II SA/Po 600/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2024-10-23
NSAinneWysokawsa
świadczenie pielęgnacyjneopieka nad niepełnosprawnymświadczenia rodzinneemeryturazawieszenie emeryturyprawo przejścioweustawa o świadczeniu wspierającymTrybunał Konstytucyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku, uznając, że prawo do świadczenia przysługuje od momentu zawieszenia emerytury.

Skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku (15 września 2023 r.), jednak organ odwoławczy przyznał je dopiero od 1 czerwca 2024 r., wskazując na przesłankę negatywną w postaci pobierania emerytury. Sąd administracyjny uznał, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstaje z mocy prawa, ale jego realizacja wymaga decyzji administracyjnej, a zawieszenie emerytury jest warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarga została oddalona, ponieważ do dnia zawieszenia emerytury istniała negatywna przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Sprawa dotyczyła skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ale przyznała je dopiero od 1 czerwca 2024 r., odmawiając przyznania za okres od 1 września 2023 r. do 31 maja 2024 r. Skarżąca argumentowała, że świadczenie powinno być przyznane od daty złożenia wniosku (15 września 2023 r.), powołując się na przepisy przejściowe ustawy o świadczeniu wspierającym oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego kwestionujący art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podnosiła również, że samo ustalenie prawa do emerytury nie powinno automatycznie wykluczać przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że organ I instancji błędnie zastosował art. 17 ust. 1b u.ś.r., ale wskazało, że przesłanką negatywną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest posiadanie prawa do emerytury. Po tym, jak skarżąca przedłożyła decyzję ZUS o zawieszeniu wypłaty emerytury od 1 czerwca 2024 r., organ odwoławczy przyznał świadczenie od tej daty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, uznając, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstaje z mocy prawa, ale jego realizacja wymaga decyzji administracyjnej, a zawieszenie wypłaty emerytury jest warunkiem koniecznym do wyeliminowania negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Sąd podkreślił, że do dnia zawieszenia emerytury (1 czerwca 2024 r.) istniała negatywna przesłanka, co uniemożliwiało przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za wcześniejszy okres.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje od daty zawieszenia wypłaty emerytury, jeśli wcześniej istniała negatywna przesłanka w postaci pobierania emerytury.

Uzasadnienie

Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstaje z mocy prawa, ale jego realizacja wymaga decyzji administracyjnej. Zawieszenie wypłaty emerytury eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., umożliwiając przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od daty tego zawieszenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.ś.r. art. 17 § ust. 5

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Jednakże zawieszenie wypłaty emerytury eliminuje tę przesłankę.

u.ś.w. art. 63 § ust. 1-3

Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym

Przepisy u.ś.r. w brzmieniu sprzed stycznia 2024 r. stosuje się w sytuacji, gdy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do 31 grudnia 2023 r.

Pomocnicze

u.ś.r. art. 17 § ust. 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 17 § ust. 1a

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 17 § ust. 1b

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Przepis ten, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z Konstytucją i nie może stanowić podstawy odmowy.

u.ś.r. art. 24 § ust. 2

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Prawo do świadczenia ustalane jest od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.

p.p.s.a. art. 119 § art. 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 63 ust. 1-3 ustawy o świadczeniu wspierającym poprzez jego niezastosowanie. Naruszenie art. 24 ust. 2 u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie lub błędne zastosowanie. Błędna interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. dotycząca wykluczenia świadczenia pielęgnacyjnego z powodu prawa do emerytury. Naruszenie art. 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie niewystarczającego materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstaje bowiem z mocy prawa, natomiast jego realizacja wymaga wydania decyzji administracyjnej. Zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to przyjąć należy, że w ten sposób dochodzi do eliminacji negatywnej przesłanki, wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Skład orzekający

Arkadiusz Skomra

sprawozdawca

Danuta Rzyminiak-Owczarczak

przewodniczący

Zbigniew Kruszewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane osobie pobierającej emeryturę, pod warunkiem zawieszenia jej wypłaty, oraz interpretacja przepisów przejściowych ustawy o świadczeniu wspierającym."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy wniosek o świadczenie pielęgnacyjne został złożony przed wejściem w życie przepisów o świadczeniu wspierającym, a osoba uprawniona pobierała emeryturę.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla wielu opiekunów – możliwości pogodzenia pobierania emerytury z prawem do świadczenia pielęgnacyjnego, co ma istotne znaczenie finansowe i społeczne.

Emerytura a świadczenie pielęgnacyjne: Czy można pogodzić oba świadczenia? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 600/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-10-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra /sprawozdawca/
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /przewodniczący/
Zbigniew Kruszewski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 października 2024 r. w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 czerwca 2024 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 20 czerwca 2024 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "Samorządowe Kolegium Odwoławcze" lub "organ"), po rozpatrzeniu odwołania J. K. (dalej również jako "Skarżąca"), uchyliło w całości decyzję Burmistrza [...] nr [...] z dnia 09 lutego 2024 r., odmówiło przyznania J. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką A. O., w okresie od dnia 01 września 2023r. do 31 maja 2024r. oraz przyznało J. K. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką A. O., w okresie od dnia od 01 czerwca 2024r. na czas nieokreślony, w wysokości [...] zł miesięcznie.
Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy.
Dnia 15 września 2023r. J. K. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad matką - A. O..
Decyzją nr [...] z dnia 12 października 2023r. Burmistrz [...] odmówił przyznania wnioskującej żądanego świadczenia. Z treści uzasadnienia decyzji wynika, że powodem odmowy przyznania żądanego świadczenia było niespełnienie warunku określonego w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (dalej u.ś.r.), ponieważ niepełnosprawność wymagającej opieki nie powstała do ukończenia 18 roku życia, ani w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej do ukończenia 25 roku życia. Ponadto w ocenie organu w sprawie ziściła się negatywna przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a) u.ś.r., albowiem Wnioskująca ma ustalone prawo do emerytury, a w takiej sytuacji wnioskowane świadczenie nie przysługuje.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania J. K., od decyzji Burmistrza [...] z dnia 12 października 2023r., decyzją nr [...] z dnia 18 grudnia 2023r. orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Decyzją nr [...] z dnia 09 lutego 2024 r. Burmistrz [...], ponownie odmówił przyznania wnioskującej żądanego świadczenia z uwagi na niespełnienie warunku określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r., a także z powodu ustalonego wnioskującej prawa do świadczenia emerytalnego, co stanowi określoną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., przesłankę negatywną uniemożliwiającą przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Od powyższej decyzji J. K. złożyła odwołanie, podnosząc że wskazywany przez organ I instancji art. 17 ust. 1b u.ś.r., wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn. akt K38/13 uznany został za niezgodny z Konstytucją, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Odwołująca się wyjaśniła, że sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, która wymaga całodobowej opieki. Odnosząc się do wskazywanej przez organ I instancji przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., wskazała że zgodnie z orzecznictwem sądowo-administracyjnym, samo ustalenie prawa do emerytury nie może automatycznie wykluczać możliwości przyznania opiekunowi osoby niepełnosprawnej świadczenia pielęgnacyjnego. Odwołująca się wskazała, że jej zdaniem istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy sprawowaniem przez nią opieki nad mamą, a niemożliwością podjęcia jakiejkolwiek pracy. Jednocześnie dodała, że jest gotowa zawiesić emeryturę po uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego.
Kolegium, pismem z dnia 29 kwietnia 2024 r. zawiadomiło odwołującą się o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz poinformował, że jedyną przesłanką uniemożliwiającą przyznanie żądanego świadczenia pielęgnacyjnego jest posiadanie przez stronę prawa do świadczenia emerytalnego. W celu wyeliminowania tej przeszkody pouczono stronę o możliwości przedłożenia w terminie 14 dni decyzji ZUS o zawieszeniu prawa do świadczenia emerytalnego.
Dnia 06 czerwca 2024 r. J. K. przesłała organowi II instancji decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia 17 maja 2024r. znak [...] o zawieszeniu wypłaty emerytury od dnia 01 czerwca 2024r.
Wydając wskazaną na wstępie decyzję Samorządowe Kolegium, po przytoczeniu treści przepisów prawa, wskazało, iż w przedmiotowej sprawie organ I instancji błędnie zastosował art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia faktu, że doszło do zmiany stanu prawnego wskutek wejścia w życie przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego eliminującego z porządku prawnego niekonstytucyjny fragment tego przepisu. Organ stwierdził, że podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie może być przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r.. Wyjaśnił, że oceny spełnienia przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy wiec dokonywać z pominięciem kryterium wiekowego określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r..
Ponadto w ocenie organu, odwołująca uprawdopodobniła, że niepodejmowanie zatrudnienia wynika z powodu zapewnienia chorej matce koniecznej opieki, a więc dowiedziono, że jest związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką. Odwołująca opiekę tę sprawuje, co potwierdza przeprowadzony wywiad środowiskowy, a organ I instancji ustaleń tych nie kwestionuje. Jednocześnie dodał, że osiągnięcie wieku emerytalnego i pobieranie świadczenia emerytalnego nie wyklucza uprawnionego z rynku pracy.
Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie podstawę odmowy przyznania odwołującej się świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej opieki nad niepełnosprawną matką stanowił także art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone m.in. prawo do emerytury. Jednakże z akt sprawy wynika, że mocą decyzji ZUS z dnia 17 maja 2024 r. wstrzymano na wniosek strony, wypłatę emerytury od dnia 1 czerwca 2024 r. W związku z tym w ocenie organu odwołująca począwszy od dnia 1 czerwca 2024r. spełnia wszystkie przesłanki do ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad matką A. O..
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła J. K. zarzucając jej:
- naruszenie prawa materialnego tj. art. 63 ust od 1-3 ustawy o świadczeniu wspierającym z dnia 7 lipca 2023 r. mającego wpływ na wydanie decyzji poprzez jego nie zastosowanie, podczas gdy bezspornym jest, że w tej sprawie należało zastosować wskazane wyżej przepisy przejściowe,
- naruszenie prawa materialnego tj. art. 24 ust 2 u.ś.r. mającego wpływ na wydanie decyzji poprzez jego nie zastosowanie, podczas gdy skarżąca złożyła wniosek 15 września 2023 r. o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,
- naruszenie prawa materialnego tj. art. 24 ust 2 u.ś.r. mającego wpływ na wydanie decyzji poprzez jego błędne zastosowanie i wskazanie, że świadczenie pielęgnacyjne należy się skarżącej się od dnia 1 czerwca 2024 r., podczas gdy wniosek złożyła 15 września 2023 r.,
- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. mającego wpływ na wydanie decyzji poprzez błędną interpretację, że samo ustalenie prawa do emerytury, automatycznie wyklucza możliwości przyznania opiekunowi osoby niepełnosprawnej świadczenia pielęgnacyjnego,
- naruszenia art. 7. 77 § 1 i 80 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez wydanie decyzji na podstawie niewystarczającego materiału dowodowego, tj. ubogiego.
Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie punktu 2 zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku tj. 15 września 2023 r. oraz zmianę punktu 3 zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego poprzez wskazanie, że przyznaje jej się prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku, tj. od dnia 15 września 2023 r..
W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożyła w dniu 15 września 2023 r., tj. przed wejściem w życie ustawy o świadczeniu wspierającym z dnia 7 lipca 2023 r. (Dz. U.2023 poz. 1429) nowelizującą ustawę o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r, ( Dz. U. 2003.nr 228, poz. 2255). Wg. Skarżącej zgodnie z art. 63 ust od 1-3 ustawy o świadczeniu wspierającym z dnia 7 lipca 2023 r. w zw. z art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych powinna ona otrzymać świadczenie pielęgnacyjne od dnia złożenia wniosku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać trzeba, że sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym. Zgodnie z art 119 art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej również jako: "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Skarżąca w petitum skargi zwróciła się o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zaś organ w odpowiedzi na skargę nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Zaistniały wobec tego przesłanki do zastosowania ostatnio podanego przepisu.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż mając na względzie art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 z późn. zm.) organ zasadnie rozważył, z uwagi na datę złożenia wniosku, sprawę w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., dalej jako: "u.ś.r.").
Z treści art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym wynika, że przepisy u.ś.r. w brzmieniu sprzed stycznia 2024 r. stosuje się w sytuacji, gdy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do 31 grudnia 2023 r. Należy zatem rozważyć, jak należy rozumieć normatywny zwrot "prawo powstało". Niewątpliwie decyzja ustalająca prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ma charakter konstytutywny, to znaczy rozstrzyga o udzieleniu uprawnienia w postaci "ustalenia prawa" do świadczenia pielęgnacyjnego, poprzez określenie jego wysokości i okresu, w którym ma być wypłacane. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. (brzmienie sprzed stycznia 2024 r.) prawo do świadczenia ustalane jest od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Powyższe oznacza, że ustawodawca rozróżnia "powstanie prawa" od "ustalenia prawa" do świadczenia pielęgnacyjnego, a także datę, od której się je ustala. Z powstaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego będziemy mieli zatem do czynienia w sytuacji, gdy w sposób obiektywny wystąpią pozytywne przesłanki z art. 17 u.ś.r., a jednocześnie brak będzie wskazanych w u.ś.r. przesłanek negatywnych. Innymi słowy, powstanie prawa do świadczenia powstanie w momencie wypełnienia hipotezy normy z art. 17 u.ś.r. w dacie jej obowiązywania. Postępowanie w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zmierza bowiem jedynie do weryfikacji występowania przesłanek nakazujących organowi ustalenie świadczenia, o które wnioskodawca wnosi na podstawie przysługującego mu prawa wynikającego z ustawy. W toku takiego postępowania organy administracji zobowiązane są do wyczerpującego ustalenia stanu sprawy celem weryfikacji, czy istniało - najdalej na dzień 31 grudnia 2023 r., prawo wnioskodawcy do świadczenia pielęgnacyjnego i czy w konsekwencji możliwa jest jego realizacja poprzez wydanie stosownej decyzji administracyjnej.
Należy jednocześnie podkreślić, że przesłankę konieczności zawieszenia prawa do emerytury traktować należy nie jako przesłankę powstania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a jedynie przesłankę do ustalenia tego prawa w drodze decyzji administracyjnej. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstaje bowiem z mocy prawa, natomiast jego realizacja wymaga wydania decyzji administracyjnej, w której organ konkretyzuje przyznane ustawą uprawnienie. Wybór świadczenia pielęgnacyjnego zamiast emerytury jest zatem niezbędny jedynie do wydania decyzji realizującej przyznane przez prawo uprawnienie. W konsekwencji, w sprawie o świadczenie pielęgnacyjne – w przypadku, gdy spełnione są inne przesłanki jego ustalenia, zawieszenie pobierania emerytury do czasu zakończenia postępowania administracyjnego ma wpływ jedynie na ustalenie daty, od której świadczenie będzie przyznane.
Z powyższych względów zarzuty skargi naruszenia art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym nie zasługiwały na uwzględnienie.
W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Stosownie do art. 17 ust. 1a pkt 1-3 u.ś.r., osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zgodnie zaś z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia.
Stosownie do art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia (pkt 1) lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (pkt 2).
Przypomnieć należy, że ostatni przywołany przepis na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz. U. poz. 1443) w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Słusznie więc Kolegium zwróciło uwagę, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może aktualnie stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że zostały spełnione przesłanki do przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast istota sporu sprowadza się do ustalenia od jakiej daty w niniejszej sprawie świadczenie winno zostać przyznane w świetle okoliczności, iż do dnia 31 maja 2024 r. Skarżąca pobierała z ZUS świadczenie emerytalne.
Aktualne i najnowsze orzecznictwo sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wyklucza już z kręgu odbiorców świadczenia pielęgnacyjnego osób uzyskujących emeryturę. Obecnie dominuje stanowisko, że prawidłowa wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Wnioskodawca może dokonać wyboru przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury. Choć bowiem emerytura jest prawem niezbywalnym, to jednak uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z wymienionego przepisu musi być przy tym interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to przyjąć należy, że w ten sposób dochodzi do eliminacji negatywnej przesłanki, wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z 9 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1415/23, CBOSA).
W orzecznictwie wskazuje się, iż nie jest jednak dopuszczalne, aby świadczenia te pozostawały w zbiegu. Nie można jednocześnie pobierać emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego. Osoba uprawniona musi dokonać wyboru i wystąpić o zawieszenie prawa do wypłaty emerytury przed przyznaniem jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z dniem zawieszenia prawa do wypłaty emerytury można dopiero uznać, że ustała przeszkoda do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2024 r., sygn.. akt I OSK 1786/23, CBOSA).
Mając na uwadze powyższe prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze wobec spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyliło decyzję Burmistrza [...] orzekając w to miejsce o przyznaniu Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką A. O., w okresie od dnia od 01 czerwca 2024r. na czas nieokreślony oraz orzekając jednocześnie o odmowie przyznanie tego świadczenia w okresie od dnia 01 września 2023r. do 31 maja 2024r.
W tym miejscu jeszcze raz należy zaznaczyć, iż do dnia zawieszenia emerytury co nastąpiło dopiero od dnia 01 czerwca 2024r. (zob. decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia 17 maja 2024r. znak [...]) istniała negatywna przesłanka do przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia. Tym samym Skarżąca dopiero od dnia 1 czerwca 2024 r., jak słusznie wskazał organ odwoławczy, spełniła wszystkie przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego.
Z tych też względów zarzuty skargi naruszenia art. 24 ust. 2 u.ś.r, jak i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. nie zasługiwały na uwzględnienie.
Za niezasadne Sąd uznał również zarzut naruszenia art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 K.p.a.. Wbrew zarzutom skargi w niniejszej sprawie wszelkie okoliczności sprawy niezbędne do jej rozstrzygnięcia zostały ustalone prawidłowo i nie są kwestionowane przez Skarżącą. W szczególności fakt, iż do dnia 31 maja 2024 r. Skarżąca pobierała świadczenie emerytalne, co wprost wynika z decyzji ZUS.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI