II SA/PO 596/25

II SA/Po 596/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-12-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Robert Talaga /sprawozdawca/
Tomasz Świstak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 323
art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 27 ust. 5, art. 32 ust. 1-2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2024 poz 572
art. 9, art. 79a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Sędzia WSA Robert Talaga (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 czerwca 2025 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Decyzjami z dnia 23 czerwca 2022 r., nr [...] oraz z dnia 4 października 2023 r., nr [...], następnie zmienianymi, Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: Kolegium" lub "organ odwoławczy") przyznało J. F. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad żoną B. F. na okres odpowiednio od dnia 1 kwietnia 2022 r. do dnia 13 sierpnia 2023 r. oraz od dnia 14 sierpnia 2023 r. do dnia 31 sierpnia 2026 r. Jedną z podstaw przyznania J. F. przedmiotowego świadczenia była okoliczność, iż pomimo że miał on ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jej wypłata została na jego wniosek wstrzymana, a to celem usunięcia negatywnej przesłanki wskazanej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Pismem z dnia 15 maja 2025 r., nr [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] poinformował Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że decyzją z dnia 23 kwietnia 2025 r., [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych z urzędu wznowił J. F. wypłatę renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 1 czerwca 2022 roku. Z treści decyzji ZUS wynika, że świadczenie rentowe z wyrównaniem od tego dnia zostało wypłacone stronie na rachunek bankowy i będzie dalej wypłacane do 20. dnia każdego kolejnego miesiąca.
Pismem z dnia 26 maja 2025 r., Kolegium zwróciło się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wskazanie szczegółowej podstawy prawnej decyzji z dnia 23 kwietnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia z urzędu wypłaty renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 1 czerwca 2022 r. W odpowiedzi ZUS wskazał, że wznowił z urzędu wypłatę J. F. świadczenia rentowego "zgodnie z otrzymanymi wytycznymi na podstawie aktualnego stanowiska Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ze względu na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 roku. Przepis art. 12 ustawy o świadczeniu wyrównawczym w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, gdy jest korzystniejsze od świadczeń emerytalno–rentowych wymienionych w tym przepisie, nie dotyczy osób, którym została przyznana renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Oznacza to, że w przypadku osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne, której przyznano na wniosek zgłoszony po 1 stycznia 2022 r. rentę z tytułu niezdolności do pracy przysługuje wypłata zarówno świadczenia pielęgnacyjnego jak i renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, niezależnie od wysokości tej renty".
Decyzją z dnia 25 czerwca 2025 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzje własne w przedmiocie przyznania J. F. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad żoną B. F.: 1) z dnia 23 czerwca 2022 r., nr [...] – od dnia 1 czerwca 2022 r. oraz 2) z dnia 4 października 2023 r., nr [...] (ze zm. w całości).
W uzasadnieniu wskazano, że w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu na dzień 31 grudnia 2023 r.) okoliczność pobierania renty miała istotny wpływ na prawo J. F. do przyznanego mu świadczenia pielęgnacyjnego. Organ podkreślił, że wysokość pobierana przez stronę świadczenia pielęgnacyjnego była wyższa od przysługującej mu renty, dlatego też miał możliwość dokonania wyboru jednego z ww. świadczeń. J. F. zwrócił się wobec powyższego z wnioskiem do ZUS o wydanie decyzji o wstrzymaniu mu wypłaty renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Kolegium za nietrafne uznało stanowisko ZUS, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, który wszedł w życie w dniu 9 stycznia 2020 r., prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy przyznane na wniosek zgłoszony po dniu 1 stycznia 2022 roku nie wyklucza przyznania osobie uprawnionej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bez żadnych warunków i ograniczeń. Stanowiska takiego nie można opierać na jakichkolwiek ministerialnych wytycznych i wyjaśnieniach, gdyż dokumenty takie w świetle art. 87 ust. 1 Konstytucji RP nie są źródłami powszechnie obowiązującego prawa.
W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny przyjął, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów-rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad osobą niepełnosprawną. Jednocześnie Trybunał dostrzegł, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, jak ma to miejsce w kontrolowanym przypadku. Trybunał stwierdził, że w systemie świadczeń rodzinnych brak jest rozwiązania pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia. Za sprzeczne z Konstytucją RP Trybunał uznał wyłącznie całkowite pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, bez rozwiązywania zagadnienia kolizji wymienionych świadczeń.
Mając na uwadze, że pomimo wcześniejszego zawieszenia na wniosek J. F. wypłaty renty ZUS wznowił wypłatę renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy i to ze skutkiem wstecznym, tj. od dnia 1 czerwca 2022 r., w ocenie Kolegium od tego dnia ponownie zaistniała negatywna przesłanka pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium stanęło na stanowisku, że prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie wykluczało możliwości pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, ale tylko w sytuacji gdy nie jest ono realizowane (wypłacanie renty jest zawieszone na wniosek beneficjenta), ale nie jest dozwolone pobieranie obu tych świadczeń jednocześnie.
Pismem z dnia 17 lipca 2025 r. J. F. (dalej jako: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wyżej opisaną decyzję Kolegium zarzucając jej naruszenie przepisów mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj:
1) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który utracił moc obowiązującą w zakresie istotnym dla sprawy i tym samym przyjęcie, że wznowienie przez ZUS z urzędu wypłaty zawieszonej renty stanowi przesłankę do uchylenia decyzji w przedmiocie przyznania mi świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji ze zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad żoną B. F.;
2) art. 12 ustawy o świadczeniu wyrównawczym dla osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki, poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że nie spełniam wymogów do wypłaty przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego oraz renty z tytułu niezdolności do pracy;
3) art. 7 Konstytucji RP poprzez zastosowanie przepisu, który uznany został za niekonstytucyjny, co doprowadziło do negatywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, pozbawiając tym samym środków do życia skarżącego;
4) art. 2 Konstytucji RP tj. naruszenie zasady zaufania do państwa i prawa poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że jest zgodne z prawem uchylanie decyzji przyznających świadczenie pielęgnacyjne, podczas gdy to Zakład Ubezpieczeń Społecznych samodzielnie wznowił wypłatę renty, pomimo braku po mojej stronie jakiegokolwiek wniosku w tym zakresie,
Mając na uwadze powyżej opisane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub ewentualnie ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17 oraz przy zastosowaniu art. 12 ustawy o świadczeniu wyrównawczym dla osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki z dnia 29 października 2021 r. zobowiązanie organu do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z obowiązującym stanem prawnym oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie zaś do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 czerwca 2025 r., nr [...] uchylająca decyzje własne w przedmiocie przyznania J. F. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad żoną B. F.: 1) z dnia 23 czerwca 2022 r., nr [...] – od 1 czerwca 2022 r.; 2) z dnia 4 października 2023 r., nr [...] ze zm. – w całości.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 323 z późn. zm.; dalej jako: "u.ś.r.") – w brzmieniu na dzień 31 grudnia 2023 r., co znajduje potwierdzenie w treści art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429).
Kolegium jako podstawę wydanej przez siebie decyzji wskazało: 1) art. 32 ust. 2 u.ś.r., wedle którego w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), z zastrzeżeniem ust. 3; 2) art. 163 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w niniejszym rozdziale, o ile przewidują to przepisy szczególne. Wyżej przytoczone regulacje odsyłają do powołanych ustaw. Przepisy te nie stanowiły jednak bezpośredniej podstawy działania Kolegium w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium jednak powołało się na treść art. 32 ust. 1 u.ś.r., wedle którego: organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.
W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie wymienione w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Zasada ta nie znajduje wyłączenia w przypadku osób, których dotyczy wyrok TK z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, czyli uprawnionych do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Przywołany wyrok TK, sygn. akt SK 2/17, usuwa zatem z systemu prawa negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazaną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w stosunku do osoby mającej ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (w rozważanym przypadku także emerytury), przez co osoba taka może ubiegać się o to świadczenie. Ponieważ prawodawca pierwotnie co do zasady wykluczył w ustawie osoby uprawnione do renty od możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, regulacja prawna nie zawiera rozwiązań odnoszących się do usuwania skutku zbiegu prawa do świadczeń z zakresu zabezpieczenia społecznego. Orzeczenie o niekonstytucyjności zakresowej przepisu prowadzi do nowej sytuacji prawnej, pozbawionej kompleksowej regulacji, w szczególności odnoszącej się do warunków uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w zbiegu z innym świadczeniem z zakresu szeroko rozumianego zabezpieczenia społecznego. Zostało to dostrzeżone przez TK w uzasadnieniu wyroku, stwierdzono w nim bowiem, że: "Trybunał dostrzega, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, jak ma to miejsce w przypadku skarżącej. W systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki, np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia".
Pożądaną i optymalną reakcją na zmianę stanu prawnego wywołaną wyrokiem TK jest ingerencja ustawodawcy. Jej brak powoduje jednak, że stan prawny wywołany wyrokiem podlega stosowaniu w rozpoznawanych przypadkach z uwzględnieniem kontekstu systemowego, w tym konstytucyjnego i funkcjonalnego. Zasada równości, która stała za rozstrzygnięciem przyjętym w wyroku TK o sygn. akt SK 2/17, powinna znaleźć zastosowanie również do warunków, na jakich opiekunowie osób niepełnosprawnych, uprawnieni do świadczeń z ubezpieczenia społecznego (renty), rezygnujący z zatrudnienia, mogą uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Trybunał stwierdził, że "brak jest podstaw do wykluczenia z pobierania świadczenia osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z tego tylko względu, że mają one przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, (zwłaszcza) jeżeli świadczenia tego nie pobierają". Innymi słowy, wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie powoduje zniesienia zasady niepołączalności świadczeń dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego, choć nie wprowadzono rozwiązań odnoszących się do usuwania skutku zbiegu prawa do świadczeń z zakresu zabezpieczenia społecznego. Sposobem na uniknięcie kumulacji świadczeń umożliwiającym ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest umożliwienie osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. W przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., w którym wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.
W rozpoznawanej sprawie ZUS Oddział w [...] po wznowieniu z urzędu wobec J. F. wypłaty renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 1 czerwca 2022 roku przesłał stosowną informację do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazując jednocześnie, że "przepis art. 12 ustawy o świadczeniu wyrównawczym w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, gdy jest korzystniejsze od świadczeń emerytalno-rentowych wymienionych w tym przepisie, nie dotyczy osób, którym została przyznania renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Oznacza to, że w przypadku osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne, której przyznano na wniosek zgłoszony po 1 stycznia 2022 roku rentę z tytułu niezdolności do pracy przysługuje wypłata zarówno świadczenia pielęgnacyjnego jak i trenty z tytułu częściowej niezdolności do pracy niezależnie od wysokości tej renty". Nie ma wątpliwości, że informacja ZUS była korzystna dla skarżącego J. F.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło jednak wykładni prawa na jaką powołał się Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazując, że jej źródło pochodzi jedynie z wytycznych Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Socjalnej, a zatem nie ma mocy powszechnie wiążącej.
W ocenie składu orzekającego stanowisko podjęte przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze było przedwczesne w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. W rozpoznawanym przypadku obowiązkiem organu przed wydaniem decyzji było ponowne poinformowanie J. F. o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie renty i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty (mimo, że wcześniej ZUS z urzędu wznowił wypłatę renty przyjmując możliwość pobierania zarówno świadczenia rentowego jak i świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku gdy SKO nie podzieliło takiego stanowiska). Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Ponadto, zgodnie z art. 79a § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie renty. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do renty, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń rentowych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez stosownej wiedzy dotyczącej należnego jej świadczenia nawet przez krótki czas (np. wyrok NSA z 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 254/20). Zdaniem składu orzekającego w przywołanych okolicznościach sprawy odpowiednie zastosowanie znajdowało właśnie stanowisko zgodnie z którym skoro przepisy prawa umożliwiają wybór świadczenia (art. 27 ust. 5 u.ś.r.), to organ co najmniej nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać (zob. np. wyroki NSA z: 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2852/20; 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19; 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 254/20; 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20; 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1983/20 i sygn. akt I OSK 2006/20; 17 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2010/20; 24 marca 2021 r., sygn. akt I OSK 2631/20; 22 października 2021 r., sygn. akt I OSK 690/21).
W niniejszej sprawie Kolegium przyjmując prokonstytucyjną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych zasadniczo podzieliło pogląd opowiadający się za umożliwieniem osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego z uwagi na regulację art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Mimo to organ nie poinformował skarżącego w sposób precyzyjny, szczegółowy i prawidłowy o możliwości zawieszenia renty, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie pomimo korzystnego dla niej stanowiska ZUS odmiennie interpretowanego przez SKO w [...]. Skarżący nie może jednak ponosić ujemnych konsekwencji takich działań organów.
Wszystkie te uchybienia przepisom postępowania stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny mieć na uwadze stanowisko Sądu wyrażone w uzasadnieniu oraz wytyczne zawarte w niniejszym wyroku Sądu.