II SA/Kr 829/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Krakowie oddalił skargę na decyzję o odmowie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej pod budowę osiedla mieszkaniowego, uznając, że budowa boiska sportowego i drogi wewnętrznej stanowi realizację celu wywłaszczenia.
Skarga dotyczyła odmowy zwrotu nieruchomości wywłaszczonej pod budowę osiedla mieszkaniowego. Skarżąca argumentowała, że cel nie został zrealizowany, ponieważ zamiast bloków mieszkalnych powstało boisko sportowe i droga wewnętrzna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, uznając, że budowa infrastruktury towarzyszącej, takiej jak tereny sportowe i komunikacyjne, jest integralną częścią realizacji celu wywłaszczenia pod budowę osiedla mieszkaniowego. Sąd podkreślił, że zrealizowanie celu wywłaszczenia wyklucza możliwość zwrotu nieruchomości, niezależnie od terminów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał sprawę ze skargi A. Ł. na decyzję Wojewody Małopolskiego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty Krakowskiego o odmowie zwrotu nieruchomości. Nieruchomość ta została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa w 1976 r. pod budowę osiedla mieszkaniowego. Skarżąca domagała się zwrotu części działki, twierdząc, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, ponieważ na jej miejscu powstało boisko sportowe i droga wewnętrzna, a nie bloki mieszkalne. Organy administracji, mimo braku kompletnej dokumentacji wywłaszczeniowej, ustaliły na podstawie dostępnych materiałów (plany zagospodarowania, zdjęcia lotnicze), że celem wywłaszczenia było stworzenie osiedla mieszkaniowego wraz z niezbędną infrastrukturą. Sąd podzielił stanowisko organów, podkreślając, że realizacja celu wywłaszczenia obejmuje nie tylko budowę budynków mieszkalnych, ale także budowę infrastruktury towarzyszącej, takiej jak tereny sportowe, zielone i ciągi komunikacyjne. Sąd przywołał orzecznictwo, zgodnie z którym, gdy celem wywłaszczenia jest budowa osiedla mieszkaniowego, ścisłe ustalanie konkretnych obiektów nie jest konieczne, a infrastruktura towarzysząca jest traktowana jako realizacja tego celu. W związku z tym, sąd uznał, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, a tym samym odmowa zwrotu nieruchomości była zasadna. Skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, budowa infrastruktury towarzyszącej, takiej jak tereny sportowe i drogi wewnętrzne, jest integralną częścią realizacji celu wywłaszczenia pod budowę osiedla mieszkaniowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że cel wywłaszczenia pod budowę osiedla mieszkaniowego obejmuje nie tylko budowę budynków mieszkalnych, ale także niezbędnej infrastruktury towarzyszącej, w tym terenów rekreacyjnych i komunikacyjnych. Zrealizowanie tego celu wyklucza możliwość zwrotu nieruchomości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
u.g.n. art. 136 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 136 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 137 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.g.n. art. 137 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Terminy 7 i 10 lat stanowią dopełnienie przesłanki zbędności, a nie podstawę do zwrotu, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Budowa infrastruktury towarzyszącej (boisko sportowe, droga wewnętrzna) stanowi realizację celu wywłaszczenia pod budowę osiedla mieszkaniowego.
Odrzucone argumenty
Cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, ponieważ zamiast bloków mieszkalnych powstało boisko sportowe i droga wewnętrzna. Organy naruszyły art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
Zrealizowanie celu w każdym przypadku wyklucza możliwość zwrotu chociażby do niego doszło z naruszeniem terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. Cel wywłaszczenia należy badać zgodnie z opisanymi powyżej regułami. W przypadku pomyślnej realizacji celu wywłaszczenia przed dniem złożenia wniosku nie jest możliwy zwrot nieruchomości niezależnie od terminu, kiedy ta realizacja nastąpiła. Gdy celem wywłaszczenia było osiedle mieszkaniowe, to ścisłe ustalanie celu wywłaszczenia, w sensie ustalania konkretnych obiektów lub elementów infrastruktury, jakie miały powstać na nieruchomości wywłaszczonej, nie jest konieczne.
Skład orzekający
Piotr Fronc
przewodniczący sprawozdawca
Mirosław Bator
sędzia
Magda Froncisz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja celu wywłaszczenia pod budowę osiedli mieszkaniowych, w tym znaczenie infrastruktury towarzyszącej i ogólnikowych zapisów w dokumentach wywłaszczeniowych."
Ograniczenia: Dotyczy spraw związanych z wywłaszczeniami dokonanymi na podstawie przepisów sprzed nowelizacji, gdzie dokumentacja może być niepełna. Interpretacja celu wywłaszczenia może być zależna od konkretnych okoliczności faktycznych i treści dokumentów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu zwrotu nieruchomości wywłaszczonych w przeszłości, a interpretacja celu wywłaszczenia ma znaczenie praktyczne dla wielu właścicieli. Pokazuje, jak sądy podchodzą do nieprecyzyjnych zapisów w starych dokumentach.
“Czy boisko sportowe zamiast bloku to powód do zwrotu wywłaszczonej ziemi? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 829/22 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2022-09-27 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2022-07-06 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Magda Froncisz Mirosław Bator Piotr Fronc /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane Hasła tematyczne Nieruchomości Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 1997 nr 115 poz 741 art 138 i arrt 137 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Fronc (spr.) Sędziowie WSA Mirosław Bator WSA Magda Froncisz po rozpoznaniu w dniu 27 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 29 kwietnia 2022r. znak WS-VI.7534.3.149.2021.BP w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 29 kwietnia 2022 r. znak WS-VI.7534.3.149.2021.BP, po rozpatrzeniu odwołania A. Ł., utrzymano w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z 30 czerwca 2021 r. znak: GN.1.ŁM.72211-308b/05 w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z 30 czerwca 2021 r. Starosta Krakowski orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], obr. [...]. ewid. Ś. m. K., w granicach wywłaszczonej (nabytej) na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...], obr[...] (mały) P. C., na rzecz A. Ł. i E. L.. Orzekając w ww. sposób organ l instancji stwierdził, że nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia wskazanym w zawartej w formie aktu notarialnego umowie sprzedaży nieruchomości z dnia 15 września 1976 r. Rep. A [...], tj. pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] "[...] w K.. W odwołaniu od powyższej decyzji zarzucono naruszenie: 1. art. 136 ust. 1 i art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez odmowę zwrotu nieruchomości, mimo że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, 2. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że cel wywłaszczenia nieruchomości został zrealizowany, mimo iż nie wynika to z zebranego w sprawie materiału dowodowego, gdyż pod uwagę należy brać tylko dokumenty istniejące w dacie nie późniejszej niż data wywłaszczenia. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Starosty co do tego, że cel wywłaszczenia został w przedmiotowej sprawie zrealizowany. W ramach ustaleń faktycznych organ wskazał, że przedmiotowa działka stanowi własność Gminy Kraków i jest na niej ustanowione prawo użytkowania na rzecz Klubu Sportowego [...] W umowie sprzedaży przedmiotowej nieruchomości, zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 15 września 1976 r. Rep. A [...] na podstawie której własność nabył Skarb Państwa wskazano, że działka ta leży na terenach przeznaczonych pod budowę bloków mieszkalnych zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan zagospodarowania osiedla [...], wydaną przez Wydział Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta Krakowa z dnia 12 stycznia 1974 r. nr BUA-60/S/99/73. Organ wyjaśnił, że pomimo kwerendy w archiwach miejskich oraz w Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", nie udało się odnaleźć planu realizacyjnego ww. inwestycji, czy też innych dokumentów precyzujących cel wywłaszczenia. Wobec powyższego organ I instancji dokonał ustaleń na podstawie planszy podstawowej zespołu osiedli mieszkaniowych [...]" oraz planszy użytkowania terenu zespołu osiedli mieszkaniowych [...] z października 1975 r., z których wynika, że na terenie osiedla przewidziano powstanie osiedlowego parku sportowego, który miał się znaleźć w centrum osiedla. Zaprojektowano także powstanie typowej dla każdego osiedla zabudowy wielorodzinnej w postaci bloków mieszkalnych, szkół, przedszkoli i innych obiektów. Dodatkowo na podstawie treści opracowania [...] Biura Projektowo Badawczego Budownictwa Ogólnego z listopada 1975 r. Zespołu Osiedli Mieszkaniowych [...] organ ustalił, że na terenie Zespołu [...] planowano, że "poszczególne osiedla oddalone od siebie dość znacznie albo oddzielone komunikacją, zagospodarowane każde oddzielnie, w miarę możliwości każde z własnym zespołem usług podstawowych. Elementem łączącym wszystkie osiedla w całość jest komunikacja i tereny rekreacyjne-wypoczynkowe (...). Tereny rekreacyjno-zielone w Zespole [...] to pas biegnący wzdłuż potoku [...]. Na tereny sportu osiedlowego przeznaczony został teren użytkowany obecnie przez Szpital im. S[...]. Pas zieleni wzdłuż potoku [...] poszerzono w opracowaniu lokalizując w bezpośrednim sąsiedztwie tereny szkół, przedszkoli, boiska do gier sportowych. Teren przeznaczony pod osiedlowy park sportowy przylega także do pasa, wzdłuż potoku [...] Cały awaryjny zespół zieleni znajduje się w środkowej partii Zespołu Osiedli, otoczony poszczególnymi jednostkami będzie łatwo dostępny dla wszystkich". Na podstawie pozyskanych planów organ ustalił, że na przedmiotowej nieruchomości planowano osiedlowy park sportowy z pasem zieleni pośrodku osiedla. Potwierdza to analiza zdjęć lotniczych, które wskazują, że przed wywłaszczeniem teren był zagospodarowany jako nieruchomości rolne, wraz z domami, których większość wyburzono w 1975 roku. Natomiast już w 1982 roku zrealizowano wysokie bloki mieszkalne, a na terenie w którym znajduje się wywłaszczona nieruchomość, widoczne były boiska trawiaste. Ponadto, na zdjęciu z 1982 roku widoczne są pozostałości po zburzonym budynku mieszkalnym (który z kolei jest widoczny na zdjęciu z 1975 roku). Zatem cel wywłaszczenia został zrealizowany już w 1982 roku, bowiem w miejscu wyburzonego domu na działce znajduje się zieleń wokół boiska sportowego. W ocenie organu takie zagospodarowanie terenu tworzy funkcjonalną całość jako osiedlowy park sportowy z pasem zieleni. Podczas rozprawy administracyjnej ustalono jeszcze, że część zawnioskowanej do zwrotu działki stanowi obszar drogi wewnętrznej z kostki brukowej i trawnika i służy celom komunikacyjnym dla osób korzystających z budynku położonego przy ul. [...]. Budynek wraz z otaczającym go terenem stanowi część osiedla mieszkaniowego. Finalnie organ odwoławczy przytoczył orzecznictwo, z którego wynika, że celu wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla mieszkaniowego nie niweczy realizacja infrastruktury w postaci obiektów handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących, jak ciągi komunikacyjne, parkingi i inne urządzenia, które są niezbędne dla mieszkańców budynków mieszkalnych. Od powyższej decyzji wnioskodawczyni złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zarzuciła naruszenie: 1. art. 136 ust. 1 i art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną odmowę zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...] obręb [...] jednostka ewidencyjna Ś. m. K. w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...], obręb [...] mimo, iż nieruchomość nie została wykorzystana na cel wskazany w wywłaszczeniu, gdyż zamiast bloków mieszkalnych wybudowano na niej park sportowy i drogę wewnętrzną, 2. art. 7 i art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego skutkującego błędnym uznaniem, że celem wywłaszczenia części działki nr [...] obręb [...] ewidencyjna Ś. m. K. w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...], obręb [...] był park sportowy i droga wewnętrzna mimo, iż faktycznym celem wywłaszczenia była budowa bloków mieszkalnych, których na tej nieruchomości nie wybudowano. W konsekwencji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z decyzją organu I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu autor skargi podkreślał, że cel wywłaszczenia nie został w niniejszej sprawie osiągnięty z uwagi na to, że na działce objętej żądaniem zwrotu nie zbudowano bloków mieszkalnych, lecz park sportowy i drogę wewnętrzną. Celem wywłaszczenia w przedmiotowej sprawie była budowa bloków mieszkalnych, a nie osiedla jako takiego, a przytoczone przez organ odwoławczy orzecznictwo dotyczy jedynie takiej sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został określony jako budowa osiedla. Zarzucono też organom niekonsekwencję. Zdaniem skarżącej organy winny uznać, że umowa sprzedaży z dnia 15 września 1976 r. jest decyzją wywłaszczeniową i w takim razie nie miały prawa poszukiwać innej dokumentacji dla ustalenia celu wywłaszczenia albo uznać, że umowa nie jest decyzją wywłaszczeniową, ustalić co stanowi taką decyzję i nie brać pod uwagę dokumentów, które powstały po dacie wywłaszczenia. Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 poz. 329; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie zawierają przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie: t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm. – dalej w skrócie jak dotychczas "u.g.n."). Jak stanowi art. 136 ust. 1 u.g.n., nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137 u.g.n., chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W świetle przytoczonych powyżej przepisów pierwszym i podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest obiektywnie stwierdzona jej zbędność dla realizacji celu wywłaszczenia. Wykładnia pojęcia "zbędności" wywłaszczonej nieruchomości, o którym mowa w art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n., prowadzi do wniosku, że o zwrocie nie decyduje wyłącznie niedochowanie wskazanych tam terminów. Podstawową przesłanką zwrotu jest bowiem w ogóle niezrealizowanie celu wywłaszczenia. Dopiero wówczas, gdy nie doszło do jego zrealizowania, ma miejsce ocena, czy upłynął już siedmioletni okres dla rozpoczęcia realizowania celu albo dziesięcioletni dla jego ukończenia, przy czym ten drugi termin ma zastosowanie tylko wówczas, gdy doszło do rozpoczęcia realizacji celu. Zrealizowanie celu w każdym przypadku wyklucza możliwość zwrotu chociażby do niego doszło z naruszeniem terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 991/18). Określone w punktach 1 i 2 terminy 7 i 10 lat stanowią tylko dopełnienie przesłanki zbędności. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany. Użyte w przepisie sformułowanie "pomimo upływu" znaczy tylko tyle, że zgłoszone przed upływem wyżej wymienionych terminów roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie będzie mogło zostać zaspokojone. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 13 marca 2014 r., w sprawie o sygn. akt P 38/11 (Dz. U. z 2014 r., poz. 376), rozstrzygając kwestię wstecznego działania art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., w sytuacji gdy cel wywłaszczenia zrealizowano przed 22 września 2004 r., wskazał również, że w literalnej wykładni art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. nacisk należy położyć w pierwszej mierze na ustaleniu przesłanki "cel wywłaszczenia nie został zrealizowany", a dopiero na drugim etapie i w razie niespełnienia pierwszej przesłanki - na ustaleniu, czy celu nie zrealizowano "pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna". Tym samym również według Trybunału Konstytucyjnego terminy 7 i 10 lat należy traktować jako dopełnienie przesłanki zbędności, a organ rozpatrujący żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jedynie w sytuacji, gdy ta nie została jeszcze wykorzystana na cel wywłaszczenia, winien ustalić, czy upłynęły już wyżej wymienione terminy i w razie dokonania pozytywnego ustalenia wydać decyzję o zwrocie, w przeciwnym razie - o odmowie zwrotu. Jednocześnie stwierdzić należy, że w sytuacji, w której cel wywłaszczenia został zrealizowany, zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła. Przy czym, ocenę realizacji celu wywłaszczenia należy dokonywać na dzień złożenia wniosku o jej zwrot. Zatem w przypadku pomyślnej realizacji celu wywłaszczenia przed dniem złożenia wniosku nie jest możliwy zwrot nieruchomości niezależnie od terminu, kiedy ta realizacja nastąpiła. Przechodząc do analizy przedmiotowej sprawy należy na wstępie wskazać, że objęta przedmiotem żądania działka należy obecnie do Gminy Kraków, a wcześniej była przedmiotem wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa, którego zachowanym do dnia dzisiejszego wyrazem była notarialna umowa sprzedaży z dnia 15 września 1976 r. Poza sporem pozostaje fakt, że na wywłaszczonej działce nie zostały wybudowane bloki mieszkalne, lecz zostało na niej umiejscowione boisko sportowe oraz droga wewnętrzna. Strony nie zgadzają się natomiast co do tego, czy powyższe oznacza, że cel wywłaszczenia został zrealizowany czy też nie. W opinii Sądu rację należy przyznać organom. Kwestia zwrotu nieruchomości wywłaszczonych w związku z zamiarem budowy osiedli mieszkaniowych doczekała się bogatego orzecznictwa. Sądy administracyjne konsekwentnie podkreślają, że gdy tak jak w realiach rozpoznawanej sprawy, ustalono, iż celem wywłaszczenia było przeznaczenie wywłaszczonej nieruchomości pod budownictwo mieszkaniowe, to nie budzi wątpliwości, że realizacja takiego celu odbywać się będzie nie tylko poprzez budowę poszczególnych budynków mieszkalnych lecz także poprzez budowę infrastruktury towarzyszącej, w tym m.in. sieci dróg zarówno publicznych, jak i wewnętrznych, chodników, urządzenie alejek, placów i terenów zielonych lub poprzez inne zagospodarowanie, pozostające w ścisłym, funkcjonalnym związku z zabudową mieszkaniową (por. wyrok NSA z 7 września 2007 r. sygn. akt I OSK 1324/06, z 27 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 846/13, z 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1519/14). Ustalenie celu wywłaszczenia, co do zasady, następuje poprzez przywołanie celu, jaki podano w decyzji wywłaszczeniowej, na podstawie której nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa. W wielu przypadkach dotyczących decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości wydanych w przeszłości, cel wywłaszczenia nie był precyzyjnie określany. Często cel ten określano ogólnikowo. Na kanwie tych trudności, wynikających z historycznych uwarunkowań oraz innych standardów prawnych, w których zapadały decyzje wywłaszczeniowe, NSA wyraził pogląd, że "jeżeli celem wywłaszczenia było osiedle mieszkaniowe, to ścisłe ustalanie celu wywłaszczenia, w sensie ustalania konkretnych obiektów lub elementów infrastruktury, jakie miały powstać na nieruchomości wywłaszczonej, nie jest konieczne" (wyrok NSA z 22 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 3608/18). W przedmiotowej sprawie, pomimo podjętych przez organ I instancji poszukiwań, nie udało się uzyskać kompletnej dokumentacji wywłaszczeniowej, w szczególności adekwatnej decyzji. Nie zachowała się ona ani w archiwach miejskich, ani w zasobach Spółdzielni Mieszkaniowej [...]". Ustalenia celu wywłaszczenia organy musiały dokonać na podstawie pozostałego materiału dowodowego, który udało się zgromadzić w sprawie. W tym miejscu odpierając jeden z zarzutów podniesionych w skardze należy zauważyć, że organy nigdy nie ustalały "co jest decyzją wywłaszczeniową", w szczególności nie stwierdziły, że jest nią umowa sprzedaży. Biorąc pod uwagę zaistniały stan rzeczy, tj. zaginięcie decyzji wywłaszczeniowej, nie poszukiwały jej substytutu, lecz ustalając czy cel wywłaszczenia został zrealizowany – oparły się na materiale dowodowym, który był w przedmiotowej sprawie dostępny. Zdaniem Sądu dokonane ustalenia co do realizacji celu wywłaszczenia są trafne, jasne i znajdują odzwierciedlenie we wszystkich zgromadzonych materiałach. Zarówno plansza zespołu osiedli mieszkaniowych [...]", jak i opracowanie [...] Biura Projektowo Badawczego Budownictwa Ogólnego z 1975 r. wskazują, że na przedmiotowej działce miał zostać zrealizowany pas zieleni, teren rekreacyjno-sportowy i boisko, która to infrastruktura – leżąca pośrodku osiedli - miała służyć ich mieszkańcom. Fakt utworzenia boiska potwierdzają zdjęcia lotnicze, które już w 1982 r. udokumentowały powstanie boiska sportowego w miejsce istniejącego jeszcze w 1975 r. budynku mieszkalnego, a które to boisko funkcjonuje do chwili obecnej. Skarżąca powoływała się na treść umowy notarialnej z dnia 15 września 1976 r., z której jej zdaniem stricte wynika, że na wywłaszczonych działkach miał stanąć blok mieszkalny. Treść § 2 umowy stanowi jednak, że "działki [...] i [...] leżą na terenach przeznaczonych pod budowę bloków mieszkalnych zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan zagospodarowania osiedla [...] (...)". Strona tymczasem pomija w swojej argumentacji istotny fakt, że dokładny plan wywłaszczenia był zawarty w adekwatnej decyzji, której zapisy dokładnie definiowały cel wywłaszczenia każdej z działek. Zapis umowny miał charakter ogólny, a zwrot "pod budowę bloków mieszkalnych" należy zdaniem Sądu interpretować w ten sposób, że na wywłaszczonych działkach miało powstać osiedle mieszkaniowe, a nie konkretnie blok, jak argumentowała skarżąca. W tej sytuacji natomiast cel wywłaszczenia należy badać zgodnie z opisanymi powyżej regułami. Nie ma zatem racji skarżąca, która argumentowała, że fakt, iż na wywłaszczonej nieruchomości znajduje się boisko sportowe i droga wewnętrzna świadczy o tym, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Jak wskazano powyżej, przy tego typu inwestycjach liczy się nie tylko budowa budynków mieszkalnych sensu stricte ale również zagospodarowanie terenu poprzez budowę typowej infrastruktury osiedlowej w postaci ciągów komunikacyjnych, parkingów, terenów zielonych, sieci wodociągowych, kanalizacyjnych, czy ciepłowniczych. Skoro w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wykazał, że wywłaszczona działka zostały właśnie w ten sposób zagospodarowana, twierdzenie skarżącej o niezrealizowaniu celu wywłaszczenia, jest nieuzasadnione. W świetle powyższych rozważań bezzasadny był zarzut naruszenia art. 136 ust. 1 i ust. 3 u.g.n., a także zarzuty proceduralne. Organy nie naruszyły bowiem art. 7 ani art. 77 § 1 K.p.a. Wbrew zarzutom strony, zebrano wyczerpujący materiał dowodowy, a zarzut w tym zakresie jest gołosłowny, strona skarżąca nie wskazała bowiem, jakie dowody jeszcze organy winny pozyskać, w sytuacji, gdy organ wystąpił do właściwych instytucji w poszukiwaniu dokumentacji wywłaszczeniowej, lecz ta nie zachowała się w zasobach archiwalnych. W opinii Sądu organy właściwie rozpatrzyły zebrany materiał dowodowy w postaci dokumentów i zdjęć lotniczych oraz doszły do uprawnionego wniosku, że na wywłaszczonej działce zrealizowano cel wywłaszczenia. Fakt, że skarżąca nie zgadza się z powyższym wnioskiem nie oznacza, że organy błędnie lub niedokładnie ustaliły stan faktyczny. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. ]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI