II SA/Po 57/25

II SA/Po 57/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jakub Zieliński /przewodniczący sprawozdawca/
Robert Talaga
Tomasz Świstak
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świstak Asesor WSA Robert Talaga Protokolant: referent stażysta Anna Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2025 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 listopada 2024 r., nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z 25 września 2024 r. nr [...] II. zasądza od W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej kwotę 797 zł (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: "PINB") decyzją z dnia 25 września 2024 r. znak: [...], nałożył na A. K. (dalej: "Skarżąca" lub "Strona") właścicielkę lokalu nr [...] w budynku wielorodzinnym zlokalizowanym na działce ozn. nr [...] w m. S., gm. S. obowiązek doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego poprzez: wymontowanie drzwi zewnętrznych i zamontowanie okna dostosowanego do wymiarów otworu okiennego wraz z rozbiórką dwóch stopni schodów wejściowych. Organ zobowiązał Stronę do powiadomienia organu na piśmie o wykonaniu nałożonego obowiązku.
W uzasadnieniu wyjaśniono, iż w dniu 07 sierpnia 2020 r., PINB zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wykonanych robót budowlanych polegających na zmianie wymiarów otworu w ścianie zewnętrznej budynku mieszkalnego przy ul. [...] w S., obiektu usytuowanego na działce oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę [...] numerem [...], w miejscowości S. w gminie S.. W toku postępowania ustalono, ze w przedmiotowym budynku dokonano zmiany wymiarów otworu okiennego (jego wysokości, bez zmiany szerokości) w elewacji frontowej północnej a następnie zamontowano w nowym otworze drzwi wejściowe do lokalu oraz wykonano dwa stopnie wejściowe. Nadto przedmiotowy budynek jest ujęty w gminnej ewidencji zabytków i znajduje się na terenie historycznego układu urbanistycznego miasta S., także ujętego w gminnej ewidencji zabytków. Dalej wyjaśniono, że Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w P. Delegatura w K. pismem z dnia z dnia 20 czerwca 2024 r. nie zaakceptował wykonanych robót budowlanych. Wobec braku pozytywnej opinii konserwatora zabytków nie ma możliwości legalizacji wykonanych robót budowlanych.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. K..
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu (dalej: "WINB " lub "organ odwoławczy") decyzją z 18 sierpnia 2024 r. o nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej podstawy prawnej decyzji - tj. zapis: "na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.)...(...)" orzekając w to miejsce zapis: "na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.)...(...)", a w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, iż w związku z tym, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte przed nowelizacją prawa budowlanego, która wchodziła w życie 19 września 2020 r., zgodnie art. 25 ustawy wprowadzającej zmiany: "Do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym."
Dalej WINB podzielił stanowisko organu I instancji, iż wykonane roboty budowlane, polegające na przebudowie budynku mieszkalnego zlokalizowanego przy ul. [...] na nieruchomości ozn. nr geodezyjnym [...], obr. S., gm. S., poprzez zmianę wymiarów otworu okiennego (jego wysokości, bez zmiany szerokości) w ścianie frontowej i zamontowaniu w nowym otworze drzwi wejściowych do lokalu - wyburzono ścianę o wymiarach: 0,87m x 1,03m pod otworem okiennym i zamontowano drzwi o wymiarach: 2,16m x 1,03m (wys./szer.) - oraz wykonaniu dwóch stopni wejściowych do lokalu stanowiło przebudwę, o której mowa w art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego ( dalej: "P.b"). Organ zauważył, iż w związku z tym, że wykonane roboty budowlane dotyczyły przegród zewnętrznych - (ściany zewnętrznej) będących elementami konstrukcyjnymi - na ich wykonanie wymagane było uzyskanie przez inwestora decyzji o pozwoleniu na budowę co wynika z art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 4 pkt 1a P.b.
WINB wskazał następnie, że przedmiotowy budynek, jak wynika z pisma Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w P. Delegatura w K. z dnia 20 czerwca 2024 r., nie jest wpisany do rejestru zabytków nieruchomości, ale jest zabytkiem nieruchomym ujętym w gminnej ewidencji zabytków, a nadto znajduje się na terenie historycznego układu urbanistycznego miasta S., także ujętego w gminnej ewidencji zabytków. Historyczny dom przy ul. [...] i układ urbanistyczny miasta S. podlegają prawnej ochronie konserwatorskiej. Co prawda zdaniem Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków, nie zachodzą przesłanki do stosowania w sprawie art. 39 ust. 3 P.b., jednak zdaniem WINB organ I instancji słusznie wystosował pismo do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w P. Delegatura w K., bowiem jak wynika z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis art. 39 ust. 3 P.b. ma zastosowanie również do postępowania naprawczego w trybie art. 50-51 P.b.
WINB zauważył następnie, że z udzielonej odpowiedzi Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w P. Delegatura w K. wynika, że organ ochrony zabytków nie akceptuje możliwości legalizacji samowolnie wykonanych robót. Organ konserwatorski stwierdził, ze "Działania te nie tylko mają charakter działań samowolnych, ale również naruszyły historyczną formę architektoniczną podlegającego prawnej ochronie konserwatorskiej budynku, przez co naruszyły podstawowe zasady opieki nad zabytkami wyrażonymi w art. 5 ust. 3 i 4 Ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami tj. nałożony na właściciela lub posiadacza zabytku obowiązek zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie, a także korzystania z zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie, a także korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości."
Z uwagi na fakt, że roboty budowlane wskazane w przedmiotowej decyzji zostały już wykonane, powiatowy organ nadzoru budowlanego nie miał obowiązku wydawania postanowienia o wstrzymaniu wykonania robót budowlanych stosownie do art. 50 ust. 1 P.b. W związku z tym, że po dokonaniu oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy, oraz uwzględniając charakter wykonanych robót budowlanych, które pozwalają na doprowadzenie obiektu do stanu przed przebudową, powiatowy organ nadzoru budowlanego słusznie zobowiązał do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego poprzez: wymontowanie drzwi zewnętrznych i zamontowanie okna dostosowanego do pierwotnych wymiarów otworu okiennego wraz z rozbiórką dwóch stopni schodów wejściowych. Wobec ustalenia, że przeprowadzone roboty budowlane zostały wykonane bez pozwolenia na budowę oraz wobec braku uzyskania zgody Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na prowadzenie prac przy obiekcie wpisanym do gminnego rejestru zabytków PINB zastosował w sprawie przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b.
Zdaniem WINB doprecyzowania wymagała jedynie podstawa prawna zaskarżonej decyzji i wskazanie także, że ma ona związek z art. 51 ust. 7 P.b. Art. 51 ust. 7 P.b. Zakres regulacji art. 51 P.b. nie tylko dotyczy postępowania, w którym wcześniej wydano postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 P.b., lecz także przypadków, kiedy roboty budowlane już "zostały wykonane", co zgodnie z terminologią przyjętą w ust. 4 należałoby odnieść do stanu faktycznego, gdy "budowa została zakończona" i nie było potrzeby wydawania postanowienia o wstrzymaniu wykonywania robót budowlanych. W takim przypadku nie ma też zastosowania zastrzeżenie z art. 51 ust. 1 P.b., że decyzja musi być wydana przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, wydania decyzji na podstawie tego przepisu nie poprzedza bowiem postanowienie wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych.
Zauważono też, iż w przedmiotowej sprawie pomimo tego, że roboty budowlane powodujące zmianę elewacji budynku dotyczyły głównie mieszkania nr [...], to wykonanie robót budowlanych w ścianie, stanowiącej część wspólną budynku wymagało uzyskania zgody Wspólnoty Mieszkaniowej.
Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących wyglądu przedmiotowego budynku przed II Wojną Światową wskazano na dowód w postaci karty adresowej Zabytku Nieruchomego opracowanej w dniu 04 listopada 2013 r. z którego wynika, że o takim wyglądzie i takiej formie dom został objęty ochroną konserwatorską. Zatem w stosunku do takiego wyglądu należy dokonywać porównania stanu sprzed przebudowy ze stanem po przebudowie budynku.
Skargę na powyższą decyzję wniosła A. K. - reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a., przez wadliwe przyjęcie, że wykonane roboty budowlane naruszyły historyczną formę architektoniczną podlegającą prawnej ochronie konserwatorskiej budynku, przez co naruszyły podstawowe zasady opieki nad zabytkami wyrażonymi w art. 5 ust. 3 i 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, podczas gdy skutkiem tych robót było właśnie przywrócenie (a nie naruszenie) historycznej formy architektonicznej wynikającej z wyglądu obiektu sprzed bezprawnej zmiany formy, w nieustalonym czasie, ale polegającej na zamurowaniu otworu drzwiowego w przegrodzie zewnętrznej i wykonanie w to miejsce otworu okiennego. Poza tym organ bezpodstawnie uznał, że ochroną konserwatorską jest objęty wygląd przedmiotowego budynku jaki istniał w dniu sporządzenia "karty adresowej" t.j. w dniu 04 listopada 2013r., a nie jaki przedstawiał od chwili jego wybudowania t.j. sprzed objęcia przedmiotowego budynku ochroną konserwatorską.
Ponadto zarzucono, iż organ rażąco naruszył normę art. zarówno 8 jak i 12 k.p.a., przez co doprowadził do powstania u Skarżącej szkody, w postaci konieczności, w razie utrzymania zaskarżonej decyzji, poniesienia znacznych nakładów na jej wykonanie, przez to, że nie działał w sprawie wnikliwie i szybko, przy uwzględnieniu że postępowanie zostało wszczęte w dniu 07 sierpnia, oględzin dokonał w dniu 26 sierpnia 2020r. i w tym dniu sporządził protokół natomiast zaskarżoną decyzję wydał dopiero po czterech latach, w sytuacji gdy dokonał jedynie sprawdzenia kiedy została sporządzona "karta adresowa", konstatując że było to w roku 2013. Organ nie dokonał oglądu przedmiotowego budynku na stronie internetowej "Historia S.", wskazywanej przez Skarżącą, a przynajmniej nie odniósł się do pisemnego wniosku w tym zakresie. Za dowolny i sprzeczny z celem wskazanej wyżej ustawy o ochronie zabytków uznać należy pogląd, że zabytek podlega ochronie w takiej formie w jakiej pozostawał w dniu sporządzenia "karty adresowej" a nie w dniu jego wykonania. Zarzucono, iż nie reagując na ewidentnie stwierdzony zamiar Skarżącej, przywrócenia historycznego wyglądu przedmiotowego budynku, np. wstrzymaniem robót budowlanych, Organ naraził Skarżącą na poniesienie konkretnej szkody majątkowej, gdyż ta działając w przeświadczeniu, że gdyby zostały stwierdzone jakiekolwiek nieprawidłowości, prowadzone przez nią roboty budowlane zastałyby bezwzględnie wstrzymane, przywróciła ona stan w jakim budynek znajdował się, przed poprzednią zmianą dokonaną w jego ścianie zewnętrznej, która polegała na zamianie otworu drzwiowego na otwór okienny ( nie wiadomo kiedy ale na pewno bez jakiegokolwiek zezwolenia budowlanego).
Odpowiadając na skargę WINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowiska wyrażone w zaskarżonej decyzji i wnosząc, w przypadku uwzględnienia skargi, o zasadzenie kosztów postępowania według stawek minimalnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazanych.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy te sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja WINB utrzymująca w mocy decyzję PINB nakazującą wykonanie robót budowlanych polegających na doprowadzeniu opisanego w decyzji obiektu budowlanego do stanu poprzedniego poprzez: wymontowanie drzwi zewnętrznych i zamontowanie okna dostosowanego do pierwotnych wymiarów otworu okiennego wraz z rozbiórką dwóch stopni schodów wejściowych.
Z ustaleń organu I instancji wynika, iż Skarżąca w czerwcu 2020 r. wykonała przy budynku wielorodzinnym, zlokalizowanym na działce ozn. nr geod.[...] w m. S., gm. S., roboty budowlane polegające na zmianie wymiarów otworu okiennego (jego wysokości, bez zmiany szerokości) w elewacji frontowej północnej ww. budynku a następnie zamontowano w nowym otworze drzwi wejściowe do lokalu nr [...] oraz wykonano dwa stopnie wejściowe. Zakres zrealizowanych robót budowlanych jak i termin ich wykonania nie budzi wątpliwości stron postępowania oraz Sądu.
Jako prawidłową należy także ocenić klasyfikację prawną wykonanych robót budowlanych jako przebudowa o której mowa w art. 3 pkt 7a P.b. ( w brzmieniu z daty wykonania tych robót budowlanych ). W wyniku wykonanych robót budowlanych doszło bowiem do zmiany parametrów użytkowych istniejącego budynku wielorodzinnego – w miejsce otworu okiennego wykonano otwór wejściowy (drzwi) . Organy nadzoru budowlanego prawidłowo też ustaliły, iż wykonanie tych robót budowlanych wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 1 P.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. W niniejszej sprawie przebudowa dotyczyła przegród zewnętrznych opisanego budynku wielorodzinnego, zatem w dacie wykonania robót budowlanych nie znajdowało zastosowania wyłączenie określone w art. 29 ust. 2 pkt 1aa P.b. w brzmieniu z daty wykonania robót budowlanych. WINB w swojej decyzji błędnie wskazał co prawda na przepis art. 28 ust. 4 pkt 1a P.b. , który nie obowiązywał jeszcze w dacie wykonania robót budowlanych ( wszedł w życie z dniem 19 września 2020r.), niemniej prawidłowo stwierdził, iż zrealizowane roboty budowlane wymagały uzyskania pozwolenia na budowę.
W tej sytuacji jako prawidłowe należy ocenić podjęcie przez PINB postępowania naprawczego określonego w art. 50 -51 P.b.
W sprawie niniejszej poza sporem pozostaje również, że budynek wielorodzinny w którym wykonano opisaną wyżej przebudowę, został ujęty w gminnej ewidencji zabytków, a ponadto znajduje się on na terenie historycznego układu urbanistycznego miasta S.. Organy nadzoru budowlanego słusznie zauważyły, że przeprowadzenie postępowania naprawczego w trybie art. 50-51 P.b. dotyczącego obiektu objętego ochroną konserwatorską wymaga uzgodnienia z właściwym konserwatorem zabytków. To, że taki wymóg nie został wprost wyrażony w Prawie budowlanym nie oznacza, że na podstawie przepisów tej ustawy nie wynika norma prawna, która formułuje tego rodzaju regułę. Skoro z treści art. 39 ust. 3 P.b. wynika, że w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków, to tym bardziej uzyskanie uzgodnienia wojewódzkiego konserwatora zabytków jest obligatoryjne w przypadku prowadzenia postępowania związanego z legalizacją robót budowlanych przy takim obiekcie. Jako pozbawione podstaw należy uznać różnicowanie sytuacji inwestora, który ubiegając się o wydanie pozwolenia na prowadzenie prac przy obiekcie budowlanym znajdującym się na obszarze wpisanym do rejestru zabytków, jest zobligowany uzyskać uzgodnienie wojewódzkiego konserwatora zabytków i inwestora, wobec którego prowadzone jest postępowanie zmierzające do zalegalizowania samowolnie wykonanych robót budowlanych. Postępowanie regulowane przepisem art. 51 P.b. ma charakter naprawczy. Wobec tego sposób doprowadzenia obiektu budowlanego ujętego w gminnej ewidencji zabytków do stanu zgodnego z prawem zależy od stanowiska wojewódzkiego konserwatora zabytków. W szeregu orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego jako uzasadniony uznaje się zatem pogląd, zgodnie z którym przepis art. 39 ust. 3 P.b. ma zastosowanie do postępowania naprawczego prowadzonego w trybie art. 50-51 P.b. (por. wyroki NSA: z 26 września 2023 r. o sygn. akt II OSK 3240/20, z 8 grudnia 2022 r. o sygn. akt II OSK 3862/19, z 2 lutego 2017 r., II OSK 1249/15; z 8 grudnia 2016 r., II OSK 676/15; z 20 czerwca 2012 r., II OSK 524/11; z 27 stycznia 2010 r., II OSK 153/09 – wszystkie przywołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 106 § 1 ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 – dalej: k.p.a.). jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie), decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. Zajęcie stanowiska przez ten organ następuje w drodze postanowienia, na które służy stronie zażalenie. ( art. 106 § 5 k.p.a.). W ocenie Sądu uzgodnienie, o którym mowa w art. 36 ust. 3 P.b. winno nastąpić w trybie określonym w art. 106 § 1 – 5 k.p.a. w zw. z art. 36 ust. 4 P.b. ( patrz A. Kosicki [w:] Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, red. A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski, LEX/el. 2024, art. 39.)
Z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż PINB w toku prowadzonego postępowania zwrócił się pismem z 21 maja 2024 r. do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w P. ( delegatura w K.) o uzgodnienie możliwości legalizacji wykonanych robót budowlanych. W piśmie tym PINB wskazał, iż widzi przesłanki do odstąpienia do nakazania robót do wykonania w celu doprowadzenia wykonanej przebudowy do stanu zgodnego z przepisami prawa – art. 51 ust. 1pkt 2 P.b. Po uzyskaniu negatywnego stanowiska organu konserwatorskiego w zakresie możliwości zalegalizowania wykonanych robót budowlanych ( pismo 20 czerwca 2024 r. kierownika delegatury w K. Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w P. ), organ nadzoru budowlanego wydał w dniu 25 września 2024 r. opisane wyżej rozstrzygnięcie w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. nakładając obowiązek doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego przez wykonanie określonych w decyzji robót budowlanych. Trzeba w tym miejscu zauważyć, iż określony w tej decyzji zakres prac budowlanych mających na celu doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego nie został już w żaden sposób uzgodniony z właściwym organem konserwatorskim. Jak wskazano wcześniej PINB podjął próbę uzgodnienia możliwości wydania decyzji legalizacyjnej o treści opisanej w piśmie z 21 maja 2024 r., niemniej zaniechał już uzgodnienia z organem konserwatorskim treści nakazu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego i określonych w tym nakazie robót budowlanych, które mają zostać wykonane na obiekcie wpisanym do gminnej ewidencji zabytków. Ujęcie obiektu budowlanego albo obszaru w gminnej ewidencji zabytków powoduje powstanie określonej ochrony konserwatorskiej, tzn. potrzebne są uzgodnienia konserwatorskie, aby pozwolenie na budowę lub rozbiórkę, czy jak w tej sprawie nakaz wykonania prac budowlanych zmierzających do likwidacji wykonanego samowolnie otworu drzwiowego i dwóch stopnie wejściowych w obiekcie budowlanym, mogły zostać wydane (por. wyrok NSA 26 września 2023 r. o sygn. akt II OSK 3240/20). W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie tylko zamiar wydania przez organy nadzoru budowlanego decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1pkt 2 P.b. wymagał uzgodnienia z organem konserwatorskim, ale uzgodnienia wymagała również decyzja, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. i którą nakazano wykonanie określonych robót budowlanych w obiekcie objętym ochroną konserwatorską.
Wydanie decyzji bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu stanowi istotne naruszenie procedury administracyjnej stanowiącej jedną z przesłanek wzruszania decyzji ostatecznych – art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a.
Trzeba przy tym zaznaczyć, iż organ ochrony zabytków winien zająć stanowisko w stosownej, prawnie wymaganej formie tj. w drodze postanowienia, na które służy stronie zażalenie – art. 106 § 5 k.p.a. Pismo kierownika delegatury w K. Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków z 20 czerwca 2024 r. tego warunku nie spełnia.
W tych okolicznościach sprawy stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja PINB jako wydane bez uzyskania stosownego uzgodnienia z właściwym wojewódzkim konserwatorem zabytków podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a., art. 106 § 1 i 5 k.p.a. i w zw. z art. 39 ust. 3 P.b.
Prowadząc ponownie postępowanie naprawcze rolą organu I instancji będzie uzyskanie od właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków uzgodnienia decyzji zarówno tej wydawanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 jak i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. Uzgodnienie to organ ochrony zabytków winien wydać w trybie określonym w art. 106 k.p.a z zastrzeżeniem treści art. 39 ust. 4 P.b
Mimo zasadności skargi Sąd nie podzielił jednak podniesionych w niej zarzutów.
W pierwszym rzędzie zauważyć trzeba, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie zaistniały okoliczności określone w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie wyjaśniła jakie dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Stanowisko strony skarżącej, iż karta adresowa zabytku nieruchomego dotycząca przedmiotowego budynku nie odzwierciedla stanu historycznego tj. z czasu jego wybudowania, nie oznacza, iż dokument ten jest fałszywy. Skarżąca nie wyjaśniła też jakie istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję wyszły na jaw ( art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Argument, iż historycznie przedmiotowy budynek posiadał wejście w miejscu wykonanych przez skarżącą drzwi był już podnoszony na etapie postępowania odwoławczego. W odwołaniu Skarżąca powołała się na historyczne zdjęcia umieszczone na witrynie "Dawne S.", a WINB odniósł się do tej argumentacji w swojej decyzji.
Trzeba przy tym podkreślić, iż kwestie dotyczące historycznego charakteru poszczególnych elementów przedmiotowego zabytku pozostają w gestii właściwego organu ochrony zabytków, a nie organów nadzoru budowlanego. To na etapie opisanej wyżej procedury uzgodnieniowej podnoszone przez stronę skarżącą argumenty winny zostać ocenione przez właściwy organ.
W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie od wszczęcia postępowania administracyjnego tj. 7 sierpnia 2020 r. do wydania decyzji przez organ I instancji upłynął czas znacznie przekraczający termin określony w art. 35 k.p.a. Strona skarżąca nie wskazała jednak jak naruszenie powołanych art. 8 i art. 12 k.p.a. miało mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niezrozumiałym jest argument o poniesionej przez Skarżącą szkodzie związanej z tak długim prowadzeniem postępowania przez organ, skoro z akt sprawy wynika, iż w momencie wszczęcia postępowania administracyjnego roboty budowlane polegające na zmianie wymiarów otworu okiennego w elewacji frontowej budynku i zamontowaniu w nowym otworze drzwi wejściowych do lokalu oraz wykonaniu dwóch stopni wejściowych, były już wykonane. Organ nie wydał też postanowienia o wstrzymaniu prowadzenie robót budowlanych. Trzeba zauważyć, iż Skarżącej w tym okresie przysługiwały środki zwalczania bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ przewidziane w art. 37 k.p.a. oraz art. 3 § 2 pk 8 p.p.s.a. Skarżąca nie skorzystała z tych uprawnień. Sama okoliczność prowadzenia postępowania w sposób przewlekły nie stanowi przesłanki wyeliminowania decyzji zapadłej w tak prowadzonym postępowaniu.
W tym stanie faktycznym i prawnym Sąd orzekł jak w punkcie I rozstrzygnięcia wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.).