II SA/Po 601/23

II SA/Po 601/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-02-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Edyta Podrazik /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Daniel
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Umorzenie postępowania
Sygn. powiązane
II OZ 500/24 - Postanowienie NSA z 2024-09-30
II OZ 195/25 - Postanowienie NSA z 2025-02-27
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 09 lutego 2024 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 20 lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P., decyzją z dnia 31 maja 2023 r., nr [...], na podstawie art. 104 i 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 t.j., dalej: K.p.a.) umorzył z urzędu w całości postępowanie administracyjne w sprawie legalności robót budowlanych polegających na wykonaniu osadnika gnilnego na terenie nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] (działka nr [...], ark. [...], obręb Ł.) oraz przy ul. [...] (działka nr [...], ark. [...], obręb Ł.).
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w dniu 14 lutego 2022 r. wpłynęło pismo [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, znak [...], z informacją o otrzymanym zgłoszeniu z dnia 7 lutego 2022 r. od W. K., który wskazywał na zrealizowanie samowoli budowlanej polegającej na wybudowaniu osadników gnilnych na nieruchomościach przy ul. [...] i [...] w P..
Pismem z dnia 16 marca 2022 r. PINB dla Miasta P. zwrócił się do A. S.A. o udzielenie informacji oraz przesłanie dokumentów dotyczących przedmiotowych robót.
W dniu 12 kwietnia 2022 r. organ przeprowadził kontrolę na nieruchomości przy ul. [...] w P. (działka nr [...], ark. [...], obręb Ł.). Celem czynności kontrolnych było ustalenie oraz zweryfikowanie robót polegających na wykonaniu osadnika gnilnego. Podczas kontroli na nieruchomości przy ul. [...] nie stwierdzono widocznych działań robót budowlanych związanych z wykonaniem osadnika gnilnego. Podczas kontroli wykonano dokumentację fotograficzną i sporządzono protokół kontroli nr [...] z dnia 12 kwietnia 2022 r. W tym samym dniu dokonano czynności kontrolnych na nieruchomości przy ul. [...] w P. (działka nr [...], ark. [...], obręb Ł.). Podczas kontroli na tej nieruchomości również nie stwierdzono robót budowlanych, bądź innych działań, których celem mogłoby być wykonanie osadników gnilnych. Dodatkowo nie stwierdzono także innych elementów osadników gnilnych. Podczas kontroli wykonano dokumentację fotograficzną i sporządzono protokół kontroli nr [...] z dnia 12 kwietnia 2022 r.
Dalej organ wskazał, że pismem z dnia 6 maja 2022 r. wezwał Z. K. i S. K., właścicieli nieruchomości przy ul. [...], do przesłania pisemnych wyjaśnień odnośnie robót polegających na wykonaniu osadnika gnilnego na terenie wymienionej nieruchomości. Analogiczne wezwanie wystosowano do K. C., właścicielki nieruchomości przy ul. [...]. W odpowiedzi S. K. pismem z dnia 16 maja 2022 r. złożył oświadczenie, że na nieruchomości przy ul. [...] w P. nie ma, nigdy nie było i nie będzie żadnego osadnika gnilnego, a także, że na wymienionej nieruchomości nie były prowadzone żadne roboty budowlane polegające na wykonaniu takiego osadnika. Z kolei K. C. w piśmie z dnia 23 maja 2022 r. oswiadczyła, że na terenie nieruchomości przy ul. [...] w P. nie ma osadnika gnilnego, kanalizacja sanitarna odpływa do kanalizacji w ul. [...], a kanalizacja deszczowa z dachu odpływa poprzez studnie na placu do kanalizacji ogólnospławnej. Dalej oświadczyła, że plac za budynkiem mieszkalnym będący jej własnością jest placem nieutwardzonym o pow. 620 m2, nadto w ostatnich latach nie zrealizowała żadnych inwestycji związanych z odprowadzaniem kanalizacji sanitarnej i deszczowej.
W dniu 24 listopada 2022 r. organ I instancji ponownie zwrócił się do A. S.A. o pilne udzielenie informacji, o które wnioskowano w piśmie z dnia 16 marca 2022 r. W odpowiedzi A. S.A. pismem z dnia 9 grudnia 2022 r. poinformował, że w dniu 3 grudnia 2022 r. przeprowadzono wizję w sprawie umiejscowienia osadników gnilnych przy ul. [...] oraz ul. [...]. Na terenie posesji odnaleziono studnię - przepompownię, która odprowadza wody opadowe i roztopowe. Nie udało się zlokalizować miejsca odprowadzania wód opadowych i roztopowych. Odnaleziony zbiornik prawdopodobnie służy jako zbiornik retencyjny gromadzący wody opadowe i roztopowe. Zbiornik oraz przepompownia znajdują się na terenie prywatnym, na instalacji wewnętrznej, która nie stanowi własności A. S.A. w P. ani też nie jest przez spółkę eksploatowana. A. S.A. w P. nie zrealizował żadnych działań na terenie wymienionej nieruchomości. Spółka nie posiada zgłoszenia w sprawie zmiany sposobu zagospodarowania wód opadowych i roztopowych dla wymienionej lokalizacji.
Dalej organ I instancji wskazał, iż na podstawie zebranego materiału dowodowego nie stwierdził zrealizowania robót budowlanych polegających na wykonaniu osadników gnilnych na nieruchomości przy ul. [...] w P. (działka nr [...], ark. [...], obręb Ł.) oraz na nieruchomości przy ul. [...] w P. (działka nr [...], ark. [...], obręb Ł.). W związku z powyższym postępowanie administracyjne w sprawie legalności wykonania osadników gnilnych na wymienionych nieruchomościach stało się w całości bezprzedmiotowe.
Pismem z dnia 12 czerwca 2023 r. W. K. wniósł do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego odwołanie od opisanej wyżej decyzji PINB dla Miasta P.. W odwołaniu podtrzymał swoje twierdzenie, że na przedmiotowych nieruchomościach na trwale wbudowano w grunt konstrukcje żelbetowe i inne.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia 20 lipca 2023 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania W. K. z dnia 12 czerwca 2023 r., od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. nr [...] z dnia 31 maja 2023 r., znak: [...] [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 września 2021 r., sygn. akt IV SA/Po [...] organ odwoławczy wskazał, iż w pierwszej kolejności należało jednoznaczne ustalić, czy do samowoli w danych okolicznościach w ogóle doszło. Dalej organ wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że osadniki gnilne na przedmiotowych nieruchomościach nigdy nie zostały wykonane – potwierdzają to protokoły z kontroli w dniu 12 kwietnia 2023 r. oraz pismo A. z dnia 8 grudnia 2022 r.
Przechodząc dalej organ odwoławczy wskazał, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 K.p.a., oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2016 r., str. 491). Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2003 r., sygn. akt III SA 2225/01). Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z istnienia przesłanki podmiotowej bądź też przesłanki przedmiotowej w prowadzonym postępowaniu. W szczególności, gdy w znaczeniu prawnym, brakuje przedmiotu postępowania, można mówić o braku przesłanki przedmiotowej do merytorycznego rozstrzygnięcia. Podobnie jest w przypadku braku przesłanki podmiotowej, a więc w sytuacji braku strony postępowania mającej interes prawny w uzyskaniu rozstrzygnięcia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5.01.2022 r., VII SA/Wa 1322/21). Zatem skoro brak jest przedmiotu postępowania, względem którego mogłoby toczyć się postępowanie administracyjne, to organ I instancji zasadnie umorzył w całości prowadzone postępowanie.
Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących kwestionowania poczynionych przez organ I instancji ustaleń, organ odwoławczy podkreślił, że materiał dowodowy został zgromadzony i oceniony, zgodnie z art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. [...]WINB nie dostrzegł w tym zakresie żadnych nieprawidłowości, stąd samo twierdzenie skarżącego, nie poparte żadnymi dowodami, że do wykonania osadników gnilnych doszło, nie zasługuje na uwzględnienie.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu W. K. pismem z dnia 16 sierpnia 2023 r., wyrażając swoje niezadowolenie z treści zaskarżonej decyzji oraz zarzucając wydanie jej "w wyniku popełnionego przestępstwa". Następnie w szeregu kolejnych pism skarżący wyraził swoje niezadowolenie z wydanej decyzji [...]WINB oraz podtrzymał twierdzenie, że w grunt przedmiotowych nieruchomości wbudowano budowlę o żelbetowej konstrukcji.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Pismem z dnia 13 listopada 2023 r. S. K., uczestnik postępowania, wniósł o umorzenie postępowania. S. K. podniósł, iż skarżący jest "starszym zgorzkniałym seniorem, który nie ma sympatii wśród wszystkich sąsiadów w okolicy ul. [...]", wskazał także, że "sprawa była już wielokrotnie wyjaśniana".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 lipca 2023 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. z dnia 31 maja 2023 r., nr [...] [...], stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania.
Tytułem wstępu wyjaśnić należy, iż w zakresie oceny stanu faktycznego ustalonego przez organy administracji, sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt: II FSK 1665/06 – CBOSA). Zatem oceniając stan faktyczny ustalony przez organy nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji publicznej, albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej i znajduje oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym.
W następstwie takiej oceny Sąd jako niezasadne ocenia zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Organy obu instancji prowadząc postępowanie wypełniły zawarte w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego reguły i obowiązki. Stan faktyczny sprawy został dokładnie wyjaśniony, na podstawie wyczerpująco zgromadzonego materiału dowodowego. Organy nadzoru budowlanego w sposób wystarczający wskazały fakty, które uznały za udowodnione, dowody na których się oparły oraz przyczyny, z powodu których nie uwzględniły stanowiska skarżącego. Jednocześnie w sposób wystarczający wyjaśniono podstawę prawną decyzji oraz przytoczono przepisy prawa, mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. Fakt, iż strona skarżąca odmienne ocenia dowody zgromadzone w sprawie i w konsekwencji wyciąga z nich odmienne wnioski nie oznacza, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia są wadliwe. Wręcz przeciwnie organy podjąły niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydały trafne rozstrzygnięcia, prawidłowo dokonując subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie.
Podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca `964 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: K.p.a.), w szczególności art. 105 § 1 K.p.a., który stanowi, iż gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne (pozytywne czy negatywne) staje się prawnie niedopuszczalne. Istota bezprzedmiotowości postępowania polega na nastąpieniu takiego zdarzenia prawnego lub faktycznego, które spowodowało, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej. Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron i jest równoznaczna z brakiem przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy (wyrok NSA z 4 lipca 2023 r., II OSK 2597/20).
Wydanie decyzji o umorzeniu postępowania wiąże się z koniecznością uprzedniego zebrania kompletnego materiału dowodowego i poprawnego ustalenia na jego podstawie stanu faktycznego sprawy, który będzie wykluczał prawną możliwość merytorycznego jej rozstrzygnięcia.
W niniejszej sprawie taki kompletny materiał dowodowy został zgromadzony. Nie budzi bowiem wątpliwości – co ustalono podczas przeprowadzonych w dniu 12 kwietnia 2022 r. oględzin na nieruchomościach przy ul. [...] i [...] w P. – iż na przedmiotowych działkach nie były prowadzone żadne roboty budowlane związane z budową osadnika gnilnego. A. S.A. pismem z dnia 9 grudnia 2022 r. wskazał, iż w dniu 3 grudnia 2022 r. przeprowadził wizję w sprawie budowy zbiorników gnilnych pod adresem przy ul. [...] oraz ul. [...]. W piśmie tym wskazano, iż na terenie nieruchomości odnaleziono studnię – przepompownię, która odprowadza wody opadowe i roztopowe oraz zbiornik, służący jako zbiornik retencyjny gromadzący wody opadowe i roztopowe. Zbiornik oraz przepompownia znajdują się na terenie prywatnym, na instalacji wewnętrznej, która nie stanowi własności A. S.A. ani nie jest przez spółkę eksploatowana. Spółka wskazała również, iż nie zrealizowała żadnych działań na terenie wyżej wspomnianej nieruchomości, ani nie posiada zgłoszenia w sprawie zmiany sposobu zagospodarowania wód opadowych i roztopowych dla powyższych lokalizacji. Powyższe ustalenia znajdują dalsze potwierdzenie w rezultatach kontroli przeprowadzonej przez PINB w dniu 12 kwietnia 2023 r. na obu nieruchomościach. Z protokołów kontroli wynika, iż na nieruchomości położonej w P. przy ulicy [...] "nie stwierdzono robót bądź innych działań, których celem mogło być wykonanie osadników gnilnych. Na przedmiotowej nieruchomości nie stwierdzono także innych elementów osadników gnilnych" oraz, iż na nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] "nie stwierdzono widocznych działań robót budowlanych dotyczących realizacji osadnika".
Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia aby zarzuty skargi skutecznie podważały ustalenia i ocenę prawną orzekających w sprawie organów nadzoru budowlanego.
Zasadnicze ustalenie organ I instancji – poczynione w oparciu o analizę prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego, w tym po przeprowadzeniu oględzin na nieruchomości – iż sporne osadniki gnilne w chwili orzekania nie istnieją obligowało ten organ do umorzenia postępowania administracyjnego. Niewątpliwie brak przedmiotu postępowania wyklucza dalsze jego prowadzenie i zakończenie poprzez wydanie władczego rozstrzygnięcia organu nadzoru budowlanego.
Z tych względów Sąd podzielił ocenę organu nadzoru budowlanego wyczerpująco przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd rozumie, iż strona skarżąca może nie akceptować tej oceny, jednak organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Jeżeli zatem, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, analiza zgromadzonego materiału dowodowego, ustalonego stanu faktycznego przez pryzmat obowiązujących przepisów prawa nie pozwoliły na wskazanie podstawy prawnej do władczego działania ze względu na brak osadników gnilnych na przedmiotowych nieruchomościach, to postępowanie administracyjne należało umorzyć jako bezprzedmiotowe.
Reasumując powyższe rozważania Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ja decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. z dnia 31 maja 2023 r. wydane zostały z zachowaniem przepisów właściwych w niniejszej sprawie i odpowiadają prawu.
Mając powyższe na uwadze, wobec braku podstaw prawnych do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), orzekł jak w sentencji.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z dnia 7 listopada 2023 r. wydanego w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.).