II SA/Po 545/24

II SA/Po 545/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Edyta Podrazik /przewodniczący/
Paweł Daniel /sprawozdawca/
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 50, art. 51, art. 81c ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 par. 2, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
[...] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 października 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Tyll - Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2024 r. sprawy ze skarg B. M., Ł. M. i R. D. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą R. D. [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 czerwca 2024 r., nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza solidarnie od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących B. M. i Ł. M. kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego R. D. kwotę 997 zł (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 27 czerwca 2024 r., nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako "WINB", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania B. M. oraz Ł. M. z dnia 09 kwietnia 2024 r. oraz odwołania R. D. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą R. D. [...] z dnia 15 kwietnia 2024 r. (dalej również jako "skarżący") uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. (dalej jako: "PINB" albo "organ I instancji") z dnia 26 marca 2024 r. (znak: [...]), którą organ nakazał R. B. i M. B. oraz B. M. i Ł. M. będących właścicielami budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr ewid. gruntu [...] zlokalizowanego przy ul. [...] w K. wykonanie robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem tj.:
1. wzmocnienie konstrukcji więźby dachowej i stropu nad poddaszem poprzez zamontowanie stalowych ściągów spinających przeciwległe ściany. Ściągi należy kotwić do murłaty, bądź wieńca pod murłatą lub wykonanie dodatkowych płatwi (stalowych złożonych ze skręcanych odcinków) podpierających jętki;
2. wzmocnienie konstrukcji stropu nad piętrem poprzez wykonanie ram stalowych bądź podciągów stalowych (zamontowanych w bruzdach wykonanych w ścianach szczytowych i ścianie między lokalowej na poduszce betonowej) w kierunku prostopadłym do belek stropowych. Możliwe jest rozwiązanie zastępcze tj. wykonanie ram ze słupami (przy czym oparcie słupów tych ram na podciągach stropu nad parterem);
3. wzmocnienie konstrukcji stropu nad parterem poprzez wykonanie podparć z belek Teriva w miejscu połączenia z podciągiem żelbetowym (biegnącym wzdłuż otworu schodowego) po wcześniejszym sprawdzeniu wykonania fundamentowania. W przypadku braku fundamentu należy po wcześniejszym podstemplowaniu stropu wykonać fundament pod przedmiotową ścianą w postaci ławy betonowej;
4. zamurowanie za pomocą pustaków szklanych (luksfer) o odporności ogniowej EDO lub naświetla nierozwieralnego EDO, dwa otwory okienne (na poziomie parteru oraz poddasza) znajdujące się w zbliżeniu ściany wschodniej z otworami do granicy działki nr ewid. [...], w sposób niezgodny z §12 ust. 1 pkt. 2 WT;
5. zamurowanie za pomocą pustaków szklanych (luksfer) o odporności ogniowej EDO lub naświetla nierozwieralnego El30, dwa otwory okienne (na poziomie parteru oraz poddasza) znajdujące się w zbliżeniu ściany zachodniej z otworami do granicy działki nr ewid. [...], w sposób niezgodny z § 12 ust. 1 pkt 2 WT;
6. zamontowanie prawidłowo – bez mostków termicznych, izolację termiczną materiałem tożsamym z istniejącym w rejonie murłaty, połączenia ściany zewnętrznej i dachu oraz w miejscu szczytów budynku w rejonie dachu
zgodnie z Ekspertyzą Techniczną budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego sporządzoną przez mgr inż. D. Z. posiadającego uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej do projektowania bez ograniczeń Nr upr [...], ze wskazaniem, iż pkt 1, 2, 3 należy wykonać do dnia 31 grudnia 2024 r., a czynności opisane w pkt 4, 5, 6 wykonać do dnia 31 sierpnia 2024 r. natomiast do dnia 28 czerwca 2024 r. należy przedłożyć w PINB projekt techniczny dot. wykonania robót budowlanych określonych w pkt 1, 2, 3 sporządzony przez osobę posiadająca uprawnienia budowlane bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjnobudowlanej;
w części dotyczącej terminu przedłożenia projektu technicznego i w to miejsce wskazał nowy termin na jego przedłożenie tj. do dnia 31 lipca 2024 r. oraz w części wskazującej "zgodnie z Ekspertyzą Techniczną budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego sporządzoną przez mgr inż. D. Z. posiadającego uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej do projektowania bez ograniczeń Nr upr [...]" i w to miejsce wskazał: "Zgodnie z Ekspertyzą Techniczną budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego sporządzoną przez mgr inż. D. Z. posiadającego uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej do projektowania bez ograniczeń nr upr [...] stanowiącej w części tj. karty [...] załącznik do niniejszego postanowienia, a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Decyzja powyższa zapadła w następującym stanie faktycznym.
PINB w dniu 27 kwietnia 2023 r. przeprowadził czynności kontrolne budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego usytuowanego przy ul. [...] w K. (nr ewid. gruntu [...]). W trakcie kontroli stwierdzono, że na terenie przedmiotowej nieruchomości zlokalizowany jest budynek mieszkalny jednorodzinny z dwoma samodzielnymi lokalami mieszkalnymi. Inwestor R. D. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą R.D. Usługi Ogólnobudowlane zrealizował przedmiotowy budynek mieszkalny jednorodzinny na podstawie projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Starosty [...] Nr [...] o pozwoleniu na budowę z dnia 03 grudnia 2020 r. (znak:[...]). Inwestor w dniu 31 marca 2021 r. złożył do PINB zawiadomienie o rozpoczęciu robót budowlanych z dniem 08 kwietnia 2021 r. wraz z kompletem wymaganych dokumentów. Inwestorowi został wydany dziennik budowy zarejestrowany pod numerem [...]. Funkcję kierownika budowy objął E. T. posiadający uprawnienia budowlane nr [...] będący członkiem WOIIB zarejestrowany pod numerem [...] W dniu 02 listopada 2021 r. inwestor złożył w PINB zawiadomienie o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z kompletem dokumentów w tym oświadczeniem kierownika budowy dotyczącym zakończenia budowy. Kierownik budowy nie wykazał żadnych zmian w stosunku do zatwierdzonego projektu budowlanego.
Po analizie dziennika budowy PINB stwierdził, że dokonane zostały zmiany, które dotyczą konstrukcji budynku i które winny być wykazane jako zmiany nieistotne potwierdzone również przez projektanta. Kierownik budowy wpisem w dzienniku budowy na stronie 7 w dniu 28 maja 2021 r. wpisał: "Murowanie ścian nośnych zewnętrznych i wewnętrznych gr. 25 cm na klej (...)" - nie odnotowano rodzaju materiału z jakiego wykonane są ściany. W dniu 07 czerwca 2021 r. na str. 7 dziennika istnieje zapis "przygotowane jest zbrojenie wieńcy żelbetowych 4 ř12 A-III, rdzeni żelbetowych, żeber rozdzielczych, podciągów" oraz "Montaż belek stropowych Teriva+pustaki". Na stronie [...] dziennika budowy istnieje zapis "zbrojenie wieńcy prawidłowe, zbrojenie żeber rozdzielczych i podciągów żelbetowych prawidłowe. Układ belek stropowych Teriva prawidłowy. Strop można zalewać betonem B25". W dniu 07 lipca 2021 r. kierownik budowy odnotował "Murowanie ścianek kolankowych oraz szczytowych. Zbrojenie wieńca żelbetowego 4 ř12 A-III. Rdzenie żelbetowe 25 x 25 cm zbrojone 4 ř12 A-III". Na str. [...] dziennika budowy w dniu 23 lipca 2021 r. istnieje wpis "Murowanie ścianek działowych gr. 12 cm z pustaków Ytong na parterze i poddaszu". W dniu 17 sierpnia 2021 w dzienniku budowy jest wpis "Montaż konstrukcji drewnianej dachu z drewna sosnowego". Nie odnotowano sposobu mocowania więźby dachowej do murów czy wieńcy żelbetowych.
W zatwierdzonym projekcie budowlanym opracowanym przez mgr inż. arch. D. D. posiadającą uprawnienia budowlane nr [...] będącą członkiem Izby Architektów zarejestrowaną pod numerem [...] i konstruktora mgr inż. D. Z. posiadającego uprawnienia budowlane nr [...] będącego członkiem [...] OIIB zarejestrowanego pod numerem [...] na stronie [...] w punkcie 2.7 Ściany zewnętrzne konstrukcyjne: zapisano "Projektuje się ściany zewnętrzne konstrukcyjne dwuwarstwowe z bloczków ceramicznych gr. 19 cm, montowanych w systemie "pióro-wpust" na zaprawie zwykłej lub na kleju współczynniku przewodzenia ciepła ?=0,308 W/mK ocieplonych styropianem EPS gr. 15 cm o współczynniku przewodzenia ciepła ?=0.036 W/mK". Na stronie [...] w punkcie 2.8. ściany wewnętrzne konstrukcyjne zapisano "ściany wewnętrzne konstrukcyjne wykonać z bloczków z ceramicznych gr. 19 cm, montowanych w systemie "pióro-wpust" na zaprawie cementowo-wapiennej lub kleju. W punkcie 2.9. ściany wewnętrzne działowe: zapisano "ściany wewnętrzne działowe przyziemia i poddasza wykonać z bloczków ceramicznych gr. 1 cm montowanych w systemie "pióro-wpust" na zaprawie cementowo-wapiennej lub kleju". W punkcie 2.11. Wieńce i trzpienie żelbetowe zapisano cyt. "Wieńce W1 19x24 cm wykonać na poziomie stropu jako opuszczone o 8 cm oraz W2 19x24 cm na poziomie ścianek kolankowych. Wieńce projektuje się z betonu klasy C/16/20 zbrojone prętami żebrowanymi 4 ř12 A-III (35G2Y) oraz strzemionami z prętów gładkich ř 6 ze stali A-O ( StoS-b) w rozstawie co 25 cm. Należy połączyć wieńce stropu z wieńcami ścianki kolankowej za pomocą trzpieni żelbetowych o wymiarach 19x24 cm (zgodnie z rys. rzutu piętra) z betonu klasy Cl6/20 zbrojonego prętami żebrowanymi 4 ř12 A-III (35G2Y) oraz strzemionami z prętów gładkich ř6 ze stali A-O (StoS-b). Połączenie trzpieni z wieńcami należy wykonać poprzez odgięcie prętów zbrojeniowych trzpieni dowiązanie prętami wiązałkowymi do zbrojenia głównego wieńców. Długość połączenia nie powinna być mniejsza niż 30 cm". W punkcie 2.12. Strop zapisano "zaprojektowano strop monolityczny żelbetowy gr. 16 cm, wg rysunku konstrukcyjnego. Strop zbrojony dwukierunkowo. Strop betonować łącznie z wieńcem stropowym".
W dniu 12 kwietnia 2023 r. M. B. zgłosił w PINB nieprawidłowości, jakie miały miejsce przy budowie budynku znajdującego się w K. przy ulicy [...] wraz z dokumentacją fotograficzną (12 zdjęć) z okresu budowy budynku. Z przedłożonej dokumentacji fotograficznej (w aktach sprawy PINB) wynika, że inwestor dokonał zamiany materiału ściennego z pustaków ceramicznych na bloczki z betonu komórkowego. Nie zostały wykonane pionowe trzpienie żelbetowe w ścianach nośnych. Brak tych trzpieni zaznaczył M. B. na dokumentacji fotograficznej. Na zdjęciu oznaczonym numerem [...] został przedstawiony prawdopodobny brak przewiązania ściany nośnej wewnętrznej ze ścianą nośną zewnętrzną. Na zdjęciu nr [...] przedstawiono skręconą belkę konstrukcji drewnianej dachu. Na zdjęciu nr [...] udokumentowano, że pod belkę drewnianą sufitu I piętra podłożono klocek drewniany. Na zdjęciu nr [...] przedstawiono brak stopni i podestu kominowego oraz ślady po ubytku ciepła przy okapie budynku. Na zdjęciach oznaczonych nr [...] zaznaczono brak trzpieni pionowych żelbetowych co jest sprzeczne z zapisem w dzienniku budowy dokonanym przez kierownika budowy.
W dniu 27 kwietnia 2023 r. PINB dokonał ponownych czynności kontrolnych na przedmiotowej nieruchomości, w trakcie której poza zgłaszanymi nieprawidłowościami stwierdzono, że:
- w pokoju na piętrze i w salonie zrealizowano dodatkowe okna o wymiarach 125x136 cm w ścianie bocznej w odległości ok. 300 cm od granicy działki;
- wysokość kondygnacji parteru wynosi 270 cm (w projekcie 250 cm), piętra 267 cm (w projekcie 250 cm);
- brak jakichkolwiek trzpieni żelbetowych w ścianach budynku przewidzianych w projekcie;
- wyliczona na podstawie pomiarów wysokości kondygnacji i grubości stropów wysokość budynku w kalenicy wynosi 910 cm (w projekcie 874 cm od poziomu zerowego) z uwagi na dużą wysokość i słoneczną pogodę brak możliwości pomiaru bezpośredniej wysokości budynku w kalenicy;
- wykonano strop nad poddaszem w postaci układu belek drewnianych do których zamocowano płyty gipsowo-kartonowe na ruszcie stalowym;
- istnieje duży mostek termiczny w rejonie murłaty z uwagi na brak właściwie wykonanej izolacji termicznej na połączeniu ściany zewnętrznej i dachu, szczyty budynku zostały nieprawidłowo ocieplone w rejonie połaci dachu;
- istnieje zarysowanie na styku ściany szczytowej i podłużnej co może wskazywać na działanie rozporu poziomego z więźby dachowej, więźba dachowa została wykonana niezgodnie z projektem budowlanym (inny schemat statyczny): jętki zamontowano ponad płatwiami (wg. projektu miały być w poziomie płatwi);
- zamiast pełnego deskowania wykonano membranę z folii.
Mając powyższe na względzie w dniu 04 maja 2023 r. PINB wszczął postępowanie administracyjne w sprawie realizacji budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr ewid. gruntu [...] przy ul. [...] w K., następnie w dniu 17 maja 2023 r. PINB przeprowadził czynności kontrolne przedmiotowego budynku mieszkalnego nr [...].
W stosunku do lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym jednorodzinnym dwulokalowym, znajdującym się na przedmiotowej działce stwierdzono te same nieprawidłowości co w lokalu nr [...] niniejszego budynku. W trakcie kontroli poza powyższymi rozbieżnościami stwierdzono że:
- w pokoju na piętrze i w salonie zrealizowano dodatkowe okna o wymiarach 125x136 cm w ścianie bocznej w odległości ok. 300 cm od granicy działki,
- wysokość kondygnacji parteru wynosi 270 cm (w projekcie 250 cm), piętra 267 cm (w projekcie 250 cm);
- brak jakichkolwiek trzpieni żelbetowych w ścianach budynku przewidzianych w projekcie;
- wyliczona na podstawie pomiarów wysokości kondygnacji i grubości stropów wysokość budynku w kalenicy wynosi 910 cm (w projekcie 874 cm do poziomu zerowego) z uwagi na dużą wysokość i słoneczną pogodę brak możliwości pomiaru bezpośredniej wysokości budynku w kalenicy;
- wykonano strop nad poddaszem w postaci układu belek drewnianych do których zamocowano płyty gipsowo-kartonowe na ruszcie stalowym, od strony poddasza podłoga wyłożona płytami OSB, - strop poddasza został ocieplony wełną mineralną grubości 30 cm;
- istnieje duży mostek termiczny w rejonie murłaty z uwagi na brak właściwie wykonanej izolacji termicznej na połączeniu ściany zewnętrznej i dachu, szczyty budynku zostały nieprawidłowo ocieplone w rejonie połaci dachu. W dniu kontroli stwierdzono brak zarysowań;
- więźba dachowa została wykonana niezgodnie z projektem budowlanym (inny schemat statyczny): jętki zamontowano ponad płatwiami (wg projektu miały być w poziomie płatwi);
- połać dachowa z izolacją z wełny mineralnej grubości 15 cm z wyłożeniem folią.
Zgodnie z oświadczeniem współwłaściciela lokalu - Ł. M. wszystkie wyżej opisane roboty budowlane zostały zrealizowane w trakcie budowy budynku. W czasie czynności kontrolny nie przedstawiono jakichkolwiek rysunków i opisów powykonawczych dotyczących zmiany stropu parteru i piętra, materiału murowego ścian nośnych, rezygnacji z trzpieni żelbetowych oraz zmiany więźby dachowej.
Mając na uwadze ujawnione wyżej nieprawidłowości PINB postanowieniem z dnia 30 maja 2023 r. (znak [...]) zobowiązał właścicieli przedmiotowego budynku do przedłożenia ekspertyzy technicznej. W dniu 09 września 2023 r. zobowiązani przedłożyli w PINB wymaganą ekspertyzę techniczną sporządzoną przez mgr inż. D. Z. posiadającego uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej do projektowania bez ograniczeń Nrupr [...]
W powyższym dokumencie została uwzględniona również ocena wpływu zmian w konstrukcji budynku wprowadzonych w trakcie realizacji obiektu budowlanego na bezpieczeństwo użytkowania budynku w oparciu o przeprowadzone obliczenia budowli, w tym obliczenia statyczne oraz ocenę nośności i bezpieczeństwa konstrukcji obiektu. Mgr inż. D. Z. wskazał w opracowaniu - warianty możliwych działań naprawczych w zakresie wzmocnienia konstrukcji więźby dachowej i sufitu nad poddaszem oraz wzmocnienia konstrukcji stropu nad parterem.
Następnie decyzją 26 marca 2024 r. (znak: [...]), PINB nakazał R. B., M. B. oraz B. M. i Ł. M. będących właścicielami budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr ewid. gruntu [...] zlokalizowanej w K. przy ul: [...] wykonanie opisanych na wstępie robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ustalając równocześnie termin ich wykonania.
Odwołanie z zachowaniem ustawowego terminu wniosła B. M. i Ł. M. oraz R. D. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą R. D. [...].
W dniu 11 czerwca 2024r. do organu odwoławczego wpłynęło pismo R. i M. B. będące odpowiedzią na odwołanie R. D..
Rozpoznając wniesione odwołanie WINB wskazał, że przedmiotowy budynek został wykonany w sposób odmienny od zatwierdzonego projektu budowlanego, jednocześnie potwierdzając w tym zakresie ustalenia PINB.
W związku z przedstawioną przez właściciela dokumentacją fotograficzną, w toku prowadzonego postępowania potwierdzono, że wszystkie opisane w treści uzasadnienia roboty budowlane zostały zrealizowane w trakcie budowy budynku. Organ wskazał na brak jakichkolwiek rysunków i opisów powykonawczych dotyczących zmiany stropu parteru i piętra, materiału murowego ścian nośnych, rezygnacji z trzpieni żelbetowych oraz zmiany więźby dachowej. Dodatkowo stwierdził, że właściciel po zakończeniu budowy wykonał wiatę nad tarasem o wymiarach 3,52x5,26 m (mniej niż 50 m2), wysokości od 2,26 do 2,75 m o niezależnej konstrukcji (wolnostojącą), zamontował od góry stropu nad piętrem płyty OSB (poddasze nieużytkowe) oraz wykonał dodatkowe ocieplenie w połaci dachu wełną mineralną.
Organ odwoławczy uznał za właściwe stanowisko PINB, że nie dokonano istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, ponieważ wymiary zewnętrzne i lokalizacja budynku mieści się w dopuszczalnych prawem budowlanym odchyłkach (doprecyzowana w ekspertyzie wysokość w kalenicy od terenu wynosi 9,25 m, wysokość projektowana wynosi 8,94 m a przyległy teren jest nieco obniżony względem terenu przy wejściu do budynku). Ponadto wskazał, że zrealizowana dodatkowa przestrzeń poddasza nie może zostać zakwalifikowana jako dodatkowa kondygnacja z uwagi na zbyt małą wysokość. Niemniej jednak wykonane roboty dotyczące zmiany konstrukcji obiektu oraz wykonane otwory okienne w odległości 3,04 m od granicy z działką w sposób istotny odstępują od przepisów. Tym samym organ odwoławczy uznał, że zasadne było wdrożenie postępowania naprawczego w oparciu o przepisy art. 50-51 Prawa budowlanego.
Następnie organ II instancji zaznaczył, że przedłożona ekspertyza techniczna sporządzona przez mgr inż. D. Z. wskazuje warianty możliwych działań naprawczych w zakresie wzmocnienia konstrukcji więźby dachowej i sufitu nad poddaszem oraz wzmocnienia konstrukcji stropu nad parterem, a także ocenę wpływu zmian w konstrukcji budynku wprowadzonych w trakcie realizacji obiektu budowlanego na bezpieczeństwo użytkowania budynku w oparciu o przeprowadzone obliczenia budowli, w tym obliczenia statyczne oraz ocenę nośności i bezpieczeństwa konstrukcji obiektu. Tym samym z uwagi, na możliwość doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z prawem, tj. z obowiązującymi przepisami prawa, zdaniem organu PINB prawidłowo zastosował art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Jednocześnie podkreślił, że organ I instancji nakładając obowiązki określone w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego zobowiązany jest określić termin wykonania tychże obowiązków, a w przedmiotowej sprawie PINB określił termin ich wykonania możliwy do ich realizacji. Organ wyjaśnił, że nałożone obowiązki stanowią powtórzenie działań naprawczych wskazanych w ekspertyzie technicznej (pkt 1, 2, 3). Natomiast obowiązki wynikające z posadowienia okien w ścianach wschodniej i zachodniej w odległości 3,4 m od granicy działki (pkt 4, 5) wynikają z naruszenia § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz.1225 ze zm.). Natomiast obowiązki określone w pkt 6 są wynikiem wniosków i zaleceń zawartych w ekspertyzie.
Jednocześnie organ wskazał, iż w przypadku, gdy roboty budowlane, o których jest mowa w art. 50 ust. Prawa budowlanego, zostały już wykonane, zgodnie z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 oraz ust. 3 Prawa budowlanego mają odpowiednie zastosowanie bez wstrzymania robót budowlanych przewidzianego w art. 50 Prawa budowlanego. Mając na względzie powyższe organ stwierdził, że wobec nałożenia przez organ I instancji zaskarżoną decyzją robót budowlanych wymagających nadzoru osoby posiadającej uprawnienia budowlane, a które będą ingerować w konstrukcję budynku w tym w konstrukcję dachu, to obowiązek przedłożenia projektu technicznego jest celowe i dostosowane do charakteru wykonanych robót budowlanych.
Z uwagi, że termin na wykonanie przedłożenia projektu technicznego upływał podczas prowadzonego postępowania odwoławczego, to w ocenie WINB należało zobowiązanym umożliwić wykonanie tego obowiązku i przedłużyć termin na jego przedłożenie w PINB. Organ wskazał, że w treści decyzji obowiązki wynikają z wniosków i zaleceń wskazanych w ekspertyzie technicznej, w związku z czym zasadnym jest aby ta część ekspertyzy stanowiła załącznik do decyzji. Wobec powyższego organ uchylił zaskarżoną decyzję PINB w części określającej termin do przedłożenia projektu technicznego oraz w części wskazującej na wykonanie obowiązków zgodnie z ekspertyzą i dołączyć ją w części (str. [...], [...]) jako załącznik do niniejszej decyzji, a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ wyjaśnił, że w odniesieniu do zarzutów podniesionych w zakresie adresata obowiązków wynikających z zaskarżonej decyzji, że zgodnie z art. 52 ust. 1 Prawa budowlanego obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że inwestorem przedmiotowego budynku jest R. D. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...] i to podczas budowy powstały w przedmiotowym budynku odstąpienia od projektu, a których niniejsze postępowanie dotyczy. Co jednak istotne, inwestor nie posiada tytułu prawnego do ww. nieruchomości. Obecnymi właścicielami nieruchomości, na której został wybudowany przedmiotowy budynek są R. B., M. B. oraz B. M. i Ł. M..
Organ zaznaczył, że roboty budowlane zostały już zakończone (2021 r.), zatem zgodnie z brzmieniem przywołanego przepisu adresatem obowiązku może być już tylko właściciel lub zarządca przedmiotowej nieruchomości. Wobec tego organ powiatowy prawidłowo wskazał adresata obowiązków wynikających z zaskarżonej decyzji w ww. osobach. Organ podkreślił, że wzajemne finansowe roszczenia stron, rozwiązane winny być na gruncie prawa cywilnego, co też R. B. i M. B. uczynili składając przed Sądem Okręgowym w P. XIII Zamiejscowy Wydział Cywilny [...] pozew przeciwko inwestorowi o zapłatę, bowiem organ nadzoru budowlanego w prowadzonym postępowaniu administracyjnym stosuje przepisy z zakresu prawa budowlanego właściwe dla danej procedury, nie zaś służące wzajemnemu rozliczeniu stron sporu cywilnego. Organ zwrócił uwagę, że pozostałe konflikty czy spory sąsiedzkie nie należą do właściwości organów nadzoru budowlanego.
Jednocześnie organ zaznaczył, że R. D. był stroną postępowania przed PINB i miał możliwość w trakcie trwającego postępowania do przedkładania dowodów w sprawie, z czego nie skorzystał.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnieśli B. M. i Ł. M. (skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Po [...]) oraz R. D. (skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Po [...]).
W skardze B. M. i Ł. M. podniesiono zarzuty:
1. naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy poprzez określenie terminu wykonania decyzji, w szczególności w zakresie terminu przedłożenia projektu technicznego, którego nie mają obiektywnie możliwości dochować;
2. naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania z art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako: "K.p.a.") w zw. z art. 11 i 107 § 3 K.p.a. i art. 140 K.p.a. poprzez to, że organ nie odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu;
3. naruszenia art. 84 §1 K.p.a. i 136 § 1 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. poprzez oparcie ustaleń na opinii prywatnej i nieprzeprowadzenie przez organ własnej opinii.
Natomiast skarżący R. D. podniósł zarzuty naruszenia:
1. art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego poprzez wydanie przez organ I instancji decyzji o nałożeniu na inwestorów obowiązków określonych w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, to jest wykonania robót budowlanych mających na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem, podczas, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż zachodzą podstawy do wydania decyzji o odstąpieniu od nałożenia na inwestorów obowiązku wykonania określonych robót budowlanych;
2. art. 15 K.p.a. w zw. z art. 11 i 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. poprzez brak rozważenia i odniesienia się do zarzutów zawartych w odwołaniu;
3. art. 84 §1 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a., poprzez wydanie przez organ I instancji decyzji administracyjnej w oparciu o opinię prywatną — ekspertyzę techniczną z dnia 13 września 2023 r., przedłożoną przez inwestorów i sporządzoną na ich zlecenie przez projektanta mgr inż. D. Z., który współtworzył pierwotny projekt budowlany dla budynku położonego w K. przy ul. [...], co skutkowało wydaniem decyzji wadliwej, nieuwzględniającej wszystkich okoliczności sprawy;
4. art. 136 § 1 K.p.a. poprzez zaniechania zlecenia organowi I instancji, ewentualnie nieprzeprowadzenie z urzędu przez organ II instancji dodatkowej ekspertyzy w celu dostatecznego wyjaśnienia sprawy;
5. art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 §1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. poprzez zaniechanie przez organ I instancji zgromadzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie wszechstronnego rozpatrzenia i oceny całokształtu tego materiału celem prawidłowego ustalenia podstawy faktycznej decyzji administracyjnej, co skutkowało wydaniem decyzji wadliwej, z pominięciem okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, w oparciu o niepełną i częściowo wadliwą ekspertyzę przedłożoną przez stronę zainteresowaną wykazaniem nieprawidłowości wykonawczych.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że nie mógł zrobić własnej ekspertyzy z uwagi na spór z państwem B. i nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości przez co nie miał do niej dostępu. Ponadto wskazał, że nie został poinformowany o terminie oględzin nieruchomości i nie miał możliwości wziąć w nich udziału. Skarżący wyjaśnił, że nie zgadza się z wynikami ekspertyzy, w tym wadliwości stropu gęstożebrowego, oparciu belek drewnianych na ściankach działowych (mają one oparcie na dodatkowej belce poprzecznej), braku wykonania wieńca na ścianie miedzylokalowej oraz wyjaśnił, że obciążenie konstrukcji dachu wynikało z zabudowy i adaptacji strychu pod pomieszczenie użytkowe przez inwestorów. Dodatkowo skarżący podniósł, że państwo B. posadowili na działce zakotwiczoną do ściany budynku wiatę, co w jego ocenie ma wpływ na obciążenie konstrukcji.
Odpowiadając na skargę organ nadzoru budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Postanowieniem z dnia 06 września 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu połączył sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt II SA/Po [...].
Pismami procesowymi z dnia 23 sierpnia 2024 r. oraz 10 października 2024 r. uczestnicy postępowania – R. i M. B. wnieśli o oddalenie skargi.
Skarżący R. D. pismem procesowym z dnia 09 września 2024 r. wskazał, że w trwającym przed Sądem Okręgowym w P., XIII Wydział Cywilne [...] sygn. akt XIII C [...], autor opinii wskazał, że nie miał wiedzy, że w konstrukcji dachu istniej belka poprzeczna, ponieważ nie było jej widać na okazanych fotografiach, a okoliczność powyższa ma wpływ na obliczenia z ekspertyzy. Podobny wniosek został wysnuty w zakresie wykonania wieńca na ścianie międzylokalowej.
Podczas trwania rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu 24 października 2024 r. pełnomocnik R. D. przedłożył opinię techniczną wykonaną przez T. M. datowaną na październik 2024 r., w której zawarto ostateczne wyliczenia dotyczące obciążeń budynku. Uczestnik postępowania M. B. wniósł natomiast o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie pozostaje decyzja WINB, który uchylił decyzję PINB nakazującej R. B. i M. B. oraz B. M. i Ł. M. będących właścicielami budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr ewid. gruntu [...] zlokalizowanego przy ul. [...] w K. wykonanie robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, w zakresie terminu wykonania robót i orzekł w tym zakresie co do istoty oraz utrzymał decyzję PINB w mocy w pozostałym zakresie.
W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, co zostało jednoznacznie wskazane przez organy nadzoru budowlanego, a co nie jest również kwestionowane przez strony, że przedmiotowy budynek został wykonany w sposób odmienny od zatwierdzonego projektu budowlanego. Równocześnie lakoniczność i niepełność dziennika budowy powoduje, że na obecnym etapie konieczne stało się ustalenie zakresu prac wykonanych przez inwestora.
Równocześnie Sąd podziela stanowisko, że nie dokonano w części istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, ponieważ wymiary zewnętrzne i lokalizacja budynku mieści się w dopuszczalnych prawem budowlanym odchyłkach (doprecyzowana w ekspertyzie wysokość w kalenicy od terenu wynosi 9,25 m, wysokość projektowana wynosi 8,94 m a przyległy teren jest nieco obniżony względem terenu przy wejściu do budynku). Ponadto zrealizowana dodatkowa przestrzeń poddasza nie może zostać zakwalifikowana jako dodatkowa kondygnacja z uwagi na zbyt małą wysokość. Niemniej jednak wykonane roboty dotyczące zmiany konstrukcji obiektu oraz wykonane otwory okienne w odległości 3,04 m od granicy z działką w sposób istotny odstępują od przepisów. Tym samym prawidłowe było wdrożenie postępowania naprawczego w oparciu o przepisy art. 50-51 Prawa budowlanego.
Należy w tym miejscu dodatkowo zauważyć że Sąd administracyjny – podobnie jak organy administracji publicznej – może uczynić podstawą swojego rozstrzygnięcia materiał zgromadzony w aktach sprawy. Konsekwentnie odwoływanie się przez skarżącego i uczestników do dowodów z zeznań świadków uzyskanych w prowadzonym przed Sądem Okręgowym w P., XIII Wydział Cywilny z/s w [...], sygn. akt XIII C [...], postępowaniu o zapłatę, nie mogło być uznane za skuteczne.
Wyjaśnienia również wymaga – w świetle stawianych zarzutów – że ani sąd administracyjny ani tym bardziej organy administracji publicznej nie są powołane do wyjaśnienia ewentualnych rozbieżności pomiędzy zrealizowaną inwestycją, a umową zawartą pomiędzy inwestorem, a nabywcami wybudowanych lokali mieszkalnych. Zakres działalności organów nadzoru budowlanego sprowadza się do oceny, czy wykonane roboty budowane stanowią roboty wykonane na podstawie obowiązujących przepisów prawa oraz czy są zgodne z zatwierdzonym projektem budowlanym, nie odnosi się natomiast do zgodności robót z zawartą umową, gdyż kwestia powyższa stanowi ewentualny spór cywilny.
Idąc dalej zauważyć należy, że podstawą nałożonych obowiązków była przedłożona ekspertyza techniczna sporządzona przez mgr inż. D. Z. wskazuje warianty możliwych działań naprawczych w zakresie wzmocnienia konstrukcji więźby dachowej i sufitu nad poddaszem oraz wzmocnienia konstrukcji stropu nad parterem, a także ocenę wpływu zmian w konstrukcji budynku wprowadzonych w trakcie realizacji obiektu budowlanego na bezpieczeństwo użytkowania budynku w oparciu o przeprowadzone obliczenia budowli, w tym obliczenia statyczne oraz ocenę nośności i bezpieczeństwa konstrukcji obiektu.
Sąd podkreśla, że zgodnie z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 K.p.a.).
Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 03 kwietnia 2014 r., sygn. II OSK 2645/12, postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 przez organ nadzoru budowlanego ma charakter dowodowy. Przesłanką zastosowania przez właściwy organ art. 81c ust. 2 p.b. jest powstanie "uzasadnionych wątpliwości", co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych bądź też stanu technicznego obiektu budowlanego. Z uwagi na to, że w powyższym przepisie ustawodawca posłużył się zwrotem "może nałożyć" obowiązek dostarczenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, zastosowanie art. 81c ust. 2 p.b. pozostawione zostało uznaniu organu administracyjnego. Art. 81c ust. 2 p.b. wyraźnie przy tym wskazuje, że wybór osoby sporządzającej ocenę techniczną, czy ekspertyzę, należy do zobowiązanego. W tym stanie rzeczy nie można uznać, że autorowi ekspertyzy przysługuje status biegłego w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, musi on spełniać jedynie wymóg posiadania wymaganych ustawą uprawnień. Inna sytuacja miałaby miejsce, gdyby organ nadzoru budowlanego skorzystał z możliwości zlecenia wykonania ekspertyzy na podstawie art. 81c ust. 4 p.b., gdyż w takiej sytuacji to organ decyduje komu ekspertyza będzie zlecona i wtedy można mówić o tym, iż taka osoba ma status biegłego. NSA wyraźnie jednak podkreśla, że nałożenie obowiązku z art. 81c ust. 2 p.b. nie zwalania organu administracji od oceny prawidłowości przedłożonej ekspertyzy. To organ nadzoru budowlanego, prowadząc postępowanie w sprawie, stwierdza zgodność z prawem wykonanych prac, mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, a w tym również ekspertyzę. Podobny pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 5 czerwca 2013 r., II SA/Łd 67/13, że wykonanie przez inwestora obowiązku określonego w art. 81c ust. 2 p.b. nie zwalnia organu od oceny przedłożonych dowodów, nie uprawnia do bezrefleksyjnej akceptacji przyjętych w opinii wniosków, nie determinuje w sposób bezwzględny treści kolejnych rozstrzygnięć. To na organie, nie autorze opinii, spoczywa obowiązek dokonania prawidłowych ustaleń w sprawie i pełna ocena zebranych dowodów w kontekście obowiązujących regulacji.
Podkreślenia wymaga, że ekspertyza tego rodzaju, jakkolwiek sporządzana przez rzeczoznawcę posiadającego wiadomości specjalne, jest dowodem w sprawie i w konsekwencji nie jest wyłączona spod oceny organu administracji prowadzącego postępowanie. Do oceny ekspertyzy, jako dowodu, ma zastosowanie art. 80 K.p.a., który nakazuje organowi administracji oceniać, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego, art. 7 K.p.a., który nakazuje podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz art. 77 § 1 K.p.a, który nakłada na organ administracji obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z przepisów tych wynika, że organ administracji winien ocenić ekspertyzę, zaś w razie jakichkolwiek wątpliwości co do jej prawidłowości, podjąć działania zmierzające do ich usunięcia. Sąd administracyjny nie dysponuje ani wiedzą specjalistyczną z zakresu inżynierii budownictwa i wytrzymałości konstrukcji budowlanych, ani nie ma możliwości przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Ekspertyza tego rodzaju może jednak i musi podlegać ocenie formalnej, czy zawiera niezbędne dane i analizy, które doprowadziły rzeczoznawcę do wniosków końcowych. W konsekwencji braki w ekspertyzie, dotyczące kwestii istotnych dla wyniku oceny, muszą skutkować uchyleniem decyzji, jako wydanej z naruszeniem przepisów postępowania dotyczących oceny materiału dowodowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a.).
W przedmiotowej sprawie organy administracji publicznej oparły swoje rozstrzygnięcie na przedstawionej w dniu 09 września 2023 r. ekspertyzie technicznej sporządzonej przez mgr inż. D. Z. posiadającego uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej do projektowania bez ograniczeń Nrupr [...] W powyższym dokumencie została uwzględniona również ocena wpływu zmian w konstrukcji budynku wprowadzonych w trakcie realizacji obiektu budowlanego na bezpieczeństwo użytkowania budynku w oparciu o przeprowadzone obliczenia budowli, w tym obliczenia statyczne oraz ocenę nośności i bezpieczeństwa konstrukcji obiektu. W szczególności podniesiono w nim, że przeprowadzone "obliczenia statyczno-wytrzymałościowe pokazują że wprowadzone w trakcie robót budowlanych zmiany w konstrukcji budynku, mają wpływ na bezpieczeństwo użytkowania budynku. Podniesienie wysokości zamocowania jętki, i obniżenie wysokości podparcia na płatwi drewnianej spowodowało zwiększenie siły poziomej rozporowej w poziomie murłaty. Jednoczesne niewykonanie trzpieni żelbetowych w ścianach oraz wykonanie wieńca w poziomie murłaty tylko na obwodzie budynku, z pominięciem środkowej ściany międzylokalowej spowodowało, że brak jest elementu konstrukcyjnego mogącego przenosić powstałe siły rozporowe. To może być główną przyczyną pojawiających się pęknięć ścian na piętrze. Z obliczeń wynika także, że przekroczone są stany graniczne nośności i użytkowania płatwi drewnianych podpierających krokwie. Sposób wykonania konstrukcji sufitu - podłogi strychu w formie belek drewnianych podpartych na ścianach działowych poddasza powoduje, że ściany te w sposób niedozwolony przenoszą obciążenia od tego stropu na konstrukcję stropu nad parterem" (s. [...] opinii).
Zauważyć jednak należy, że już na etapie postępowania odwoławczego skarżący R. D. podnosił, że błędne jest stwierdzenie, że belki drewniane opierają się na ściankach działowych. Mają one bowiem oparcie na dodatkowej belce poprzecznej, a budując ścianki działowe, pozostawiono kilkucentymetrową przerwę (wypełnioną wełną mineralną) pomiędzy belkami a ściankami działowymi. Podnosił on również, że cała zabudowa i adaptacja strychu pod pomieszczenia użytkowe została dokonana przez inwestorów, a nie skarżącego, co powoduje, że to nie oparcie belek ma ścianach działowych (co nie ma miejsca), ale wykonanie podłogi z płyt wiórowych obciążą całą konstrukcję dachu i ściany działowe. Organ nie ustalił, jaki wpływ ewentualne przeciążenia ma zabudowa strychu, a ma to przecież istotne znaczenie. Za całkowicie błędne uznano również stwierdzenie autora ekspertyzy, aby wykonanie wieńca w poziomie murłaty tylko na obwodzę budynku, z pominięciem środkowej ściany międzylokalowej, spowodowało, że brak jest elementu konstrukcyjnego mogącego przenosić powstałe siły rozporowe, gdyż wbrew powyższej tezie, wieniec jest również na ścianie międzylokalowej, co również można zweryfikować. Brak jest obliczeń dla założenia, że wieniec został położony na ścianie międzylokalowej.
Pomimo sformułowania powyższych zarzutów WINB nie odniósł się do nich w treści zaskarżonej decyzji, co pozwala podzielić zarzut naruszenia art. 15 K.p.a. Skoro przedstawiona ekspertyza techniczna stanowi dowód w sprawie, to przed wydaniem decyzji należało skonfrontować jej wyniki ze stawianymi zarzutami, tak aby uzyskać jednoznaczną odpowiedź, czy wyniki ekspertyzy, w tym opisane środki zaradcze, są prawidłowe, a co za tym idzie, zasadne jest nałożenie na właścicieli nieruchomości określonych obowiązków. Ani Sąd, ani tym bardziej strony postępowania, nie są w stanie ustalić, na podstawie jedynie zgromadzonego materiału dowodowego, czy podnoszone przez skarżącego zarzuty dotycząca zakresu wykonanych prac i ich wpływu na obciążenie nieruchomości są prawidłowe. To rolą organu administracji publicznej pozostaje rozstrzygniecie powyższej kwestii, a pominięcie zarzutów dotyczących zakresu wykonanych prac – co może, lecz nie musi – mieć wpływu na wynik sprawy, stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania, naruszając ogólne zasady postępowania określone w art. 7, art. 77 § 2 oraz art. 15 K.p.a.
Sąd pragnie w tym miejscu podkreślić, że na tym etapie niemożliwe jest przesądzenie, czy przedłożona ekspertyza, w tym płynące z niej wnioski, jest prawidłowa, czy tez nieprawidłowa. Nie ma jednak podstaw do powołania kolejnego biegłego, celem ustalenia stanu technicznego budynku. Wyjaśnienia bowiem wymaga, że stosownie do treści art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Należy zwrócić uwagę, że przepis ten został zamieszczony w rozdziale 8 Prawa budowlanego, zatytułowanym "Organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego". Jest to rozdział obejmujący przepisy ustrojowe i kompetencyjne organów budowlanych. Umiejscowienie powyższego przepisu w tym rozdziale pozwala stwierdzić, że ma on charakter ogólny i procesowy i powinien być stosowany w związku z odpowiednimi przepisami szczegółowymi ustawy Prawo budowlane. Postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego ma charakter dowodowy, co oznacza, że postępowanie, w którym jest ono podejmowane, stanowi część innego już toczącego się postępowania przewidzianego w prawie budowlanym, bądź jest elementem wyjaśnienia przez organ okoliczności, które mogłyby uzasadniać wszczęcie takiego postępowania. Przepis art. 81c Prawa budowlanego nie zawiera tym samym żadnych ograniczeń co do rodzaju postępowań, w których może być stosowany (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2000 r., sygn. akt II SA/Gd 2016/98). Sąd podziela stanowisko, że przepis art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, który przerzuca na stronę koszty ustalenia stanu faktycznego obiektu budowlanego, powinien być wykorzystywany tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy organy nadzoru budowlanego nie są w stanie, wykorzystując własną wiedzę i środki, rozstrzygnąć powstałych wątpliwości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 991/19, Baza NSA).
Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy Sąd wskazuje, że wbrew zarzutom skargi art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego mógł znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie i nie było podstaw do powołania biegłego przez organy nadzoru budowlanego, czy też podejmowania działań samodzielnie przez pracowników nadzoru budowlanego. Strony postępowania administracyjnego są bowiem zobowiązane partycypować w kosztach postępowania dowodowego. Co więcej, choć osoby zatrudnione w organach nadzoru budowlane posiadają wiedzę z zakresu budownictwa, co jest zrozumiałe i niezbędne dla realizowania przez nich celów ustawowych, to jednak przeprowadzenie badań i pomiarów, które charakteryzują się wysokim stopniem skomplikowania i czasochłonności, wykracza poza ich kompetencje ustawowe, do których należy nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, a w szczególności: zgodności rozwiązań architektoniczno-budowlanych z przepisami techniczno-budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej (art. 81 ust. 1 lit c Prawa budowlanego). Jest to więc nadzór i kontrola, a nie dokonywanie czynności w miejsce inwestora.
Prawidłowość nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy nie zmienia jednak faktu, że w przedmiotowej sprawie elementem, który w ocenie Sądu, był niekompletny, pozostawała ocena przez organ odwoławczy, przedłożonej opinii technicznej, w zakresie w jakim została ona zakwestionowana już na etapie postępowania odwoławczego. W postępowaniu przed organem II instancji jest przy tym możliwe uzupełnienie powstałych braków (art. 136 K.p.a.) poprzez wezwanie biegłego do odniesienia się do podnoszonych zarzutów, czy też przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z jego udziałem, a następnie, zależnie od uzyskanych informacji, wydanie decyzji administracyjnej.
Sąd podkreśla, że w sytuacji, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, a więc gdy prowadzone postępowanie może zakończyć się nałożeniem określonych obowiązków, zgromadzony materiał dowodowy musi być kompletny, a więc musi odpowiadać na pytanie, jaki zakres prac został wykonany przez inwestora oraz czy nałożone obowiązki spowodują przywrócenie stanu pożądanego, a więc stanu zgodności z przepisami prawa. Analiza zaskarżonej decyzji nie pozwala jednak na wyciągnięcie w niniejszej sprawie powyższych wniosków.
Równocześnie, odnosząc się do zarzutu związanego z wadliwą lokalizacją okien, Sąd wskazuje, że kwestia podjętych działań, mających na celu powiększenie działki, a w konsekwencji, zapewnienie wymaganej odległości od granicy, nie stanowiła kwestii, która uniemożliwiałaby wydanie orzeczenia w powyższym zakresie.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję.
Ponownie rozpoznając sprawę WINB dokona oceny przedłożonej ekspertyzy technicznej, a w szczególności odniesie się do zarzutów związanych z jej nierzetelnością oraz wadliwością przyjętych w niej założeń.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie(tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964) zasądzając na rzecz B. M. oraz Ł. M. solidarnie kwotę 500;- zł oraz zasądzając na rzecz R. D. kwotę 997;- zł na którą składa się 500;- zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu (961;- zł), 480;- zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz 17;- zł tytułem zwrotu opłaty od pełnomocnictwa.