II SA/Po 554/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2024-11-21
NSAochrona środowiskaWysokawsa
odpadyposiadacz odpadówdomniemanie prawnewładający powierzchnią ziemiustawa o odpadachodpowiedzialnośćnieruchomośćusuwanie odpadówWSA Poznań

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę spółki z o.o. na decyzję nakazującą usunięcie odpadów z jej nieruchomości, uznając spółkę za posiadacza odpadów na mocy domniemania prawnego.

Spółka K. sp. z o.o. zaskarżyła decyzję nakazującą jej usunięcie około 5 tys. ton odpadów z jej nieruchomości, argumentując, że nie jest ich posiadaczem ani wytwórcą. Sąd uznał jednak, że spółka, nabywając nieruchomość z wiedzą o zalegających odpadach, stała się ich posiadaczem na mocy domniemania prawnego z ustawy o odpadach. Sąd oddalił skargę, potwierdzając prawidłowość decyzji organów obu instancji.

Sprawa dotyczyła skargi spółki K. sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy K. nakazującą spółce usunięcie około 5 tys. ton odpadów z jej nieruchomości. Spółka podnosiła, że nie jest wytwórcą ani posiadaczem odpadów, a obowiązek ten powinien spoczywać na poprzednim użytkowniku lub Skarbie Państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, uznając, że spółka, nabywając nieruchomość z wiedzą o zalegających odpadach, stała się ich posiadaczem na mocy domniemania prawnego wynikającego z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach. Sąd podkreślił, że ciężar dowodu obalenia tego domniemania spoczywa na władającym powierzchnią ziemi, a spółka nie wykazała, aby odpady faktycznie posiadał inny podmiot. Sąd odrzucił również argumentację dotyczącą odpowiedzialności Skarbu Państwa oraz zarzuty proceduralne, uznając je za niezasadne lub nie mające wpływu na wynik sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, spółka nabywająca nieruchomość z wiedzą o zalegających odpadach jest ich posiadaczem na mocy domniemania prawnego z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, a tym samym ciąży na niej obowiązek ich usunięcia.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na domniemaniu prawnym z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, zgodnie z którym władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Ciężar dowodu obalenia tego domniemania spoczywa na władającym, a spółka nie wykazała, aby odpady faktycznie posiadał inny podmiot. Nabycie nieruchomości z wiedzą o odpadach uzasadnia uznanie spółki za posiadacza.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.odp. art. 26 § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W przypadku nieusunięcia odpadów, wójt, burmistrz lub prezydent miasta nakazuje posiadaczowi odpadów ich usunięcie, z wyjątkiem sytuacji gdy obowiązek jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu lub uchyleniu decyzji związanej z gospodarką odpadami.

u.odp. art. 3 § ust. 1 pkt 19

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Przez 'posiadacza odpadów' rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeśli brak podstaw do jej uwzględnienia.

Pomocnicze

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ powinien umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

p.o.ś. art. 3 § pkt 44

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

Definicja 'władającego powierzchnią ziemi'.

u.krs art. 25e § ust. 1

Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym

Mienie pozostałe po wykreślonym z Rejestru podmiocie nabywa Skarb Państwa.

u.odp. art. 41 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Legalne magazynowanie odpadów wymaga zezwolenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spółka nabyła nieruchomość z wiedzą o zalegających odpadach, co uzasadnia uznanie jej za posiadacza na mocy domniemania prawnego. Obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu, a nie na Skarbie Państwa w sytuacji wykreślenia poprzedniego podmiotu z KRS bez postępowania likwidacyjnego. Naruszenie art. 10 k.p.a. nie miało wpływu na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

Spółka nie jest wytwórcą ani posiadaczem odpadów. Obowiązek usunięcia odpadów powinien spoczywać na poprzednim podmiocie (spółka R. sp. z o.o. sp.k.) lub Skarbie Państwa. Naruszenie art. 26 ust. 1 i 2 u.odp. Naruszenie art. 7 k.p.a. Naruszenie art. 10 k.p.a. Naruszenie art. 107 ust. 1 pkt 6 k.p.a.

Godne uwagi sformułowania

domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości Ciężar przeprowadzenia dowodu w celu obalenia domniemania spoczywa na władającym powierzchnią ziemi. Nabywając nieruchomość wraz z odpadami, spółka stała się ich posiadaczem. Spółka nie może skutecznie przerzucać obowiązków publicznoprawnych na Skarb Państwa tylko z tego tytułu, że spółka R. sp. z o.o. sp.k. została wykreślona z KRS.

Skład orzekający

Danuta Rzyminiak-Owczarczak

przewodniczący sprawozdawca

Edyta Podrazik

sędzia

Arkadiusz Skomra

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie interpretacji domniemania prawnego o posiadaczu odpadów na gruncie ustawy o odpadach, odpowiedzialności nabywcy nieruchomości z odpadami, oraz braku automatycznego przejścia odpowiedzialności na Skarb Państwa po wykreśleniu podmiotu z KRS."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia nieruchomości z odpadami i zastosowania domniemania prawnego. Interpretacja przepisów o przejściu mienia na Skarb Państwa po wykreśleniu z KRS może być rozwijana.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności za odpady, co jest tematem budzącym zainteresowanie ze względu na ochronę środowiska i potencjalne koszty. Interpretacja domniemania prawnego jest istotna dla praktyków.

Kupiłeś działkę z odpadami? Możesz być odpowiedzialny za ich usunięcie!

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 554/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /przewodniczący sprawozdawca/
Edyta Podrazik
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1587
art. 3 pkt 19, art. 26 ust. 1 i 2, art. 41
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. sp. z o. o. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia 27 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie odpadów oddala skargę
Uzasadnienie
Wójt Gminy K. (dalej Wójt) decyzją z dnia 29 lutego 2024 r., nr [...], działając na podstawie art. 26 ust. 1, 2 i 6, art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1587 ze zm., dalej "u.odp.".), § 3 rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r., poz. 10) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej "k.p.a."), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania na terenie działek nr ewid. [...] i [...] obręb K., gmina K., działając z urzędu nałożył na K. Spółkę z o.o. z siedzibą w P. (dalej też jako skarżąca, strona lub spółka), jako posiadacza odpadów, obowiązek usunięcia z terenu działek ewidencyjnych nr [...] i [...] położonych w miejscowości K. zgromadzonych odpadów w ilości ok. 5 tys. ton o kodach:
a) 20 03 01 - odpady komunalne niesegregowane;
b) 17 01 07 - zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 0106;
c) 17 0101 - odpady z betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów;
d) 15 0106 - zmieszane odpady opakowaniowe;
e) 16 01 03 - zużyte opony;
f) 17 05 04 - gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03;
g) 17 02 03 - tworzywa sztuczne;
h) 17 03 80 - odpadowa papa;
i) 17 06 01* - materiały izolacyjne zawierające azbest; j) 17 06 05* - materiały budowlane zawierające azbest;
k) 20 01 02 - szkło;
I) 20 02 01- odpady ulegające biodegradacji, zgodnie z obowiązującymi przepisami, przy czym w przypadku odpadów niebezpiecznych zebrania ich oddzielnie od pozostałych odpadów;
Jednocześnie organ ustalił termin ostatecznego wykonania obowiązku do dnia 31 października 2024 r. i nałożył obowiązek pisemnego powiadomienia Wójta Gminy K. o wykonaniu nałożonego obowiązku oraz potwierdzenia wypełnienia nałożonego obowiązku stosownymi dokumentami.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że dniu 5 października 2023 r. dokonano oględzin nielegalnego miejsca składowania odpadów nr ewid. [...] i [...] w gminie K.. Stwierdzono, że na przedmiotowych działkach znajdują się odpady komunalne zmieszane, gruz budowlany, opony, szkło, papa, dachówki, tworzywa sztuczne, tekstylia itp. Opis zalegających odpadów oraz ich kody zawarte zostały w protokole sporządzonym w dniu oględzin. W oględzinach nie brały udziału strony postępowania.
W toku postępowania organ ustalił, że Spółka jest właścicielką ww. działek, a w akcie notarialnym Repertorium A nr [...] nabywając działki oświadczyła, że posiada wiedzę odnośnie zalegających na przedmiotowych działkach odpadach oraz mimo tego wyraża wolę zawarcia umowy (k. [...]-[...] akt I instancji)
Mając to na uwadze Wójt stwierdził, że właścicielką odpadów jest podmiot władający przedmiotowymi działkami, czyli spółka K. sp. z o.o. Skarżąca nabyła grunt wraz z zalegającymi odpadami, wobec czego należy zobowiązać ją do ich usunięcia, gdyż na działkach nr [...] i [...] są one nielegalnie składowanie.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła K. sp. z o.o., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając w całości decyzję Wójta Gminy K., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie. Spółka podniosła następujące zarzuty:
1. naruszenie art. 26 ust. 1 i 2 u.odp. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy obowiązek usunięcia odpadów był skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami,
2. naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia na wniosek strony okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy,
3. art. 10 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.
W odwołaniu wskazano, że organ błędnie zastosował art. 26 ust. 1 i 2 u.odp. i nałożył na skarżącą obowiązek usunięcia odpadów. Z informacji posiadanych przez spółkę wynika, że posiadaczem odpadów zgromadzonych na nieruchomości w K. była spółka R. sp. z o.o. sp.k. na podstawie decyzji zezwalającej na zbieranie i odzysk odpadów. W dniu 30 maja 2011 r. zapadła decyzja (znak: [...]) o cofnięciu R. sp. z o.o. sp.k. zezwolenia na zbieranie i odzysk odpadów. Spółka R. powinna usunąć odpady, ale z uwagi na jej wykreślenie z rejestru obowiązek ten przeszedł na Skarb Państwa.
Ponadto, zgodnie z art. 25e ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym, Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie pozostałe po wykreślonym z Rejestru podmiocie, bez względu na przyczynę wykreślenia, którym nie rozporządził przed wykreśleniem właściwy organ, z chwilą wykreślenia z Rejestru.
Zdaniem skarżącej obowiązek usunięcia odpadów został nałożony na spółkę R. sp. z o.o. sp.k. w związku z cofnięciem decyzji związanej z gospodarką odpadami. Posiadaczem odpadów była spółka R. sp. z o.o. sp.k. zaś w związku z jej wykreśleniem z KRS, prawo to przeszło na Skarb Państwa. Błędnie jest zatem obciążenie skarżącej obowiązkiem usunięcia odpadów.
W odwołaniu zarzucono również, że nie została zawiadomiona o zakończeniu postępowania i możliwości wypowiedzenia się co do dowodów zebranych w sprawie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 27 maja 2024 r., nr [...], działając na podstawie art. 17 pkt 1, art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 3 ust. 1 pkt 19 w zw. z art. 26 ust. 1, ust. 2 i ust. 6 u.odp., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W ocenie Kolegium decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Zasadnie uznano spółkę K. sp. z o.o. za posiadacza odpadów, jako władającym powierzchnią ziemi na której te odpady zalegają. W toku postępowania organ pierwszej instancji ustalił, że nieruchomośi stanowiące działki gruntu oznaczone nr geodezyjnym [...] oraz [...] w m. K. są własnością spółki K. sp. z o.o., co wynika z aktu notarialnego dnia 12 lutego 2016 r. (k. [...] - [...] akt). Nabywając ww. nieruchomości spółka oświadczyła, że posiada wiedzę na temat składowanych odpadów i wyraziła wolę nabycia nieruchomości w tym stanie faktycznym.
W ocenie Kolegium okoliczność, że spółka wyraziła wolę nabycia nieruchomości wraz ze zgromadzonymi tam odpadami, uzasadnia uznanie jej za posiadacza odpadów. Tym samym podnoszona przez w odwołaniu okoliczność, że za posiadacza odpadów należy uznać spółkę R. sp. z o.o. sp. k., okazała się nieistotna dla rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem Kolegium spółka nie może bowiem wykazać, że inny podmiot wbrew jej woli i bez jej wiedzy gromadził odpady na ww. nieruchomościach. Tym samym zbędne było ustalenie czy spółka R. sp. z o.o. sp.k. była zobowiązana do usunięcia odpadów. Nietrafny jest tym samym zarzut naruszenia art. 26 ust. 1 i 2 u.odp. oraz art. 7 k.p.a.
Organ odwoławczy wskazał, że zasadny okazał się zarzut naruszenia art. art. 10 §1 k.p.a. bowiem Wójt nie doręczył pełnomocnikowi spółki zawiadomienia o zebranym materiale dowodowym i nie umożliwił stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów. Kolegium stwierdziło jednak, że spółka nie sprecyzowała jakie czynności dokonałaby, gdyby organ prawidłowo dokonał zawiadomienia w trybie art. 10 §1 k.p.a. Skarżąca wskazywała jedynie, że chciała odnieść się do kwestii ustalenia, czy spółka R. sp. z o.o. była zobowiązana do usunięcia odpadów z nieruchomości. Wobec stwierdzenia, że to spółka K. sp. z o.o. nabyła nieruchomości mając wiedzę o składowanych odpadach, ustalenia w tym zakresie były zbędne. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. nie miało więc wpływu na wynik sprawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu spółka K. sp. z o.o. z siedzibą w P. - reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania. W skardze podniesiono następujące zarzuty:
1. naruszenie art. 107 ust. 1 pkt 6 k.p.a., poprzez brak sprecyzowania w jaki sposób wiedza skarżącego o odpadach pozostawionych na nieruchomości doprowadziła do przeniesienia ich posiadania;
2. naruszenie art. 26 ust. 1 i 2 u.odp., poprzez jego zastosowania w sytuacji gdy obowiązek usunięcia odpadów był skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami;
3. naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia na wniosek strony okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy;
4. art. 10 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.
Uzasadniając skargę powtórzono argumentację zaprezentowaną na etapie odwołania, podkreślając że spółka K. nie jest wytwórcą odpadów. Była nim spółka R. sp. z o.o. sp.k., która działała na podstawie decyzji zezwalającej na zbieranie i odzysk odpadów. W wyniku cofnięcia R. sp. z o.o. sp.k. zezwolenia to ten podmiot stał się odpowiedzialny za ich uprzątnięcie. W ocenie skarżącej aktualnie obowiązek usunięcia odpadów spoczywa po stronie Skarbu Państwa, gdyż spółka R. sp. z o.o. sp.k. została już wykreślona z rejestru i nie istnieje.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonych w niniejszej sprawie decyzji doprowadziła Sąd do wniosku, że zarówno decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy K. z dnia 29 lutego 2024 r., nr [...], nakazująca skarżącej K. sp. z o.o. w P. usunięcie odpadów zalegających na działkach nr [...] i [...] położonych w miejscowości K., są zgodne z prawem. Sąd w całości aprobuje poczynione przez organy obu instancji ustalenia faktyczne, jak i dokonaną przez organy ocenę prawną.
Materialnoprawną podstawę kwestionowanych rozstrzygnięć stanowi art. 26 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tj.: Dz.U. z 2023r., poz. 1587, w tekście jako: u.odp). Zgodnie z art. 26 ust. 1 u.odp. posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Natomiast w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami (ust. 2). W decyzji, o której mowa w ust. 2, określa się w szczególności: termin usunięcia odpadów, rodzaj odpadów i sposób usunięcia odpadów (ust. 6).
Z powyższych przepisów wynika, że do wydania decyzji nakazującej usunięcie odpadów wymagane jest ustalenie następujących okoliczności:
1. istnienia odpadów w rozumieniu ustawy,
2. składowania tych odpadów w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania i magazynowania,
3. podmiotu zobowiązanego do usunięcia nielegalnie składowanych odpadów (posiadacza odpadów).
W ocenie Sądu zaliczenie wskazanych w sentencji decyzji materiałów do odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 u.odp., jak również ich klasyfikacja, nie budzą wątpliwości, co znajduje potwierdzenie w świetle ujawnionych w aktach administracyjnych dowodów.
Przeprowadzona kontrola dotyczyła rzeczywistego stanu zastanego i była oparta na oględzinach, o których skarżąca miała wiedzę (k. [...]). Z protokołu oględzin z dnia 5 października 2023 r. (k.[...]) i fotografii odpadów znajdujących się na działce (k. [...]) wynika niezbicie, że na działkach nr [...] i [...] znajdują się odpady w rozumieniu u.odp. Działki skarżącej nie stanowią miejsca przeznaczonego do składowania odpadów. Powyższych okoliczności skarżąca nie kwestionuje. Natomiast nie zgadza się z uznaniem jej za posiadacza odpadów i z tego tytułu zobowiązania jej do ich usunięcia.
Odnosząc się do powyższego wskazać trzeba, że zgodnie z art. 26 ust. 1 u.odp. obowiązek usunięcia odpadów kierowany jest do posiadacza odpadów. Jednocześnie w art. 3 ust. 1 pkt 19 u.odp. ustawodawca określił, że przez "posiadacza odpadów" rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.
Już w samym przepisie ustawodawca wprowadza domniemanie, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Ustawa o odpadach nie definiuje pojęcia władającego powierzchnią ziemi, zatem korzystając z wykładni systemowej sięgnąć można do definicji zawartej w art. 3 pkt 44 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (obecnie tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r. poz. 54). Zgodnie treścią powołanego przepisu władającym powierzchnią ziemi jest właściciel nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający.
W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że obalenie domniemania prawnego z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.odp. może nastąpić tylko poprzez wykazanie, że odpadem faktycznie władał inny podmiot. Ciężar przeprowadzenia dowodu w celu obalenia domniemania spoczywa na władającym powierzchnią ziemi. Nie można przy tym ciężaru dowodowego obalenia domniemania przenosić na organ. Organy nie są bowiem zobowiązane do prowadzenia we własnym zakresie dochodzenia mającego na celu ustalenie podmiotu będącego posiadaczem odpadów, jeśli domniemany z mocy art. 3 ust. 1 pkt 19 u.odp. posiadacz nie przedstawi wiarygodnych dowodów w tym zakresie (przykładowo wyrok NSA z 6 marca 2019 r. sygn. akt II OSK 816/18). Celem powyższego domniemania jest bowiem ułatwienie przeprowadzania dowodu w tych przypadkach, w których ustawodawca uważał to za celowe, przerzucając na stronę przeciwną ewentualny ciężar obalenia domniemania. Domniemanie prawne wynikające z omawianego przepisu tworzy narzuconą przez ustawę o odpadach dyrektywę wnioskowania z jednych faktów o innych i wiąże organ administracji. Zasadniczą funkcją domniemania jest zaprowadzenie ładu i stabilności właśnie w sytuacjach niepewnych i wątpliwych dotyczących odpowiedzialności władającego powierzchnią ziemi za odpady znajdujące się na nieruchomości (por. art. 1 ustawy o odpadach). W orzecznictwie słusznie podkreśla się, że wprowadzone przez ustawodawcę domniemanie prawne odpowiedzialności za odpady władającego powierzchnią gruntu zanieczyszczonego odpadami, wprawdzie zdejmuje z organów prowadzących postępowanie obowiązek dociekania z urzędu, kto był faktycznym wytwórcą odpadów jednak nie pozwala im zignorować dowodów, które mogą doprowadzić do ustalenia wytwórcy odpadów lub posiadacza odpadów innego, niż właściciel nieruchomości (por. wyrok NSA z 26 maja 2020 r. sygn. akt II OSK 3271/19 i wyrok NSA z 1 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 1548/21).
W dniu 12 lutego 2016 r. doszło do zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości oznaczonych nr ewid. [...] i [...] należącej do spółki G. sp. z o.o w P. na rzecz K. sp. z o.o. w P.. Jak wynika z aktu notarialnego w umowie sprzedaży poczyniono zastrzeżenie, że “na nieruchomościach składowane sa odpady (porzucone w 2011 odpady zmieszane: organiczne i nieorganiczne) w ilości ok 5-6 tys. ton wobec czego występuje ryzyko skażenia gruntu i zanieczyszczenia srodowisa oraz konieczność rekultywacji terenu, co ma wpływ na wartość nieruchomości ze wzgledu na koneczność badań gruntu, wywozu odpadów, utylizacji dopadów, rekultywacji terenu; Strona sprzedająca wskazuje, że dnia 25.11.2011 Starosta N. wydał decyzję o odmowie zbierania i odzysku odpadów (znak [...]): przedstawiciel kupującej spółki oświadcza, że ma wiedzę odnośnie stanu faktycznego i odpadów znajdujących się na powierzchni gruntu i wyraża wolę zawarcia umowy w takim stanie faktycznym" (str. [...] aktu notaralnego, k. [...]-[...] akt administracyjnych).
W ocenie Sądu, mając powyższe na uwadze słusznie organy przyjęły, że Spółka K. sp. z o.o. nabywając w 2016 r. nieruchomość, na której znajdują się odpady, stała się ich posiadaczem. Prawidłowo zatem to na skarżącą spółkę, jako władającą gruntem i posiadacza odpadów, nałożono obowiązek usunięcia odpadów. Spółka nie legitymuje się żadnym z rodzajów zezwoleń na magazynowanie czy składowanie odpadów. Oznacza to, że na działkach nr [...] i [...] odpady są składowane nielegalnie, co obilgowało organy do podjęcia działań w postaci nałożenia obowiązku usunięcia odpadów.
Oceniając argument skarżącej, że obowiązek ten winien być nałożony na wytwórcę odpadów - spółkę R. sp. z o.o. sp.k. a ewentualnie na Skarb Państwa, bowiem spółka ta już nie istnieje, Sąd uznał go za niezasadny. W tym zakresie Sąd podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że w sprawach dotyczących obowiązku usunięcia odpadów, o którym mowa w art. 26 ust. 1 i 2 u.odp. za posiadacza odpadów nie może być uznana spółka, która w momencie wydawania decyzji nie ma uprawnionych do jej reprezentowania organów. Podmiot, który faktycznie nie funkcjonuje, nie może wykonywać posiadania, gdyż nie może przejawiać uzewnętrzniającej się (corpus) woli władania rzeczą, wynikającej z jego nastawienia psychicznego (animus possidendi .- por. Wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 sieprnia 2022 r. sygn. II SA/Po 236/22 (CBOSA). Skoro spółka R. sp. z o.o. sp.k. już nie istnieje, to nie ma podstaw do tego aby na nią nakładać jakiekolwiek obowiązki związane z usunięciem odpadów, ani ustalać w Starostwie Powiatowym w N. czy spółka ta była posiadaczem odpadów.
W opinii Sądu nie ma też podstaw do tego, aby uznać, że obowiązek usunięcia odpadów przeszedł na Skarb Państwa. Skarżąca w tym zakresie przywołuje treśc art. 25e ust. 1 ustawy o KRS, zgodnie z którym Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie pozostałe po wykreślonym z Rejestru podmiocie, bez względu na przyczynę wykreślenia, którym nie rozporządził przed wykreśleniem właściwy organ, z chwilą wykreślenia z Rejestru. W orzecznictwie sądów powszechnych wskazuje się, że specyfika regulacji wprowadzonej na podstawie art. 25e ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym nie może prowadzić do bezwzględnej odpowiedzialności Skarbu Państwa w każdym przypadku wykreślenia podmiotu z KRS bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego, bo jaki byłby sens wprowadzenia przez ustawodawcę w przepisach art. 25 a - d wskazanej ustawy szczegółowej procedury, w ramach której sąd rejestrowy ma obowiązek zbadać, czy podmiot posiada zbywalny majątek i czy faktycznie prowadzi działalność. Oczywistym jest, że jeśli takie mienie istnieje, to po zlikwidowaniu i wykreśleniu podmiotu z Rejestru, musi zostać wskazany inny podmiot, który będzie miał status właściciela mienia i obowiązek rozporządzenia tymże mieniem. Natomiast ustawodawca nie wprowadził domniemania, że zawsze i w każdym wypadku takie mienie istnieje oraz, że zawsze i w każdym wypadku Skarb Państwa odpowiada wobec wierzycieli zlikwidowanego podmiotu. Fakt istnienia takiego mienia powinien wykazać (uprawdopodobnić) wierzyciel, który domaga się wydania tytułu egzekucyjnego przeciwko Skarbowi Państwa, jeżeli wcześniej nie dysponował takim tytułem przeciwko dłużnikowi, bo wówczas bez problemu i kosztów otrzyma klauzulę wykonalności zgodnie z art. 25e ust. 6 ustawy o KRS (por. wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku - XV Wydział Cywilny z dnia 31 stycznia 2017 r., XV C 582/16, dost. Legalis). W rozpoznawanej sprawie z taką sytuacją nie mamy miejsca. Skarżąca zakupiła nieruchomość wraz z odpadami, oświadczając przed notariuszem, że ma wiedzę na temat stanu faktycznego i prawnego nieruchomości. W związku z tym to na skarżącej spoczywają obowiązki publicznoprawne związane z ich usunięciem, a spółka nie może ich skutecznie przerzucać na Skarb Państwa tylko z tego tytułu, że spółka R. sp. z o.o. sp.k. została wykreślona z KRS.
Należy podkreślić, że obowiązek usunięcia odpadów w świetle ustawy ciąży na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Legalne magazynowanie odpadów prowadzone w ramach wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów, zgodnie z art. 41 ust. 1 u.odp., może odbywać się wyłącznie na podstawie zezwolenia. Gromadzenie odpadów bez zezwolenia i ich nieusunięcie obliguje organ do wszczęcia postępowania zwieńczonego decyzją, o której mowa w art. 26 ust. 2 u.odp. Zatem stwierdzenie przez organ nielegalnego składowania odpadów tj. składowania odpadów bez zezwolenia w terenie nieprzeznaczonym do tego typu działalności i ustalenie podmiotu, który jest posiadaczem tych odpadów, skutkować zawsze winno nakazaniem usunięcia odpadów, kierowanym właśnie do posiadacza odpadów.
Trzeba mieć też na względzie, że decyzja o nakazie usunięcia odpadów wydawana jest w ramach związania administracyjnego, tj. sytuacji, kiedy ustalenia określonego stanu faktycznego implikują wydanie decyzji o określonej treści. Jeśli zatem organ I instancji, co miało miejsce w niniejszym postępowaniu, ustalił zarówno fakt nielegalnego gromadzenia odpadów jak i podmiot za to odpowiedzialny tj. posiadacza odpadów zgodnie z domniemaniem wynikającym z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.odp.- skarżącą spółkę, zobligowany był w tej sytuacji do wydania nakazu usunięcia odpadów. Powyższe było powinnością organu.
W tych okolicznościach Sąd uznał, że podnoszone w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 26 ust. 1 i 2 u.odp.) nie zasługiwały na uwzględnienie.
Sąd nie doszukał się również naruszenia w sprawie art. 7 k.p.a. i 107 § 1 pkt 6 k.p.a. Wydane w sprawie decyzje opierają się o wnikliwie rozpatrzony materiał dowodowy i zostały wystarczająco uzasadnione. Co się tyczy zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. Sąd podziela stanowisko organu, że brak zawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów pozostawał bez wpływu na wynik sprawy, a skarżąca w toku postępowania administracyjnego składała pisma procesowe, terminowo złożyła odwołanie i skargę, czynnie biorąc udział w toczącym się postępowaniu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Sąd orzekał w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, wyznaczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI