II SA/Po 575/17

II SA/Po 575/17 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-07-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-06-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /przewodniczący sprawozdawca/
Jan Szuma
Symbol z opisem
6092 Melioracje wodne, opłaty melioracyjne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
II OZ 738/18 - Postanowienie NSA z 2018-07-26
III OSK 934/22 - Wyrok NSA z 2023-11-14
II OZ 737/18 - Postanowienie NSA z 2018-07-26
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 469
art. 9 ust. 1 pkt 19, art. 9 ust. 1 pkt 13, art. 64 ust. 1, art. 64 ust. 1a, art. 70 ust. 1, art. 70 ust. 2, art. 74 ust. 2, art. 77 ust. 1, art. 77 ust. 2
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
Dz.U. 2015 poz 2295
art. 5 ust. 1
Ustawa z dnia 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz ustawy o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw
Sentencja
Dnia 27 lipca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędzia WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lipca 2021 r. sprawy ze skarg T. P. i A. P. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie konserwacji urządzeń melioracji wodnych oddala skargi.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 77 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2015 r. poz. 469 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 listopada 2006 r. w sprawie sposobu ustalania obszaru na który wywierają korzystny wpływ urządzenia melioracji wodnych szczegółowych (Dz.U. z 2006 r. Nr 226, poz. 1652) w związku z art. 83f ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2015 r. poz. 1651 j.t.), Starosta P. :
1. ustalił zakres prac związanych z konserwacją urządzeń melioracji wodnych szczegółowych - rów [...]; rów [...]; rów [...]; w m. S. , gm. S., powiat [...], stanowiący załącznik nr [...] do decyzji, z zachowaniem parametrów określonych w załącznikach nr [...], nr [...] i nr [...];
2. przedstawił w załączniku nr [...] do decyzji wykaz zainteresowanych właścicieli gruntów zobowiązanych do konserwacji ww. rowów [...], [...], [...], łącznie z zakresem prac przypadającym na każdego z nich, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści (udział określony w metrach bieżących rowu [...], [...], [...] z wyznaczonym miejscem koniecznym do wykonania prac w hm oraz udział procentowy w kosztach konserwacji rowów);
3. ustalił do dnia [...] maja 2017 r. termin wykonania konserwacji rowów melioracji wodnej szczegółowej nr [...]; rów [...]; rów [...];
4. ustalił, że dalszą konserwację urządzeń melioracji wodnych szczegółowych (ich utrzymanie w stanie umożliwiającym spełnianie przez nich funkcji, do której zostały przeznaczone) należy prowadzić na bieżąco, przez czas nieokreślony, przez zainteresowanych właścicieli gruntów odnoszących z tych rowów melioracji wodnych szczegółowych korzyści lub przez spółkę wodną, jeżeli urządzenia te objęte zostaną działalnością spółki;
5. wskazał, że decyzja nie zwalnia zainteresowanych właścicieli gruntów zobowiązanych do konserwacji rowów melioracji szczegółowych [...], [...], [...] z konieczności uzyskania innych, wymaganych prawem decyzji administracyjnych;
6. ustalił, że załączniki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] stanowią integralną część decyzji.
Załącznik nr [...] do decyzji – to opracowanie pt. "Wykaz właścicieli gruntów zobowiązanych do konserwacji urządzeń melioracji wodnych szczegółowych – rowy melioracyjne [...], [...], [...] proporcjonalnie do odnoszących korzyści, w miejscowości S., gmina S., powiat [...]", obejmuje wykaz [...] osób - właścicieli, numery działek, obszar ogółem, obszar konkurencyjny, długość rowów ogółem Hm, udział procentowy oraz zakres prac do wykonania.
Załączniki nr [...] – 4 przedstawiają Profile podłużne rowu [...], [...] i [...] wraz z ich parametrami technicznymi.
Dokumentacja ta wykonana została przez mgr inż. J. K. oraz mgr A. K..
W uzasadnieniu decyzji Starosta przedstawił przebieg postępowania, które zostało wszczęte [...] stycznia 2011 r. na żądanie Wójta Gminy S. w sprawie konserwacji urządzeń melioracji wodnych szczegółowych na rowie melioracyjnym o numerze geodezyjnym nr [...] w m. S. , gm. S., przylegającym do działek nr [...]. Zgodnie z pismem [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w P. Rejonowy Oddział w P. (dalej: [...] Zarząd Melioracji), działka nr [...] stanowi urządzenie melioracji wodnych szczegółowych, których utrzymanie należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej – do tej spółki, zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2019 r. z późn. zm.).
Zgodnie z protokołem oględzin z dnia [...] marca 2011 r. ustalono, że:
1. odcinek od jeziora (dz. nr [...]) do przepustu, tj. wzdłuż dz. nr [...], wymaga odmulenia warstwą do 40 cm oraz usunięcia krzewów;
2. przepust pod drogą powiatową (dz. nr [...]) wymaga odmulenia;
3. odcinek rowu od przepustu pod drogą powiatową (dz. nr [...]) do przepustu pomiędzy dz. [...] wymaga odmulenia, hakowania oraz usunięcia krzewów;
4. przepust położony między dz. [...] wymaga odmulenia dna oraz naprawy (zarwanie przepustu);
5. odcinek od wyżej wymienionego przepusty do dz. [...] wymaga usunięcia zatorów poprzez hakowanie, odmulenie do 40 cm;
6. dalszy odcinek wymaga odmulenia;
7. na całej długości rowu wymagane jest wykonanie dna i skarp rowu.
Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. [...]) Starosta P. nakazał przeprowadzenie w terminie do [...] grudnia 2011 r. konserwacji urządzeń melioracji wodnych szczegółowych znajdujących się na działce nr [...] na długości działek o wskazanych numerach położonych w m. S. gm. S.. Decyzja ta została uchylona przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej (dalej Dyrektor RZGW) w wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez część zobowiązanych właścicieli gruntów (decyzja z dnia [...] maja 2011 r., [...]) i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia.
Pismem z dnia [...] grudnia 2021 r. ([...]) [...]. Zarząd Melioracji przekazał Staroście [...] dane dotyczące obszarów korzystnego odziaływania dla rowu melioracyjnego oznaczonego jako działka ewidencyjna [...] ([...]) oraz rowów pobocznych – obręb S., gm. S., wraz z dokumentacją dotyczącą rowu [...], [...] oraz [...] wykonaną przez mgr. Inż. J. K. (upr. proj. nr [...], upr. bud. nr [...]). Elementem przekazanej dokumentacji było opracowanie pt. "[...]", w którym wskazano [...] działek ewidencyjnych.
Pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. ([...]) ten sam Zarząd przekazał Staroście mapę z naniesioną lokalizacją rowu [...] wraz z dopływami położonego w miejscowości S., gm. S..
Zgodnie z protokołem oględzin z dnia [...] czerwca 2013 r. należy:
1. oczyścić i udrożnić wlot z rowu do jeziora (dz. [...] – Jezioro S. );
2. udrożnić rów [...] w zakresie jego odmulenia i wyhakowania;
3. od przepustu na dz. [...] do końca rowu należy przeprowadzić ponowną lustrację z uwagi na trudne warunki atmosferyczne (zaspy śnieżne) łącznie z profilem podłużnym rowu;
4. zwrócić się do Nadleśnictwa Zdrojowa G. o udział w kolejnej lustracji i przedstawienie mapy z dalszym przebiegiem rowu na terenie leśnym.
Zgodnie z protokołem z dnia [...] maja 2013 r. ustalono, że na odcinku rowu od dz. nr [...] (przepust) do przepustu na drodze gminnej nr [...] wymaga odmulenia warstwa do [...] cm, tak samo jak przepusty. Przepust na drodze gminnej (dz. nr [...]) jest zaorany w dwóch miejscach i wymaga remontu. Rów uległ zamuleniu w wyniku utwardzenia przejazdu z drogi na pole.
Starosta P. kolejno decyzjami z dnia [...] października 2013 r. ([...]), [...] października 2014 r., [...] oraz z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], ponownie ustalał zakres prac związanych z konserwacją przedmiotowych urządzeń melioracji wodnych szczegółowych. Decyzje te były następnie uchylane przez Dyrektora RZGW w P., który przekazywał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (decyzje Dyrektora z [...] lutego 2014 r. ([...]), [...] stycznia 2015 r. ([...]), [...] lipca 2016 r. ([...]).
Zgodnie z protokołem oględzin z dnia [...] czerwca 2016 r. ustalono, że rów melioracyjny położony na działce o nr ewid. [...], obręb S., gm. S., jest drożny na całej swej długości (w obrębie działki o nr ewid. [...]), została przeprowadzona konserwacja rowu poprzez jego odmulenie warstwy do 40 cm wraz z wykoszeniem skarp.
W tych uwarunkowaniach Starosta P. uznał, że zachodzą przesłanki do wydania decyzji w trybie art. 77 ustawy Prawo wodne.
Od opisanej na wstępie decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] (zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja pierwszoinstancyjna), odwołania złożyli: T. P., E. N., T. P., M. B., K. K., G. P., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Starostę P. .
Skarżący w swoich odwołaniach podnieśli m. in., że nie akceptują ustalenia zakresu prac nałożonych zaskarżoną decyzją, nie akceptują terminów wykonywania prac porządkowych nałożonych zaskarżoną decyzją, nie akceptują obowiązku prowadzenia dalszych konserwacji urządzeń wodnych narzuconych zaskarżoną decyzją, nie akceptują niezwolnienia zainteresowanych właścicieli działek z bezprawnego i bezpodstawnego nałożenia obowiązku konserwacji rowu. Ich zdaniem przedmiotowy rów nie jest rowem odwadniającym, spełnia rolę jedynie przepływową. Nadto wskazali, że winę za brak konserwacji rowów ponosi Wójt Gminy, gdyż konserwacja rowów należy do jego kompetencji, a na terenie gminy powinna istnieć spółka wodna, a także, że Wójt Gminy bez pozwolenia wodnoprawnego pozwolił zasypać naturalny zbiornik wodny, który gromadził wodę z całej wsi. Zdaniem skarżących, zaskarżona decyzja zawierała także nieprawdziwe informacje, ponieważ J. K. nie jest współwłaścicielem działki nr [...], a dodatkowo nieprawdą jest, że rów biegnący przez tereny leśne jest drożny. Podniesiono także, że Starosta powinien ponownie przeprowadzić lustrację rowu, w tym na terenie leśnym, z udziałem wszystkich stron postępowania.
Skarżący argumentowali także, że na podstawie art. 74 ust 1 i 2 Prawa wodnego wykonanie konserwacji, a w niektórych wypadkach ponowne wykonanie rowu, powinno odbyć się na koszt Skarbu Państwa z uwagi na to, że teren przyległy do wsi S., przez który biegnie rów, cechuje duże rozdrobnienie gospodarstw ([...] stron postępowania), a urządzeniom melioracji wodnych szczegółowych grozi dekapitalizacja.
K. K. w swoim odwołaniu poinformował, iż działka nr [...] w dniu [...] kwietnia 2016 r. została sprzedana Parafii Rzymskokatolickiej [...], wnosząc o przeniesienie obowiązków z decyzji na nowego właściciela.
W ramach przeprowadzonego postępowania odwoławczego Dyrektor RZGW w P. wezwał K. K. do przedłożenia stosownych pełnomocnictw udzielonych przez osoby, które reprezentuje do występowania w sprawie oraz do przedłożenia aktu notarialnego potwierdzającego sprzedaż nieruchomości (działka nr [...]). W związku z brakiem odpowiedzi organ pismem z dnia [...].02.2017 r. poinformował K. K., że jego odwołanie w zakresie działania "w imieniu wszystkich właścicieli nieruchomości [...]" zostało pozostawione bez rozpoznania.
Z kolei w odpowiedzi na wezwanie organu, proboszcz ww. Parafii Rzymskokatolickiej [...] poinformował, że Parafia nabyła aktem notarialnym z dnia [...] kwietnia 2016 r. niezabudowane działki nr [...] oraz przedłożył kopię tego aktu.
Mając na uwadze, że w sprawie pojawiły się nowe fakty, Dyrektor RZGW w P. pismem z dnia [...] marca 2017 r. poinformował strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań a także wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Z tej możliwości nie skorzystała żadna ze stron postępowania.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., [...], Dyrektor RZGW w P. uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] w części w pkt III. i w tym zakresie orzekł, że: "Termin wykonania konserwacji rowów melioracji wodnej szczegółowej nr [...] w [...]; rów [...] w [...]; rów [...] w [...] ustala się w terminie 6 miesięcy licząc od dnia ostateczności decyzji"; uchylił zaskarżoną decyzję w części stanowiącej "Załącznik nr [...] do decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r." w zakresie odnoszącym się do działki o nr ewid.[...] i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy zmieniając podmiot, na który nałożył obowiązki na Parafię Rzymskokatolicka [...]; w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia podano art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.).
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor RZGW w P. wskazał, że podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2015 r., poz. 469 z późn. zm.) oraz K.p.a. Organ wyjaśnił, że na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz ustawy o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 2295) do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
Odnosząc się do wcześniejszych decyzji kasatoryjnych organ odwoławczy wskazał, że wytyczne dla organu I instancji odnoszące się do prawidłowego ustalenia kręgu stron w sprawie w związku ze śmiercią niektórych właścicieli nieruchomości zostały zrealizowane.
W następnej kolejności Dyrektor RGZW wskazał, że utrzymanie urządzeń wodnych, w tym urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, ciąży na zainteresowanych właścicielach gruntów albo spółce wodnej. Organ ustalił, że rowy [...] wraz z dopływami stanowią urządzenia melioracji wodnych szczegółowych w rozumieniu art. 70 ust. 1 Prawa wodnego i znajdują się w ewidencji urządzeń melioracji wodnych, o której mowa w art. 70 ust. 3 Prawa wodnego. Tym samym w stosunku do takich rowów mają zastosowanie przepisy art. 77 Prawa wodnego. Figurowanie przedmiotowego rowu w ewidencji urządzeń melioracji wodnych uprawniało bowiem organ właściwy do rozważenia, czy w sprawie ziszczone są przesłanki określone w ww. przepisie, tj. do ustalenia, czy możliwe jest nałożenie nakazu wykonania konserwacji urządzeń, oraz na kogo taki nakaz należy nałożyć.
Dyrektor wskazał, że w wymienione urządzenia melioracji wodnych szczegółowych (rowy [...], [...], [...] nie są objęte działalnością spółki wodnej, w związku z czym ich utrzymywanie należy do zainteresowanych właścicieli gruntów. Natomiast organem właściwym do wydania decyzji regulującej kwestie związane ich utrzymywaniem jest organ uprawniony do wydawania pozwoleń wodnoprawnych, którym w analizowanym przypadku jest starosta (art. 140 ust. 1 Prawa wodnego).
Zdaniem Dyrektora, organ I instancji prawidłowo określił udział procentowy i długość rowu w mb, którą wskazani właściciele gruntów winni wykonserwować. Zakres obowiązków utrzymywania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych (rowów [...], [...], [...] ustalony został proporcjonalnie do odnoszonych korzyści, czyli odpowiednio do powierzchni terenów odwadnianych przez ten rów. Dane techniczne urządzeń wodno-melioracyjnych – rowów melioracyjnych, również określono prawidłowo, co umożliwiło ustalenie korzystnego oddziaływania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych na poszczególne działki na podstawie zebranej dokumentacji. Dyrektor wskazał, że organ I instancji ustalając proporcjonalny udział poszczególnych właścicieli gruntów w konserwacji przedmiotowego rowu, oparł swoje rozstrzygnięcie na danych pochodzących z ewidencji urządzeń melioracji wodnych szczegółowych.
Dyrektor odniósł się także do zarzutów odwołujących się, uznając je za niezasadne. Zwrócono uwagę na to, że postępowanie zostało wszczęte z powodu niedrożnego rowu, powodującego podtopienia okolicznych pól. Zauważono, że jeżeli urządzenia wodne nie są należycie utrzymywane i nie ma zapewnionego odpływu, wody nie tylko zalewają tereny przybrzeżne, ale również stagnują na terenach w dalszej odległości od rowów. Tak więc, jeżeli rowy nie są objęte działalnością spółki wodnej, ich udrożnienie ciąży na zainteresowanych właścicielach gruntów.
Dyrektor odniósł się także do zarzutu koncentrującego się na zaniechaniach Wójta Gminy, które zdaniem odwołujących się poskutkowały niedrożnością przedmiotowych rowów. Poddając analizie regulacje ustawy Prawo wodne w zakresie kompetencji Wójta [...], Dyrektor uznał zarzut ten za niezasadny. Zdaniem Dyrektora, w oparciu o dokumentację z właściwych ewidencji ustalono, że działka o nr geodezyjnym [...] stanowi urządzenia melioracji szczegółowych (tj. rowy [...], [...] i [...] i odprowadza wody z przyległych użytków rolnych wsi S., więc spełnia funkcję odwadniającą. Nadto rowy ziemne nie tylko prowadzą wody swoim korytem, ale w zależności od ich napełnienia wpływają na stan wód gruntowych na terenach przyległych (odwadniają lub nawadniają te tereny).
W zakresie pozostałych zarzutów (konieczności powołania spółki wodnej, zasypanie innych zbiorników wodnych) Dyrektor uznał, że nie miały one związku z przedmiotowym postępowaniem.
W dalszej kolejności, odnosząc się do twierdzeń odwołujących się na temat możliwości poniesienia kosztów konserwacji przez Skarb Państwa, Dyrektor wyjaśnił, że warunkiem takiego finansowania wykonania urządzeń melioracji szczegółowej jest wniosek zainteresowanych właścicieli lub spółki wodnej skierowany do marszałka województwa lub jednostki organizacyjnej, która w imieniu marszałka realizuje zadania z zakresu melioracji wodnych. Rozstrzygnięcie w sprawach urządzeń melioracji wodnych szczegółowych wykonywanych na koszt Skarbu Państwa w całości lub z udziałem innych środków publicznych, zgodnie z art. 74b Prawa wodnego, następuje w uzgodnieniu z wojewodą, w formie decyzji administracyjnej. Możliwość wykonywania urządzeń melioracji szczegółowych wyłącznie na koszt Skarbu Państwa zachodzi w sytuacjach przewidzianych w art. 74 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego, a mianowicie wtedy, gdy teren, który ma być zmeliorowany, cechuje duże rozdrobnienie gospodarstw rolnych lub istniejącym, na dowolnym terenie rolnym, urządzeniom melioracji wodnych szczegółowych grozi dekapitalizacja, lub regulacja stosunków wodnych w glebie jest warunkiem restrukturyzacji rolnictwa. W tym stanie rzeczy Starosta – czyli organ I instancji w przedmiotowym postępowaniu – nie jest organem właściwym do rozpoznania odpowiedniego wniosku w zakresie poniesienia kosztów przez Skarb Państwa.
Dyrektor wskazał nadto, że Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe [...] również zostało obciążone nakazami konserwacji rowu.
W konsekwencji, po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego w celu ustalenia kręgu stron, Dyrektor RGZW w P. uznał, że koniecznym okazało się uchylenie decyzji organu I instancji w zakresie określenia stron obciążonych obowiązkiem konserwacji rowu i w tym zakresie nałożył obowiązek na nowego właściciela nieruchomości. Nadto, uchylono decyzję organu I instancji w zakresie ustalenia terminu do wykonania prac rekultywacyjnych i organ orzekł w tym zakresie merytorycznie, wyznaczając nowy termin do realizacji nałożonych obowiązków. W pozostałym zakresie decyzja Starosty [...] z dnia [...] listopada 2016 r., [...] została przez organ odwoławczy utrzymana w mocy, jako odpowiadająca prawu.
Pismem z dnia [...] maja 2017 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na wyżej opisaną decyzję Dyrektora RZGW w P. z dnia [...] kwietnia 2017 r., wnieśli T. P., T. P., M. B., E. N., I. G., J. G., R. B., G. P., zaskarżając tę decyzję w całości.
W uzasadnieniu skargi podnieśli, że Starosta P. wadliwie i bez podstawy prawnej uznał, że skarżący z urządzeń melioracji wodnych odnoszą korzyści, przez co niezasadnie zostali zobowiązani do konserwacji, bez należytego rozpatrzenia wniosków i uwag składanych przez nich na poszczególnych etapach postępowań. Ponadto Dyrektor nie rozpatrzył trzech odwołań od decyzji Starosty - dwóch z dnia [...] grudnia 2016 r. oraz jednego z dnia [...] grudnia 2016 r. Podniesiono także, że wykonanie nałożonych obowiązków, co zdaniem skarżących jest niemożliwe, wyrządzi więcej szkody niż pożytku, gdyż:
- miejsce gromadzenia i przyjęcia wody, które znajduje się na terenie leśnym, jest zlikwidowane, a rowy melioracyjne przebiegające terem leśnym są także zlikwidowane – w niektórych odcinkach w korytach znajdują się trwałe ogrodzenia upraw założonych na rowach;
- do konserwacji rowów zobowiązanych zostało [...] osób, które rzekomo odnoszą korzyści, gdy w rzeczywistości rowy te spełniają rolę przepływową, a nie odwadniającą względnie nawadniającą;
- brak poprawnej konserwacji rowu melioracyjnego może doprowadzić do cofania się wody do wsi S. zamiast odpływu wody.
Wskazano także na art. 74 ust. 1 i 2 ustawy Prawo wodne, którego zastosowanie jest zdaniem skarżących najwłaściwszym rozwiązaniem. Rowom zagraża dekalitapizacja, a właściciele, na których nałożono obowiązek oczyszczenia rowów, nie odnoszą korzyści. Zwrócono uwagę na problem zalewania drogi przez wodę z niedrożnego rowu, przytaczając, który będzie się utrzymywał tak długo, jak kilka kilometrów rowu przebiegającego przez teren lasów państwowych nie zostanie odtworzone.
Sformułowano także zarzuty rażącego naruszenia przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., gdyż nie wyjaśniono stanu faktycznego, oraz art. 8 K.p.a., gdyż nie rozpatrzono uwag i wniosków stron postępowania.
Skarżący wnieśli o uchylenie wydanych w sprawie decyzji Starosty [...] oraz decyzji Dyrektora RZGW w P. z dnia [...] kwietnia 2017 r., wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji; potraktowanie skargi jako od jednego skarżącego, gdyż jak podnieśli, skarżący mają wspólny interes prawny; zwolnienie z wszelkich kosztów w całości ze względu na niskie dochody.
Do skargi załączono szereg dokumentów, w tym fotografie rowu.
Powyższa skarga została zarejestrowana w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym pod sygn. akt II SA/Po [...].
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję Dyrektora RZGW w P. pismem z dnia [...] maja 2017 r. wniosła również A. P., zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie m.in. art. 7, art. 65 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. ze względu na to, że jej zdaniem Dyrektor nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujmy całego materiału dowodowego, nie rozpatrzył wszystkich wniosków i uwag złożonych w sprawie nie podając jednocześnie przyczyn, z powodu których odmówił im wiarygodności i mocy dowodowej; nie odniósł się do zakwestionowanego zakresu prac nałożonych zaskarżoną decyzją, pomimo że zakres prac wymaga specjalistycznego sprzętu oraz wiedzy i umiejętności a w kręgu stron postępowania są osoby starsze; nie poddał analizie szerszego kontekstu sprawy, a odnoszącego się do funkcjonowania rowu i napływie do niego wody z terenów odleglejszych (od miejscowości N. D. poprzez grunty należące do byłego PGR-u Coch oraz z biogazowni i gorzelni); nie zauważył, że niedrożność rowu nie występują na terenie przylegającym do wsi S., a niedrożne jest ujście rowu z tych terenów; niezasadnie uznał, że konserwacja rowu na odcinku poprzedzającym tereny leśne jest potrzebna, gdyż problematycznym odcinkiem przebiegu rowu jest ten przebiegający przez tereny leśne, który został faktycznie zlikwidowany. Zdaniem skarżącej Dyrektor nie wzbudza zaufania obywateli do organów państwa, gdyż z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że kto niszczy urządzenia melioracji wodnych może liczyć na to, że zainteresowani właściciele gruntu je odtworzą. Ponadto organ niezasadnie nie przeprowadził ponownej lustracji rowu na wniosek zainteresowanych właścicieli gruntów; wadliwie ustalił, że rów przebiegający przez teren Lasów Państwowych jest już wykonserwowany wraz z wykoszeniem skarp i jest drożny na całej swej długości, podczas gdy w rzeczywistości rów ten nie istnieje, co w konsekwencji doprowadza do wylewania się wody na drogę i okoliczne pola. W konsekwencji, pomimo "wykonserwowania" rowu przez mieszkańców wsi S., woda nadal będzie się wylewać i podtapiać wieś.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia do organu I instancji celem przeprowadzenie ponownego postępowania dowodowego, w tym lustracji rowu na całej jego długości, a także o wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Po [...].
Pismem z dnia [...] lipca 2017 r. A. P. uzupełniła skargę oraz podkreśliła ponownie, że przedmiotowy rów nie wywiera wpływu tylko na grunty przyległe do wsi S., gdyż zaczyna się on wiele kilometrów wcześniej i transportuje wodę od miejscowości N. D. poprzez C. . Likwidacja przedmiotowego rowu nie skutkowałoby, zdaniem skarżącej, negatywnymi konsekwencjami dla wsi S., a jedynie dla gruntów, z których woda jest rzeczywiście transportowana. Dodała, że rów melioracyjny powinien być drożny na całej swej długości, aby poprawnie mógł spełniać swoją funkcję.
Pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. Dyrektor RZGW wniósł odpowiedź na powyższe skargi. Organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz odnosząc się do zarzutów skarżących.
Postanowieniem z dnia [...] października 2017 r., sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zawiesił postępowanie w związku ze śmiercią uczestników postępowania – A. S. i L. M. (k. 296 akt sygn. II SA/Po [...]).
Postanowieniem z dnia [...] września 2017 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy [...] stwierdził nabycie spadku po A. S. na postawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza przez siostrę G. P. oraz brata Ł. S. każdy w [...] części (k. 439 akt sygn. II SA/Po [...]).
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę T. P., M. B., E. N., I. G., J. G., R. B. i G. P. (k. 112 akt sąd.).
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu połączył sprawę o sygn. akt II SA/Po [...] ze sprawą o sygn. akt II SA/Po [...] w celu ich łącznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia i dalszego prowadzenia pod sygnaturą akt II SA/Po [...] (k. 126 oraz k. 456 akt sygn. II SA/Po [...]).
Jednocześnie, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zawiesił postępowanie z uwagi na śmierć uczestnika – L. M. (k. 127 akt sąd.).
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (k. 130 akt sąd.). Postanowienie to zaskarżyła skarżąca A. P. oraz skarżący T. P., wnosząc zażalenia (k. 251-253, k. 321-325).
Pismem z dnia [...] marca 2018 r. Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe [...] z siedzibą w P., reprezentowane przez pełnomocnika fachowego, wniosło o oddalenie zażalenia A. P. w całości oraz obciążenie kosztami postępowania wnoszącego zażalenie w całości (k. 436).
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r., sygn. akt II OZ [...], Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie T. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Po [...], o zawieszeniu postępowania (k. 527-528).
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r., sygn. akt II OZ [...], Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia T. P. i A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Po [...], o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (k. 531-533).
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podjął z urzędu zawieszone postępowanie z udziałem M. M., K. M., K. M. i K. M. jako następców prawnych zmarłego uczestnika postępowania L. M. oraz z udziałem G. P. i L. S. jako następców prawnych zmarłego uczestnika postępowania A. S. (k. 584).
Postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r., sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne (k. 713-714) w związku ze śmiercią uczestnika postępowania A. S..
Postanowieniem Sądu Rejonowego [...], sygn. akt [...], ustanowiono dla A. R. S.. Zawiadomieniem z dnia [...] lutego 2021 r., Sąd Rejonowy [...] poinformował o wyznaczeniu kuratora w osobie r.pr. D. K. (k. 1032), który podjął czynności w oparciu o pismo z dnia [...] kwietnia 2021 r. (k. 1039).
Postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r., sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podjął z urzędu zawieszone postępowanie z udziałem:
- M. M., K. M., K. M. i K. M. – jako następców prawnych zmarłego uczestnika postępowania L. M.;
- G. P. i L. S. jako następców prawnych zmarłego uczestnika postępowania A. S.;
- radcy prawnego D. K. – kuratora spadku po zmarłym uczestniku postępowania A. S. (k. 1042).
Pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. T. P. uzupełnił skargę wskazując, że Nadleśnictwo nie udrożniło jeszcze rowu na odcinku leśnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.
Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym zarządzeniem przewodniczącego wydziału na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.). Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Przystępując do rozpoznania Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora RZGW w P., którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. (organ w podstawie prawnej decyzji pominął pkt 1 art. 138 § 1 K.p.a.) uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], w części w pkt III. i w tym zakresie określił termin wykonania konserwacji rowów melioracji wodnej szczegółowej nr [...] - 6 miesięcy licząc od dnia ostateczności decyzji; uchylił zaskarżoną decyzję w części stanowiącej "Załącznik nr [...] do decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r." w zakresie odnoszącym się do działki o nr ewid.[...] i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy, zmieniając podmiot, na który nałożył obowiązki, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Decyzją Starosty ustalono zakres prac związanych z konserwacją urządzeń melioracji wodnych szczegółowych – rowów nr [...] w hm 00+00-17+60, nr [...] w [...]; nr [...] w [...] - w m. S. , G. S., powiat [...], zgodnie z załącznikiem nr [...] oraz z zachowaniem parametrów określonych w załącznikach nr [...], nr [...] i nr [...] do decyzji.
Podstawę materialnoprawną orzekania organów administracji publicznej stanowił przepis art. 77 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tj. Dz.U. z 2015 r. poz. 469 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia [...] grudnia 2015 r. bowiem zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz ustawy o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 2295) do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
Zgodnie z art. 77 ust. 1 i 2 ustawy Prawo wodne utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej - do tej spółki. Jeżeli ten obowiązek nie jest wykonywany, starosta jako organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania.
Definicję "zainteresowanych właścicieli gruntów" zawarto w art. 74 ust. 2 tej ustawy wskazując, że chodzi o właścicieli gruntów, na które urządzenia te wywierają korzystny wpływ. Zgodnie natomiast z art. 70 ust. 2 Prawa wodnego urządzenia melioracji wodnych dzielą się na podstawowe i szczegółowe, w zależności od ich funkcji i parametrów. W art. 73 ust. 1 ustawodawca poprzez wyliczenie do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych zaliczył m.in. rowy wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie (pkt 1) - jeżeli służą celom, o których mowa w art. 70 ust. 1.
Zgodnie z art. 70 ust. 1 Prawa wodnego melioracje wodne polegają na regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz na ochronie użytków rolnych przed powodziami.
Zgodnie z art. 64 ust. 1 Prawa wodnego utrzymywanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji. W kosztach utrzymywania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi z nich korzyści; ustalenia i podziału kosztów dokonuje na wniosek właściciela urządzenia wodnego, w drodze decyzji, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego (ust. 1a).
Definicja urządzenia wodnego znajduje się w art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. a cyt. ustawy, zgodnie z którym rozumie się przez to urządzenia służące kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich, a w szczególności budowle: piętrzące, upustowe, przeciwpowodziowe i regulacyjne, a także kanały i rowy. Rowami zaś zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 13 cyt. ustawy są sztuczne koryta prowadzące wodę w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości dna mniejszej niż 1,5 m przy ich ujściu.
Analiza powyższych przepisów pozwala na przyjęcie, że rów jest zarówno urządzeniem melioracji wodnej, jak i urządzeniem wodnym, które aby spełniało swoją rolę, powinno być utrzymane w należytym stanie. W art. 64 ust. 1a i art. 77 ust. 1 w zw. z art. 74 ust. 2 Prawo wodnego ustawodawca wskazał, że obowiązek utrzymywania rowów dotyczy podmiotów, które generalnie mają z tego jakąś korzyść. Zauważyć należy, że obowiązek utrzymania urządzeń wodnych dotyczy właścicieli nieruchomości na które urządzenia te wywierają korzystny wpływ.
Z powyższych względów rolą organów orzekających w tego rodzaju sprawach jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy na dzień wydania decyzji wymienione rowy spełniały swoją funkcję jako urządzenia szczegółowe melioracji wodnych. Kwestii tej dotyczą również zarzuty obu skarg.
Niewątpliwie aby uznać zasadność nałożonych prac, jako mających na celu utrzymanie i konserwowanie rowów, należy wziąć pod uwagę stan tych urządzeń na dzień podjęcia czynności przez organ. Prace mające na celu utrzymywanie urządzeń wodnych prowadzone są bowiem, kiedy funkcja urządzenia nie ustała. W przedmiotowej sprawie postępowanie zostało wszczęte [...] stycznia 2011 r. na żądanie Wójta G. S., który argumentował, że do urzędu gminy wpływają sygnały o podtopieniach i zalegającej wodzie na polach z powodu złego stanu przedmiotowych rowów. Ustalono, za pismem Wlkp. Zarządu Melioracji, że działka nr [...] (rów [...] stanowi urządzenie melioracji wodnych szczegółowych. Zgromadzony w ramach wieloletniego postępowania materiał dowodowy pozwala uznać, że mamy do czynienia z zachowaniem tej funkcji urządzenia – rowów [...], [...] i [...] – na odcinkach wskazanych w decyzji Starosty oraz na odcinkach przebiegających przez tereny Nadleśnictwa [...], sąsiadującymi z terenem m. S.
W opinii Sądu załączona do akt sprawy dokumentacja zdjęciowa, protokoły kolejnych oględzin oraz twierdzenia samych zainteresowanych, że rów jest w nienależytym stanie i występują podtopienia, pozwalają uznać, że w tym przypadku celowym było prowadzenia postępowania oraz nałożenie obowiązków na podstawie art. 77 ust. 1 i 2 ustawy Prawo wodne. Z akt wynika, że w sąsiedztwie odcinków zamulonych i zachwaszczonych (zarośniętych) oraz niedrożnych przepustów po obfitych opadach oraz po roztopach tworzyły się rozlewiska. Udrożniony natomiast został, na skutek wydania odrębnej decyzji w stosunku do Lasów Państwowych, odcinek rowu [...] przebiegający przez tereny Nadleśnictwa (na działce o nr ewid. [...]), co dokumentuje protokół z oględzin z dnia [...] czerwca 2016 r. Konieczne stało się zatem przywrócenie należytego stanu i funkcjonowania przedmiotowych odcinków rowów, w zgodzie z widniejącym w dokumentach systemem.
Przez nienależyte utrzymywanie urządzenia wodnego należy rozumieć nie tylko brak dbałości o jego stan ale także jego zniszczenie, także na skutek degradacji. Dla wydania decyzji, o której mowa w art. 77 Prawa wodnego koniecznie jest przy tym ustalenie związku przyczynowego pomiędzy stanem konkretnego urządzenia wodnego a oddziaływaniem tego urządzenia na wody lub grunty. Nałożenie obowiązków w zakresie konserwacji i utrzymania urządzenia melioracyjnego może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy w sprawie zostanie jednoznacznie ustalone, że stan urządzenia melioracyjnego powoduje szkodliwe oddziaływanie na określone grunty. O podjęciu lub niepodjęciu decyzji na podstawie art. 77 Prawa wodnego decyduje organ, nawet pomimo zaistnienia przesłanek określonych w tym przepisie (por. wyrok z 29 marca 2017 r., VIII SA/Wa 832/16, Lex nr 2269575). Rozstrzygnięcie w omawianym przedmiocie nosi bowiem cechy uznania administracyjnego, co oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór ten powinien być dokonany z zachowaniem kryteriów słuszności i celowości oraz powinien wynikać z wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu, ale jej zakres jest ograniczony. Sąd bada bowiem zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, ale nie ocenia jego celowości oraz słuszności. Z tego względu kontrola sądowa zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji o nałożeniu obowiązków, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego, wyznaczonego ramami prawa materialnego, a także, czy zaskarżona decyzja została oparta na właściwej podstawie prawnej, poprzedzona jest prawidłową jej wykładnią oraz, czy jej uzasadnienie zostało poparte dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami w taki sposób, że nie można jej postawić zarzutu dowolności, a także, czy jej wydanie zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, w szczególności zaś, czy w jego toku podjęto wszelkie czynności dowodowe niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
W opinii Sądu w rozpoznawanej sprawie organy sprostały tym wymaganiom, należycie ustalając stan faktyczny w zakresie pozwalającym na ocenę, że mamy do czynienia z koniecznością udrożnienia przedmiotowych rowów, określenie odcinków rowów wymagających prac, zakresu tych prac, wykazy osób, na które obowiązki mogą zostać nałożone oraz w jakiej proporcji. Ustalono, kto i w jakim stopniu odnosi korzyści z tytułu położenia i funkcji rowu i kto powinien zatem partycypować w kosztach jego utrzymania. Starosta ustalił obszar, na który wywierają korzystny wpływ przedmiotowe urządzenia melioracji wodnych szczegółowych. Sposób ustalenia granic obszaru, na który wywierają korzystny wpływ urządzenia melioracji wodnych szczegółowych, został wskazany w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 listopada 2006 r. w sprawie sposobu ustalania obszaru, na który wywierają korzystny wpływ urządzenia melioracji wodnych szczegółowych (Dz.U. Nr 226, poz. 1652). W rozporządzeniu tym podano, m.in., po jakiej linii terenu określa się obszar (§ 1), jakich gruntów ustalając obszar nie uwzględnia się, np. wzniesionych o ponad 0,5 m nad terenem przy rowie lub rurociągu drenarskim na użytkach zielonych i o ponad 1 m nad terenem przy rowie lub rurociągu drenarskim na gruntach ornych (§ 2 ust. 1). Przy ustalaniu obszaru konieczne jest również udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy konkretne grunty, przez które przebiegają rowy lub rurociągi drenarskie, wymagały melioracji wodnych (§ 2 pkt 3). Stosownie do § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia, granice obszaru dokumentuje się na kopiach map sytuacyjno-wysokościowych w skali 1.2000, z naniesioną siecią wykonanych urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, opracowanych na podstawie map otrzymanych z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i pomiarów uzupełniających. Natomiast w myśl § 3 ust. 2 cytowanego rozporządzenia sporządza się wykaz działek ewidencyjnych, leżących w granicach obszaru, zawierający dane dotyczące: 1) lokalizacji obszaru (miejscowość, gmina, powiat, województwo); 2) powierzchni i numerów poszczególnych działek ewidencyjnych; 3) adresów właścicieli gruntów; 4) wielkości obszarów należących do poszczególnych właścicieli gruntów w podziale na działki ewidencyjne. Organ powinien dysponować odpowiednimi mapami oraz wykazem, o którym mowa w § 3 rozporządzenia.
Odnosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że w przedmiotowej sprawie akta administracyjne obejmują teczkę oznaczoną jako "Plik map". Plik ten obejmuje [...] mapy ewidencyjne Gminy S. wykonane metodą digitalizacji uzupełnionej pomiarem sytuacyjno-wysokościowym, na których linią przerywaną zaznaczono obszar oddziaływania rowów. Mapy sporządzono w skali 1:1000, podczas gdy rozporządzenie stanowi o skali 1:2000. W opinii Sądu posłużenie się mapą w innej skali niż określonej w powyższym rozporządzeniu nie oznacza o niedopuszczalności zastosowania takiej mapy, chociażby w przypadku braku w zasobie geodezyjnym mapy wskazanej w § 3 wyżej rozporządzenia oraz wielkości obszaru wymaganego do przeprowadzenia postępowania. W tym przypadku mamy do czynienia z dużym obszarem gminy S. , bowiem rów [...] wraz z jego dwoma odnogami ([...] i [...] ma długość [...] m. Ponadto wskazany Plik map zawiera również Profile podłużne każdego z przedmiotowych rowów, zawierające parametry rowów, w tym ich głębokości oraz wysokości skarp, co umożliwia zakres koniecznych do wykonania prac oraz ocenę kierunku spływu wód.
W ramach postępowania pozyskana została "Ewidencja wód, urządzeń melioracyjnych oraz gruntów zmeliorowanych" listopad 2012r., sporządzona na zlecenie [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w P. Rejonowy Oddział w P. przez mgr inż. J. K. (teczka niebieska). W opisie technicznym do dokumentacji dla potrzeb prowadzenia ewidencji wód, urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów do obiektu S. gm. S. (str. 2) podano, że wykorzystano mapy ewidencyjne w skali 1:5000, mapy topograficzne 1:10000, pomiary geodezyjne rowów. Rów [...] jest rowem głównym, który uchodzi do jeziora bez nazwy (działka nr [...]) w m. S. , rowy [...] i [...] są dopływami bocznymi rowu [...]. Trasy rowów przebiegają przez grunty orne i użytki zielone. Obszar oddziaływania urządzeń melioracyjnych ustalono w oparciu o rozeznanie terenowe oraz pomiary geodezyjne rowów. Z obszarów zmeliorowanych nie zaliczono do obszarów oddziaływania m.in. wyniesienie o ponad 0,5m na użytkach zielonych i 1,0m na gruntach ornych oraz nad terenem przy rowie (str. 3 opracowania). Nie inwentaryzowano rowów całkowicie zdekapitalizowanych i nie odgrywających żadnej roli. W oparciu o przedstawione w opracowaniu zasady oraz zebraną dokumentację sporządzono Zbiorcze zestawienie obszarów konkurencyjnych (obszarów oddziaływania) urządzeń wodno-melioracyjnych Rowu [...] wraz z dopływami (5 kart obejmujących 71 działek ewidencyjnych wraz z danymi ich właścicieli oraz zestawieniem wielkości oddziaływania (w m2) na grunty rolne oraz użytki zielone odwadniane wymienionymi rowami. Prawidłowo zatem organy administracji przyjęły, że ustalając proporcjonalny udział poszczególnych właścicieli gruntów w konserwacji przedmiotowego rowu oparto się na danych pochodzących z ewidencji urządzeń melioracji wodnych szczegółowych. Czynności ewidencyjne mają charakter czynności z zakresu administracji publicznej, które mogą dotyczyć uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, i jako takie podlegają odrębnej skardze do sądu administracyjnego. Dlatego nie można postawić organom administracji rozstrzygającym przedmiotową sprawę zarzutu działania niezgodnego z prawem w sytuacji, gdy oparły one swoje rozstrzygnięcia na danych pochodzących z ewidencji urządzeń melioracji wodnych. Dane te nie podlegają bowiem weryfikacji przez organ administracji rozstrzygający sprawę administracyjną w trybie art. 77 Prawa wodnego.
W ramach postępowania ustalono zatem, że na danym terenie występuje urządzenie wodne, jaka jest jego funkcja (odwadnianie gruntów rolnych oraz użytków zielonych), kto jest właścicielem tego urządzenia, że doszło do nienależytego utrzymywania tego urządzenia oraz, że następstwem owego nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego jest szkodliwe jego oddziaływanie. Obowiązkami określonymi w art. 77 Prawa wodnego będzie bowiem obciążony ten podmiot, czy też podmioty, na nieruchomości których stwierdzono nienależyte utrzymywanie urządzenia wodnego. Wymienione wyżej opracowania "Profil podłużny rowu" szczegółowo i precyzyjnie określają parametry techniczne przedmiotowych rowów na poszczególnych jego odcinkach. Powyższe wraz z zakresem koniecznych prac (odmulenie, odchwaszczenie, odrzewienie, odkrycie) pozwala uznać, że zakresy koniecznych prac nie powinny budzić wątpliwości.
Odpowiedzialność właściciela urządzenia za jego stan ma przy tym charakter obiektywny. Jednocześnie podkreślić należy, iż ustawa Prawo wodne nie wymaga, aby korzyści te były faktycznie w danym momencie czasowym odnoszone, co wyraźnie wskazuje, że dla zastosowania art. 77 Prawa wodnego bez znaczenia pozostaje, czy rzeczywiście, aktualnie i bezpośrednio, właściciel nieruchomości ujętych w obszarze oddziaływania odnosi korzyść z polepszenia zdolności produkcyjnej gleby i ułatwienia jej uprawy. Ponadto korzyści ze zmeliorowania gruntu może odnosić także podmiot, którego zmeliorowane działki nie mają pośredniego dostępu do rowu, względnie mają ten dostęp, lecz ze względu na ukształtowanie działek i przebieg rowu dostęp ten jest stosunkowo niewielki. Z tych przyczyn zarzuty skarżących, iż przedmiotowe rowy nie pełnią funkcji odwadniających oraz nie mają pozytywnego wpływu na nieruchomości wsi S., w tym grunty rolne i tereny zielone, nie mogą zostać podzielone.
Reasumując, w opinii Sądu zarzuty skarg okazały się niezasadne, w sprawie zebrany został materiał dowodowy, który pozwalał na podjęcie końcowego rozstrzygnięcia. Organy nie naruszyły przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego. Prawidłowo również organy wskazały, że kwestie związane z brakiem zawiązania się spółki wodnej, która zakresem swojego działania obejmowałaby teren m. S. , pozostają poza zakresem przedmiotowego postępowania. Niewątpliwie w tym zakresie, jak i w kwestii ubiegania się o uczestniczenie przez Skarb Państwa w kosztach konserwacji i utrzymania przedmiotowych szczegółowych urządzeń melioracji wodnych, inicjatywa należy do zainteresowanych właścicieli nieruchomości. O obowiązujących regulacjach prawnych dotyczących tych materii strony zostały w uzasadnieniach obu decyzji poinformowane.
Nie można również podzielić zarzutu co do naruszenia przez organy przepisów art. 10 i art. 79 ust. 2 k.p.a. Wymogom tym w postępowaniu organy obu instancji sprostały. W tym kontekście należy podkreślić, że udział strony w postępowaniu administracyjnym jest jej uprawnieniem, a nie obowiązkiem.
Chybiony jest również zarzut skarżącego T. P., że Dyrektor RZGW nie rozpatrzył trzech odwołań od decyzji Starosty - dwóch z dnia [...] grudnia 2016 r. oraz jednego z dnia [...] grudnia 2016 r. Do akt organu odwoławczego odwołania te zostały załączone, a w rubrum zaskarżonej decyzji wymienione zostały osoby je składające.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. skargi oddalił.