II SA/Po 558/25

II SA/Po 558/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-10-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Edyta Podrazik /przewodniczący/
Izabela Paluszyńska /sprawozdawca/
Paweł Daniel
Symbol z opisem
6129 Inne o symbolu podstawowym 612
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono bezskuteczność czynności
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędzia WSA Paweł Daniel Protokolant specjalista Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2025 r. sprawy ze skargi S. M. i A. L. - M. na czynność Wójta Gminy K. z dnia 29 maja 2025 r., nr [...] w przedmiocie odmowy nadania numeru porządkowego na nieruchomości I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, II. zasądza od Wójta Gminy K. na rzecz skarżących solidarnie kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu wpisu sądowego.
Uzasadnienie
W dniu 08 maja 2025 r. do Urzędu Gminy w K. wpłynął wniosek S. M. i A. L. (dalej także jako skarżący) o ustalenie numeru porządkowego dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego prognozowanego do wybudowania na działce ewidencyjnej [...] obręb M.-K.. Do wniosku dołączyli kserokopię decyzji Wójta Gminy K. z 23 kwietnia 2025 r. o przeniesieniu na rzecz skarżących decyzji Wójta z 09 sierpnia 2023 r. ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego i drogi wewnętrznej na działce [...] obręb M.-K. oraz kserokopię wyrysu z mapy ewidencyjnej dotyczący działki nr [...] obręb M.-K., z odręcznie zaznaczonym miejscem posadowienia garażu.
Wójt Gminy K. pismem z 29 maja 2025 r. nr [...], wskazując na art. 47a ust. 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm., dalej P.g.k.) zawiadomił o odmowie nadania numeru porządkowego dla prognozowanego budynku jednorodzinnego na nieruchomości oznaczonej działką nr [...], obręb M.-K..
Numer porządkowy można nadać wyłącznie jednemu z obiektów wymienionych w art. 47a ust. 4 pkt 5 lit. a) lub ust. 4a P.g.k., wśród powyższych wymienia się budynki. Wedle art. 47a ust. 5 P.g.k. wójt (burmistrz, prezydent miasta) ustala numery porządkowe z urzędu lub na wniosek zainteresowanych i zawiadamia o tych ustaleniach właścicieli nieruchomości lub inne podmioty uwidocznione w ewidencji gruntów i budynków, które tymi nieruchomościami władają.
Przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 21 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów (Dz. U. z 2021 r. poz. 1368, dalej jako Rozporządzenie) nie odnoszą się wprost do numeracji budynków w trakcie budowy i do budynków prognozowanych. W myśl § 6 ust. 12 Rozporządzenia przy nadawaniu numerów porządkowych pozostawia się wolne numery pod prognozowaną zabudowę, uwzględniając ład przestrzenny w całej miejscowości lub ład w obrębie danej ulicy lub danego placu. Wójt ocenił, że przepis wyraźnie stanowi o pozostawieniu wolnych numerów do wykorzystania w sytuacji zabudowania działki.
Zdaniem Wójta z art. 47a ust. 4 P.g.k. wynika, że numer porządkowy nadaje się budynkowi, który został zlokalizowany zgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę lub zgłoszeniem, został faktycznie wybudowany lub którego budowa została rozpoczęta. Na działce nie rozpoczęto budowy budynku oraz nie istnieje budynek kwalifikujący się do oznaczenia numerem porządkowym. Powołując się na orzecznictwo sądowe (bez dookreślenia – dopisek Sądu) Wójt stwierdził, że numer porządkowy można nadać na etapie planowania, ale musi istnieć konkretna, sformalizowana inwestycja.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu S. M. i A. L. wskazali, że przedmiotową działkę kupili 08 kwietnia 2025 r. między innymi z uwagi na to, że wydana była decyzja ustalająca warunki zabudowy na budowę budynku mieszkalnego. Po zakończeniu pracy zawodowej zamierzają tam wybudować się i zamieszkać. Postawili już blaszany garaż, na dowód czego załączyli zgłoszenie budowy garażu z 13 maja 2025 r. Ocenili, że Wójt pominął treść art. 47a ust. 4 pkt 5 lit. a) P.g.k., że ewidencja miejscowości, ulic i adresów zawiera dane adresowe określające, między innymi, numery porządkowe budynków prognozowanych do wybudowania. Przedmiotowa działka znajduje się na terenie przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniową. Skarżący planują przebywać na tej działce z wnukami od wakacji, gdyż jest to dobry teren na rekreację. Działka jest ogrodzona z bramą i furtką, nadanie numeru porządkowego jest bardzo ważne dla skarżących ze względu na bezpieczeństwo i stan zdrowia. W razie potrzeby umożliwiłoby łatwy dojazd służb.
W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Zdaniem Wójta przepisy przewidują nadawanie numerów porządkowych budynkom a nie działce gruntu, o której mowa we wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Stanowisko Wójta jest błędne, przez co skarga zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia innych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., strona może wnieść skargę do sądu administracyjnego na inne niż określone w pkt 1-3 tego paragrafu akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków, wynikających z przepisów prawa. Ratio legis tego rodzaju regulacji rozszerzającej kontrolę sądu administracyjnego poza zakres decyzji i postanowień, jest w tym, by sądowa kontrola obejmowała także takie działania administracji publicznej, które nie są podejmowane w sformalizowanych postępowaniach, zapewniających ich uczestnikom określone gwarancje procesowe, ale również dotyczą praw i obowiązków obywateli i innych podmiotów w sferze publicznoprawnej, w stosunkach z organami administracji publicznej oraz w zakresie zadań realizowanych przez te organy, lub inne jednostki organizacyjne, za pośrednictwem których państwo realizuje swoje zadania (por. T. Woś: (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, T.Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Komentarze LexisNexis, Wyd. 4, kom. do art. 3 ustawy.).
Sąd wskazuje, że kwestia nadania numeru porządkowego nieruchomości została uregulowana w art. 47a P.g.k. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu, do zadań gminy należy ustalanie numerów porządkowych oraz zakładanie i prowadzenie ewidencji miejscowości, ulic i adresów. Na podstawie ust. 4 pkt 5 tego artykułu ewidencja miejscowości, ulic i adresów zawiera między innymi dane adresowe określające numery porządkowe budynków mieszkalnych oraz innych budynków przeznaczonych do stałego lub czasowego przebywania ludzi, w tym w szczególności budynków: biurowych, ogólnodostępnych wykorzystywanych na cele kultury i kultury fizycznej, o charakterze edukacyjnym, szpitali i opieki medycznej oraz przeznaczonych do działalności gospodarczej, wybudowanych, w trakcie budowy i prognozowanych do wybudowania.
Jak wynika z ust. 5 art. 47a P.g.k. wójt (burmistrz, prezydent miasta) ustala numery porządkowe budynków z urzędu lub na wniosek zainteresowanych i zawiadamia o tych ustaleniach właścicieli nieruchomości lub inne podmioty uwidocznione w ewidencji gruntów i budynków, które tymi nieruchomościami władają. Nadanie numeru porządkowego budynkowi jest zatem następstwem wykonania przez organ gminy zadań wskazanych w art. 47a ust. 1 pkt 1 i ust. 5 P.g.k.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że nadanie numeru porządkowego dokonywane jest w formie czynności z zakresu administracji publicznej i jest to czynność o charakterze materialno-technicznym (wyroki: NSA z 01 lutego 2008 r. I OSK 6/07, Lex; NSA z 18 stycznia 2002 r. SA/Bk 1074/01, ONSA 2003/2/65, NSA z 07 grudnia 2011 r. I OSK 30/11, Lex; WSA w Bydgoszczy z 25 marca 2025 r. II SA/Bd 3/25 Lex; WSA w Poznaniu z 26 marca 2025 r. II SA/Po 34/25 Lex; wszystkie orzeczenia dostępne nadto w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego).
W konsekwencji, formę czynności materialno-technicznej przybiera także rozstrzygnięcie o odmowie nadania lub o odmowie zmiany numeru porządkowego.
Skoro nadanie/odmowa nadania numeru porządkowego, zmiana/odmowa zmiany numeru porządkowego - podejmowane są w drodze czynności materialno-technicznej z zakresu administracji publicznej w rozumieniu 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., to czynności w tym przedmiocie mogą być zaskarżane do sądu administracyjnego.
Skarga w przedmiocie odmowy nadana numeru porządkowego podlega zatem rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Zgodnie z art. 52 § 1 i § 2 oraz art. 53 § 2 P.p.s.a. skargę na tego rodzaju czynność wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia dowiedzenia się o tej czynności bez uprzedniego wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W rozpoznawanej sprawie termin do wniesienia skargi został zachowany: pismo Wójta zostało doręczone 05 czerwca 2025 r., przesyłka ze skargą została oddana na poczcie 26 czerwca 2025 r.
Kontroli Sądu podlega spór między skarżącymi a Wójtem dotyczący zgodności z prawem odmowy nadania numeru porządkowego dla budynku prognozowanego, na nieruchomości niezabudowanej w dacie wystąpienia z wnioskiem i bez wydanego pozwolenia na budowę. Skarżący podkreślają, że ewidencja miejscowości, ulic i adresów zawiera dane adresowe określające, między innymi, numery porządkowe budynków prognozowanych do wybudowania. Wójt wywodzi, że przepisy przewidują nadawanie numerów porządkowych budynkom a nie działce gruntu, o której mowa we wniosku.
Sąd ocenia stanowisko Wójta jako pozbawione oparcia w przepisach prawa. Nadanie numeru porządkowego dotyczy bowiem także budynków "prognozowanych do wybudowania" (art. 47a ust. 5 lit a) in fine P.g.k.). Wójt pominął znaczenie decyzji ustalającej warunki zabudowy budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym – działkę wskazaną we wniosku, jak konsekwentnie wywodzą skarżący. Zgodnie zaś z art. 47a ust. 3 pkt 6 P.g.k. ewidencję adresów prowadzi się – także – na podstawie planu ogólnego gminy, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu.
W myśl art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1130, dalej jako u.p.z.p.) w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przy czym: 1) lokalizację inwestycji celu publicznego ustala się w drodze decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego; 2) sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla innych inwestycji ustala się w drodze decyzji o warunkach zabudowy.
Przepis art. 47 ust. 5 P.g.k. dotyczy więc nie tylko budynków istniejących w dacie wejścia w życie tego przepisu i budynków wybudowanych w trakcie obowiązywania tego przepisu, względnie budowanych w dacie obowiązywania tego przepisu. Skoro ustawodawca każe prowadzić ewidencję miejscowości, ulic i adresów na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 47a ust. 3 pkt 6), to stwierdzić należy, że budynki są prognozowane do wybudowania nie tylko w aktach prawa miejscowego ale także w decyzjach ustalających warunki zabudowy i zagospodarowania terenu.
W konsekwencji brak było podstaw do wywodzenia w uzasadnieniu zaskarżonej czynności, że nadanie numeru porządkowego będzie możliwe dopiero po rozpoczęciu robót budowlanych oraz spełnieniu warunków wynikających z przepisów Prawa budowlanego.
Nadanie numeru porządkowego to czynność z zakresu administracji publicznej, o charakterze materialno-technicznym. Co oznacza, że postępowanie dotyczące nadania numeru porządkowego jest uproszczone, polega na odpowiednim oznaczeniu na podstawie aktu prawa miejscowego, którym jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego czy aktu stosowania prawa, którym jest decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu. Oznaczeniu nieruchomości numerem porządkowym budynku prognozowanego do wybudowania.
Nadto Sąd wskazuje, że Wójt dokonał niewłaściwej wykładni przepisu § 6 ust. 12 Rozporządzenia. W myśl tego przepisu, przy nadawaniu numerów porządkowych pozostawia się wolne numery pod prognozowaną zabudowę, uwzględniając ład przestrzenny w całej miejscowości lub ład w obrębie danej ulicy lub danego placu. Przepisy paragrafu 6 dotyczą zasad nadawania numeracji porządkowej, są przejawem troski prawodawcy o zachowanie ładu i czytelności numeracji porządkowej. Sąd podkreśla, że z art. 47a ust. 5 P.g.k. nie wynika obowiązek niezwłocznego ustalania numerów porządkowych dla każdego projektowanego budynku na terenie gminy. W związku z tym intencją ustanowienia przepisu § 6 ust. 12 Rozporządzenia jest zachowanie ładu i czytelności numeracji porządkowej, kiedy to na przestrzeni lat będą nadawane numery porządkowe poszczególnym budynkom, jeżeli organ nie zdecyduje się ustalić i nadać numerów porządkowych od razu dla danego placu, danej ulicy czy całej miejscowości.
Ponownie rozpoznając wniosek Wójt uwzględni powyższe uwagi Sądu. Sąd zwraca przy tym uwagę Wójta na możliwy błąd co do numeru działki. Rolą organu i to przed ponownym rozpoznaniem wniosku będzie wyjaśnienie tego, że we wniosku o ustalenie numeru porządkowego wskazano działkę [...] ale do wniosku dołączono (i) decyzję przenoszącą decyzję ustalającą warunki zabudowy na działce [...], (ii) wyrys z mapy ewidencyjnej dotyczący działki [...] – każdorazowo dla obrębu M. . Wójt wskazał w zaskarżonej czynności, że czynność dotyczy działki [...] obrębu M. .
Z przedstawionych powyżej względów, na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a. Sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a., uwzględniając uiszczony wpis od skargi.