziaływanie inwestycji na korytarze ekologiczne (...) (s. 200).
W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę na to, że w postępowaniu w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko stanowi podstawowy dowód, ponieważ w postępowaniu tym wymagana jest wiedza specjalistyczna. Z tego względu taki raport ma charakter specjalistycznego opracowania uwzględniającego aktualny stan prawny w zakresie jego wymagań formalnych, a autor takiego opracowania powinien posiadać wiedzę specjalistyczną (por. art. 74a ust. 1 i ust. 2 u.u.i.ś.). Z punktu widzenia zasad postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko raport jest dokumentem prywatnym, posiadającym szczególną moc dowodową, która wynika przede wszystkim z kompleksowej oceny przedsięwzięcia. Raport jako dowód podlega ocenie na zasadach określonych w art. 7, art. 77, art. 80 i art. 81 K.p.a. Właściwy organ jest zobowiązany do sprawdzenia treści raportu w kontekście spełnienia przez niego warunków, o jakich stanowi art. 66 u.u.i.ś. oraz jego aktualności i rzetelności sporządzenia. Organ nie jest zatem związany treścią raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, co powoduje, że dokonując jego oceny powinien dążyć do wydania orzeczenia odpowiadającego wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasadzie prawdy obiektywnej.
Zadaniem organu prowadzącego postępowanie jest zatem w pierwszej kolejności sprawdzenie raportu pod względem spełnienia wymogów formalnych oraz materialnych. Obowiązkiem organu jest również weryfikacja materiałów stanowiących podstawę sporządzonego raportu. Organ nie jest związany treścią raportu, a ustalenia w nim zawarte mogą służyć wydaniu decyzji, gdy raport jest rzetelny, spójny, wolny od niejasności i nieścisłości. Raport może być kwestionowany przez strony, jak i również przez przedstawicieli społeczeństwa (por. m.in. wyroki NSA z 10 stycznia 2023 r., sygn. akt III OSK 1514/21, z 9 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OSK 1418/22, dostępne w CBOSA na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasada prawdy obiektywnej obliguje przy tym organ do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego, a zwłaszcza oceny, czy raport uwzględnia wszystkie potencjalne zagrożenia środowiskowe związane z realizacją planowanej inwestycji. Jest to niezbędne do wyznaczenia konkretnych wymagań ochrony środowiska, które muszą być uwzględnione na kolejnych etapach procesu inwestycyjnego, m.in. w pozwoleniu na budowę (zob. wyrok NSA z 21 kwietnia 2015 r., sygn. II OSK 2213/13, CBOSA).
Raport jest weryfikowany w toku postępowania administracyjnego zarówno w formie współdziałania przez organy wyspecjalizowane (art. 77 ust. 1 tej ustawy), jak i przez organ główny.
Odnosząc powyższe rozważania ogólne do stanu faktycznego kontrolowanej sprawy zauważyć należy, iż bezpośrednią przyczyną wydania decyzji odmownej było postanowienie RDOŚ z 20 grudnia 2024 r., nr [...], w którym odmówiono uzgodnienia dla planowanego przez skarżącą przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego "[...]" zlokalizowanego na działkach nr [...], [...], [...] oraz [...], obręb I., gmina [...], powiat [...], województwo [...].
W uzasadnieniu tegoż postanowienia organ ochrony środowiska odmawiając uzgodnienia wskazał, iż na podstawie przeprowadzonych badań nie było możliwe określenie znaczenia przejścia dolnego dla minimalizacji oddziaływania barierowego autostrady. Oparł się przy tym na ocenie przedstawionego uzupełnienia do raportu, wręcz powielając zawarte w nim informacje, z których wynika nieprzydatność przeprowadzonych badań dla identyfikacji zagrożenia (poza okresem rozrodczym ssaków, w okresie, gdy dobowe temperatury utrzymywały się powyżej średniej wieloletniej). Organ ten zauważył także, że kamera zainstalowana została poza przejściem dla zwierząt, w obrębie terenu leśnego zlokalizowanego w północno-środkowej części inwestycji, w odległości ok. 50 m od drogi technicznej przebiegającej wzdłuż terenu inwestycji. Wreszcie RDOŚ powołał się na art. 6 P.o.ś. i zasadę prewencji wskazując, że sporne przejście może mieć istotny charakter dla migracji.
Stanowisko organu co do wniosków dotyczących uzupełnienia do raportu ocenić zdaniem Sądu należy jako trafne, jednakże biorąc pod uwagę przebieg postępowania w sprawie, nie dawało ono na tym jego etapie, podstaw dla odmowy uzgodnienia wydania decyzji środowiskowej i co za tym idzie dla odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji spornego przedsięwzięcia, a zapadłe rozstrzygnięcie ocenić należy jako przedwczesne.
Przypomnieć bowiem trzeba, iż skarżąca Spółka zarówno w przedstawionej pierwotnie karcie, jak i sporządzonym raporcie dostrzegała wprawdzie, że realizacja i eksploatacja przedsięwzięcia może wpływać na odstraszanie zwierząt przez hałas i ruch pojazdów. Ponadto, wskazywała, że na etapie eksploatacji będzie ono oddziaływać na faunę z uwagi na zmianę warunków jej bytowania (s. 95 raportu). Zwracała także uwagę na to, że teren inwestycji położony jest obrębie korytarzy ekologicznych (s. 198). Stwierdzała jednak równocześnie, że m.in. z uwagi na pomijalnie niską zajętość korytarza ekologicznego przez inwestycję i brak lokalnych korytarzy ekologicznych, inwestycja nie będzie powodowała przecinania korytarzy ekologicznych (nie planuje się wykonywania barier ekologicznych je przegradzających) i nie ma konieczności podejmowania środków minimalizujących jej oddziaływanie na te korytarze. Inwestycja ze względu na skalę oddziaływania i czasowy charakter istnienia (40 lat – przypomnienie Sądu) nie zakłóci funkcjonowania korytarza ekologicznego, nie spowoduje zaburzeń w szlakach wędrownych zwierząt oraz nie wpłynie na bioróżnorodność gatunkową w zasięgu oddziaływania (s. 197-201).
Analiza pierwotnie sporządzonego raportu oraz jego uzupełnień doprowadziła RDOŚ do wystąpienia do Wójta Gminy [...] z pismem z 29 sierpnia 2024 r., w którym organ ochrony środowiska wskazał, że z ustaleń tego organu wynika, iż pod autostradą [...] na wysokości działki [...] (a precyzyjnie na tej działce, sąsiadującej z działką [...] i [...] – choć z tą ostatnią przez działkę [...], stanowiącymi północną część inwestycji – przypomnienie Sądu.) znajduje się dolne przejście dla zwierząt. W związku z tym organ uzgadniający zwrócił się m.in. o przeprowadzenie badań, w terminach optymalnych dla migracji zwierząt, mających na celu pozyskanie informacji na temat wykorzystywania przejścia przez zwierzęta, wraz z oszacowaniem częstotliwości przejść i liczebności zwierząt w odniesieniu do poszczególnych gatunków.
W związku z powyższym pismem Wójt Gminy [...] pismem z 2 września 2024 r. (k 59 akt organu administracji) zwrócił się do pełnomocnika wnioskodawcy o przedłożenie w terminie 15 dni wyjaśnień i uzupełnień, doręczając w załączeniu pismo RDOŚ z 29 sierpnia określające zakres żądanych wyjaśnień.
W odpowiedzi Spółka w dniu 25 września 2024 r. przedstawiła kolejne, datowane na 24 września 2024 r. uzupełnienie raportu (k. 60 akt administracyjnych), w którym autor raporty wskazał, że badania dokonane były całodobowo przez 4 tygodnie w okresie od 11 sierpnia do 7 września 2024 r., i zwrócono uwagę, że w tym okresie nie uchwycono żadnego zwierzęcia korzystającego z przejścia. Wskazano jednak, że nie można wykluczyć, że obserwacje prowadzone przez cały rok dałyby taki sam wynik. Teoretycznie istnieje możliwość przemieszczania się zwierząt omawianym przepustem. Aby zapewnić zwierzętom bezpieczne dodarcie na obrane przez nich tereny powiększono pas ochronny z 10 na 15 m – uznając, że miejsce może stanowić lokalny korytarz ekologiczny oraz uwzględniając charakter planowanej inwestycji. Wprost wskazano nadto, że na obecny wynik obserwacji wpływ może mieć kilka czynników: - prowadzenie obserwacji poza okresem rozrodczym zwierząt, - obserwacje prowadzone były w okresie letnim, co mogło ograniczać poszukiwanie pokarmu przez zwierzęta na terenach sąsiednich.
W świetle powyższych informacji zawartych w samym raporcie jako prawidłowe ocenić należy stanowisko organu uzgadniającego, iż są one niewystarczające dla wypełnienia wezwania, co wprost wynika z samej treści uzupełnienia raportu.
Co za tym idzie zgodzić się trzeba z RDOŚ że przedstawiony przez skarżącą raport pomimo wezwania nie pozwalał na ocenę znaczenia przejścia pod autostradą [...] dla minimalizacji oddziaływania barierowego tej autostrady, ergo nie pozwala na ocenę wpływu przedsięwzięcia na korytarz ekologiczny.
Przypomnieć bowiem trzeba, że zgodnie z art. 66 ust. 1 u.u.i.ś. raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 tej ustawy oraz zawierać m.in. opis elementów przyrodniczych środowiska objętych zakresem przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, w tym elementów środowiska objętych ochroną na podstawie ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz korytarzy ekologicznych w rozumieniu tej ustawy (pkt 2 lit. a). Raport powinien także zawierać wyniki inwentaryzacji przyrodniczej, przez którą rozumie się zbiór badań terenowych przeprowadzonych na potrzeby scharakteryzowania elementów środowiska przyrodniczego, jeżeli została przeprowadzona, wraz z opisem zastosowanej metodyki, stanowiące załącznik (pkt 2a) oraz inne dane, na podstawie których dokonano opisu elementów przyrodniczych (pkt 2b). Poza tym, informacje na temat powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych, zrealizowanych lub planowanych, dla których wydano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia – w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem (pkt 3b). Wreszcie, określenie przewidywanego oddziaływania analizowanych wariantów na środowisko... (pkt 6).
Jednocześnie zauważyć jednakże należy, iż w postanowieniu Wójta Gminy [...] z 31 lipca 2023 r. nakładającym na skarżącą obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wskazano jedynie, że w raporcie tym powinna się znaleźć m.in. analiza z zakresu ochrony przyrody i bioróżnorodności – ocena oddziaływania przedsięwzięcia na funkcjonalność i drożność korytarzy ekologicznych, w tym korytarza [...] mającego znaczenie ogólnopolskie, zaś w piśmie RDOŚ wskazującym na konieczność uzupełnienia raportu wskazano jedynie na konieczność przeprowadzenia badań, w terminach optymalnych dla migracji zwierząt, mających na celu pozyskanie informacji na temat wykorzystywania przejścia przez zwierzęta, wraz z oszacowaniem częstotliwości przejść i liczebności zwierząt w odniesieniu do poszczególnych gatunków.
W świetle tak ogólnych wskazań co do zakresu niezbędnego uzupełnienia raportu uznać należy, iż o ile organ ochrony środowiska stwierdził, że raport uzupełniony został w stopniu niewystarczającym, tak co do miejsca ulokowania kamery rejestrującej obiekty opuszczające przejście, jak i przede wszystkim co do okresu w jakim prowadzono obserwacje przepustu pod autostradą, które to stanowisko Sąd w pełni podziela i uznaje za trafne z przyczyn wskazanych powyżej, to w świetle regulacji zawartych w art. 7, art. 9 K.p.a. i art. 79a § 1 K.p.a.
RDOŚ, jako organ wyspecjalizowany winien ponownie wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia raportu w jednoznaczny sposób wskazując jakie czasokresy winny być objęte badaniami dotyczącymi wykorzystania przejścia przez zwierzęta, tak by były mogły być uznane za optymalne dla migracji zwierząt i co za tym idzie wystarczające dla oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko oraz jak winna być usytuowana kamera wykorzystywana do obserwacji zwierząt i wskazać termin uzupełnienia raportu adekwatny do zakresu oczekiwanych badań, w tym okres jakim winny być objęte badania migracji zwierząt z wykorzystaniem przedmiotowego przejścia pod autostradą.
Zauważyć bowiem trzeba, iż art. 7 K.p.a. stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, zaś art. 9 K.p.a., iż organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Regulacje te ustanawiają zasady prawdy obiektywnej, uwzględniania słusznego interesu stron oraz informowania stron.
Powyższe zasady ogólne znajdują uszczegółowienie między innymi we wskazanym w skardze jako wzorzec kontroli art. 79a § 1 K.p.a. stanowiącym, że w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony
Wymogom wynikającym z tych regulacji nie odpowiada taki sposób procedowania, gdzie organ żąda od strony w sposób ogólnikowy uzupełnienia raportu, przy czym RDOŚ nie wskazuje terminu w jakim uzupełnienie to winno nastąpić, zaś Wójt w piśmie z 2 września 2024 wyznacza stronie jedynie piętnastodniowy termin na uzupełnienie raportu o wyniki odpowiednich badań terenowych, co zdaje się sugerować, iż badaniami tymi może być objęty jedynie nieznaczny okres czasu, a następnie właśnie ten krótki okres czasu, w którym przeprowadzono badania staje się zasadniczym powodem odmowy uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia i to w sytuacji gdy postępowanie prowadzone jest od dłuższego czasu, a raport był kilkukrotnie w różnych zakresach uzupełniany.
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie dopiero brak uzupełnienia raportu w zakresie jednoznacznie wskazanym przez RDOŚ, albo odmowa jego uzupełnienia z powołaniem się na jego rzekomą kompletność uprawniałby organy do oceny, iż przedstawiła ona raport, który nie pozwala na pełne zidentyfikowanie zagrożeń, jakie związane są z realizacją i eksploatacją przedsięwzięcia na środowisko i co za tym idzie uniemożliwia wydanie pozytywnej dla wnioskodawcy decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji kopaliny ze wskazanego złoża kruszywa.
Nie zasługiwały natomiast na uwzględnienie zarzuty podniesione w skardze oraz przedstawiona na ich poparcie argumentacja.
W pierwszym rzędzie zauważyć trzeba, że zasadnicza część zarzutów podniesionych w skardze nie może odnieść zamierzonego skutku już tylko z tej przyczyny, że to ze stanowiska samej skarżącej wynika konieczność przeprowadzenia ustaleń zmierzających do szczegółowego określenia wpływu przedsięwzięcia na korytarze ekologiczne w związku z istniejącym w bezpośrednim sąsiedztwie z terenem tego przedsięwzięcia przejściem podziemnym. Powyższe przesądza o bezzasadności zarzutów oznaczonych w skardze jako pkt 2 lit. b i pkt 2 lit. d.
Zwrócić bowiem trzeba uwagę na to, że skarżąca początkowo w sposób jednoznaczny nie opisała wszystkich elementów przyrodniczych środowiska objętych zakresem oddziaływania planowanej inwestycji, a konkretniej rzecz ujmując korytarzy ekologicznych. Od stwierdzenia o braku lokalnych korytarzy ekologicznych, jak wskazywała w karcie informacyjnej i pierwotnie w raporcie, skarżąca doszła w toku toczącego się postępowania do stwierdzenia, że taki lokalny korytarz ekologiczny może jednak istnieć i być związany ze spornym przejściem pod autostradą. Nadal jednak sama nie określiła jednoznacznie, czy on jest, czy go nie ma.
Dalej wskazać należy, iż bez znaczenia dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy pozostaje to, czy rzeczone przejście zostało zaprojektowane jako przejście dla zwierząt, czy może jedynie pełnić taką funkcję ubocznie, będąc zaprojektowane jako przejazd, czy tez przejście techniczne bądź dla okolicznych mieszkańców. Podkreślić bowiem należy, iż to z raportu w jego uzupełnionej przez skarżącą wersji wynika, iż istnieje potencjalna możliwość, iż obiekt ten taka funkcje może pełnić, na co skarżąca sama natomiast wskazała w uzupełnieniu do raportu. Powyższe przesądza o bezzasadności zarzutu z pkt 2 lit. a skargi.
Nie zasługują na uwzględnienie także zarzuty strony skarżącej sformułowane w pkt 2 lit. e i b skargi. W ramach tego zarzutu autor skargi stara się przerzucić ciężar dowodu na organy administracji publicznej, podczas gdy jak wyjaśniono już wyżej w postępowaniu w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia, to strona ubiegająca się o wydanie decyzji ma przedstawić taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który będzie kompletny i wystarczający dla wydania decyzji, co wynika wprost z art. 66 ust. 1 i 2 u.u.i.ś., wskazującego jaka winna być zawartość raportu.
W świetle tych regulacji brak jest podstaw dla powoływania przez organy biegłych, czy tez przeprowadzania innych dowodów na okoliczności, które winny wynikać z prawidłowo sporządzonego raportu.
Podkreślić przy tym trzeba, iż wbrew twierdzeniom autora skargi w kontrolowanej sprawie tak RDOŚ, jak i Wójt i SKO nie zakwestionowali wyników raportu, lecz w sposób prawidłowy wykazali, iż z samego uzupełnienia raportu wynika, iż nie jest on kompletny, bowiem wskazuje, że przeprowadzenie badań terenowych w szerszym okresie czasu mogłoby dać wyniki odmienne niż przedstawione w raporcie.
Nie zasługiwał także na uwzględnienie zarzut z pkt 2 lit. f skargi, albowiem strona skarżąca nie wykazała, by inne funkcjonujące w okolicy kopalnie żwiru i kruszywa zlokalizowane były w analogiczny sposób jak inwestycja planowaną przez skarżącą, to jest w bezpośrednim pobliżu przejścia pod, względnie nad autostradą i również potencjalne oddziaływać na migrację zwierząt.
Odnośnie zarzutów oznaczonych w skardze jako pkt 2 lit c lit. h i lit. j wskazać należy, iż zgodnie z art. 6 ust. 2 P.o.ś. kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze.
Ustanowiona w tym przepisie zasada przezorności winna być odczytywana w ten sposób, iż sprowadza się ona do tego, by w sytuacji, gdy nie można wiarygodnie uzasadnić, że oddziaływanie na środowisko jest nieznaczące, można uznać, iż może być ono znaczące (por. wyrok NSA z 20 listopada 2020 r., sygn. II OSK 1940/20).
W realiach kontrolowanej sprawy wobec braku raportu w sposób jednoznaczny określającego jaki będzie wpływ spornego przedsięwzięcia na środowisko, w tym przede wszystkim lokalną faunę i jej migracje, zasada ta niewątpliwie znajdowała zastosowanie, a jednocześnie sprzeciwiała się postulowanemu przez stronę skarżącą rozstrzyganiu wątpliwości na jej korzyść, kosztem ewentualnego negatywnego wpływu przedsięwzięcia na środowisko, czy też przyjmowaniu apriorycznych założeń, i co do wpływu na środowisko innych żwirowni i kopalni kruszywa w okolicy, co do których sama skarżąca wskazuje, iż to jedynie prawdopodobnie ich istnieniem należy tłumaczyć brak migrujących zwierząt w obrębie przejścia pod autostrada położonego w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej inwestycji.
Za oczywiście bezzasadny uznać wreszcie należy zarzut oznaczony w skardze jako pkt 2 lit. i. Wskazany w nim jako wzorzec kontroli art. 138 § 2 K.p.a. stanowi bowiem przepis wynikowy, który determinuje treść rozstrzygnięcia organu odwoławczego w sytuacji stwierdzenia uchybień w nim wskazanych, co oznacza, iż nie może on zostać naruszony poprzez dokonanie przez organ II instancji nawet niewłaściwej oceny, iż brak jest przesłanek do jego zastosowania, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Analogicznie nawet błędne stanowisko organu odwoławczego co do zgodności z prawem zaskarżonej decyzji organu i instancji nie przesądza o naruszeniu zasady dwuinstancyjności wynikającej z art. 15 K.p.a., o ile organ odwoławczy rozpoznał sprawę co do istoty, a jedynie rozstrzygnął ja w sposób niezgodny z oczekiwaniami odwołującego.
Stąd też zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. jako wydana z naruszeniem art. 7 K.p.a., art. 9 K.p.a., i art. 79a § 1 K.p.a. które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy przez organy administracji.
Sąd nie uwzględnił poprzez rozstrzygnięcie w sentencji wyroku zawartego w skardze wniosku o uchylenie postanowienie RDOŚ z 20 grudnia 2024 r., nr [...] albowiem zgodnie z art. 77 ust. 7 u.u.i.ś. postanowienie to jest niezaskarżalne zażaleniem, co oznacza, iż znajdzie do niego zastosowanie art. 142 K.p.a., zgodnie z którym postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Obowiązujące przepisy nie przewidują odrębnej formy rozpatrzenia i załatwienia kwestii postanowień zaskarżonych w odwołaniu (art. 142 K.p.a.). Stanowisko organu odwoławczego co do rozpatrzonego postanowienia wyrażane jest w uzasadnieniu decyzji odwoławczej, a nie w jej sentencji bądź w odrębnym orzeczeniu (por. Kodeks postępowania administracyjnego, pod red. M. Wierzbowskiego, A. Wiktorowskiej, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 801; Komentarz K.p.a., R. Kędziora, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2008, s. 735, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, teza 2 do art. 142, opublikowano: LEX/el. 2025, por. wyroki NSA z 11 grudnia 2012, sygn. akt II OSK 1461/11, z 22 października 2019 r. II OSK 2962/17, z 28 maja 2025 r., sygn. II OSK 2646/22).
Skoro zatem organ rozpatrujący odwołanie nie jest uprawniony do odrębnego rozstrzygania w przedmiocie postanowienia, które można zaskarżyć tylko odwołaniu od decyzji i wystarczającym jest w tym zakresie zajęcie stanowiska w uzasadnieniu decyzji, to analogicznie, brak jest dostaw do rozstrzygania w tym zakresie w sentencji wyroku sądu administracyjnego jedynie kontrolującego działalność organu administracji, który do uchylenia postanowienia organu współdziałającego nie był uprawniony.
Co za tym idzie jedynie w uzasadnieniu orzeczenia wydanego w następstwie rozpoznania skargi na decyzję organu administracji, sąd ocenia zgodność z prawem niezaskarżalnego postanowienia organu współdziałającego przy wydaniu zaskarżonej decyzji, a wynik tej oceny – jak w niniejszej sprawie – powoduje, że upada skutek negatywnie zweryfikowanego postanowienia RDOŚ o odmowie dokonania uzgodnienia w toku postępowania w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej i aktualizuje się po stronie RDOŚ obowiązek ponownego przeprowadzenia procedury uzgodnieniowej, przy uwzględnieniu poglądów prawnych sadu wyrażonych w uzasadnieniu prawomocnego orzeczenia uchylającego zaskarżone decyzje w przedmiocie środowiskowych uwarunkować realizacji przedsięwzięcia.
Wobec powyższego organy, w tym organ uzgadniający, jakim jest Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska, rozpoznając ponownie sprawę uwzględnią wskazania co do dalszego postępowania wynikające z niniejszego uzasadnienia.
W szczególności Wójt Gminy [...] zwróci się do organu uzgadniającego o wskazanie jaki konkretnie okres, względnie okresy winny objąć badania mające na celu pozyskanie informacji na temat wykorzystywania przejścia pod autostrada przez zwierzęta, wraz z oszacowaniem częstotliwości przejść i liczebności zwierząt w odniesieniu do poszczególnych gatunków oraz jakie są minimalne wymagania organu ochrony środowiska co do miejsca zainstalowania kamery dokumentującej powyższe okoliczności, a następnie zobowiąże stronę do uzupełnienia raportu we wskazanym zakresie w terminie uwzględniającym możliwość realizacji zobowiązania.
Po uzyskaniu stanowiska wnioskodawcy co do wykonania obowiązku uzupełnienia raportu w takim, możliwie precyzyjnie wskazanym zakresie, zaktualizuje się po stronie RDOŚ obowiązek oceny uzupełnionego raportu w postępowaniu uzgodnieniowym i ponownego wydania postanowienia o jakim mowa w art. 77 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 3 u.u.i.ś..
Sąd podkreśla przy tym, iż w żaden sposób nie przesądza o treści tak postanowienia uzgodnieniowego RDOŚ, jak i przyszłej decyzji organu w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia, albowiem powodem uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej były wyłącznie ich przedwczesność, a jednocześnie wobec skoncentrowania się przez organy na kwestii kompletności raportu w zakresie wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko w zakresie ograniczenia swobody migracji fauny w związku z lokalizacją planowanej inwestycji w pobliżu przejścia pod autostradą i w korytarzu ekologicznym i braku dokonania oceny przedsięwzięcia i raportu w innych istotnych aspektach nie było możliwym rozstrzygania tychże zagadnień przez Sąd.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).