II SA/Po 552/22

II SA/Po 552/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-09-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Jakub Zieliński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2021 poz 735
art. 105 par. 1 i 2, art. 104 par. 1 i 2, art. 111 par. 1, art. 134, art. 138 par. 1 pkt 2 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 90 par. 2, art. 91 par. 3, art. 95 par. 2, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 września 2022 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 22 czerwca 2022 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego i zasiłku celowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 22 czerwca 2022 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735) - dalej: k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną (w drodze odwołania) przez G. M. decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 22 kwietnia 2022 r. nr [...], wydaną w przedmiocie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego.
Przedmiotową decyzją z dnia 22 kwietnia 2022 r. Prezydent Miasta P. (dalej: Prezydent Miasta; organ I instancji) – wskazując w podstawie prawnej m.in. art. 2 ust. 1, art. 3, art. 7 pkt 5 i 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 i 2, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2021 r., poz. 2268 ze zm.) - dalej: u.p.s., w związku z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. 2021 r., poz. 1296) – odmówił przyznania G. M. (dalej również: wnioskodawczyni; skarżąca; strona) pomocy finansowej w formie zasiłku celowego specjalnego i zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości, na: rehabilitację w wysokości [...] zł, leki w wysokości [...] zł, zakup sprzętu AGD - pralki w wysokości [...] zł, naprawę instalacji grzewczej wraz z grzejnikami w wysokości [...] zł, zakup mebli do kuchni oraz sypialni w wysokości [...] zł. Poza tym organ odmówił stronie pomocy w formie opłacenia rachunków za prąd i wypłacenia 777 mln zł tytułem zadośćuczynienia [za doznane krzywdy].
W trakcie postępowania prowadzonego na podstawie wniosku strony z dnia 24 marca 2022 r. (obejmującego żądanie przyznania pomocy "na m-c kwiecień 2022 r.") ustalono, że G. M. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zamieszkuje w domu jednorodzinnym, który stanowi jej własność. Jest w wieku poprodukcyjnym (na emeryturze). Jest osobą długotrwale chorującą; cierpi na uporczywe zaburzenia urojeniowe; została zaliczona do osób z lekkim stopniem niepełnosprawności na stałe. Utrzymuje się z emerytury.
Uzyskiwany przez stronę dochód [w lutym 2022 r., tj. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku] w postaci świadczenia emerytalnego z ZUS w kwocie [...]zł netto miesięcznie, przekracza kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej, które wynosi dla jednoosobowego gospodarstwa domowego 776 zł (kryterium z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.). W związku z tym Prezydent Miasta uznał, że skarżąca nie kwalifikuje się do przyznania jej pomocy w formie zasiłku celowego z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. Wobec tego, z uwagi na przekroczenie przedmiotowego kryterium, organ I instancji rozpoznał wniosek na podstawie art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s. W tym względzie organ stwierdził, że wniosek o przyznanie pomocy finansowej jest niezasadny.
W zakresie udzielenia wsparcia w postaci środków finansowych na rehabilitację w łącznej wysokości [...] zł Prezydent Miasta zaznaczył, że wnioskodawczyni nie przedstawiła aktualnych zaświadczeń lekarskich wskazujących, iż wymaga zabiegów rehabilitacyjnych. Ponadto wyjaśnił, że leczenie z zakresu rehabilitacji znajduje się w wykazie świadczeń gwarantowanych z zakresu nieodpłatnej i refundowanej rehabilitacji leczniczej, zatem istnieje możliwość skorzystania z zabiegów rehabilitacyjnych w ramach NFZ. W tym też kontekście stwierdził, że nie ma przeszkód, by posiadając ważne skierowanie na rehabilitację, strona skorzystała z zabiegów w ramach NFZ, stąd też brak jest podstaw do opłacenia prywatnej rehabilitacji medycznej.
Ponadto Prezydent Miasta zaznaczył, że organ pomocy społecznej nie ma obowiązku zaspokajania każdej potrzeby, która jest zgłaszana przez świadczeniobiorcę, nawet jeśli z punktu widzenia klienta ta pomoc jest mu niezbędna. Podkreślił, że pomoc społeczna nie może być traktowana jako stałe źródło dochodu służące do zaspokajania choćby najbardziej uzasadnionych potrzeb. To beneficjent musi czynić przede wszystkim starania, aby zaspokoić swoje potrzeby i wykazać, że nie może samodzielnie im sprostać. Organ I instancji zauważył też, że skarżąca nie jest jedyną osobą zwracającą się o wsparcie, a w porównaniu z innymi osobami i rodzinami występującymi o udzielenie pomocy, sytuacja finansowa strony jest lepsza niż u większości wnioskodawców. Środki jakimi dysponują organy pomocy społecznej są ograniczone i nie pozwalają na udzielenie pomocy wszystkim potrzebującym we wnioskowanym zakresie, ponieważ są osoby bardziej potrzebujące, tj. pozostające bez źródła utrzymania, uzyskujące dochody nieprzekraczające kryterium dochodowego, z dysfunkcjami jak np. bezrobocie czy bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych. Pomoc świadczona podopiecznym znajdującym się w szczególnych sytuacjach życiowych jest ze swej natury świadczeniem doraźnym, świadczenia pieniężnego w formie specjalnego zasiłku celowego na ich zaspokojenie, mającym na celu usamodzielnienie osób i rodzin, nie zaś wyręczanie ich w rozwiązywaniu własnych problemów. Wypłacane świadczenia mają stanowić pomoc dla danej osoby w ponoszeniu niezbędnych ciężarów, nie zaś doprowadzić do całkowitego przejęcia ich ponoszenia przez system pomocy społecznej. Udzielanie świadczeń z pomocy społecznej, w szczególności zasiłków celowych oparte jest na zasadzie pomocniczości, która polega na wspieraniu rodziny i towarzyszeniu jej w procesie usamodzielniania, w konsekwencji prowadząc stopniowo do uniezależnienia od świadczeń pieniężnych. Organ pomocowy nie ma obowiązku całkowitego utrzymywania rodziny i spełniania każdego żądania w pełnym zakresie
W odniesieniu do pomocy finansowej na zakup leków w wysokości [...] zł organ I instancji podniósł, że samo złożenie wniosku nie jest wystarczające dla ustalenia zakresu i niezbędności potrzeby dofinansowania zakupu leków. Dostarczenie aktualnej specyfikacji leków leży po stronie wnioskodawczyni. Organ stwierdził, że konieczność zakupu leków nie została potwierdzona aktualnymi zaświadczeniami lekarskimi, wskazującymi na niezbędność stosowanie leków. Prezydent Miasta dodał, że zwrócił się do lekarza rodzinnego oraz lekarza specjalisty z prośbą o podanie informacji dotyczącej aktualnego stanu zdrowia i leczenia wnioskodawczyni. Otrzymał odpowiedź jedynie od lekarza specjalisty, który wypełnił zaświadczenie lekarskie, nie podając dokładnego dawkowania leków; pracownik organu pomocowego nie dysponuje zaś wiedzą, która umożliwiałaby samodzielną weryfikację potrzeb medycznych wnioskodawcy, w związku z czym taka ocena musi odbywać się na podstawie stosownych dowodów uzyskanych od lekarza, jako osoby posiadającej wiedzę medyczną.
Prezydent Miasta zauważył również, że skarżąca oczekuje, by organ pomocy społecznej systematycznie co miesiąc pokrywał koszt zakupu leków w pełnej wysokości, a takie roszczenie nie jest uzasadnione. Celem pomocy społecznej nie jest wyręczanie strony w zaspokajaniu jej wszelkich potrzeb życiowych. Zdaniem organu strona nie wykorzystuje własnych możliwości do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej. Zaznaczył, że skarżąca posiada stałe źródło dochodu w postaci emerytury w wysokości [...] zł i regularnie korzysta z pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości [...] zł, zatem dysponuje stałym źródłem dochodu, którym przy racjonalnym gospodarowaniu jest w stanie zakupić najniezbędniejsze leki.
Co do żądania przyznania zadośćuczynienia za krzywdy doznane ze strony ośrodka pomocowego Prezydent Miasta wyjaśnił, że wniosek w tym zakresie nie mieści się w katalogu niezbędnych potrzeb życiowych, a kwestia wyrządzonych szkód jest subiektywną opinią skarżącej. Dodał, że wielokrotnie informował stronę, że w sprawie zadośćuczynienia za wyrządzone – w jej ocenie – przez ośrodek pomocowy krzywdy winna wystąpić do sądu cywilnego.
W odniesieniu do pomocy finansowej w wysokości [...] zł na zakup pralki organ wyjaśnił, że strona ma możliwość skorzystania z zakupu pralki używanej w atrakcyjnej cenie; nadto w Internecie można znaleźć oferty, w których mieszkańcy P. oferują oddanie pralki za darmo.
W kwestii pomocy finansowej w wysokości [...] zł na naprawę instalacji grzewczej wraz z grzejnikami ze względu na zły stan nieruchomości, w której skarżąca zamieszkuje organ I instancji stwierdził, że strona jest w posiadaniu grzejnika elektrycznego oraz pieca wolnostojącego (kozy), zatem ma zapewnione ogrzewanie z uwzględnieniem niezbędnych potrzeb jednoosobowego gospodarstwa domowego. W ocenie organu, pomoc w formie zasiłku celowego nie jest przewidziana na pokrywanie remontów kapitalnych mieszkań czy prywatnych budynków i finansowanie naprawy instalacji grzewczej nie mieści się w pojęciu "niezbędnej potrzeby bytowej". Niezbędne potrzeby bytowe to potrzeby, bez których zaspokojenia powstaje niebezpieczeństwo zagrożenia życia i zdrowia wnioskodawcy. Są to potrzeby, które zabezpieczają byt, a nie takie, które podnoszą jakość funkcjonowania.
Co do wniosku o pomoc finansową na zakup mebli do kuchni oraz sypialni, organ I instancji stwierdził, że strona dysponuje zasobami w postaci emerytury oraz majątku, jakim jest dom z nieruchomością gruntową, jednak nie wykorzystuje własnych zasobów w celu poprawy swojej sytuacji materialnej. Skarżąca od kilku lat regularnie korzysta z pomocy finansowej organu, jednak nie podejmuje działań w kierunku poprawy swojej sytuacji mieszkaniowej i finansowej. Organ nie może przejąć na siebie obowiązku wykonywania napraw i remontów, w tym także wymiany sprzętów gospodarstwa domowego. Występujący o świadczenie z pomocy społecznej ma bowiem obowiązek współdziałania z organem w celu rozwiązywania trudnej sytuacji życiowej, a nie wyłącznie stawiania warunków co do tego, w jakiej formie i w jakiej wysokości świadczenie ma być zrealizowane.
W odniesieniu do żądania udzielenia pomocy finansowej na opłacenie rachunków za prąd organ wyjaśnił, że w trakcie telefonicznej aktualizacji wywiadu środowiskowego (4 kwietnia 2022 r.) strona stwierdziła, że obecnie nie zna wysokości rachunków i ośrodek pomocowy ma się w tym względzie zwrócić się do firmy Enea o przesłanie faktur. Organ podkreślił, że dostarczenie rachunków leży po stronie wnioskodawczyni. Ponadto rachunki za media mieszkaniowe nie są rzeczą nagłą, nieprzewidzianą. Organ stwierdził też, że jednorazowe udzielenie pomocy na ten cel nie zmieni sytuacji życiowej strony, bowiem regulowanie świadczeń mieszkaniowych za prąd czy gaz dotyczy opłat comiesięcznych lub następujących co dwa miesiące. Są to zatem stałe zobowiązania właściciela domu, a nie organu pomocy społecznej.
Wskazać należy, że świadczenia przewidziane w ramach pomocy z ustawy o pomocy społecznej maja charakter wyłącznie pomocniczy, wspierający osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do samodzielnego pozyskania środków finansowych. Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej.
Ośrodek stoi na stanowisku, że nie może przejąć na siebie odpowiedzialności całkowitego utrzymania osoby, zwłaszcza, że wnioskodawczyni ma możliwość zmiany deklarowanej trudnej sytuacji materialnej. Ponadto wydatkowanie środków publicznych na opłacenie wszystkich kosztów utrzymania klientów w pełnym zakresie stałoby w sprzeczności z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz z gospodarnością, do której zachowania zobowiązane są wszystkie organy publiczne.
W zakresie żądania wypłacenia zadośćuczynienia organ wskazał, że tego typu sprawy nie mogą być rozpatrywane na podstawie ustawy o pomocy społecznej.
G. M. wniosła odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta, nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem.
W motywach decyzji z dnia 22 czerwca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również: Kolegium; organ II instancji; organ odwoławczy) podzieliło ustalenia faktyczne organu I instancji, jak i jego stanowisko co do rozstrzygnięcia prawnego. Kolegium zwróciło uwagę na to, że strona regularnie korzysta z pomocy organu I instancji udzielanej w formie zasiłków celowych na zakup żywności w wysokości [...] zł miesięcznie.
Na podstawie całokształtu sprawy organ II instancji uznał, że zaskarżona decyzja, w ustalonym stanie faktycznym i prawnym, nie narusza prawa. Organ odwoławczy stwierdził, że z uwagi na ustalone przekroczenie kryterium dochodowego o [...] zł zasadna była odmowa przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. Sytuację skarżącej należało natomiast rozważyć pod kątem tego, czy może zostać zakwalifikowana jako szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 u.p.s. W tym względzie organ odwoławczy argumentował, że mając na uwadze uzyskiwaną przez wnioskodawczynię pomoc ze środków pomocy społecznej w formie zasiłków celowych na żywność, nie zachodzi w niniejszej sprawie przypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 41 u.p.s. Organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca uzyskuje stały dochód w postaci emerytury w wysokości [...] zł i regularnie uzyskuje pomoc na zakup żywności w wysokości [...] zł, zatem przy racjonalnym wykorzystaniu zasobów pieniężnych powinna zabezpieczyć inne podstawowe potrzeby bytowe.
Kolegium m.in. wskazało na niezasadność (brak udokumentowania) żądania pomocy na opłacenie rehabilitacji, a ponadto podniosło, że w sytuacji otrzymania skierowania na rehabilitację można skorzystać z zabiegów w ramach NFZ, gdyż leczenie z zakresu rehabilitacji znajduje się w wykazie gwarantowanych świadczeń leczniczych. W odniesieniu do żądania przyznania zasiłku na opłacenie leków organ odwoławczy stwierdził, że strona nie przedstawiła specyfikacji leków ani aktualnych zaświadczeń lekarskich potwierdzających konieczność ich stosowania, tym samym nie wykazała, jakie leki i jaka ich ilość jest niezbędna w procesie leczenia, przy czym organ I instancji uzyskał informację od lekarza specjalisty, że strona powinna bezterminowo stosować wskazane leki, jednak organ nie dysponuje wiedzą, która umożliwiałaby na samodzielną weryfikację potrzeb medycznych skarżącej.
Podobnie Kolegium zgodziło się ze stanowiskiem Prezydenta Miasta co do odmowy przyznania pomocy finansowej na zakup pralki oraz mebli do kuchni i do sypialni. Organ II instancji uznał również, że przyznanie środków pieniężnych na naprawę instalacji grzewczej nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby bytowej, skoro skarżąca dysponuje innymi urządzeniami grzewczymi, co zabezpiecza potrzeby dla jednoosobowego gospodarstwa domowego. Co do wsparcia w zakresie opłacania rachunków za energię elektryczną, organ II instancji stwierdził, że dostarczenie rachunków organowi pomocowemu leży po stronie wnioskodawczyni [czego nie uczyniła]. Przy tym zauważył, że wydatki mieszkaniowe mają charakter zobowiązań stałych oraz przewidywalnych, należących do właściciela domu, a stałe należności związane z użytkowaniem mieszkania nie mieszczą się w zakresie przedmiotowym art. 41 pkt 1 u.p.s.
Organ odwoławczy powtórzył za organem I instancji, że strona posiada możliwości finansowe w postaci emerytury oraz majątku, jakim jest dom z nieruchomością gruntową, jednak nie wykorzystuje własnych zasobów celem poprawy sytuacji materialnej.
W odniesieniu do żądania przyznanie środków w wysokości 777 mln zł na pokrycie doznanych strat ze strony organu oraz w ramach zadośćuczynienia za wyrządzone krzywdy i upokorzenia ze strony organu pomocowego, a także uniemożliwienie funkcjonowania, Kolegium stwierdziło, że nie mieści się to w pojęciu niezbędnej potrzeby bytowej w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej.
W skardze na decyzję organu II instancji G. M. zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o pomocy społecznej i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu podniosła, że organ nieprawidłowo ocenił jej potrzeby i sytuację życiową, nie wziął pod uwagę, że jest osobą schorowaną o lekkiej niepełnosprawności i ma inne potrzeby bytowe niż osoby zdrowe, a nie może zaspokoić "podstawowych potrzeb życiowych i zdrowotnych" z posiadanych zasobów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że niniejsza sprawa została rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). Przedmiotowa sprawa została uprzednio skierowana do rozpoznania w takim trybie, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie odpowiednich zarządzeń Przewodniczącego Wydziału. Strony postępowania zostały przed rozstrzygnięciem sprawy poinformowane o skierowaniu jej do rozpoznania w tym trybie i zapewniono im możliwość złożenia na piśmie ewentualnych wniosków lub przedstawienia twierdzeń, które mogłyby zostać podnoszone na rozprawie.
Skarżąca w piśmie procesowym z dnia 1 września 2022 r. wystąpiła o umożliwienie złożenia wyjaśnień na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym na 13 września 2022 r., powołując się na zawiłość sprawy i jej niezrozumienie przez Kolegium. Sąd nie znalazł podstaw do skierowania sprawy na posiedzenie jawne i wyznaczenia rozprawy na podstawie art. 90 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. Nie stwierdził też podstaw do zarządzenia stawienia się osobiście strony na posiedzeniu sądowym (art. 91 § 3 i art. 95 § 2 p.p.s.a.). O powyższym poinformowano skarżącą w piśmie sądowym z dnia 6 września 2022 r., zarazem wskazując na możliwość przedstawienia dodatkowych wyjaśnień i stanowisk w formie pisemnej.
W dniu 12 września 2022 r. strona wniosła pismo datowane na 10 września 2022 r. oznajmujące, że przedkłada wnioski o udzielenie pomocy z dnia 24 marca 2022 r. i 13 kwietnia 2022 r. (uzupełnienie), podnosząc że całościowo nie zostały one objęte decyzjami.
Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu była decyzja Kolegium z dnia 22 czerwca 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 22 kwietnia 2022 r. Zaskarżone rozstrzygnięcie dotyczyło odmowy przyznania G. M. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego specjalnego i zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu na zakup leków, pralki, mebli kuchennych i sypialnianych oraz odmowy wsparcia finansowego na rehabilitację medyczną, a także odmowy wypłacenia 777 mln zł tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy.
Materialnoprawną podstawę decyzji wydanych w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.). Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych, w tym m.in. w formie zasiłku celowego, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód według aktualnego kryterium nie przekracza 776 zł.
W niniejszej sprawie nie budziło sporu, że skarżąca nie spełnia kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., gdyż jako osoba samotnie gospodarująca uzyskuje dochód w kwocie [...]zł netto (w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku). Tym samym skarżąca nie kwalifikowała się do uzyskania pomocy na podstawie art. 39 u.p.s. Należy pokreślić, że w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego, przyznanie świadczenia celowego na ogólnych zasadach jest w świetle przepisów prawa niedopuszczalne i kwestia ta nie podlega uznaniu organów. Wynika to wprost z przywołanego przepisu art. 8 ust. 1 u.p.s.
Wobec ustaleń dotyczących spełnienia przez wnioskodawczynię kryterium dochodowego, organy administracyjne rozważyły możliwość przyznania skarżącej pomocy finansowej na podstawie innych przepisów i z uwzględnieniem okoliczności, w jakich się znalazła. Zgodnie z art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznane świadczenie w postaci specjalnego zasiłku celowego (pkt 1) lub m.in. zasiłku celowego, pod warunkiem zwrotu całości lub części (pkt 2). "Szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w tym przepisie, dotyczy takich wyjątkowych okoliczności składających się na sytuację życiową danej osoby lub rodziny, które ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwalają stwierdzić, że sytuacja ta jest nadzwyczajna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe. Stan ten musi też wynikać z okoliczności nienależących do zdarzeń codziennych, a zatem dotyczy zdarzeń występujących okazjonalnie, zwykle nagle, będących skutkiem niefortunnych zbiegów okoliczności czy innych zdarzeń, wykraczających poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. W. Maciejko [w:] P. Zaborniak, W. Maciejko, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, wyd. IV, Warszawa 2013, art. 41; orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego: np. wyroki z dnia 28 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1416/07, 12 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 164/11, 19 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 2326/13, 16 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 179/18 i 16 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 3072/18 – dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Specjalny zasiłek celowy powinien być zatem traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna, na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 pkt 1 i art. 3 pkt 1 u.p.s.). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności.
W ocenie Sądu decyzja odmawiająca skarżącej przyznanie pomocy finansowej na wskazane we wniosku potrzeby nie została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Sytuacja życiowa wnioskodawczyni (z jednej strony trudna ze względu na stan zdrowia i niepełnosprawność, a z drugiej strony ustabilizowana przez posiadanie stałego dochodu, przekraczającego kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej) jest znana organom. Okoliczności, w jakich znajduje się skarżąca, nie można uznać za "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 41 u.p.s. Jak wynika z akt sprawy, G. M. regularnie korzysta ze wsparcia pomocy społecznej (otrzymuje zasiłki na zakup żywności), choć nie w takim rozmiarze, jak tego oczekuje. Zdaniem Sądu po jej stronie nie zaistniały nowe, incydentalne i nadzwyczajne okoliczności uzasadniające przyznanie pomocy na podstawie art. 41 u.p.s. O istnieniu "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie może świadczyć to, że w przekonaniu skarżącej jej sprawy są rozpatrywane nieprawidłowo i w sposób dla niej krzywdzący.
Oceniając niniejszą sprawę w świetle całokształtu jej okoliczności, Sąd wziął pod uwagę, że skarżąca jest osobą posiadającą niewielki stały dochód (emerytura), jak i to, że mimo przekroczenia kryterium dochodowego otrzymuje świadczenia celowe na niektóre pilne potrzeby. Stanowisko organów co do tego, że wskazane we wniosku potrzeby nie stanowiły "szczególnie uzasadnionego przypadku", albo też że nie zostały one odpowiednio wykazane bądź umotywowane zostało prawidłowo przedstawione i uzasadnione. Taka nadzwyczajna sytuacja nie miała miejsca w rozpoznanej sprawie, jakkolwiek Sąd nie przeczy, że sytuacja finansowa skarżącej jest trudna. Niemniej jednak, wobec uzyskiwanych dochodów, a także posiadanego majątku (domu jednorodzinnego) nie można przyjąć, by strona znajdowała się w sytuacji szczególnie dotkliwej, która uzasadniałaby przyznanie jej świadczeń wskazanych w zaskarżonej decyzji, a w tym takich, które w istocie miałyby zmierzać do poniesienia stopy życiowej wnioskodawczyni (wymiana mebli kuchennych i sypialnianych). Rozstrzygnięcie organów pomocowych nie narusza prawa. Decyzja odmowna została należycie uzasadniona i rozstrzygnięcie to nie narusza przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
Co się tyczy stanowiska wyrażonego rzecz skarżącą w piśmie procesowym z dnia 10 września 2022 r. należy po pierwsze zauważyć, że dołączono do niego jedynie kserokopię pisma z dnia 13 kwietnia 2022 r. Oryginału takiego pisma nie ma zaś w aktach administracyjnych.
Po drugie, strona w toku postępowania administracyjnego nie sygnalizowała, że organ nie rozpatrzył całości jej żądania wynikającego z pierwotnego wniosku z dnia 24 marca 2022 r. dotyczącego udzielenia wparcia "na miesiąc kwiecień 2022 r." i jego domniemanego uzupełnienia we wniosku z dnia 13 kwietnia 2022 r. Analiza wniesionego odwołania z dnia 4 maja 2022 r. wskazuje, że strona w żadnym aspekcie nie odnosi się do uzupełniania swojego wniosku z dnia 13 kwietnia 2022 r. ani do okoliczności wskazanych w tym piśmie, jak wysokość rachunku za prąd i wysokość zadłużenia, domniemane odłączenie instalacji elektrycznej w dniu 11 kwietnia 2022 r. przez dostawcę energii (pracownika firmy Enea) i związane z tym koszty, mimo że poruszała kwestie odmowy przyznania pomocy na ogrzewanie i prąd.
Po doręczeniu skarżącej decyzji organu I instancji strona w terminie ustawowym 14 dni nie wystąpiła z żądaniem uzupełnienia decyzji co do rozstrzygnięcia (art. 111 § 1 k.p.a.). Można zaś żądać uzupełnienia decyzji co do rozstrzygnięcia od organu administracji publicznej, który wydał decyzję obarczoną tym brakiem. Do uzupełnienia decyzji organu pierwszej instancji nie jest właściwy organ odwoławczy. Sporne jest natomiast, czy w sytuacji gdy organ administracji publicznej nie orzekł o całości żądań strony, a strona nie wniosła o uzupełnienie decyzji, dopuszczalne jest odwołanie strony od decyzji w części dotyczącej części jej żądania nierozstrzygniętej w decyzji. W orzecznictwie i doktrynie prezentowany jest pogląd, że w razie wniesienia odwołania dotyczącego części żądań strony nierozstrzygniętych w decyzji, organ pierwszej instancji powinien potraktować jego treść jako żądanie uzupełnienia decyzji co do rozstrzygnięcia (patrz: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 1988 r. sygn. akt III AZP 10/88, OSNCP 1990 r. nr 9, poz. 116; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2023/17, dostępny jw.). Organ odwoławczy, któremu przedstawiono jednak takie odwołanie, powinien wyjaśnić rzeczywiste intencje strony; w razie popierania odwołania powinien stwierdzić jego niedopuszczalność (art. 134 k.p.a.). W razie zaś oświadczenia, że chodzi o żądanie uzupełnienia decyzji organu pierwszej instancji – umorzyć postępowanie odwoławcze (art. 138 § 1 pkt 3 i art. 105 § 1 i 2 w zw. z art. 140 k.p.a. (zob. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 111).
Jeszcze raz należy podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca takiego żądania nie zgłosiła, a nawet gdyby zgłosiła to organ odwoławczy byłby co od zasady zobowiązany do umorzenia postępowania odwoławczego w tej części. W każdym razie, w takim stanie rzeczy, jaki kształtował się przed organem II instancji w niniejszej sprawie, nie zachodziły podstawy do wydania decyzji kasacyjnej (art. 138 § 2 k.p.a.).
Po trzecie, gdyby przyjąć fakt uzupełnienie pierwotnego wniosku o przyznanie dalszej pomocy na inne cele wymienione w piśmie z dnia 13 kwietnia 2022 r., to w przypadku wydania decyzji częściowej (obejmującej żądania określone we wniosku z dnia 24 marca 2022 r.), co jest dopuszczalne w świetle art. 104 § 1 i 2 oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., zasadniczo strona nie może żądać uzupełnienia rozstrzygnięcia w pozostałej części, lecz powinna żądać wydania decyzji "uzupełniającej", ponieważ w tej części nadal trwa zawisłość sprawy przed organem administracyjnym (por. B. Adamiak, J. Borkowski, KPA. Komentarz. Wyd. 18, Warszawa 2022).
Po czwarte, na domniemane zdarzenie polegające na pozbawieniu skarżącej dostępu do energii elektrycznej (odłącznie od sieci) strona nie powołała się również w samej skardze, mimo że kwestionowała odmowę przyznania jej pomocy na "pokrycie [kosztów] właściwego zużycia prądu osoby z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności". Okoliczność ta nie stanowiła też powodu, dla którego wystąpiła z wnioskiem o udzielenie jej pomocy finansowej w przedmiotowej sprawie. Przedstawione w piśmie z dnia 13 kwietnia 2022 r. żądania mające być skutkiem domniemanego odcięcia prądu (oczekiwanie pomocy na zakup opału, agregatu prądotwórczego, zaadaptowania części pomieszczeń do innych funkcji - gotowania i mycia oraz na zakup pieców akumulacyjnych), jako związane z ewentualną nową okolicznością (nieistniejącą w dacie złożenia pierwotnego wniosku), mogą – jak już wspomniano – stanowić przedmiot kolejnego postępowania – o ile organ ich do tej pory takiego żądania strony nie rozpatrzył.
Po piąte, nawet jeżeli skarżąca rzeczywiście wskazała w piśmie z dnia 13 kwietnia 2022 r. numer faktury za prąd i wysokość rachunku z terminem płatności 12 kwietnia 2022 r., to i tak zasadna była sama uznaniowa odmowa przyznania pomocy polegającej na wspieraniu strony w regulowaniu comiesięcznych, stałych należności związanych z użytkowaniem mieszkania. Kwestie te zostały odpowiednio naświetlone przez organy obydwu instancji i mieszczą się w graniach uznania administracyjnego.
Wobec powyższego Sąd oddalił skargę, uznając, że organy trafnie zidentyfikowały brak zaistnienia przesłanek (zasadność przyznania pomocy rozstrzygana w drodze uznania administracyjnego, na podstawie oceny okoliczności sprawy) do przyznania G. M. pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego (stwierdzone przekroczenie kryterium dochodowego) albo specjalnego zasiłku celowego, względnie zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu (brak szczególnie uzasadnionego przypadku) w zakresie obejmującym następujące potrzeby i żądania "na miesiąc kwiecień 2022 r." (według wniosku z dnia 24 marca 2022 r.): zakup leków, pralki, mebli kuchennych i sypialnianych, wsparcie finansowe na rehabilitację medyczną, opłacenie rachunków za energię elektryczną i wypłacenie 777 mln zł tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy.
Końcowo Sąd zaznacza, że przedstawiona wyżej stanowcza ocena sytuacji skarżącej, dotycząca szczególnie uzasadnionego przypadku z art. 41 u.p.s., odnosi się tylko do niniejszej sprawy i jej konkretnych okoliczności w kontekście zgłoszonych potrzeb. Każda sprawa oceniana jest bowiem przez organy indywidualnie.
W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.