II SA/Po 547/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2004-10-19
NSAAdministracyjneŚredniawsa
należnościumorzenieszkodawięziennictwokoszty egzekucjiubezwłasnowolnieniestan zdrowiasytuacja materialnakpa

WSA w Poznaniu uchylił decyzję o odmowie umorzenia należności za zniszczone buty więzienne, wskazując na naruszenie przepisów prawa materialnego i potrzebę oceny kosztów egzekucji oraz stanu psychicznego zobowiązanego.

Skarżący R. R. nie zwrócił półbutów więziennych o wartości 39,04 zł i wnioskował o umorzenie należności z powodu trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Organy obu instancji odmówiły umorzenia, utrzymując decyzję o obowiązku zapłaty. Sąd uchylił obie decyzje, wskazując na naruszenie przepisów dotyczących umarzania należności, w szczególności § 3 ust.1 pkt 4 rozporządzenia, oraz potrzebę oceny, czy koszty egzekucji nie przewyższą należności, a także czy zobowiązanie było skuteczne wobec stanu psychicznego skarżącego.

Sprawa dotyczyła skargi R. R. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w P., która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w P. odmawiającą umorzenia należności za niezwrócone półbuty więzienne o wartości 39,04 zł. Skarżący powoływał się na brak środków finansowych i problemy zdrowotne (schizofrenia), a jego matka przedstawiła zaświadczenie o ustanowieniu jej opiekunem całkowicie ubezwłasnowolnionego R. R. Organy obu instancji uznały, że nie ma podstaw do umorzenia należności, powołując się na przepisy rozporządzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd stwierdził naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności § 3 ust.1 pkt 4 rozporządzenia, który dopuszcza umorzenie w przypadku całkowitej nieściągalności, gdy koszty egzekucji mogą przewyższyć należność. Sąd wskazał, że organy nie oceniły sprawy pod tym kątem, ani nie rozważyły skuteczności zobowiązania wobec stanu psychicznego skarżącego w chwili jego składania oraz późniejszego ubezwłasnowolnienia. W związku z tym, sąd orzekł o uchyleniu decyzji, zasądzeniu kosztów postępowania i określeniu, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, istnieją podstawy do umorzenia, jeśli koszty egzekucji mogą przewyższyć należność lub postępowanie egzekucyjne okaże się nieskuteczne, a także jeśli zobowiązanie nie było skuteczne z powodu stanu psychicznego zobowiązanego.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że organy nie oceniły sprawy pod kątem przepisów dotyczących umarzania należności, które uwzględniają stosunek kosztów egzekucji do wysokości należności oraz skuteczność egzekucji. Dodatkowo, sąd zwrócił uwagę na możliwość braku skuteczności zobowiązania z powodu stanu psychicznego skarżącego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy – ordynacja podatkowa § § 3 ust.1 pkt 4

Należności pieniężne mogą być umarzane w całości lub części w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy – ordynacja podatkowa § § 5 ust.1 pkt 1 w związku z § 7 pkt 1

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § § 1 pkt 1 lit.a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 200 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 152

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów prawa materialnego dotyczących umarzania należności, w szczególności § 3 ust.1 pkt 4 rozporządzenia. Niewłaściwa ocena okoliczności faktycznych pod kątem stosunku kosztów egzekucji do wysokości należności. Niewłaściwa ocena skuteczności zobowiązania z uwagi na stan psychiczny skarżącego i jego późniejsze ubezwłasnowolnienie.

Godne uwagi sformułowania

koszty egzekucji należności będą od niej wyższe zobowiązanie skarżącego do zapłaty za nie zwrócone buty może być uznane za skuteczne, skoro skarżący w chwili składania oświadczenia był psychicznie chory a następnie został całkowicie ubezwłasnowolniony

Skład orzekający

Maria Hrycaj

przewodniczący sprawozdawca

Danuta Rzyminiak-Owczarczak

sędzia

Paweł Miładowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umarzania należności pieniężnych w przypadku trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej zobowiązanego, a także kwestia skuteczności zobowiązania wobec stanu psychicznego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego rozporządzenia i sytuacji faktycznej, ale zasady ogólne dotyczące umarzania należności mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje, jak sąd może interweniować w obronie osoby w trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej, kwestionując decyzje administracyjne dotyczące drobnych należności.

Czy można żądać zapłaty za buty od osoby ubezwłasnowolnionej z powodu choroby psychicznej?

Dane finansowe

WPS: 39,04 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 547/02 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2004-10-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-02-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Maria Hrycaj /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Miładowski
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Skarżony organ
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Hrycaj ( spr ) Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski As.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2004 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w P. z dnia [...] lutego 2002 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia należności za wyrządzoną szkodę ; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję dyrektora Aresztu Śledczego w P. dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...]., II. zasądza od Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w P. na rzecz skarżącego R. R. 10 ( dziesięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Hrycaj /-/ P.Miładowski JFS
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w P., na podstawie art.138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania R. R. od decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w P. z dnia [...]stycznia 2002 r. Nr [...], odmawiającej umorzenia należności – utrzymał tę decyzję w mocy, opierając się na następujących ustaleniach :
R. R., opuszczając Areszt Śledczy w P., nie zwrócił przekazanych mu do użytku półbutów więziennych o wartości 39, 04 złotych. W dniu [...] grudnia 2001 r. zobowiązał się do zwrotu równowartości butów w terminie 14 dni. W dniu [...] stycznia 2002 r. złożył wniosek o umorzenie należności, uzasadniając go brakiem środków pozwalających na jej uregulowanie. Twierdził, że nie ma pracy, nie otrzymał świadczeń z pomocy społecznej, a także, że jest chory i pozostaje na utrzymaniu rodziców, będących rencistami.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. Dyrektor Aresztu Śledczego odmówił umorzenia należności "mając na względzie obowiązujące przepisy prawne oraz okoliczności faktyczne sprawy". Rozłożył natomiast należność w kwocie 39, 04 zł na 4 raty. Jako podstawę prawną decyzji powołał § 5 ust.1 pkt 1 w związku z § 7 pkt 1 rozporządzenia rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy – ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 6, poz.54).
W odwołaniu od powyższej decyzji R. R. kleiły się i nie były zdatne do użytku. Utrzymywał, tak jak we wniosku, że ze względu na sytuację materialną nie jest w stanie zapłacić ich równowartości.
Organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję wyrażając pogląd, że w ustalonym stanie faktycznym i prawnym, w szczególności ze względu na treść § 3 ust.1 cyt. rozporządzenia, nie ma podstaw do umorzenia należności.
Decyzję organu II instancji zaskarżyli do sądu administracyjnego R. R. oraz jego matka T. R., która w toku postępowania sądowego przedstawiła zaświadczenie Sądu Rejonowego w G. stwierdzające, że została ustanowiona opiekunem całkowicie ubezwłasnowolnionego R. R.
W skardze, poza argumentami przedstawionymi we wniosku i w odwołaniu podnoszono, że R. R. z powodu choroby – schizofrenii - nie był w stanie kierować swym postępowaniem.
Odpowiadając na skargę i wnosząc o jej oddalenie organ odwoławczy podtrzymał motywy przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Skarga wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznana została, zgodnie z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1271 ) przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który zważył co następuje :
Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa materialnego, w szczególności § 3 ust.1 pkt 4 powołanego w tych decyzjach rozporządzenia.
Stosownie do tego przepisu należności pieniężne mogą być umarzane w całości lub części w przypadku ich całkowitej nieściągalności jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Organy obu instancji nie dokonały oceny okoliczności faktycznych sprawy pod kątem powyższej regulacji. Tymczasem, jak się wydaje, zarówno wysokość należności pieniężnej jak i zła kondycja finansowa i zdrowotna skarżącego mogą prowadzić do wniosku, że koszty egzekucji należności będą od niej wyższe.
Organy nie rozważyły także czy zobowiązanie skarżącego do zapłaty za nie zwrócone buty może być uznane za skuteczne, skoro skarżący w chwili składanego oświadczenia był psychicznie chory a następnie został całkowicie ubezwłasnowolniony.
Skoro, z przedstawionych motywów zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a, art.200 § 1 i art.152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
/-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Hrycaj /-/ P.Miładowski
JFS

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI