II SA/Po 610/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-12-04
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
odpadywody poprocesoweochrona środowiskazarządzenie pokontrolneprodukt ubocznyprawo wodneustawa o odpadachkontrolazanieczyszczenie wód

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę spółki E. sp. z o.o. na zarządzenie pokontrolne Inspektora Ochrony Środowiska dotyczące nielegalnego wprowadzania wód poprocesowych do wód.

Spółka E. sp. z o.o. zaskarżyła zarządzenie pokontrolne Inspektora Ochrony Środowiska, które nakazywało zaprzestanie wprowadzania odpadów do wód. Spółka argumentowała, że woda poprocesowa nie stanowi odpadu, a jedynie produkt uboczny, i że nie doszło do zanieczyszczenia wód. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, uznając, że sposób stosowania wód poprocesowych przez spółkę, prowadzący do ich spływu do rowu melioracyjnego i zanieczyszczenia, sprawił, że przestały one być produktem ubocznym i stały się odpadem, a ich wprowadzanie do wód jest zakazane.

Spółka E. sp. z o.o. wniosła skargę na zarządzenie pokontrolne Inspektora Ochrony Środowiska, które nakazywało zaprzestanie wprowadzania odpadów do wód. Spółka kwestionowała status wód poprocesowych jako odpadu, twierdząc, że są one produktem ubocznym, a także zarzucała naruszenia proceduralne podczas kontroli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę. Sąd uznał, że sposób, w jaki spółka stosowała wodę poprocesową (z domieszką skrobi ziemniaczanej) do nawadniania pól, prowadził do jej gromadzenia się, tworzenia zastoisk i spływu do rowu melioracyjnego, co skutkowało zanieczyszczeniem wód. W takich okolicznościach, zdaniem sądu, woda poprocesowa przestała spełniać warunki produktu ubocznego i stała się odpadem, a jej wprowadzanie do wód jest zakazane na mocy Prawa wodnego. Sąd nie dopatrzył się istotnych naruszeń proceduralnych, które miałyby wpływ na wynik sprawy, uznając, że ustalenia faktyczne poczynione przez organ inspekcji były wystarczająco rzetelne i znalazły oparcie w przepisach prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Woda poprocesowa, która w wyniku sposobu jej stosowania (aplikacja na pola prowadząca do zastoisk i spływu do wód powierzchniowych) przestała spełniać warunki uznania za produkt uboczny, staje się odpadem.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że sposób stosowania wód poprocesowych przez spółkę, prowadzący do ich gromadzenia się na gruncie i spływu do rowu melioracyjnego, skutkujący zanieczyszczeniem wód, powoduje utratę statusu produktu ubocznego i kwalifikację jako odpadu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.i.o.ś. art. 12 § 1 pkt 1 i ust. 2

Ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska

Podstawa do wydania zarządzenia pokontrolnego.

ustawa o odpadach art. 10

Ustawa o odpadach

Definicja produktu ubocznego.

ustawa o odpadach art. 13 § ust. 2

Ustawa o odpadach

Przedmioty, które przestały spełniać warunki produktu ubocznego, są odpadami.

Prawo wodne art. 77 § ust. 1

Prawo wodne

Zakaz wprowadzania odpadów do wód.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Ocena materiału dowodowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sposób stosowania wód poprocesowych przez spółkę doprowadził do ich spływu do rowu melioracyjnego i zanieczyszczenia wód, co skutkowało utratą statusu produktu ubocznego i kwalifikacją jako odpadu. Wprowadzanie odpadów do wód jest zakazane na mocy Prawa wodnego. Naruszenia proceduralne nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

Woda poprocesowa nie stanowi odpadu, lecz produkt uboczny. Nie stwierdzono zanieczyszczenia wód wodą poprocesową. Spółka nie wprowadzała wody poprocesowej do wód. Naruszenie przepisów Prawa przedsiębiorców poprzez dopuszczenie do czynności kontrolnych osób niedysponujących upoważnieniem. Naruszenie przepisów k.p.a. (art. 7, 77 § 1, 80) poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Godne uwagi sformułowania

woda poprocesowa w wyniku spływu oraz zanieczyszczenia rowu melioracyjnego stanowi odpad przedmioty lub substancje, które przestały spełniać warunki uznania za produkt uboczny, o którym mowa w art. 10, są odpadami zakazuje się wprowadzania do wód odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach zarządzenie pokontrolne jest władczym aktem administracyjnym adresowanym do kontrolowanej osoby fizycznej lub kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej, niestanowiącym jednak decyzji administracyjnej w przypadku gdy doszło do spływu wody poprocesowej aplikowanej na pola do wód powierzchniowych, co skutkowało ich zanieczyszczeniem, organ prawidłowo zakwalifikował wodę podprocesową jako odpad.

Skład orzekający

Jakub Zieliński

przewodniczący sprawozdawca

Edyta Podrazik

sędzia

Arkadiusz Skomra

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wód poprocesowych jako odpadów lub produktów ubocznych, zasady kontroli Inspekcji Ochrony Środowiska oraz stosowanie przepisów Prawa wodnego."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego sposobu stosowania wód poprocesowych i może być mniej bezpośrednio stosowalna w przypadkach, gdzie nie dochodzi do zanieczyszczenia wód powierzchniowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska – prawidłowego zagospodarowania wód poprocesowych i zapobiegania zanieczyszczeniu wód. Pokazuje, jak sposób wykorzystania substancji może wpłynąć na jej prawną kwalifikację.

Woda poprocesowa z ziemniaków zanieczyściła rów? Sąd wyjaśnia, kiedy staje się odpadem.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 610/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-12-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Edyta Podrazik
Jakub Zieliński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w N. na zarządzenie pokontrolne Inspektor Ochrony Środowiska z dnia 23 maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie odpadów oddala skargę.
Uzasadnienie
Inspektor Ochrony Środowiska (dalej: WWIOŚ) zarządzeniem pokontrolnym z 23 maja 2025 r. nr [...],skierowanym do A. G. - Prezes zarządu E. Sp. z o.o. w N. , wydanym na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 425 – dalej: "u.i.o.ś.") oraz na podstawie ustaleń kontroli przeprowadzonej w dniach od 14 lutego 2025 r. do 31 marca 2025 r. w zakładzie produkcyjnym w miejscowości P. pod adresem ul. [...], [...] należącym do E. Sp. z o.o. z siedziba ul. [...], [...], udokumentowanych protokołem kontroli Nr [...], zarządził: nie wprowadzać odpadów do wód, określając termin realizacji niezwłocznie od dnia otrzymania zarządzenia. Organ wyznaczył nadto termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń na dzień 23 czerwca 2025 r.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że na podstawie ustaleń kontroli przeprowadzonej przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w [...] Delegatura w [...], w dniach od 14 lutego 2025 r. do 31 marca 2025 r. w zakładzie produkcyjnym w miejscowości P. pod adresem ul. [...], [...] należącym do E. Sp. z o.o. z siedzibą ul. [...], [...], stwierdzono nieprawidłowość w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska. W związku z powyższym Kierownik Delegatury WIOŚ w [...], działający z upoważnienia Inspektor Ochrony Środowiska, zarządził w punkcie 1 jej usunięcie.
WWIOŚ zauważył, że podczas kontroli stwierdzono stosowanie wody poprocesowej tj. wody z domieszką skrobi ziemniaczanej, wykorzystywaną do nawadniania pól, na działkach o nr ewid.: [...] obręb J., gm. P.; [...] obręb P., gm. P.; [...] obręb G., gm. P. w sposób powodujący ich spływ do przebiegającego w pobliżu rowu melioracyjnego. Woda poprocesowa w wyniku spływu oraz zanieczyszczenia rowu melioracyjnego stanowi odpad (o kodzie 02 03 99 - inne niewymienione odpady) i nie spełnia warunków uznania za produkt uboczny. Organ powołał się przy tym na art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2023r. poz. 1587 z późn. zm. – dalej: "ustawa o odpadach") zgodnie z którym przedmioty lub substancje, które przestały spełniać warunki uznania za produkt uboczny, o którym mowa w art. 10, są odpadami. Wskznao następnei, iż zgodnie z art. 77 ust. 1 z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 z późn. zm. – dalej: "Prawo wodne") zakazuje się wprowadzania do wód odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Z kolei stosownie do art. 10 pkt 4 ustawy o odpadach przedmiot lub substancję powstające w wyniku procesu produkcyjnego, którego podstawowym celem nie jest ich produkcja, uznaje się za produkt uboczny niebędący odpadem, jeżeli łącznie są spełnione następujące warunki m.in. przedmiot lub substancja spełniają wszystkie istotne wymagania, w tym prawne, w zakresie produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi, dla określonego wykorzystania danego przedmiotu lub danej substancji i wykorzystanie takie nie doprowadzi do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi.
WWIOS wyjaśnił następnie, że podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 14 lutego 2025 r. stwierdzono, że:
- na działkach o nr ewid.: [...] obręb J., gm. P. oraz na działce o nr ewid.[...] obręb P. gm. P. była stosowana woda poprocesowa (grunt był zamarznięty, przykryty śniegiem), a działka o nr ewid.[...] obręb J. znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie zanieczyszczonego rowu melioracyjnego,
- woda powierzchniowa w rowie melioracyjnym przy działce o nr ewid.[...] obręb J., gm. P. była o ciemnym zabarwieniu, z charakterystycznym zapachem zagniwania, bez widocznego przepływu (nie stwierdzono zasypania odpływu z rowu melioracyjnego),
- woda powierzchniowa w rowie melioracyjnym wpływająca do zbiornika [...] była przezroczysta, z niewielkim przepływem, bez wyczuwalnych zapachów (niski stan, brak możliwości poboru próbki).
Analiza próbki pobranej z ww. rowu melioracyjnego w dniu 14 lutego 2025 r. wykazała zawartość parametrów na poziomie:
- próbka pobrana z rowu melioracyjnego przy działce o nr ewid.[...] obręb J., gm. P. : BZT 5 - 1600 mg/l 02, CHZT-Cr - 2476 mg/l 02, zawiesina ogólna 180 mg/l, azot azotynowy 0,0031 mg/l, azot azotanowy 0,492 mg/l, azot amonowy 31,8 mg/l, azot Kjeldahla 43,5 mg/l, azot ogólny 44 mg/l, fosfor ogólny 9,26 mg/l, przewodność elektryczna właściwa 3220 ug/cm.
W toku oględzin przeprowadzonych w dniu 27 lutego 2025 r. stwierdzono, że:
- na działkach o nr ewid.[...], 208 obręb J., gm. P. oraz na działce o nr ewid.[...] obręb P. gm. P. stwierdzono rozlewiska wody poprocesowej (woda nie wsiąkała do gruntu),
- woda powierzchniowa w rowie melioracyjnym przy działce o nr ewid.[...] obręb J., gm. P. była o ciemnym zabarwieniu, z charakterystycznym zapachem zagniwania, bez widocznego przepływu (nie stwierdzono zasypania odpływu z rowu melioracyjnego),
- woda powierzchniowa w rowie melioracyjnym wpływająca do zbiornika [...] była o ciemnym zabarwieniu, z widocznym przepływem oraz wyczuwalnym zapachem zagniwania,
stwierdzono zanieczyszczenie rowu melioracyjnego od działki o nr ewid.[...] obręb J., gm. P., które utrzymywało się na całej jego długości obejmując działki o nr ewid.: [...] obręb J., gm. P.; [...] obręb P., gm. P.; [...] obręb J., gm. P., woda była o ciemnym zabarwieniu, z widocznym przepływem i spływem do zbiornika [...].
Analizy próbek pobranych z ww. rowu melioracyjnego w dniu 27 lutego 2025 r. wykazały zawartość parametrów na poziomie:
- próbka pobrana z rowu melioracyjnego przy działce o nr ewid.[...] obręb J., gm. P. : BZT 5 - 1000 mg/l 02, CHZT-Cr - 1818 mg/l 02, zawiesina ogólna 110 mg/l, azot azotynowy 0,0241 mg/l, azot azotanowy 0,56 mg/l, azot amonowy 23,85 mg/l, azot Kjeldahla 33,7 mg/l, azot ogólny 34,3 mg/l, fosfor ogólny 6,97 mg/l, przewodność elektryczna właściwa 2630 ug/cm,
próbka pobrana z rowu melioracyjnego wpływającego do zbiornika [...]: BZT 5-1800 mg/l 02, CHZT-Cr - 4324 mg/l 02, zawiesina ogólna 100 mg/l, azot azotynowy 0,0067 azot azotanowy 0,58 mg/l, azot amonowy 51,22 mg/l, azot Kjeldahla 81,7 mg/l, azot ogólny 82,3 mg/l, fosfor ogólny 6,68 mg/l, przewodność elektryczna właściwa 3360 ug/cm.
Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 26 marca 2025 r. stwierdzono, że:
- na działkach o nr ewid.: [...] obręb J. gm. P.; na działkach o nr ewid.: [...] obręb P., gm. P.; na działkach o nr ewid.; [...] obręb G., gm. P., była stosowana woda poprocesowa aplikowana z drogi gruntowej (na całym odcinku stagnująca, z widoczną pianą na powierzchni, tworząca rozlewiska),
- woda powierzchniowa w rowie melioracyjnym przy działce o nr ewid.[...] obręb J., gm. P. była o ciemnym zabarwieniu, stagnująca, z charakterystycznym zapachem zagniwania,
- rów melioracyjny zasypany bez możliwości odpływu w kierunku wschodnim tj. na działkę o nr ewid.[...] obręb J. gm. P.,
- teren działki o nr ewid.[...] obręb J., gm. P. był zalany wodą o ciemnym zabarwieniu, która stagnowała.
WWIOŚ wyjaśnił, że zastosowana woda poprocesesowa na działkach o nr ewid.: [...] obręb J., gm. P.; [...] obręb P., gm. P.; [...] obręb G., gm. P., stagnowała tworząc rozlewiska na powierzchni gruntu. Aplikacja była prowadzona punktowo z drogi gruntowej, stale w tym samym miejscu, na powierzchni 8000 m2. Teren ww. działek był porośnięty drzewami, krzewami, trawami bez możliwości wjazdu ciągnika z beczkowozem. Rozlewanie wód poprocesowych na ww. działki prowadzono w czasie od 01 stycznia 2025 r. do 28 marca 2025 r. w ilości 331 beczkowozów 331 x 19500 l (pojemność jednego beczkowozu) = 6454500 I (6454,5 m3). Ww. wody poprocesowe spowodowały w dniu 26 marca 2025 r. podtopienie działki o nr ewid.[...] obręb J., gm. P., w wyniku zablokowania przez osoby trzecie odpływu wody powierzchniowej z rowu melioracyjnego (na działce o nr ewid.[...] obręb J., gm. P.). Ustąpienie ujemnych temperatur w dniu 27 lutego 2025 r. spowodowało przemieszczanie się zanieczyszczeń i ich kumulację w kierunku zbiornika [...]. Podczas kontroli nie stwierdzono innych źródeł zanieczyszczeń. Podczas kontroli stwierdzono, że rów melioracyjny biegnący w kierunku północno- wschodnim z ujściem do zbiornika [...] był zanieczyszczony wodą poprocesową stosowaną do nawadniania pól na działkach o nr ewid.: 207[...] obręb J., gm. P.; [...] obręb P., gm. P.; [...] obręb G., gm. P., co potwierdziły wyniki badań, wizualna ocena stanu wód powierzchniowych gruntu oraz zebrany materiał dowodowy w trakcie trwania kontroli.
Skargę na powyższe zarządzenie pokontrolne wniosła E. Spółka z o.o. w N. (dalej: "Skarżąca" "Spółka") zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie:
- art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 u.i.o.ś. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie i w konsekwencji bezpodstawne wydanie zarządzenia pokontrolnego, na podstawie którego organ zarządził o niewprowadzaniu odpadów do wód, podczas gdy woda poprocesowa będąca przedmiotem zainteresowania organu inspekcji nie stanowi odpadu, nie stwierdzono zanieczyszczenia wód wodą poprocesową, a ponadto Spółka nie wprowadzał wody poprocesowej do wód, a tym bardziej nie wprowadza żadnych odpadów do wód,
- art. 49 ust. 1,7-9 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców poprzez ich niezastosowanie i dopuszczenie do czynności kontrolnych osób niedysponujących upoważnieniem do udziału w kontroli, prowadzenie kontroli poza zakresem objętym upoważnieniem, a następnie wydanie zarządzenia pokontrolnego w oparciu o próbki pobrane przez osoby do tego nieupoważnione, oraz na podstawie czynności podejmowanych poza wskazanym zakresem kontroli,
- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. polegające na niepodjęciu przez organ wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a tym samym do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności na niewystarczającym zbadaniu okoliczności i niedokonaniu rzetelnej oceny sprawy, co doprowadziło do bezzasadnego przyjęcia, iż do zanieczyszczenia rowu melioracyjnego biegnącego w kierunku północno-wschodnim z ujściem do zbiornika [...] doszło poprzez wprowadzenie do niego wód poprocesowych stosowanej do nawadniania pól na działkach o nr ewidencyjnych [...] obręb J., gm. P., [...] obręb P. gm. P., [...] obręb G. gm. P., podczas gdy powyższe nie zostało potwierdzone zebranym w sprawie materiałem dowodowym,
- art. 10 ustawy o odpadach w zw. z art. 13 ust. 2 tej ustawy oraz art. 77 ust. 1 Prawa wodnego, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że woda poprocesowa wytwarzana przez Skarżącą stanowi odpad.
Strona skarżąca wniosła m.in. o:
- uchylenie w całości zaskarżonej czynności - zarządzenia pokontrolnego Wojewódzkiego [...] Inspektora Ochrony Środowiska znak [...] z dnia 23 maja 2025 r.
- zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz zwrotu uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 złotych.
W uzasadnieniu podniesiono, iż brak jest dowodów, że rów melioracyjny biegnący w kierunku północno - wschodnim z ujściem do zbiornika [...] był zanieczyszczony wodą poprocesową stosowaną przez Skarżącą do nawadniania działek. Badania przeprowadzone przez organ nie potwierdziły, aby wody rowu miał być zanieczyszczone wodami poprocesowymi. Organ stwierdził jedynie złą jakość wód rowu melioracyjnego, nie potwierdzając jednak by doszło do tego na skutek działań Skarżącej. Pobrane próbki nie wykazały obecności substancji - skrobi ziemniaczanej - w rowie melioracyjnym, która mogłoby wskazywać, że doszło do zanieczyszczenia rowu wodą poprocesową. Stan wód rowu melioracyjnego nie powinien być powiązany z działalnością Spółki. Zauważono, że miejsca poboru próbki nr [...] jest odległe od pól, na których odprowadzana jest woda poprocesowa o ok. 2 km i spływa tam woda powierzchniowa z pól o znacznym areale usytuowanych w sąsiedztwie zbiornika wodnego [...]. Próbka pobrana do badań z rowu melioracyjnego przy działce o nr ewid.[...] (nr [...]) wykazuje na dużo niższe stężenie badanych substancji aniżeli z rowu oddalonego o 2 km od miejsca rozlewania wody poprocesowej (nr [...]). nie przedstawiono jednoznacznych dowodów potwierdzających, iż stan wody w badanym rowie melioracyjnym jest efektem działań Spółki. Rów ten jest częścią większej zlewni, do której spływają wody z różnych źródeł, w tym uprawianych rolniczo, co wskazuje na konieczność dokładnej identyfikację źródła ewentualnego zanieczyszczenia. Organ nie dokonał żadnych badań wody w ww. rowie melioracyjnym powyżej działek wykorzystywanych przez Spółkę, a więc w kierunku [...], jak również w kierunku cieku o nazwie [...]. W ocenie Spółki tylko porównawcze badania wód powierzchniowych rowu melioracyjnego na odcinku powyżej pól wykorzystywanych przez Spółkę oraz poniżej tych pól pozwala na ustalenie czy jakość wody na całym tym docinku ulega pogorszeniu i jakie są tego przyczyny i źródła. Protokół nie zawiera żadnej informacji na temat właściwości fizykochemicznych i biologicznych wód badanego rowu melioracyjnego. Nie jest wiadomym, na jakiej podstawie Organ przyjął, iż stan tych wód uległ pogorszeniu. Zarzucono, iż organ pominął, że zastoisko powstało na skutek działań osób trzecich, które przededniu przeprowadzonej kontroli tj. 14 lutego 2025 r. zasypały część rowu, doprowadzając do zatrzymania spływu wody oraz zaburzenia stosunków wodnych. W wyniku zaistniałej sytuacji poziom wód podniósł się aż o 1,5 m w całej okolicy zlewni, co prezentują zdjęcia rowu melioracyjnego przy działce ewid. 215 załączone do protokołu. Zasypanie rowu melioracyjnego przyczyniło się do podtopienia okolicznych pól, również tych na których Spółka aplikowała wodę podprocesową. Formułując zarzuty pod kątem nieprawidłowego użytkowania wody poprocesowej przez Spółkę, o czym świadczyć miały zastoiska wody na polach, całkowicie pominięto także niezależne od strony nagłe zjawiska atmosferyczne, które poprzedzały prowadzone oględziny i zbiegły się zasypaniem rowu przez osoby trzecie. Ponadto pobrana próbka nr [...] nie uwzględnia procesów technologicznych Spółki tj dwojakiego sposobu zagospodarowania wody podprocesowej i nie odzwierciedla jakości wody poprocesowej rozlewanej na polach.
Zarzucono, że organ bezprawnie założył, że poprzez wprowadzanie wody poprocesowej do rowu melioracyjnego, wody te stały się odpadem o kodzie 02 03 99. Wbrew ustaleniom Organu, Spółka posiada aktualną i ważną decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia 05 sierpnia 2022 r. znak [...], uznającą stosowaną przez Spółkę wodę poprocesową (z domieszką skrobi) za produkt uboczny w rozumieniu art. 10 ustawy o odpadach. Substancja stanowiąca produkt uboczny działalności przetwórczej Spółki, nie zawiera żadnych składników toksycznych ani niebezpiecznych. Jest to substancja naturalna, nieszkodliwa dla gleby i środowiska wodnego przy zastosowaniu zgodnym z decyzją administracyjną.
Dalej poniesiono, iż protokół kontroli nr [...] stoi w sprzeczności z protokołem pobierania próbek nr [...] z dnia 14 lutego 2025 r. i sprawozdaniem nr [...] co do osób biorących udział w czynnościach kontrolnych w dniu 14 lutego 2025r. Ponadto protokół z kontroli nr [...] wskazuje, że w dniu 27 lutego 2025 r. ponownie pobrano próbki przy udziale S. R., który pobierał próbki, przy czym, nie był on objęty upoważnieniem nr [...]/0 z dnia 14 lutego 2025 r. znak [...] udzielonym do prowadzenia kontroli przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Środowiska, i nie został wymieniony w sprawozdaniu nr [...] Powyższe uchybienia proceduralne skutkują wykroczeniem przez organ poza zakres wskazany w upoważnieniu oraz przeprowadzeniem kontroli przez osoby nieupoważnione.
Odpowiadając na skargę WWIOŚ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym.
Organ odnosząc się zarzutów skargi stwierdził, iż wstępnego rozpoznania oraz poboru próbek dokonano przy udziale pracownika Urzędu Gminy [...] zauważył, iż J. C. nie jest przedstawicielem zakładu, na tej podstawie nie jest wymagane ujęcie jej w protokole poboru próbek nr [...] z dnia 14 lutego 2025 r. W sprawozdaniu nr [...] z dnia 24 lutego 2025r. autoryzację pobranych próbek akceptował J. W. - kierownik pracowni w [...], natomiast autoryzację pomiarów w terenie akceptowała T. G. - główny specjalista. Autoryzacja polega na prowadzeniu nadzoru nad całym procesem zarówno poboru próbek oraz prowadzonych pomiarów i tym samym wzięcia odpowiedzialności za wiarygodność wyników przedstawionych w sprawozdaniu nr [...] z dnia 24 lutego 2025 r. Autoryzacji nie wykonuje pracownik pobierający próbki.
WWIOŚ uznał za zasadne zastrzeżenia w zakresie nieujęcia S. R. na upoważnieniu znak: [...] z dnia 14 lutego 2025r. Zauważył jednak, że S. R. posiada stosowne upoważnienia w zakresie poboru próbek zgodnie z normą [...] oraz jest pracownikiem Laboratorium badawczego akredytowanego przez Polskie Centrum Akredytacji (Nr [...]). Pobór próbek odbył się w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującymi zasadami oraz normami, przy udziale przedstawiciela zakładu M. W. - kierownika ds. technicznych oraz inspektorów prowadzących kontrolę M. W. -Specjalista oraz J. J.- Główny Specjalista ujętych na upoważnieniu. W sprawozdaniu nr [...] z dnia 06 marca 2025r. autoryzację pobranych próbek akceptował J. W. - kierownik pracowni w [...], natomiast autoryzację pomiarów w terenie akceptowała T. G. - Główny Specjalista. Autoryzacja polega na prowadzeniu nadzoru nad całym procesem zarówno poboru próbek oraz prowadzonych pomiarów i tym samym wzięcia odpowiedzialności za wiarygodność wyników przedstawionych w sprawozdaniu nr [...] z dnia 06 marca 2025 r.
WWIOŚ zauważył, iż woda powierzchniowa w rowie melioracyjnym miała zabarwienie ciemne z charakterystycznym zapachem zagniewania na co wskazują zdjęcia nr 6 i 11 - załącznik do protokołu oględzin z dnia 27 lutego 2025 r. Organ nie wykonał badań na obecność skrobi ziemniaczanej, nie posiada akredytacji w tym zakresie. Pobrane próbki przebadano pod kątem parametrów fizykochemicznych: BZT-5, CHZT, zawiesina ogólna, fosfor ogólny, azot azotynowy, azot azotanowy, azot amonowy, azot Kjeldahla, temperatura wody, pH, przewodność elektryczna właściwa, które umożliwiają ocenę stanu jakości wód zanieczyszczonych np. odpadami, ściekami. Stagnowanie wody poprocesowej na działkach, na których była stosowana woda poprocesowa nie ma charakteru incydentalnego stwierdzono to trzykrotnie podczas oględzin w dniach 14 lutego 2025 r., 27 lutego 2025 r. oraz 26 marca 2025r. Zauważono, że w przypadku gdy grunt jest wystarczająco nawodniony nie jest zasadne stosowanie wody poprocesowej z domieszką skrobi do jej nawaniania. Strona skarżąca nie ma możliwości magazynowania wody poprocesowej na terenie zakładu - w czasie kontroli dysponował jednym zbiornikiem o pojemności 120 m3. Zauważono, iż teren otaczający rów melioracyjny to min. nieużytki (porośnięte drzewami, krzewami, trawami), łąki oraz grunty orne. Należy mieć na uwadze, że zgodnie z przepisami w okresie zimowym do dnia 01 marca 2025r. rolnicy nie prowadzą nawożenia oraz w przypadku gdy gleba jest zamarznięta, zalana lub nasycona wodą, bądź przykryta śniegiem jest to zabronione. W otoczeniu nie stwierdzono innego rodzaju zanieczyszczeń, wylotów oraz zakładów wpływających na jakość wody w rowie melioracyjnym. W dniu 27 lutego 2025 r. podczas poboru próbek, nie stwierdzono zablokowania przepływu wody w rowie poprzez jego zasypanie. W dniu 27 lutego 2025r. stwierdzono odwilż i spływ nadmiaru zanieczyszczonej wody powierzchniowej w kierunku zbiornika [...]. Zanieczyszczenie utrzymywało się na całej długości obejmując tj. działki o nr ewid.[...] obręb J.; [...] obręb P.; [...] obręb J. woda była o ciemnym zabarwieniu, z widocznym przepływem i spływem do zbiornika [...] - odległość 1,5 km. Zanieczyszczenie rowu melioracyjnego rozpoczynało się w sąsiedztwie działki o nr ewid.[...] obręb J. gm. P.. Na poprawę parametrów pobranych w punkcie (próbka nr [...]) mogły mieć roztopy (ustąpienie ujemnych temperatur) co umożliwiło przemieszczenie się zanieczyszczeń w dniu 27 lutego 2025r. i ich kumulację w kierunku zbiornika [...] (próbka nr [...]).
Obecny na rozprawie w dniu 4 grudnia 2025 r. pełnomocnik strony Skarżącej podtrzymał wnioski i wywody skargi a dodatkowo wniósł o przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów: wniosku o ukaranie z dnia 14 lipca 2025r oraz wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Turku z 14 sierpnia 2025 r. sygn. akt II W 311/25 oraz oświadczył, że A. G. złożył sprzeciw od tego wyroku. Sąd postanowił na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a") przeprowadzić dowód z ww. dokumentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Tytułem wstępu wskazać trzeba, że w świetle art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; w skrócie "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4). Takimi aktami są m.in. zarządzenia pokontrolne wydawane przez organy Inspekcji Ochrony Środowiska (zob. np. wyrok NSA z 02 czerwca 2009 r., II GSK 1009/08 – wszystkie powołane uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
W rozpoznanej sprawie przedmiotem kontroli sądowej jest opisane powyżej zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego [...] Inspektora Ochrony Środowiska z 23 maja 2025 r. znak: [...]
Zgodne z art. 2 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. do zadań Inspekcji Ochrony Środowiska należy kontrola podmiotów korzystających ze środowiska w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (obecnie Dz. U. z 2025 r. poz. 647 ze zm.), w zakresie m.in.: przestrzegania przepisów o ochronie środowiska (lit. a), przestrzegania decyzji ustalających warunki korzystania ze środowiska oraz przestrzegania zakresu, częstotliwości i sposobu prowadzenia pomiarów wielkości emisji i jej wpływu na stan środowiska (lit. b) oraz przestrzegania przepisów ustawy o odpadach (lit. l). Wyżej wymienione zadania kontrolne wykonuje Główny Inspektor Ochrony Środowiska, Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska oraz upoważnieni przez nich inspektorzy Inspekcji (art. 9 ust. 1d u.i.o.ś.).
Z art. 11 u.i.o.ś. wynika, że z czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół, którego jeden egzemplarz doręcza kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowanej osobie fizycznej, przy czym kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej (odpowiednio: kontrolowana osoba fizyczna) może wnieść do protokołu umotywowane zastrzeżenia i uwagi. W razie odmowy podpisania protokołu przez kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowaną osobę fizyczną, inspektor czyni o tym wzmiankę w protokole, a odmawiający podpisu może w terminie siedmiu dni przedstawić swoje stanowisko na piśmie właściwemu organowi Inspekcji (art. 11 ust. 3 u.i.o.ś.).
Zgodnie z art. 12 ust. 1 u.i.o.ś na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może: 1) wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej; 1a) wydać na podstawie odrębnych przepisów zalecenia pokontrolne; 2) wydać na podstawie odrębnych przepisów decyzję administracyjną; 3) wszcząć egzekucję, jeżeli obowiązek wynika z mocy prawa lub decyzji administracyjnej.
Zarządzenie pokontrolne jest władczym aktem administracyjnym adresowanym do kontrolowanej osoby fizycznej lub kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej, niestanowiącym jednak decyzji administracyjnej. Władczy charakter zarządzenia przejawia się w obowiązku informacyjnym jego adresata wynikającym z art. 12 ust. 2 ustawy, którego zaniechanie lub nieprawidłowe wykonanie stanowi wykroczenie z art. 31a u.i.o.ś. Zarządzenia pokontrolne nie nakładają na ich adresata obowiązków administracyjnoprawnych, które mogłyby być przedmiotem egzekucji administracyjnej. Obowiązek taki może ciążyć na nich na podstawie odrębnych przepisów i decyzji, ale jego samoistnym źródłem nie jest zarządzenie pokontrolne. Stąd też w orzecznictwie przyjmuje się, że zarządzenie pokontrolne jest aktem, który można określić jako akt o charakterze sygnalizacyjnym, określającym ramowe kierunki postępowania względem osoby zarządzającej podmiotem korzystającym ze środowiska albo innej osoby fizycznej (por. wyrok NSA z 19 września 2024 r., III OSK 637/24).
Istotą kontroli prowadzonej przez właściwy organ inspekcji ochrony środowiska jest po pierwsze - zbadanie zgodności stanu istniejącego (stanu faktycznego) ze stanem postulowanym, czyli stanem spełniającym wymogi zgodności działania z tymi przepisami i regułami, które w prawie uznane są za warunki jego poprawności, po drugie - ustalenie zakresu i przyczyn rozbieżności między tymi stanami, a wreszcie po trzecie - przekazanie wyników tego ustalenia, podmiotowi kontrolowanemu. Wydanie zarządzenia pokontrolnego ma zatem na celu przeciwdziałanie i wyeliminowanie naruszeń stwierdzonych w wyniku przeprowadzonej kontroli poprzez zobowiązanie kierownika kontrolowanego podmiotu lub osoby fizycznej do zaprzestania naruszania prawa i poinformowania o działaniach, jakie kontrolowana jednostka podjęła, aby dalsza jej działalność nie naruszała prawa.
Sądowa weryfikacja zarządzenia pokontrolnego prowadzona być może wyłącznie pod względem jego legalności, czyli zgodności z prawem. Badanie legalności zarządzenia oznacza zasadniczo konieczność sprawdzenia, czy w świetle przepisów prawa i w ustalonym stanie faktycznym istniały podstawy do jego wydania – zarówno w wymiarze prawnomaterialnym, jak i proceduralnym.
Wobec podnoszonych w rozpoznawanej skardze zarzutów trzeba zauważyć, że przy ocenie legalności zarządzenia pokontrolnego organów Inspekcji Ochrony Środowiska nie mogą znaleźć wprost zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), gdyż takie zarządzenia nie są wydawane w trybie określonym w k.p.a. Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela stanowisko według którego do zarządzeń pokontrolnych, o jakich mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś., nie stosuje się przepisów k.p.a., gdyż jest to postępowanie odrębne ( patrz m.in. wyrok NSA z 21 stycznia 2025 r. o sygn. akt III OSK 5046/21 i powołane w nim orzecznictwo ). Możliwość skorzystania z gwarancji procesowych, wynikających z przepisów k.p.a., zaktualizuje się dopiero gdy w związku z naruszeniami wytkniętymi w zarządzeniu pokontrolnym lub na skutek jego niewykonania (niezastosowania się do zawartych w nim wskazań) zostanie wszczęte jakiekolwiek postępowanie kończące się decyzją administracyjną (por. wyrok NSA z 8 marca 2022 r., III OSK 936/21).
Trzeba jednak także podzielić stanowisko, że okoliczność, iż do zarządzenia pokontrolnego nie znajdują wprost zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego – a więc także jego art. 7, który nakazuje organom administracji publicznej dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego załatwianej sprawy – nie oznacza, że kwestia ta jest całkowicie wyłączona spod regulacji normatywnej. Dostatecznych kryteriów do oceny prawidłowości zaskarżonego zarządzenia dostarczają – oprócz wskazanych wyżej przepisów u.i.o.ś. – zasady konstytucyjne, w szczególności zasada demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) oraz zasada legalizmu (art. 7 Konstytucji RP), a także z wyprowadzanymi z tej pierwszej, zasadami bardziej szczegółowymi, jak zasada ochrony zaufania obywatela do państwa i do stanowionego oraz stosowanego przez nie prawa.
Powyższe oznacza, iż organy Inspekcji Ochrony Środowiska nie są całkowicie zwolnione z obowiązku rzetelnego wyjaśnienia przed wydaniem zarządzenia pokontrolnego wszystkich prawnie istotnych okoliczności faktycznych danej sprawy. Taki obowiązek znajduje swoje źródło w przywołanych tu zasadach wynikających z Konstytucji RP. Organ wydając zarządzenie, musi w uzasadnieniu wykazać, że działa w granicach prawa, z czego wynika, że jego rozstrzygnięcie nie może być arbitralne, czy też oparte na nieprawdziwych podstawach faktycznych. Prawidłowe zarządzenie pokontrolne musi zatem spełnić wymogi funkcjonalnie zbliżone do tych wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd, według którego wojewódzki sąd administracyjny rozpoznając skargę na zarządzenie pokontrolne bada przede wszystkim, czy: 1) kontrola została przeprowadzona przez powołany do tego organ; 2) treść zarządzeń koresponduje z ustaleniami poczynionym w protokole kontroli; 3) treść zarządzenia pokontrolnego znajduje oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa.
Wojewódzki sąd administracyjny nie bada natomiast legalności ustaleń faktycznych ujętych w protokole kontroli. Wówczas przedmiotem kontroli nie byłoby zarządzenie pokontrolne, ale dokument w postaci protokołu kontroli. Podstawą wydania zarządzenia pokontrolnego mogą być tylko ustalenia kontroli, prawidłowo udokumentowane w protokole kontroli. Skoro zarządzenie pokontrolne musi opierać się na ustaleniach kontroli, to ustalenia te muszą być zawarte przynajmniej w protokole kontroli, a najlepiej także w tym zarządzeniu. Zatem protokół kontroli dokumentuje czynności kontroli oraz zawiera jej ustalenia, do których musi odnosić się zarządzenie pokontrolne. Ponadto zarządzenie pokontrolne stanowi spójną całość z protokołem kontroli i nie ma potrzeby powielania w zarządzeniu pokontrolnym szczegółowych kwestii zawartych w protokole kontroli (wyrok NSA z 19 września 2024 r., III OSK 438/23).
W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się żadnych naruszeń o charakterze formalnym w zakresie przeprowadzenia kontroli w niniejszej sprawie, rzutujących na prawidłowość poczynionych w jej trakcie ustaleń. W ocenie Sądu treść zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego koresponduje z ustaleniami faktycznymi poczynionymi w protokole kontroli, a poczynione ustalenia faktyczne stały się następnie podstawą do sformułowania zaskarżonego zarządzenia w oparciu o poprawnie zastosowane powszechnie obowiązujące przepisy prawa.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów dotyczących udziału w kontroli osób nieposiadających stosownego upoważnienia oraz nieścisłości między protokołem kontroli, a stanowiącymi jego załączniki protokołami pobrania próbek oraz sprawozdaniami z wyników badań tych próbek.
W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, iż kontrola została przeprowadzona przez organ do tego uprawniony ( art. 2 ust. 1 u.i.o.ś.) i wykonana przez upoważnionych inspektorów Inspekcji Ochrony Środowiska (art. 9 ust. 1d u.i.o.ś.). W toku kontroli próbki pobierały także inne osoby niebędące inspektorami IOŚ lecz wymienione w upoważnieniu z 14 lutego 2025 r. nr [...] stosownie do art. 9 ust. 2a u.o.i.ś., z wyjątkiem S. R., który w toku prowadzonej kontroli pobrał próbki wody w dniu 27 lutego 2025 r. mimo braku stosownego upoważnienia. Trzeba jednak zauważyć, iż pobranie tych próbek miało miejsce w towarzystwie i pod nadzorem upoważnionego inspektora M. W. oraz przy obecności kierownika kontrolowanego zakładu – M. W. (protokół pobrania próbek ciekłych nr [...] z 27 lutego 2025 r.). Z wyjaśnień WWOIŚ z dnia 23 maja 2025r. wynika też, iż S. R. posiada stosowne upoważnienie z zakresu pobierania próbek i jest pracownikiem laboratorium badawczego akredytowanego przez Polskie Centrum Akredytacji ( nr [...]). Ponadto pobrane próbki zostało autoryzowane w sprawozdaniu z 6 marca 2025 r. przez J. W. - kierownika pracowni w [...], natomiast autoryzację pomiarów w terenie akceptowała T. G. - główny specjalista. Trzeba przy tym zaznaczyć iż osoby te autoryzowały pobór próbek lecz nie dokonywały tej czynności, stąd tez brak było podstaw do uwzględniania ich w protokole z pobierana próbek. Brakuje zatem przesłanek do uznania, że pobrane w ten sposób próbki cieczy i wykonane na ich podstawi badania zostały sporządzone wadliwie i nie mogły potwierdzać okoliczności stwierdzonych w protokole kontroli. Stąd też zdaniem Sądu naruszenie obowiązującej w toku kontroli procedury (pobór próbek przez osobę nie posiadającą w danym momencie stosownego upoważnienia do dokonywania tych czynności w toku kontroli prowadzonej w zakładzie należącym do Spółki) nie mogło być uznane za mające istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie w świetle art. 146 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt1 lit c p.p.s.a. stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego. Uzupełniająco zauważyć trzeba, iż biorąca udział w kontroli przedstawicielka Urzędu Gminy [...] nie wykonywała czynności kontrolnych, stąd też ujecie jej w protokole z pobrania próbek wody w dniu 14 lutego 2025 r. nie było wymagane.
W ocenie Sądu zawarte w protokole z kontroli ustalenia zostały poczynione i udokumentowane wystarczająco rzetelnie i prowadziły do postawienia przez kontrolujących właściwych i uprawnionych wniosków pokontrolnych.
Z protokołu kontroli oraz załączonej do niego dokumentacji, w tym protokołów oględzin przeprowadzanych na terenie zakładu produkcyjnego, zlokalizowanego w miejscowości P. pod adresem ul. [...], [...] należącym do E. Sp. z o.o. oraz na terenie stosowania wody poprocesowej pochodzącej z tego zakładu, wykorzystywanej do nawadniania pól, na działkach o nr ewid.: [...] obręb J., gm. P.; [...] obręb P., gm. P.; [...] obręb G., gm. P. oraz sąsiadującego z tym terenem, rowu melioracyjnego biegnącego przez działki o nr ewid.[...] obręb J., [...] obręb P., [...] obręb J.), wyników badań składu wody poprocesowej pobranej z terenu zakładu oraz wody pochodzącej z ww. rowu melioracyjnego, dokumentacji wywozu wody podprocesowej oraz z wyjaśnień składanych przez przedstawicieli Spółki wynika, że strona Skarżąca w okresie prowadzonej kontroli oraz w poprzedzających ją tygodniach regularnie wylewała na grunty rolne wodę poprocesową (wodę z domieszką skrobi ziemniaczanej) w takich ilościach (okresie od 1 stycznia 2025 r do 28 marca 2025 r wylano 6454,5 m3 wody podprocesowej) i w taki sposób (punktowo z drogi gruntowej, bez wjazdu na powierzchnię działek rolnych), który wobec panujących w tamtym okresie warunków atmosferycznych (niskie temperatury, a następnie znaczne opady atmosferyczne) uniemożliwiał jej wchłanianie do gruntu, lecz powodowało tworzenie zastoisk o kolorze ciemnym, z charakterystycznym zapachem zagniewania, z których to zastoisk woda poprocesowa, z uwagi na ukształtowanie terenu, spływała w kierunku sąsiedniego rowu melioracyjnego i dalej w kierunku zbiornika [...]. Z ujętych w protokole kontroli ustaleń (badań) wynika, iż woda w rowie melioracyjnym, na wysokości działek na których była wylewana woda poprocesowa oraz dalej w kierunku ww. zbiornika, zawierała składniki szkodliwe dla środowiska. Co istotne z załączonych do protokołu kontroli wyników badań próbek wody poprocesowej pobranej z terenu zakładu, ale też z przedmiotowego rowu melioracyjnego w dniu 27 lutego 2025 r. wynika, iż skład zanieczyszczeń wody pobranej ze zbiornika betonowego do którego kierowane są wody poprocesowe jest zgodny ze składem zanieczyszczeń zawartych w wodzie pobranej z rowu melioracyjnego. Wskazuje to, iż źródłem zanieczyszczenia wód powierzchniowych w rowie melioracyjnym są wody poprocesowe pochodzące z terenu zakładu należącego do Spółki. Odnosząc się przy tym do uwag podniesionych w skardze, zauważyć też trzeba, że z protokołu pobrania próbek nie wynika, aby w trakcie pobierania wód poprocesowych ze zbiornika zlokalizowanego na terenie zakładu, przedstawiciel kontrolowanej Spółki wnosił zastrzeżenia lub uwagi. W szczególności nie wskazał, że woda podprocesowa wylewana następnie na pola podlega wstępnemu oczyszczeniu. Takiej praktyki nie potwierdzają jakiekolwiek ustalenia zawarte w protokole kontroli.
Z protokołu kontroli wynika też, iż w toku kontroli przeprowadzono trzykrotnie, w towarzystwie przedstawicieli kontrolowanej Spółki, oględziny terenu, na którym były wylewane wody poprocesowe oraz zlokalizowanego obok rowu melioracyjnego. Oględziny te nie potwierdziły innego źródła zanieczyszczeń wody w tym rowie. W toku kontroli na istnienie innego realnego źródła zanieczyszczeń wód w rowie melioracyjnym nie wskazał także przedstawiciel kontrolnej Spółki.
Z złożonych w czasie kontroli wyjaśnień Prezesa Zarządu Spółki A. G. z 26 mara 2025 r. wynika nadto, iż rów ten został zasypany przez osoby trzecie na wysokości działki nr [...] w dniu 5 marca 2025 r. . Tak więc przed tą datą przyczyną tworzenia się rozlewisk na działkach o nr [...] (obręb J. ) i [...] ( obręb P.), stwierdzonych w dacie 14 lutego 2025 i 27 lutego 2025 r., i spływu tych wód do rowu nie mogło być podnoszenie się wód powierzchniowych spowodowane zasypaniem tego rowu i brakiem przepływu wód w kierunku zbiornika [...].
Jako prawidłową należy uznać ocenę WWIOŚ, iż warunki stosowania wód poprocesowych przez Spółkę nie były zgodne z warunkami posiadanej przez Spółkę decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia 05 sierpnia 2022 r. znak [...], uznającą stosowaną przez Spółkę wodę poprocesową (z domieszką skrobi) za produkt uboczny w rozumieniu art. 10 ustawy o odpadach. W decyzji tej uznano wodę poprocesową tj. wodę z domieszką skrobi ziemniaczanej, za produkt uboczny, z uwzględnieniem następujących warunków:
1. woda poprocesowa tj. woda z domieszką skrobi ziemniaczanej powstaje w zakładzie produkcyjnym przy ul. [...], w m. P. , [...], podczas produkcji suszu ziemniaczanego;
2. woda poprocesowa tj. woda z domieszką skrobi ziemniaczanej wykorzystywana będzie do nawadniania pól.
W sytuacji, w której doszło do spływu wody poprocesowej aplikowanej na pola do wód powierzchniowych, co skutkowało ich zanieczyszczeniem, organ prawidłowo zakwalifikował wodę podprocesową jako odpad. Stosownie do art. 10 ustawy o odpadach przedmiot lub substancję powstające w wyniku procesu produkcyjnego, którego podstawowym celem nie jest ich produkcja, uznaje się za produkt uboczny niebędący odpadem, jeżeli łącznie są spełnione następujące warunki: 1) dalsze wykorzystywanie przedmiotu lub substancji jest pewne; 2) przedmiot lub substancja mogą być wykorzystywane bezpośrednio bez dalszego przetwarzania, innego niż normalna praktyka przemysłowa; 3) przedmiot lub substancja są produkowane jako integralna część procesu produkcyjnego; 4) przedmiot lub substancja spełniają wszystkie istotne wymagania, w tym prawne, w zakresie produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi, dla określonego wykorzystania danego przedmiotu lub danej substancji i wykorzystanie takie nie doprowadzi do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi; 5) przedmiot lub substancja spełniają szczegółowe warunki uznania danego przedmiotu lub danej substancji za produkt uboczny, jeżeli zostały one określone w przepisach prawa Unii Europejskiej albo w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 6. Natomiast zgodnie z art. 13 ust. 2 tej ustawy przedmioty lub substancje, które przestały spełniać warunki uznania za produkt uboczny, o których mowa w art. 10, są odpadami. Skoro sposób nawadniania pół przez Skarżącą wodami poprocesowymi, skutkował ich gromadzeniem się na powierzchni gruntu (tworzeniem zastoisk) i stopniowym spływem do wód powierzchniowych (rowu melioracyjnego) ,powodując ich zanieczyszczenia to z chwilą przedostania się tych wód poprocesowych do wód powierzchniowych, skutkujące ogólnym negatywnym oddziaływaniem na środowisko, przestały one spełniać warunki uzyskanej decyzji z dnia 05 sierpnia 2022 r. znak [...], stając się w tym momencie odpadem. Natomiast zgodnie z art. 77 pkt 1 Prawa wodnego wprowadzania do wód odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587, z późn. zm.) oraz ciekłych odchodów zwierzęcych jest zakazane. Wobec poczynionych w trakcie kontroli ustaleń treść zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego znajdowała zatem uzasadnienie w przepisach prawa materialnego.
Z tych też przyczyn Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego Inspektor Ochrony Środowiska z 23 maja 2025 r. nr [...] Przedłożona na rozprawie dokumentacja - wniosek o ukaranie z dnia 14 lipca 2025r oraz wyrok nakazowy Sądu Rejonowego w [...] z 14 sierpnia 2025 r. sygn. akt [...] – w żaden sposób nie wpływała na powyższą ocenę. Nie odnosiła się ona okoliczności w jakich wydano zaskarżony akt, a co najwyżej wskazuje na inne skutki prawne jakie wywołują ustalenia poczynione w toku kontroli przeprowadzonej przez organy Inspekcji Ochrony Środowiska.
Wobec powyższego skarga podlegała oddaleniu o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI