II SA/Gd 50/05

II SA/Gd 50/05 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2006-03-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-01-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Anna Orłowska /przewodniczący/
Felicja Kajut
Marek Gorski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędziowie NSA Marek Gorski (spr.),, WSA Felicja Kajut, Protokolant Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu w dniu 01 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. W. – M. i W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 08 grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie opłaty związanej ze wzrostem wartości nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 8 grudnia 2004 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 28 lipca 2004 r., Nr [...] o ustaleniu małżeństwu J. W.-M. i W. M. jednorazowej opłaty związanej ze wzrostem wartości gruntów na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi D. w wysokości 21.249,20 zł. za zbyte nieruchomości oznaczone jako działki nr [...], położone we wsi D., o łącznym obszarze 12.470 m2.. Jako podstawę prawną swojej decyzji organ odwoławczy wskazał art. 36 ust. 3, ust. 5, ust. 6, ust. 14 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tj. Dz.U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.) w związku z art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że organ I instancji oprócz opisu przebiegu postępowania i przytoczenia ustaleń zawartych w operacie szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego wskazał również, iż zgodnie z art. 36 ust. 5 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, pomniejszył należną opłatę o nakłady (jako ich zwaloryzowaną wartość) poniesione przez właścicieli nieruchomości w okresie miedzy uchwaleniem planu a dniem zbycia nieruchomości w kwocie 9.227,80 zł. na wszystkie działki objęte opłatą.
W odwołaniu od decyzji strony stwierdziły, że naliczona opłata jest zbyt duża a organ I instancji rażąco wykorzystał fakt poniesienia nakładów na podział nieruchomości przez właścicieli.
Organ odwoławczy zważył, że zgodnie z art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2004 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym do spraw wszczętych a nie zakończonych decyzją ostateczną przed wejściem w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym. Według art. 36 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, jeżeli wartość nieruchomości wzrosła w związku z uchwaleniem lub zmianą planu zagospodarowania przestrzennego, a właściciel zbywa tę nieruchomość, wójt pobiera jednorazową opłatę określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości, w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego; wysokość tej opłaty nie może być wyższa niż 30 % wzrostu wartości nieruchomości.
Zdaniem organu odwoławczego strony kwestionują jedynie sprawę nakładów poniesionych przez nich jako właścicieli gruntów, nie precyzując na czym polega "rażące wykorzystanie faktu poniesienia nakładów na podział nieruchomości /.../".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy po uchyleniu decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy, w sprawie został sporządzony nowy operat szacunkowy, który uwzględniając zastrzeżenia Kolegium zawarte w decyzjach nr: [...], właściwie dobrał transakcje do ustalenia wzrostu wartości przedmiotowej nieruchomości. Są to transakcje z miejscowości D. ustalone na czas obliczenia renty planistycznej tj. średnia cena przed zmianą planu (grunty rolnicze) wyniosła 11 zł./m2 i po zmianie (grunty budowlane) cena ta wyniosła średnio 27,33 zł./m2. Łączna opłata jednorazowa wyniosła 21.249,20 zł. za grunt o pow. 12.470 m2.
Zgodnie z art. 35 ust. 5 w/w ustawy, organ I instancji był zobowiązany do pomniejszenia opłaty jednorazowej o zwaloryzowaną wartość nakładów poniesionych przez właściciela nieruchomości w okresie pomiędzy uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego a dniem zbycia nieruchomości, jeżeli nakłady te miały wpływ na wzrost wartości nieruchomości. Ponieważ z akt sprawy wynika, że właściciele ponieśli nakłady na znacznie większą powierzchnię nieruchomości podzielonych (49.331 m2), które wyniosły w sumie 35.000 zł. (10.000 zł. – koszty planu oraz 25.000 zł. –jako koszty geodezyjne), proporcjonalnie na przedmiotową nieruchomość przypada koszt w wysokości 9.227.80 zł.
W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że opłata jednorazowa została ustalona zgodnie z przepisami ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, zaś skarżący nie wykazali aby wskazana opłata była zawyżona w tym także, aby nie zostały odliczone poniesione przez nich nakłady.
W. M. i J. W.–M. zaskarżyli decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając jej naruszenie prawa po poprzez nie uwzględnienie w sposób rzetelny i właściwy wszystkich przedłożonych w odwołaniu dokumentów, które miały wpływ na powstanie wskazanej opłaty oraz jej wysokość.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że zgodnie z przepisami ustawy o planowaniu przestrzennym to na wójcie gminy spoczywa obowiązek przystąpienia do opracowania, sporządzenia planu i poniesienia z tego tytułu wszelkich kosztów. W trakcie składania wniosku w Urzędzie Gminy o dokonanie zmiany w planie zagospodarowania, skarżący zostali poinformowani, żeby na swój koszt dokonali opracowania zmiany planu i sporządzili mapę sytuacyjno –wysokościową celem opracowania załącznika do zmiany planu. Skarżący zlecili upoważnionym osobom dokonanie tych czynności; w związku z tym ponieśli znaczne koszty w wysokości 35.000 zł. Zgodnie z twierdzeniami urzędników koszty te miały być odliczone od ustalonych opłat.
Skarżący podnieśli, iż w uchwale o zatwierdzeniu planu określono tzw. rentę planistyczną w wysokości 20 %. Ich zdaniem wysokość opłaty jest krzywdząca a samo jej ustalenie budzi wątpliwości. Wójt co prawda odliczył przy ustalaniu przedmiotowej opłaty poniesione nakłady ale niewspółmiernie do korzyści, które uzyskała gmina. Powstanie działek umożliwiło bowiem naliczenie jednorazowej opłaty, a osoby które nabyły działki stały się dla gminy nowymi płatnikami podatku od nieruchomości, jak również osobami które w przyszłości partycypować będą w kosztach uzbrojenia terenu dla gminy.
Skarżący zarzucili, że w postępowaniu odwoławczym organ administracyjny nie uwzględnił, iż Wójt Gminy nie miał prawa żądać od skarżących opłacenia zmian w planie zagospodarowania przestrzennego, ponieważ to na nim spoczywał obowiązek ponoszenia kosztów w tym zakresie. W ocenie skarżących podjęta przez Radę Gminy uchwała o wysokości jednorazowej opłaty w wysokości 20 % narusza zasady demokratycznego państwa, gdyż uchwała nie była konsultowana z osobami zainteresowanymi. Skarżący uznali podaną przez rzeczoznawcę średnią cenę gruntu rolnego - 11 zł./m2, za zaniżoną. Do obliczenia tej ceny została przyjęta nie średnia cena gruntu rolnego, lecz najniższa. Analiza rynku wykonana przez rzeczoznawcę jest wąska i nie odzwierciedla całej prawdy. Nikt z rolników w obecnym czasie ani w roku 2001 r. nie sprzedałby swojej ziemi za tak niską cenę.
Zdaniem skarżących organ odwoławczy rozpatrzył tylko sposób naliczenia opłaty, dosłownie matematycznie, natomiast nie zagłębił się szczegółowo w zasady całej procedury naliczania opłaty.
Skarżący wskazali, iż z treści zaskarżonej decyzji nie wiadomo jaką opłatę organ odwoławczy utrzymał w mocy. W decyzji znajdują się dwie wartości przedmiotowej opłaty; na początku 21.249,20 zł., a w uzasadnieniu 25.673.52 zł. Podano również numer decyzji organu I instancji, który dotyczył zupełnie innych działek i innej kwoty.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wskazał, iż w uzasadnieniu decyzji nastąpił błąd pisarski, który mógł być usunięty w trybie art. 113 k.p.a., ale decyzja została zaskarżona i wraz z aktami administracyjnymi została przekazana do Sądu. Zdaniem organu ten błąd pisarski nie wpływa jednak, ani na treść rozstrzygnięcia, ani na zrozumienie uzasadnienia decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W niniejszej sprawie na plan pierwszy wysuwają się zarzuty dotyczące sprzeczności zaistniałych w zaskarżonej decyzji. Aby rozpatrzyć merytorycznie inne zarzuty skarżących decyzja musi odpowiadać prawu pod względem formalnym.
Z reguły decyzja administracyjna zawiera rozstrzygnięcie i uzasadnienie. Zgodnie z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Jak zauważyli skarżący, istnieją poważne sprzeczności między pierwsza częścią decyzji a uzasadnieniem oraz w samym uzasadnieniu. Organ odwoławczy w pierwszej części uzasadnienia wskazał nr decyzji organu I instancji ,,NR [...]" podczas, gdy decyzja Wójta Gminy odnosząca się do wskazanych dalej działek nosiła oznaczenie Nr [...]. Nadto w tej samej części zaskarżonej decyzji mówi się o opłacie ustalonej przez organ I instancji w wysokości 21.249,20 zł., która odpowiada decyzji Nr [...]. Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wymienia się kwotę opłaty jednorazowej 25.673,52 zł, która odpowiada innej decyzji organu I instancji Nr [...]. W dalszej części uzasadnienia ponownie pojawia się kwot 21.249,20 zł. Istniej zatem rozbieżności kwot opłat jednorazowych, która stanowi sporną kwestię między stronami a organem administracyjnym w niniejszej sprawie. Wprawdzie z analizy akt administracyjnych można wywnioskować, iż decyzja organu odwoławczego nr [...] dotyczy decyzji Wójta Gminy z dnia 28 lipca 2004 r., Nr [...], a wynikłe sprzeczności wynikają z błędów organu. Błędy te jednak stawiają w wątpliwość, kwestię których działek dotyczy decyzja organu odwoławczego oraz jaka jest wysokość renty planistycznej.
Także twierdzenia skarżących o tym, iż nie wiedzą jaką decyzję organu I instancji utrzymało mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w rozpatrywanej sprawie są tym bardziej uzasadnione, iż odnośnie innych działek toczyły się równolegle postępowania administracyjne i w decyzji nr [...] organ odwoławczy powołuje takie samo oznaczenie decyzji organu I instancji jak decyzja zaskarżona.
Zdaniem Sądu wskazane sprzeczności należy rozpatrywać również w kontekście zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli, wyrażonej w art. 8 k.p.a. W ocenie Sądu postępowanie organu odwoławczego w niniejszej sprawie wykazuje znaczący brak staranności. Trudno jest akceptować rozstrzygnięcia w dużym stopniu nieprecyzyjne utrudniające identyfikację sprawy lub też prawidłową ocenę decyzji.
Sąd nie podziela argumentu organu odwoławczego, iż nie mógł dokonać sprostowania oczywistej pomyłki pisarskiej w trybie art. 113 k.p.a. z uwagi na zaskarżenie decyzji do Sądu. Należy zwrócić uwagę, iż wskazany wyżej przepis nie zawiera ograniczeń czasowych względem dokonania sprostowania oczywistych pomyłek pisarskich w decyzji. Zdaniem Sądu nic nie stało na przeszkodzie, aby organ dokonał sprostowania pomyłek, nawet po wniesieniu skargi. Mogło to jednak nastąpić tylko w formie postanowienia przewidzianej przez przepis art. 113 k.p.a., a nie poprzez spostrzeżenia zawarte w odpowiedzi na skargę. Sąd ocenia decyzję ostateczną w jej brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania.
Sąd uchylając rozstrzygnięcie organu odwoławczego wskazuje, iż przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ winien zwrócić uwagę na wskazane uchybienia, tak aby strony nie miały wątpliwości co do rozstrzygnięcia organu na tle jego uzasadnienia. Dopiero w momencie usunięcia wad formalnych decyzji i zaskarżeniu nowej decyzji stanie się możliwe merytoryczne rozpatrzenie zarzutów skarżących.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 w/w ustawy Sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.