II SA/Po 582/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-02-05
NSAAdministracyjneWysokawsa
świadczenia rodzinnekoordynacja systemów zabezpieczenia społecznegoprawo UEdecyzja administracyjnauchylenie decyzjisamorządowe kolegium odwoławczesąd administracyjnyalimentyemerytura zagraniczna

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję SKO uchylającą świadczenia rodzinne z powodu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Sprawa dotyczyła skargi S. B. na decyzję SKO, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta uchylającą świadczenia rodzinne przyznane w 2013 r. Powodem uchylenia było zastosowanie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego z uwagi na fakt, że były mąż skarżącej przebywał i pracował w H. w okresie od 2014 do 2023 r. Sąd uznał, że rozwód i brak kontaktu z byłym mężem nie mają wpływu na zastosowanie przepisów o koordynacji, a uchylenie decyzji nie oznacza obowiązku zwrotu pobranych świadczeń, lecz przenosi kompetencję do rozstrzygnięcia na Wojewodę.

Przedmiotem sprawy była skarga S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z dnia 12 lipca 2024 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 22 maja 2024 r. Decyzja ta uchylała w części decyzję Prezydenta z dnia 24 lutego 2016 r., która z kolei uchyliła decyzję z 2013 r. w sprawie przyznania wnioskodawczyni świadczeń rodzinnych. Powodem uchylenia decyzji z 2013 r. było stwierdzenie, że od 2010 r. zachodzi koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. Dnia 13 maja 2024 r. Wojewoda [...] zawiadomił Prezydenta, że wobec skarżącej zastosowanie mają przepisy o koordynacji w okresie od 01.07.2014 do 31.07.2023, ponieważ jej były mąż, D. B., przebywał i pracował w H. w tym okresie. Prezydent, decyzją z 22 maja 2024 r., uchylił decyzję z 2016 r. w części dotyczącej uchylenia decyzji z 2013 r., ograniczając okres uchylenia świadczeń do 01.07.2014-31.10.2014. SKO utrzymało tę decyzję w mocy, wskazując na art. 23a ust. 2 i 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów, błędne ustalenie stanu faktycznego oraz naruszenie zasad współżycia społecznego. Sąd administracyjny oddalił skargę, wyjaśniając, że koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego jest stosowana niezależnie od rozwodu i braku kontaktu z byłym mężem, ponieważ D. B. jest członkiem rodziny w rozumieniu ustawy. Sąd podkreślił, że uchylenie decyzji nie oznacza obowiązku zwrotu świadczeń, a jedynie zmianę właściwości organu orzekającego na Wojewodę.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, zastosowanie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wynikające z pobytu byłego małżonka za granicą, skutkuje obowiązkiem uchylenia decyzji przyznającej świadczenia rodzinne za okres, w którym te przepisy mają zastosowanie.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie, gdy członek rodziny (w tym rodzic dziecka) przebywa i pracuje za granicą, niezależnie od statusu cywilnego rodziców. Uchylenie decyzji nie oznacza obowiązku zwrotu świadczeń, a jedynie przenosi kompetencję do rozstrzygnięcia na Wojewodę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.ś.r. art. 23a § ust. 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 23a § ust. 2

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 23a § ust. 3

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 23a § ust. 5

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 23a § ust. 6

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Pomocnicze

u.ś.r. art. 3 § pkt 16

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Definicja rodziny obejmuje małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka, pozostające na utrzymaniu dzieci do 25. roku życia, a także dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 993/2004 art. 67

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 993/2004 art. 68 § ust. 1 pkt b

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 993/2004 art. 68a

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 września 2009 r. art. 58

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 września 2009 r. art. 60

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 23a ust. 5 i 6 u.ś.r. z uwagi na brak zbadania przez organ, z jakich świadczeń korzysta lub może korzystać były mąż w obcym państwie. Zarzut naruszenia zasad współżycia społecznego. Zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego dotyczącego sytuacji rodzinnej skarżącej. Zarzut naruszenia art. 58 i art. 60 rozporządzenia UE w związku z art. 67 i art. 68 ust. 1 pkt b oraz art. 68a rozporządzenia UE.

Godne uwagi sformułowania

Sąd w składzie orzekającym odniósł wrażenie, że skarżąca nie zrozumiała idei, jaka stoi za koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego i w związku z tym zachodzącą potrzebą uchylenia decyzji przyznających jej świadczenia rodzinne. Uchylenie decyzji z uwagi na zaistniałą koordynację systemów zabezpieczenia społecznego nie stanowi przesłanki do odebrania skarżącej świadczeń rodzinnych, a jest tylko zmianą właściwości rzeczowej pomiędzy organami administracji publicznej. Gdyby Sąd uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję to orzekłby na niekorzyść strony, co jest niedopuszczalne z uwagi na treść art. 134 § 2 p.p.s.a. Rozwód pomiędzy skarżącą a D. B., jaki nastąpił w 2015 r. nie ma żadnego wpływu na niniejszą sprawę, ponieważ w zacytowanym przepisie jest mowa o rodzicu dziecka, który przebywa za granicą. Ustawodawca postrzega takie osoby jako rodzinę w rozumieniu przepisów u.ś.r. Zarzut polegający na naruszeniu zasad współżycia społecznego jest wręcz oczywiście niezasadny z tego względu, że wspomniane zasady nie rezonują w żaden sposób w prawie administracyjnym.

Skład orzekający

Wiesława Batorowicz

przewodniczący sprawozdawca

Edyta Podrazik

sędzia

Arkadiusz Skomra

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w kontekście świadczeń rodzinnych, zwłaszcza w sytuacji rozwodu i braku kontaktu z byłym małżonkiem."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zastosowania przepisów o koordynacji, gdzie jeden z rodziców dziecka przebywa i pracuje za granicą.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy świadczeń rodzinnych i koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w UE, co jest istotne dla wielu rodzin z dziećmi, których członkowie pracują za granicą. Wyjaśnia złożone kwestie prawne w przystępny sposób.

Czy rozwód i brak kontaktu z byłym mężem pozbawią Cię świadczeń rodzinnych? Sąd wyjaśnia.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Po 582/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-02-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Edyta Podrazik
Wiesława Batorowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
[...] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 lutego 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Arkadiusz Skomra Protokolant: st. sekr. sąd. Edyta Rurarz-Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2025 roku sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 lipca 2024 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia w części decyzji o świadczeniach rodzinnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga S. B. (zwanej dalej "wnioskodawczynią" lub "skarżącą") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] (zwanego dalej "SKO", "Kolegium" lub "organem II instancji") z dnia 12 lipca 2024 r., nr [...]. W decyzji tej utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. (zwanego dalej "Prezydentem" lub "organem I instancji") z dnia 22 maja 2024 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia w części decyzji z dnia 24 lutego 2016 r., nr [...], w której to z kolei uchylono decyzję z 2013 r. w sprawie przyznania wnioskodawczyni świadczeń rodzinnych. Zaskarżona decyzja została podjęta w oparciu o poniżej przedstawione okoliczności faktyczne i prawne. Wszystkie orzeczenia sądowe powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl, chyba że wyraźnie zostanie wskazane inne źródło publikacji orzeczenia.
Decyzją z dnia 6 listopada 2013 r., nr [...] (zwanej dalej "decyzją z 2013 r."), Prezydent przyznał wnioskodawczyni zasiłki rodzinne na dwójkę jej córek – M. B. i K. B. – na okres 01.11.2013-31.10.2014 odpowiednio w kwotach [...] zł i [...] zł miesięcznie, a także dodatek do zasiłków z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego.
Decyzją z dnia 24 lutego 2016 r., nr [...] (zwanej dalej "decyzją z 2016 r."), Prezydent uchylił szereg swoich decyzji, w tym m.in. decyzję z 2013 r. Powodem uchylenia decyzji z 2013 r. było powzięcie wiadomości, iż od dnia 6 maja 2010 r. zachodzi koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego.
Dnia 13 maja 2024 r. Wojewoda [...] zawiadomił Prezydenta, że w odniesieniu do wnioskodawczyni znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i przypada to jednak na okres 01.07.2014-31.07.2023. W tym okresie były mąż wnioskodawczyni – D. B. – przebywał w H. , gdzie wykonywał pracę.
Decyzją z dnia 22 maja 2024 r., nr [...], Prezydent uchylił w decyzję z 2016 r. w części dotyczącej uchylenia decyzji z 2013 r. w ten sposób, że uchylił decyzję z 2013 r. w okresie 01.07.2014-31.10.2014 przyznane wnioskodawczyni świadczenia rodzinne przyznane na dwójkę jej dzieci. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że w 2013 r. Prezydent przyznał wnioskodawczyni ww. świadczenia rodzinne. W decyzji z 2016 r. uchylono poprzednią decyzję w całości, ponieważ okazało się, że zachodzą okoliczności związane z koordynacją wypłacania świadczeń z systemów zabezpieczenia społecznego od dnia 6 maja 2010 r. Od dnia 1 kwietnia 2014 r. do dnia 31 lipca 2023 r. mają zastosowanie wobec wnioskodawczyni przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ponieważ jej były mąż – D. B. – w ww. okresie podlegał ustawodawstwu h. z tytułu wykonywania pracy w H. .
Prezydent oraz Wojewoda [...] mogą zmienić lub uchylić ostateczną decyzję, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny, mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności.
Wnioskodawczyni złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji. Wnioskodawczyni podniosła, że wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 4 marca 2015 r. o sygn. akt I C [...], orzeczono rozwód pomiędzy nią a jej ówczesnym mężem – D. B.. Od tego dnia istnieje rozdzielność majątkowa, ojciec dzieci został pozbawiony władzy rodzicielskiej, a od 10 lat nie ma kontaktu z D. B..
Decyzją z dnia z dnia 12 lipca 2024 r., nr [...], Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji SKO podniosło, że z uwagi na koordynację systemów zabezpieczenia społecznego wywołaną pobytem D. B. w H. w okresie 01.07.2014-31.07.2023, wnioskodawczyni nie jest uprawniona do pobieranych od Prezydenta świadczeń w tym okresie, co wynika z art. 23a ust. 2 i 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 323, zwanej dalej "u.ś.r."). O tym powinien orzekać Wojewoda [...].
Zarzuty odwołania nie były zasadne. W okresie 01.07.2014-31.07.2014 wnioskodawczyni była żoną D. B., a jednocześnie znajdowały już zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Skarżąca, działając samodzielnie, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, kwestionując decyzję organu II instancji. Skarżąca podniosła tożsame zarzuty jak w odwołaniu od decyzji Prezydenta, a ponadto zarzut naruszenia:
1) art. 23a ust. 5 i 6 u.ś.r. ponieważ pojęcie "podleganie ustawodawstwu innego państwa" należy rozumieć w ten sposób, że organ w celu ustalenia faktu i okresu podlegania temu ustawodawstwu przez osobę uprawnioną lub członka rodziny musi zbadać te okoliczności, a w szczególności zbadać, z jakich świadczeń dana osoba korzysta lub może korzystać w obcym państwie, a organ II instancji nie zbadał tego, że od 2012 r. nie ma żadnego kontaktu z byłym mężem, a on sam nie korzystał w H. z żadnych świadczeń;
2) zasad współżycia społecznego ponieważ skarżąca będzie zobowiązana do zwrotu świadczeń z winy byłego męża, a to ona wychowuje ich dzieci;
3) błędnego ustalenia stanu faktycznego dotyczącego sytuacji rodzinnej skarżącej;
4) art. 58 i art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE L. z 2009 r., Nr 284, poz. 1) w związku z art. 67 i art. 68 ust. 1 pkt b oraz art. 68a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 993/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego poprzez ich niewłaściwą interpretacje i zastosowanie.
Skarżąca podniosła, że poprzez popełnienie błędów ze strony SKO będzie musiała za chwilę zwracać świadczenia, które już pobrała. SKO przeprowadziło błędne ustalenia faktyczne, co będzie skutkowało uznaniem, iż świadczenia zostały nienależnie pobrane. W pozostałym zakresie, przywołano argumentację z odwołania skarżącej od decyzji Prezydenta.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał stanowisko, jakie zajął w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawę w dniu 5 lutego 2025 r. nie stawił się nikt, pomimo prawidłowości zawiadomienia o terminie rozprawy. Wyrok został ogłoszony po zamknięciu rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli, zgodność z prawem. Kognicja sądów administracyjnych obejmuje m.in. sądową kontrolę decyzji administracyjnych, o czym stanowi art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej "p.p.s.a."). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Innymi słowy, Sąd z urzędu powinien wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności, które mają wpływ na ocenę trafności kontrolowanego rozstrzygnięcia, nawet jeśli nie zostały one podniesione przez stronę skarżącą.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena zgodności z prawem decyzji SKO, utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta o uchyleniu decyzji z 2016 r. w części, w jakiej dotyczyła ona uchylenia decyzji z 2013 r. w ten sposób, uchylono decyzję z 2013 r. co do okresu 01.07.2014-31.10.2014. Analiza całokształtu sprawy doprowadziła Sąd w składzie orzekającym do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji.
Sąd w składzie orzekającym odniósł wrażenie, że skarżąca nie zrozumiała idei, jaka stoi za koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego i w związku z tym zachodzącą potrzebą uchylenia decyzji przyznających jej świadczenia rodzinne. Należy zauważyć, że przepis, na podstawie którego została wydana zaskarżona decyzja nie przewiduje obowiązku zwrotu pobranych przed laty świadczeń. Uchylenie decyzji z uwagi na zaistniałą koordynację systemów zabezpieczenia społecznego nie stanowi przesłanki do odebrania skarżącej świadczeń rodzinnych, a jest tylko zmianą właściwości rzeczowej pomiędzy organami administracji publicznej. Okazało się bowiem, że obecnie były mąż skarżącej przebywał w H. i wykonywał tam pracę w czasie, kiedy skarżąca pobierała świadczenia rodzinne. To wszystko Sąd niniejszym wyjaśnia.
W pierwszej kolejności należy nieco uporządkować dane dotyczących decyzji zapadłych w przeszłości na gruncie niniejszej sprawy. Decyzją z 2013 r. przyznano skarżącej dwa zasiłki rodzinne oraz dodatki do nich. Decyzją z 2016 r. uchylono w całości decyzję z 2013 r. Zaskarżona decyzja, wydana przez organ I instancji, uchyla decyzję z 2016 r. w zakresie, w jakim dotyczy uchylenia decyzji z 2013 r. w ten sposób, że okres "uchylenia" jest krótszy. Skarżąca niejako "odzyskała" świadczenie za okres dziewięciu miesięcy, bowiem decyzja z 2016 r. uchylała decyzję z 2013 r., w której to przyznano skarżącej świadczenia za okres 01.11.2013-31.10.2014. Na skutek wydania zaskarżonej decyzji ten okres nieprzysługiwania zasiłków uległ skróceniu, ponieważ prawo skarżącej jest uchylone jednak w okresie 01.07.2014-31.10.2014. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że gdyby Sąd uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję to orzekłby na niekorzyść strony, co jest niedopuszczalne z uwagi na treść art. 134 § 2 p.p.s.a. Na niekorzyść strony można orzec tylko wówczas, gdy zajdą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji. Takich przesłanek na gruncie niniejszej sprawy nie zidentyfikowano.
Warto jeszcze nadmienić, że z logicznego punktu widzenia, decyzja z 2013 r. przyznawała świadczenie, decyzja z 2016 r. odbierała je, a zaskarżona decyzja uchyla decyzję uchylającą, a więc znowu przyznaje świadczenie, tyle że za krótszy okres, niż oczekiwałaby tego skarżąca. Zaskarżona decyzja zatem jest decyzją, o której mowa w art. 23a ust. 5 u.ś.r., o czym będzie jeszcze mowa poniżej.
Powracając do głównego nurtu rozważań, zgodnie z art. 23a ust. 2 u.ś.r.: "W przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby lub rodzica dziecka w dniu wydania decyzji ustalającej prawo do świadczeń rodzinnych lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przekazując niezbędne dokumenty, w tym informacje dotyczące sprawy". Od razu trzeba wyjaśnić, że rozwód pomiędzy skarżącą a D. B., jaki nastąpił w 2015 r. nie ma żadnego wpływu na niniejszą sprawę, ponieważ w zacytowanym przepisie jest mowa o rodzicu dziecka, który przebywa za granicą. Istnienie związku małżeńskiego nie jest żadną okolicznością, która może mieć wpływ na kształt uprawnień skarżącej w niniejszej sprawie. Pomimo tego, że skarżąca nie jest w związku małżeńskim z ojcem swoich dzieci, to w żaden sposób nie oznacza to, że D. B. nie należy do rodziny. Jego sytuacja faktyczna (przebywanie i pracowanie w H. ) cały czas ma wpływ na okoliczności, które Prezydent i SKO musieli wziąć pod uwagę. Z definicji rodziny, o której mowa w art. 3 pkt 16 u.ś.r. wynika jasno, że rodziną są następujący jej członkowie: małżonkowie, rodzice dzieci, opiekun faktyczny dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2020 r. poz. 1297 oraz z 2023 r. poz. 1429); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Sami małżonkowie stanowią rodzinę, ale rodzice dzieci nie muszą przecież być małżeństwem. Ustawodawca postrzega takie osoby jako rodzinę w rozumieniu przepisów u.ś.r. Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie również w orzecznictwie – "Ojciec dziecka, niezależnie od tego czy utrzymuje z nim kontakt i czy przyczynia się do jego utrzymania, uznawany jest za członka rodziny, a skoro tak, to w przypadku jego wyjazdu i podjęcia zatrudnienia, zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a właściwy organ, zgodnie z art. 23a ust. 5 u.ś.r., zobligowany jest uchylić decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego." (wyrok NSA z dnia 7 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1527/23). D. B. należy do rodziny, a w związku z jego wyjazdem zaktualizowała się podstawa z art. 23a ust. 2 u.ś.r., chociaż dość późno zostało to odkryte.
Wojewoda [...] ustalił, na podstawie art. 23a ust. 3 u.ś.r., że znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a także ustalił okres, w jakim to nastąpiło. O tym fakcie zawiadomił następnie Prezydenta. Tutaj godzi się nadmienić, że w żaden sposób nie można zakwestionować ustaleń Wojewody [...], ponieważ informacja pochodząca od niego nie jest zaskarżalnym aktem prawnym. Ustalenia te pozostają zresztą w związku ze sprawą (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1220/22, por. także wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1229/23). Prezydent był więc zobowiązany przyjąć informację od Wojewody [...] i uznać go za pewnik.
Zgodnie z art. 23a ust. 5 u.ś.r.: "W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne za okres, o którym mowa w ust. 3". Wszystkie okoliczności faktyczne z zacytowanego w poprzednim zdaniu przepisu ziściły się w niniejszej sprawie. Nie ma zatem najmniejszych wątpliwości, że Prezydent podjął zasadną decyzję o uchyleniu szeregu decyzji własnych. Kolegium zaś trafnie utrzymało w mocy zapadłą decyzję. Obawy skarżącej może rozwiać treść art. 23a ust. 6 u.ś.r., który stanowi, że w przypadku, o jakim właśnie jest mowa, to Wojewoda [...] będzie zobowiązany, jako organ właściwy, do rozstrzygnięcia o świadczeniach rodzinnych, jakie skarżąca pobierała na swoje córki wraz z dodatkami. W niniejszej sprawie zmienia się tylko właściwość organów administracji publicznej. Nie następuje w żadnym razie odebranie jej żadnego z otrzymywanych świadczeń. Również i to jest jednolity pogląd w orzecznictwie – "Uchylenie decyzji w trybie art. 23a ust. 5 u.ś.r., nie niesie ze sobą skutku w postaci obowiązku zwrotu pobranych świadczeń lub odmowy ich przyznania, lecz przenosi kompetencję do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczeń rodzinnych na rzecz innego, umocowanego do tego prawnie organu." (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 10 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 982/19, zob. także wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 października 2023 r., sygn. akt II SA/Po 911/22).
Podsumowując, skoro Wojewoda [...] ujawnił, że w odniesieniu do skarżącej zastosowanie znajdują przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego z uwagi na wieloletni pobyt i pracę jej byłego męża w H. (państwie członkowskim Unii Europejskiej), to w tym okresie w sprawie świadczeń rodzinnych powinien orzekać Wojewoda [...] a nie Prezydent. Skoro jednak orzekał Prezydent, to na podstawie art. 23a ust. 5 u.ś.r. wszystkie decyzje Prezydenta przyznające prawo do świadczeń rodzinnych podlegają uchyleniu. W tej kwestii żaden z organów nie ma uznaniowości w podejmowaniu decyzji. Musi postąpić według ww. przepisów.
Odnosząc się bezpośrednio do zarzutów, należało stwierdzić ich niezasadność. Tak jak Sąd w składzie orzekającym stwierdził, rozwód pomiędzy skarżącą a D. B. nie ma żadnego znaczenia dla sprawy. Rozwód nastąpił w 2015 r., a początek zastosowania przepisów o koordynacji miał miejsce już w 2014 r. Ponadto z art. 23a ust. 2 i 5 u.ś.r. nie wynika, że rodzice dzieci muszą być małżonkami. Rozwiedzeni rodzice są rodziną dla swoich dzieci i nie ma znaczenia to, czy ojciec dopełnia swoich obowiązków rodzicielskich i alimentacyjnych. Ustawodawca nie czyni tutaj żadnej zależności.
Niezasadny był zarzut naruszenia art. 23a ust. 5 i 6 u.ś.r. Ustalenia Wojewody [...] nie podlegają zakwestionowaniu. Należy przyjąć je za pewnik. Skoro Wojewoda [...] stwierdził, że D. B. przebywał i pracował w H. w okresie 01.07.2014-31.07.2023, to tak zwyczajnie było. Zastosowanie znalazły więc przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, co z kolei rodzi obowiązek uchylenia decyzji przyznających świadczenia rodzinne.
Zarzut polegający na naruszeniu zasad współżycia społecznego jest wręcz oczywiście niezasadny z tego względu, że wspomniane zasady nie rezonują w żaden sposób na gruncie prawa administracyjnego. Zasady współżycia społecznego oddziałują na relacja członków społeczeństwa i nadają rytm stosunkom cywilnoprawnym pomiędzy nimi. Na gruncie prawa administracyjnego organy administracji publicznej są zobowiązane do przestrzegania przepisów prawa bezwzględnie wiążącego (ius cogens), nie dając przy tym żadnej możliwości działania na zasadzie uznaniowości, czy uwzględniania okoliczności pozaprawnych. Tylko wówczas, gdy ustawodawca jasno to zapisze w tekście ustawy, że organ administracji publicznej "może" działać, to wtedy może być mowa o działaniu uznaniowym. Póki tego nie ma, organ ma obowiązek działać według treści przepisów prawa. Poza tym, tak jak tut. Sąd już wspomniał, uchylenie decyzji przyznających świadczenia rodzinne i dodatków do nich na podstawie art. 23a ust. 5 u.ś.r. nie rodzi obowiązku zwrotu tych świadczeń ani nie przesądza o tym, że te świadczenia nie przysługują skarżącej. Nigdzie nie ma o tym mowy.
Ustalenia co do sytuacji rodzinnej skarżącej nie mają żadnego znaczenia w niniejszej sprawie, ponieważ ustawodawca nie wiąże obowiązku uchylenia decyzji przyznających świadczenia rodzinnych z sytuacją majątkową. Gdyby tak wynikało z art. 23a u.ś.r., wówczas byłby to zasadny zarzut. Obecnie jednak nie ma żadnego związku pomiędzy tymi okolicznościami.
Niezasadny był zarzut naruszenia art. 58 i art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE L. z 2009 r., Nr 284, poz. 1) w związku z art. 67 i art. 68 ust. 1 pkt b oraz art. 68a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 993/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wspomniane przepisy prawa unijnego będą miały zastosowanie w postępowaniach, jakie przeprowadzi Wojewoda [...], kiedy będzie rozpatrywać sprawę skarżącej co do zasadności i okresu przyznawania jej świadczeń rodzinnych wraz z dodatkami.
Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutów skargi i jej samej. Kierując się wspomnianym już przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie znalazł żadnych przesłanek, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Nawet gdyby takowe Sąd znalazł, to nie mógłby uchylić zaskarżonej decyzji z uwagi na treść art. 134 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę