II SA/Po 544/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2024-01-24
NSAAdministracyjneWysokawsa
odpady komunalnesprawozdanie rocznekara pieniężnaterminowośćpodwykonawcarejestr działalności regulowanejustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminachkontrola administracyjnaobowiązek sprawozdawczy

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę spółki na decyzję nakładającą karę pieniężną za nieterminowe złożenie sprawozdania o odbiorze odpadów komunalnych, uznając, że obowiązek sprawozdawczy dotyczy również podwykonawców wpisanych do rejestru działalności regulowanej.

Spółka X. sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy karę pieniężną za nieterminowe złożenie rocznego sprawozdania o odbiorze odpadów komunalnych za rok 2021. Spółka argumentowała, że jako podwykonawca transportujący odpady, a nie faktycznie je odbierający, nie podlegała obowiązkowi sprawozdawczemu. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że obowiązek sprawozdawczy dotyczy wszystkich podmiotów wpisanych do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbioru odpadów, niezależnie od faktycznego wykonywania tej działalności w danym roku, w tym również podwykonawców.

Przedmiotem sprawy była skarga spółki X. sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), która utrzymała w mocy decyzję Związku Międzygminnego nakładającą na spółkę karę pieniężną za nieterminowe złożenie rocznego sprawozdania za rok 2021 dotyczącego podmiotu odbierającego odpady komunalne. Spółka twierdziła, że jako podwykonawca świadczący jedynie usługi transportowe, a nie faktycznie odbierający odpady od właścicieli nieruchomości na terenie Gminy K., nie podlegała obowiązkowi sprawozdawczemu ani karze. Podnosiła, że obowiązek ten dotyczy podmiotów faktycznie odbierających odpady. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę. Sąd uznał, że przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (u.c.p.g.) nakładają obowiązek sporządzania rocznych sprawozdań na wszystkie podmioty wpisane do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych, niezależnie od tego, czy faktycznie odbierały odpady w danym roku. Sąd podkreślił, że celem ustawodawcy jest zapewnienie kontroli nad całym procesem gospodarowania odpadami, a wpis do rejestru rodzi obowiązek sprawozdawczy, w tym złożenia tzw. sprawozdania zerowego, jeśli działalność nie była prowadzona. Sąd odwołał się do orzecznictwa NSA, zgodnie z którym obowiązek sprawozdawczy obejmuje przedsiębiorców wpisanych do rejestru, a także podwykonawców. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów k.p.a. ani Prawa przedsiębiorców, uznając, że interpretacja organów była zgodna z prawem i nie budziła wątpliwości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, podmiot wpisany do rejestru działalności regulowanej podlega obowiązkowi złożenia rocznego sprawozdania (w tym sprawozdania zerowego) i karze za jego nieterminowe złożenie, nawet jeśli faktycznie nie odbierał odpadów w danym roku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że celem ustawodawcy jest zapewnienie kontroli nad całym procesem gospodarowania odpadami. Wpis do rejestru rodzi obowiązek sprawozdawczy, a jego celem jest objęcie kontrolą wszystkich podmiotów uczestniczących w procesie odbioru odpadów, w tym podwykonawców.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

u.c.p.g. art. 9n § 1

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do sporządzania rocznych sprawozdań.

u.c.p.g. art. 9n § 2

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Sprawozdanie musi nastąpić do 31 stycznia każdego roku za rok poprzedni.

u.c.p.g. art. 9n § 6

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Jeżeli podmiot nie odbierał na terenie danej gminy odpadów, musi złożyć tzw. sprawozdanie zerowe.

u.c.p.g. art. 9x § 1

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości podlega karze pieniężnej.

u.c.p.g. art. 9x § 1

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Kara jest nakładana m.in. za przekazanie sprawozdania po terminie ustawowym (pkt 5).

Pomocnicze

u.c.p.g. art. 9b § 1

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości jest działalnością regulowaną.

u.c.p.g. art. 9b § 2

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Rejestr działalności regulowanej prowadzi wójt, burmistrz lub prezydent miasta.

p.p. art. 11 § 1

Ustawa – Prawo przedsiębiorców

Wątpliwości co do treści normy prawnej rozstrzygane są na korzyść przedsiębiorcy, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron lub osób trzecich.

k.p.a. art. 7

Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej działają wnikliwie i w sposób budzący zaufanie do organów państwa.

k.p.a. art. 7a § 1

Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego

Organy zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a wątpliwości interpretacyjne rozstrzygane są na korzyść strony.

k.p.a. art. 8

Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej działają w sposób budzący zaufanie obywateli do organów państwa.

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej umarza postępowanie, gdy odpadnie podstawa materialnoprawna.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej.

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kontrola sprawowana jest jako kryterium zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kognicja sądów administracyjnych obejmuje sądową kontrolę decyzji administracyjnych.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany zarzutami skargi i bada zgodność z prawem zaskarżonego aktu.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd ją oddala.

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 2zzs4 § 1

Umożliwia rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obowiązek sprawozdawczy dotyczy wszystkich podmiotów wpisanych do rejestru działalności regulowanej, niezależnie od faktycznego wykonywania działalności w danym roku. Podwykonawcy uczestniczący w procesie odbioru odpadów podlegają obowiązkowi sprawozdawczemu. Nieterminowe złożenie sprawozdania, nawet zerowego, skutkuje nałożeniem kary pieniężnej.

Odrzucone argumenty

Spółka jako podwykonawca transportujący odpady, a nie faktycznie je odbierający, nie podlega obowiązkowi sprawozdawczemu. Obowiązek sprawozdawczy dotyczy tylko podmiotów faktycznie odbierających odpady. Naruszenie przepisów k.p.a. (zasada obiektywizmu, praworządność, rozstrzyganie wątpliwości na korzyść strony). Naruszenie Prawa przedsiębiorców (art. 11 ust. 1).

Godne uwagi sformułowania

Ustawodawca dąży nie tylko do zapewnienia zauważalnego porządku, ale także do zapewnienia tego, aby odpady zostały zagospodarowane w sposób bezpieczny dla środowiska. Wolą ustawodawcy było to, aby odpady powstałe, a odebrane od właścicieli nieruchomości, nie były przedmiotem dalszego obrotu, który mógłby zagrażać w jakikolwiek sposób komukolwiek i czemukolwiek. Określając cele u.c.p.g., ustawodawca zakreślił szeroko pojęcie odbierania odpadów, nie ograniczając go wyłącznie do faktycznego odbierania, ale przyjmując szerokie jego rozumienie przez użycie sformułowania »działalność w zakresie odbierania odpadów«. Ustawodawca 'nadaje godność' przedsiębiorcy odbierającego odpady komunalne dopiero z momentem wpisu do rejestru prowadzonego przez właściwy organ. I tylko ten podmiot może podlegać karze.

Skład orzekający

Tomasz Świstak

przewodniczący

Wiesława Batorowicz

sprawozdawca

Arkadiusz Skomra

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie obowiązku sprawozdawczego i odpowiedzialności karnej dla podwykonawców w zakresie odbioru odpadów komunalnych, nawet jeśli nie odbierali faktycznie odpadów, o ile są wpisani do rejestru działalności regulowanej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz interpretacji przepisów dotyczących rejestru działalności regulowanej i obowiązku sprawozdawczego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska i prawidłowego gospodarowania odpadami, a także interpretacji przepisów dotyczących odpowiedzialności podmiotów gospodarczych. Jest to istotne dla firm działających w branży gospodarki odpadami.

Podwykonawca odbioru odpadów zapłaci karę za brak sprawozdania? Sąd wyjaśnia obowiązki wpisanych do rejestru.

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 544/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Tomasz Świstak /przewodniczący/
Wiesława Batorowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Sygn. powiązane
III OSK 1506/24 - Wyrok NSA z 2025-11-04
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 24 stycznia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 stycznia 2024 roku sprawy ze skargi X. sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 maja 2023 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga X. sp. z o.o. z siedzibą w B. (zwanej dalej "Spółką" lub "skarżącą") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwanego dalej "SKO", "Kolegium" lub "organem II instancji") z dnia 31 maja 2023 r., nr [...]. W decyzji tej utrzymano w mocy decyzję Związku Międzygminnego "[...]" w C. (zwanego dalej "Związkiem" lub "organem I instancji") z dnia 13 października 2022 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za nieterminowe złożenie, za pośrednictwem bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (zwanego dalej "BDO"), rocznego sprawozdania za rok 2021 podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości z terenu Gminy K. . Zaskarżona decyzja zapadła w oparciu o poniżej przedstawiony stan faktyczny i prawny.
Pismem z dnia 15 września 2022 r. Związek zawiadomił Spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie naliczenia kary pieniężnej z tytułu przekazania po terminie, za pośrednictwem BDO, rocznego sprawozdania podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości z terenu Gminy K. za rok 2021 r., o którym mowa w art. 9n ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1297 z późn. zm., zwanej dalej "u.c.p.g.").
Uchwałą nr [...] Zarządu Związku z dnia 13 października 2022 r. została wydana decyzja z dnia 13 października 2022 r., nr [...] W decyzji tej wymierzono Spółce karę pieniężną w wysokości [...] zł, tj. po [...] zł za każdy dzień zwłoki, licząc od dnia 1 lutego 2022 r., tj. pierwszego dnia następującego po terminie obowiązkowego złożenia sprawozdania przypadającego na dzień 31 stycznia 2022 r. Karę tę należało uiścić w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że Związek miał i ma obowiązek kontrolowania terminowości wykonywania obowiązków ustawowych przez podmioty odbierające odpady komunalne. Obowiązek terminowego składania sprawozdań rocznych wynika z art. 9n ust. 1 u.c.p.g. Spółka przesłała swoje sprawozdanie za rok 2021 w dniu 24 marca 2022 r., a więc 51 dni po upływie terminu do tego wyznaczonym. Wobec Spółki zaktualizowała się podstawa z art. 9x ust. 1 pkt 5 u.c.p.g., która stanowi, że przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości podlega karze pieniężnej w wysokości 100 zł za każdy dzień opóźnienia, jednak nie więcej niż za 365 dni.
Spółka wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji, kwestionując ją w całości. Podniesiono zarzut naruszenia:
1) art. 9n ust. 6 u.c.p.g. poprzez jego zastosowanie względem Spółki, mimo iż Spółka nie odebrała odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości z terenu Gminy K. w 2021 r., a była jedynie podwykonawcą świadczącym na rzecz P.H.U. K. sp. z o.o. usługę transportu odpadów;
2) art. 9n ust. 6 w związku z art. 9x ust. 1 pkt 5 u.c.p.g. poprzez nałożenie na Spółkę kary pieniężnej za brak przekazania sprawozdań zerowych, pomimo że Spółka nie miała takiego obowiązku, gdyż Spółka nie odbiera odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości z terenu Gminy K. w 2021 r., a była jedynie podwykonawcą w zakresie świadczenia usługi transportu;
3) art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 162 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.") poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji rozstrzygnięcie wątpliwości na niekorzyść Spółki;
4) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, zwanej dalej "k.p.a.") poprzez naruszenie zasady obiektywizmu i praworządności w trakcie prowadzonego postępowania, co doprowadziło do naruszenia słusznych interesów podmiotu zainteresowanego;
5) art. 7a § 1 w związku z art. 81a § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie i rozstrzygnięcie wątpliwości co do wykładni i interpretacji przepisów prawa na niekorzyść Spółki, podczas gdy organ zobligowany był do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, a nieudające się wyjaśnić wątpliwości, interpretować na korzyść Spółki;
6) art. 8 k.p.a.
W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że Spółka nigdy nie była podmiotem faktycznie odbierającym odpady komunalne od właścicieli nieruchomości na terenie Gminy K. . Nie robiła tego ani w 2021 r., ani w żadnym innym czasookresie. Spółka jest podwykonawcą dla P.H.U. K. sp. z o.o., dla której świadczy usługi transportu odpadów. Jest zatem przewoźnikiem.
Spółka zwróciła uwagę, że przepis art. 9n ust. 6 u.c.p.g. jest skierowany do podmiotów, które są wpisane do rejestru podmiotów odbierających odpady, a po drugie, faktycznie i rzeczywiście odbierają odpady na terenie danej gminy. Zdaniem Spółki, zachodzą przesłanki z art. 105 § 1 k.p.a., skutkujące umorzeniem postępowania administracyjnego.
Decyzją z dnia 31 maja 2023 r., nr [...] Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji, SKO podniosło, że obowiązek z art. 9n ust. 1 u.c.p.g. istnieje również w sytuacji, kiedy w danym roku aktywność nie była wykonywana. Kolegium uznało, że skoro Spółka została wpisana do rejestru podmiotów prowadzących działalność na terenie właściwości Związku i został jej nadany numer [...] i nie doszło do jej wykreślenia, jest ona podmiotem zobowiązanym do składania sprawozdań. Jeżeli faktycznie Spółka nie odebrała z terenu K. żadnych odpadów, powinna złożyć sprawozdanie zerowe. Z tego obowiązku nie jest zwolniona Spółka, nawet jeśli działa jako podwykonawca. Nikt nie kwestionuje tego, że Spółka złożyła sprawozdanie po czasie. Z tego względu zasadnie naliczono Spółce karę w wysokości [...] zł za każdy dzień zwłoki.
Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika – r. pr. O. K. – wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, kwestionując decyzję organu II instancji w całości. Podniesiono zarzut naruszenia:
1) art. 9n u.c.p.g. poprzez przyjęcie, że obowiązek sprawozdawczy dotyczy wszystkich podmiotów niezależnie od tego, czy faktycznie odbierały odpady komunalne, podczas gdy obowiązek sprawozdawcy dotyczą li tylko podmiotów, które generalnie na terenie dany gminy odbierali odpady komunalne, lecz z jakiegoś względu nie czyniły tego w kolejnym roku, a w konsekwencji sankcja za niezłożenie sprawozdania zerowego w terminie nałożona może być jedynie na właśnie te podmioty, lecz nie na podmiot, który co prawda został wpisany do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów, jednak działalności tej w ogóle nie podejmował;
2) art. 9n ust. 6 u.c.p.g. poprzez jego zastosowanie, pomimo iż skarżąca nie odbierała odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości z terenu Gminy K. w 2021 r., a była jedynie podwykonawcą świadczącym usługi na rzecz P.H.U. K. sp. z o.o., a ten podmiot zobowiązał się do złożenia sprawozdania, o którym mowa w powołanym przepisie;
3) art. 9n ust. 6 w związku z art. 9x ust. 1 pkt 5 u.c.p.g. poprzez nałożenie na skarżącą kary pieniężnej za brak przekazania sprawozdań zerowych, pomimo że skarżąca nie miała takiego obowiązku, gdyż skarżąca nie odbiera odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości z terenu Gminy K. w 2021 r., a była jedynie podwykonawcą w zakresie świadczenia usługi transportu;
4) art. 9x ust. 1 pkt 5 w związku z art. 9n u.c.p.g. poprzez nałożenie na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł za przekazanie sprawozdań zerowych po terminie, podczas gdy obowiązek sprawozdawczy dotyczy li tylko podmiotów, które generalnie na terenie danej gminy odbierają odpady komunalne, lecz z jakiegoś względu nie uczyniły tego w kolejnym roku;
5) art. 11 ust. 1 p.p. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji rozstrzygnięcie wątpliwości co do normy prawnej na niekorzyść skarżącej; organ niewłaściwie i błędnie przyjął, iż jednolity jest pogląd, iż sankcja za nieprzekazanie sprawozdania dotyczy wszystkich, bez wyjątków, adresatów obowiązku sprawozdawczego, a orzecznictwo jest jednak niejednolite w tym zakresie;
6) art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady obiektywizmu i praworządności w trakcie prowadzonego postępowania, co doprowadziło do naruszenia słusznych interesów podmiotu zainteresowanego;
7) art. 7a § 1 w związku z art. 81a § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie i rozstrzygnięcie wątpliwości co do wykładni i interpretacji przepisów prawa na niekorzyść skarżącej, podczas gdy organ zobligowany był do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, a nieudające się wyjaśnić wątpliwości, interpretować na korzyść skarżącej;
8) art. 8 k.p.a.
W oparciu o ww. zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie stwierdzenie nieważności obu decyzji albo przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca wniosła także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że niewłaściwy jest pogląd, w myśl którego obowiązek sprawozdawczy dotyczy wszystkich podmiotów wpisanych do rejestru działalności reglamentowanej. Poglądy orzecznictwa są niejednolite w tej materii, zdaniem skarżącej. Skarżąca uważa, że obowiązek sprawozdawczy został ustanowiony po to, aby unaocznić sposób postępowania z odpadami, które faktycznie były odbierane. Nie ma celu składanie sprawozdania przez podmiot, który nie wykonywał odbioru. Dla poparcia swojej tezy, skarżąca powołała szereg decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O..
Organ II instancji nie wziął w ogóle pod uwagę tej okoliczności, że skarżąca nie odbierała odpadów od właścicieli nieruchomości na terenie Gminy K. . Skarżąca była tylko przewoźnikiem i działała dla P.H.U. K. sp. z o.o. To P.H.U. K. sp. z o.o. jest podmiotem odbierającym odpady, a nie skarżąca. Odbierającym odpady jest przedsiębiorca wykonujący taką czynność, a nie podmiot, który jest wpisany do rejestru działalności reglamentowanej. Przepisy powinny być ściśle wykładane, na korzyść skarżącej, czego wymaga art. 11 ust. 1 p.p. oraz art. 7a § 1 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał stanowisko, jakie zajął w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1327 z późn. zm.). Zgodnie z powołanym przepisem: "W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania tego z nich, który obowiązywał jako ostatni, wojewódzkie sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny mogą rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, chyba że strona lub uczestnik postępowania wniosą o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Wniosek strony lub uczestnika postępowania wiąże sąd". W związku z tym, zarządzeniem z dnia 20 grudnia 2023 r. Przewodnicząca Wydziału II. tut. Sądu skierowała sprawę do rozpoznania jej na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 stycznia 2024 r.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli, zgodność z prawem. Kognicja sądów administracyjnych obejmuje m.in. sądową kontrolę decyzji administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."]). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Innymi słowy, Sąd z urzędu powinien wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności, które mają wpływ na ocenę trafności kontrolowanego rozstrzygnięcia, nawet jeśli nie zostały one podniesione przez stronę skarżącą.
Przedmiotem skargi jest ocena zgodności z prawem decyzji SKO, w której utrzymano w mocy decyzję Związku dotyczącą nałożenia na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej. W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji.
Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są przepisy u.c.p.g. Są to przepisy silnie osadzone w aksjologii, która wybrzmiewa już z samego tytułu ustawy – "o utrzymaniu czystości i porządku w gminach". Zamysłem ustawodawcy było zapewnienie czystości i porządku w każdej gminie, jednakże nie tylko w aspekcie, który można zidentyfikować za pośrednictwem zmysłów. Ustawodawca dąży nie tylko do zapewnienia zauważalnego porządku, ale także do zapewnienia tego, aby odpady zostały zagospodarowane w sposób bezpieczny dla środowiska, w tym dla czystości i porządku w każdej polskiej gminie. Intencją ustawodawcy było, aby odpady powstałe, a odebrane od właścicieli nieruchomości, nie były przedmiotem dalszego obrotu, który mógłby zagrażać w jakikolwiek sposób komukolwiek i czemukolwiek. Dlatego też ustawodawca wprowadził szerokie spektrum obowiązków, które regulują poszczególne przepisy u.c.p.g.
Zgodnie z art. 9b ust. 1 u.c.p.g. działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości jest działalnością regulowaną w rozumieniu p.p. Rejestr działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości prowadzi wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Ustawodawca nie zdefiniował, czym jest odbieranie odpadów, dlatego należy sięgnąć do słownikowego znaczenia słowa "odbierać" – "odebrać; wzięcie, otrzymanie, przejęcie czegoś" (E. Sobol. Popularny słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2003, s. 571). Zatem, odbieranie odpadów, a więc transfer ich od właścicieli nieruchomości, w myśl u.c.p.g., jest działalnością regulowaną, której wykonywanie podlega obowiązkowemu wpisowi do stosownego rejestru.
Przepis art. 9n ust. 1 u.c.p.g. stanowi: "Podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do sporządzania rocznych sprawozdań". Przekazanie takiego sprawozdania musi nastąpić do 31 stycznia każdego roku za rok poprzedni (art. 9n ust. 2 u.c.p.g.). Jeżeli ten podmiot nie odbierał na terenie danej gminy odpadów, musi i tak przekazać tzw. sprawozdanie zerowe (art. 9n ust. 6 u.c.p.g.). Niewykonanie ww. obowiązku jest zagrożone karą pieniężną, o której stanowi art. 9x ust. 1 u.c.p.g., a obciąża ona przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne. Na gruncie niniejszej sprawy, kara została wymierzona z uwagi na przesłankę wskazaną w art. 9x ust. 1 pkt 5 u.c.p.g. – przekazanie sprawozdania po terminie ustawowym. Sąd w składzie orzekającym podkreśla niekonsekwencję terminologiczną, jaką stosuje ustawodawca. W art. 9n ust. 1 u.c.p.g. mowa jest o podmiocie odbierającym odpady komunalne, by w art. 9x ust. 1 u.c.p.g., karę nakładać na przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne. Mając jednak na uwadze zarysowaną aksjologię przepisów u.c.p.g., nie można skonstatować, że istnieje jakakolwiek różnica pomiędzy podmiotem a przedsiębiorcą, jeżeli obydwa te podmioty prawa odbierają odpady komunalne. Dla przypomnienia, wolą ustawodawcy było to, aby na każdym jednym etapie zapewniania szeroko rozumianego porządku oraz czystości w gminie, odpady były w sposób w pełni kontrolowany usuwane trwale z przestrzeni publicznej. To uzasadnia objęcie wszystkich podmiotów odbierających odpady obowiązek sprawozdawczym. Dlatego też w pełni uzasadniony jest następujący pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego: "Określając cele u.c.p.g., ustawodawca zakreślił szeroko pojęcie odbierania odpadów, nie ograniczając go wyłącznie do faktycznego odbierania, ale przyjmując szerokie jego rozumienie przez użycie sformułowania »działalność w zakresie odbierania odpadów«." (wyrok NSA z dnia 7 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1560/17, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych [zwanej dalej "CBOSA"] na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skarżąca jest, jak twierdzi, podmiotem wykonującym zlecenie dla innej spółki, w zakresie wywozu odpadów. Skarżąca nie jest, w jej mniemaniu, podmiotem odbierającym odpady, a więc nie może ona podlegać karze. Sąd w składzie orzekającym nie podziela tego stanowiska. Nie jest istotne bowiem to, kto jest stroną umowy o odbiór odpadów komunalnych. Ważne jest to, kto bierze udział w całym procesie odbierania ich. Udział w tym procesie nakazuje włączyć taki podmiot do systemu kontroli, sprawowanej przez gminę (tu: Związek), aby zapewnić na każdym jego etapie właściwe utrzymanie czystości i porządku w gminie. W tym celu prowadzi się wspomniany już rejestr przedsiębiorców odbierających odpady komunalne z terenu gminy.
Na gruncie niniejszej sprawy, nie ma żadnych wątpliwości co do tego, że skarżąca złożyła wymagane sprawozdanie po upływie terminu do tego przewidzianym. Skarżąca dopełniła ten obowiązek po upływie 51 dni. Nie ulega też wątpliwości, czego zresztą skarżąca nawet nie kwestionowała, że jest ona wpisana do rejestru podmiotów odbierających odpady komunalne. SKO również zwróciło na to uwagę. Skarżąca posiada swój numer – [...] W myśl dotąd omówionych przepisów u.c.p.g., a także orzecznictwa, zachodzi implikacja polegająca na tym, że bycie zarejestrowanym jako podmiot odbierający odpady komunalne z terenu gminy rodzi obowiązek składania sprawozdań rocznych (w tym także zerowych) [zob. wyrok NSA z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt III OSK 485/22, dostępny w CBOSA]. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym w poprzednim zdaniu wyroku, już sam wpis przedsiębiorcy do ww. rejestru skutkuje obowiązkiem składania sprawozdań, ponieważ art. 9n u.c.p.g. obejmuje właśnie takich przedsiębiorców, którzy są wpisani do właściwego rejestru prowadzonego przez wójta danej gminy (tu: Związku). Obowiązek składania sprawozdania obciąża zatem podmiot główny, a więc organizatora całego procesu odbierania odpadów komunalnych, jak i jego podwykonawcę (por. wyrok NSA z dnia 7 października 2020 r., sygn. akt II OSK 1388/18, dostępny w CBOSA).
Podsumowując, ustawodawca dąży do zapewnienia kontroli w zakresie podejmowania każdej czynności, jaka ma zapewnić porządek oraz czystość w gminie. Obejmuje to także odbiór odpadów komunalnych, aby nie dochodziło do nieprawidłowości na tym polu szczególnie, gdy w ostatnich latach obserwuje się powstawanie w bardzo krótkim czasie nielegalnych składowisk odpadów. Gmina (tu: Związek) jest zobowiązana do sprawowania kontroli nad każdym etapem procesu transferu odpadów od właścicieli nieruchomości do miejsca destynacji odpadów.
Odnosząc się bezpośrednio do zarzutów skargi, należy stwierdzić niezasadność każdego z nich. Nie doszło do naruszenia przepisu art. 9n u.c.p.g. Obowiązek składania sprawozdania dotyczy każdego podmiotu, który jest uwikłany w proces odbierania odpadów komunalnych, a szczególnie, gdy jest wpisany do rejestru, o którym mowa w art. 9b ust. 2 u.c.p.g. Należy wskazać na językową warstwę przepisów, które znalazły zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy. Ustawodawca "nadaje godność" przedsiębiorcy odbierającego odpady komunalne dopiero z momentem wpisu do rejestru prowadzonego przez właściwy organ. I tylko ten podmiot może podlegać karze, o której mowa w art. 9x ust. 1 u.c.p.g. Nikt inny nie może podlegać tej karze. Dopóki jest się podmiotem wpisanym do rejestru, dopóty podlega się obowiązkowi składania rocznych sprawozdań pod rygorem poniesienia odpowiedzialności poprzez konieczność uiszczenia nałożonej administracyjnej kary pieniężnej. Nie jest przy tym istotne, z jakich względów skarżąca odbierała odpady w jednym roku, a w innym nie. Jeżeli nie odbierała odpadów, co przecież może się zdarzyć, to powinna złożyć tzw. sprawozdanie zerowe (art. 9n ust. 6 u.c.p.g.).
Niezasadny był zarzut naruszenia art. 9n ust. 6 u.c.p.g. To, że zleceniodawca zobowiązał się do złożenia sprawozdania zerowego z uwagi na brak odebranych odpadów z terenu Gminy K. , nie zwalnia skarżącej z dopełnienia obowiązku publicznoprawnego wynikającego z ustawy. Żadna czynność cywilnoprawna nie może wyłączyć obowiązku dopełnienia zobowiązania prawnoadministracyjnego, jakie wynika z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, jeśli ustawodawca wyraźnie tego nie zastrzega. Ze względu na zrekonstruowaną na początku tej części uzasadnienia wyroku aksjologię, skarżąca uwikłana w proces odbierania odpadów, co jest poparte stosownym wpisem, powinna złożyć sprawozdanie zerowe. Nie ma od tego wyjątku.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 9n ust. 6 w związku z art. 9x ust. 1 pkt 5 u.c.p.g. Wbrew temu, co twierdzi skarżąca, miała ona obowiązek złożyć sprawozdanie zerowe, tak samo jak podmiot, który w stosunku do niej jest jej zleceniodawcą. Każdy z tych podmiotów bierze udział w procesie odbierania odpadów. Dlatego też ciąży na nich obowiązek z powołanych na początku tego akapitu przepisów. W konsekwencji niezasadności tych przepisów, niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 9x ust. 1 pkt 5 w związku z art. 9n u.c.p.g. Sprawozdanie wpłynęło 51 dni po upływie terminu 30-dniowego. Związek przyjął prawidłowy algorytm obliczeniowy, a więc kwotę [...]zł należało pomnożyć przez liczbę wszystkich dni, jakie upłynęły od dnia 31 stycznia. Uzyskana kwota kary pieniężnej jest adekwatna do opisanego w u.c.p.g. algorytmu. Nie da się polemizować z wysokością tej kwoty, a tym bardziej z tym, że obowiązek sprawozdawczy ciąży na skarżącej, póki jest wpisana do rejestru, o którym mowa w art. 9n ust. 2 u.c.p.g.
Nie doszło do naruszenia art. 11 ust. 1 p.p. Powołany przepis stanowi: "Jeżeli przedmiotem postępowania przed organem jest nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść przedsiębiorcy, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ". W świetle omówionych powyżej zarzutów, należy stwierdzić, że w sprawie nie ma żadnych wątpliwości co do treści normy prawnej, które wymagałyby zastosowania na korzyść skarżącej. Status skarżącej jest bowiem jasny – jest ona podmiotem odbierającym odpady komunalne, a więc przedsiębiorcą, ponieważ jest wpisana do stosownego rejestru. W związku z tym ciąży na niej obowiązek składania rocznych sprawozdań. Nie ma żadnego zakresu, przez który miałoby dojść do przyjęcia interpretacji na korzyść skarżącej.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 7 k.p.a. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym, jest wręcz przeciwnie niż podniosła skarżąca. Ze względu na praworządność oraz zasadę obiektywizmu, celowe było nałożenie kary na podmiot odbierający odpady. Skoro skarżąca jest wpisana do rejestru, o którym mowa w art. 9n ust. 2 u.c.p.g., to niezrozumiałym byłoby zaniechanie egzekwowania od skarżącej spełniania obowiązku sprawozdawczego. Skarżąca ma swoje obowiązki, jakie wynikają z u.c.p.g. w związku z pozostawaniem podmiotem wpisanym do rejestru, a więc egzekwowanie ich nie może prowadzić do wniosku o naruszaniu jej słusznych interesów. SKO, a wcześniej Związek, posiadało dostateczny materiał dowodowy, aby wydać rozstrzygnięcie w sprawie. I to rozstrzygnięcie w pełni odpowiada prawu.
Nie doszło do naruszenia art. 7a § 1 w związku z art. 81a § 1 k.p.a. Sąd już poniekąd odpowiedział na ten zarzut, kiedy ustosunkowywał się do zarzutu naruszenia art. 11 ust. 1 p.p. W niniejszej sprawie nie zaistniała żadna okoliczność, która budziłaby wątpliwości organu administracji publicznej, czy sądu administracyjnego, co implikowałoby przyjęcie interpretacji korzystnej dla skarżącej. To, że skarżąca nie zgadza się ze sposobem interpretacji przepisów przez SKO, nie świadczy o tym, iż doszło do naruszenia przepisów art. 7a § 1 i art. 81a § 1 k.p.a. Nie da się zastosować tych przepisów, kiedy nie ma żadnej okoliczności budzącej wątpliwości.
Wreszcie niezasadny był zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. Co prawda skarżąca nie podniosła w skardze, na czym ten zarzut miałby polegać, jednakże Sąd nie znalazł żadnego elementu, który mógłby na to wskazywać. Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa i w jego granicach (art. 6 k.p.a.). Są one zobowiązane do urzeczywistnienia przepisów prawa materialnego ilekroć zaktualizuje się podstawa prawna. Czynienie zadość obowiązkom spoczywającym na organach administracji publicznej nie może być poczytywane jako działanie w sposób niebudzący zaufania obywateli do organów państwa. Byłoby to niezrozumiałe. Po to ustawodawca ustanowił prawa i obowiązki, aby je egzekwować. Jeżeli organ czyni z nich użytek w sposób prawidłowy, tak jak w niniejszej sprawie, nie sposób postawić jemu zarzut naruszenia art. 8 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi powoływano się na orzecznictwo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., jako argument na rzecz stawianych przez skarżącą tez. Należy podnieść, że orzecznictwo administracyjne jakiegokolwiek organu administracji publicznej nie może być traktowane na tym samym poziomie co orzecznictwo sądowe. Skarżąca powoływała się na poglądy Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., jednakże należy przypomnieć, że orzecznictwo sądowe jest bardziej wiarygodnym źródłem chociażby z tego względu, że sądy administracyjne są związane wyłącznie Konstytucją RP oraz ustawami. Organy administracji publicznej nie mają tak szerokich możliwości interpretacyjnych, aby powoływać się na rozwiązania umotywowane wyłącznie konstytucyjnie. Sąd nie podzielił poglądów przedstawionych w skardze. Uznał bowiem, że SKO orzekło w niniejszej sprawie w sposób zgodny z prawem. To, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. uznało, że podwykonawca nie może być uznany za podmiot odbierający odpady komunalne, nie oznacza, że to rozwiązanie odpowiada prawu. Ze względu na domniemanie zgodności z prawem decyzji, które wynika z art. 16 k.p.a., należy przyjąć, że tak jest, ale to nie jest podstawa do tego, aby Sąd bezwarunkowo zgodził się z takim poglądem.
Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutów skargi i jej samej. Kierując się wspomnianym art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie znalazł żadnych podstaw skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji lub poprzedzającej jej decyzji organu I instancji. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI