II SA/PO 54/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę właściciela działek na uchwałę Rady Miasta dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając, że wyznaczenie drogi zbiorczej na jego nieruchomościach było uzasadnione potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa i udrożnienia komunikacji.
Skarżący, właściciel działek w Poznaniu, zaskarżył uchwałę Rady Miasta dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kwestionując przeznaczenie części jego nieruchomości pod drogę klasy zbiorczej (ul. Szarotkowa). Zarzucił naruszenie prawa własności i konstytucyjnych zasad proporcjonalności. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że uchwała jest zgodna z prawem. Sąd podkreślił, że ograniczenie prawa własności było uzasadnione koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego, udrożnienia układu komunikacyjnego oraz zgodności z ustaleniami Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego.
Przedmiotem sprawy była skarga Z. K. na uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 26 kwietnia 2022 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Osiedle Kwiatowe – część B", w zakresie w jakim na działkach skarżącego wyznaczono drogę klasy zbiorczej o szerokości ok. 20 m. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia prawa własności (art. 140 k.c., art. 64 Konstytucji RP) oraz zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC), twierdząc, że plan nadmiernie ingeruje w jego prawo własności. Rada Miasta w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, argumentując, że uchwała jest zgodna z ustaleniami Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego, a wyznaczenie drogi jest niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa i płynności ruchu, zwłaszcza że obecny stan ulicy Szarotkowej powoduje poważne utrudnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, uznając ją za niezasadną. Sąd stwierdził, że uchwała jest aktem prawa miejscowego, a jej sporządzenie odbyło się zgodnie z prawem. Sąd podkreślił, że prawo własności nie jest prawem absolutnym i może podlegać ograniczeniom w celu realizacji interesu publicznego, pod warunkiem zachowania proporcjonalności. W ocenie Sądu, wyznaczenie drogi zbiorczej na działkach skarżącego było uzasadnione koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego, udrożnienia układu komunikacyjnego oraz zgodności z ustaleniami Studium. Sąd odwołał się do przepisów o warunkach technicznych dla dróg oraz orzecznictwa sądów administracyjnych, wskazując na potrzebę zapewnienia odpowiednich parametrów drogom zbiorczym i racjonalności rozwiązań komunikacyjnych. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów Konstytucji RP, Kodeksu cywilnego ani ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, przeznaczenie części nieruchomości pod drogę klasy zbiorczej jest uzasadnione potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego, udrożnienia układu komunikacyjnego oraz zgodności z ustaleniami Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego, a także przepisami technicznymi dotyczącymi dróg.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że prawo własności nie jest prawem absolutnym i może podlegać ograniczeniom w celu realizacji interesu publicznego, pod warunkiem zachowania proporcjonalności. W tym przypadku, konieczność zapewnienia bezpieczeństwa i płynności ruchu drogowego, a także zgodność z planami zagospodarowania przestrzennego uzasadniały ograniczenie prawa własności skarżącego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (18)
Główne
u.p.z.p. art. 6 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 15 § ust. 2 pkt 10
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 28 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2
u.s.g. art. 101 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Pomocnicze
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Konstytucja RP art. 21 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.p.z.p. art. 1 § ust. 2 pkt 5
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 1 § ust. 3
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 1 § ust. 4
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 14 § ust. 8
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Konwencja art. 1
Protokół nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
Argumenty
Skuteczne argumenty
Konieczność zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Konieczność udrożnienia układu komunikacyjnego. Zgodność z ustaleniami Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego. Zgodność z przepisami technicznymi dotyczącymi dróg. Uzasadnienie ograniczenia prawa własności w celu realizacji interesu publicznego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa własności skarżącego. Nieuzasadnione i nieproporcjonalne ograniczenie prawa własności. Naruszenie zasady, że ograniczenie prawa własności następuje w drodze ustawy. Brak racjonalnego uzasadnienia dla ingerencji w prawo własności.
Godne uwagi sformułowania
Prawo własności nie jest prawem absolutnym. Ograniczenie prawa własności powinno mieć jak najmniejszy wymiar. Musi ono pozostawać w odpowiedniej proporcji do celu, jaki ma zostać osiągnięty. Rada kreuje politykę przestrzenną dla realizacji wartości, które uznaje za istotne. Ulica Szarotkowa jest szczególną ulicą, ponieważ przecina całe osiedle Kwiatowe w Poznaniu. Sąd jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę wszelkich okoliczności sprawy, które mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, choćby nie były one podniesione przez stronę skarżącą.
Skład orzekający
Wiesława Batorowicz
przewodniczący sprawozdawca
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
sędzia
Robert Talaga
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie ograniczenia prawa własności na cele publiczne (drogi) w planach miejscowych, zasada proporcjonalności w planowaniu przestrzennym, kontrola sądów administracyjnych nad aktami prawa miejscowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji planistycznej i komunikacyjnej w Poznaniu. Interpretacja zasady proporcjonalności może być różna w zależności od konkretnych okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a interesem publicznym w kontekście planowania przestrzennego, co jest częstym problemem. Pokazuje, jak sądy równoważą te wartości.
“Własność kontra droga: Sąd rozstrzyga spór o plan zagospodarowania przestrzennego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Po 54/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-08-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Robert Talaga
Wiesława Batorowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 22 sierpnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Robert Talaga Protokolant: sekr. sąd. Elżbieta Polody po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2024 roku sprawy ze skargi Z. K. na uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 26 kwietnia 2022 r., nr LXIII/1166/VIII/2022 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga Z. K. (zwanego dalej "skarżącym") na uchwałę nr LXIII/1166/VIII/2022 Rady Miasta Poznania z dnia 26 kwietnia 2022 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Osiedle Kwiatowe – część B" w Poznaniu (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2022 r. poz. 3900, zwanej dalej "uchwałą nr LXIII/1166/VIII/2022") w zakresie, w jakim na działkach nr ew. [...] oraz [...] wyznaczono drogę klasy zbiorowej o symbolu KD-Z (ulica Szarotkowa) o szerokości ok. 20 m w liniach rozgraniczających. Zaskarżona uchwała została podjęta w oparciu o poniżej przedstawione okoliczności faktyczne i prawne. Wszystkie poniżej przedstawione orzeczenia sądowe są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl chyba, że wyraźnie zostanie wskazane inne źródło publikacji orzeczenia.
Rada Miasta Poznania (zwana dalej "Radą") podjęła w dniu 16 września 2008 r. uchwałę nr XLII/5000/V/2008 w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Osiedle Kwiatowe" – część B w Poznaniu. Na podstawie tej uchwały, Prezydent Miasta Poznania (zwany dalej "Prezydentem") przystąpił do sporządzenia projektu planu miejscowego oraz przeprowadził postępowanie planistyczne. Na sesji Rady w dniu 26 kwietnia 2022 r. została podjęta uchwała nr LXIII/1166/VIII/2022, która zgodnie z jej § 20, weszła w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego. Uchwała nr LXIII/1166/VIII/2022 weszła w życie z dniem 18 czerwca 2022 r. Wobec niej nie wydano rozstrzygnięcia nadzorczego, ani nie stwierdzono nieważności przez sąd administracyjny.
Pismem z dnia 29 września 2023 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika – r. pr. J. B. – wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, kwestionując uchwałę nr LXIII/1166/VIII/2022 w zakresie, w jakim wskazano to w pierwszym akapicie niniejszego uzasadnienia. Podniesiono zarzut naruszenia:
1) art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 z późn. zm., zwanej dalej "k.c.") w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 21 ust. 1 oraz art. 64 Konstytucji RP – wskazując, że w sposób nieuzasadniony i wbrew konstytucyjnej zasadzie proporcjonalności miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego ingeruje w prawo własności skarżącego;
2) art. 64 ust. 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz w związku z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175 z późn. zm., zwanej dalej "Konwencją") w ten sposób, że plan nadmiernie ingeruje w treść przysługującego skarżącemu prawa własności oraz narusza zasadę, iż ograniczenie prawa własności następuje w drodze ustawy;
3) art. 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 503, zwanej dalej "u.p.z.p.") w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 21 ust. 1 oraz art. 64 Konstytucji RP – w ten sposób, że dokonana z treścią planu ingerencja w prawo własności skarżącego nie znajduje jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia wobec czego nie zdaje tzw. testu proporcjonalności.
W oparciu o ww. zarzuty, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały nr LXIII/1166/VIII/2022 w zakresie wyznaczenia na działkach nr ew. [...] oraz [...] drogi klasy zbiorczej o symbolu KD-Z ulica Szarotkowa o szerokości ok. 20 m w liniach rozgraniczających. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący jest właścicielem obydwóch działek, które zostały objęte zaskarżonym planem miejscowym. Obydwie działki zostały objęte dwoma sposobami zagospodarowania – zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna oraz droga klasy zbiorczej KD-Z, która obecnie stanowi ulicę Szarotkową.
W orzecznictwie podnosi się, że ograniczenie prawa własności powinno mieć jak najmniejszy wymiar. Musi ono pozostawać w odpowiedniej proporcji do celu, jaki ma zostać osiągnięty na skutek ograniczenia prawa własności. Rada, przyjmując plan miejscowy, powinna kierować się wartościami, o których mowa w art. 1 ust. 2, 3 i 4 u.p.z.p. Prawo własności powinno zostać wyważone wespół z interesem publicznym. Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie doszło do nieproporcjonalnego do celów ujętych w planie miejscowym ograniczenia prawa własności skarżącego poprzez wyznaczenie na obydwóch działkach należących do skarżącego drogi zbiorczej o symbolu KD-Z. Po "odjęciu" terenu pod drogę publiczną, działka nr ew. [...] (dotąd 571 m2) będzie mieć powierzchnię 331 m2. Skarżący uważa, że ul. Szarotkowa na tym odcinku w obecnym kształcie zaspokaja potrzeby komunikacyjne lokalnej społeczności.
W odpowiedzi na skargę Rada, reprezentowana przez Prezydenta, w imieniu którego występuje pełnomocnik – r. pr. M. K. – wniosła o jej oddalenie. Rada podniosła, że w Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Poznania (uchwała nr LXXII/1137/VI/2014 z dnia 23 września 2014 r., zwana dalej "Studium"), obowiązującym na dzień podjęcia uchwały nr LXIII/1166/VIII/2022, część działek skarżącego była przeznaczona na drogę publiczną oznaczoną symbolem KdZ.2 – teren transportu, drogi zbiorcze. Pozostała część działek, zgodnie ze Studium, to zabudowa mieszkaniowa, co do zasady jednorodzinna, ale Rada dopuściła także zabudowę wielorodzinną, parki, skwery, miejsca rekreacji i sporu.
Rada odniosła się do zarzutów skargi, ale nie podzieliła żadnego z nich. Prawo własności nie jest prawem absolutnym. Rada kreuje politykę przestrzenną dla realizacji wartości, które uznaje za istotne. Rada waży przy tym interes publiczny z prawem własności tak, aby to prawo zostało jak najmniej ograniczone, a cel publiczny został osiągnięty.
Ulica Szarotkowa jest szczególną ulicą, ponieważ przecina całe osiedle Kwiatowe w Poznaniu. Do tej ulicy dochodzą pomniejsze, zbierając cały ruch lokalny i kanalizując go w kierunku zintegrowanego węzła transportowego przy ul. Grunwaldzkiej i przystanku kolejowym Poznań-Junikowo. Ulica Szarotkowa doznaje jednak istotnego zwężenia na wysokości działek skarżącego. Zwęża się ona do szerokości 4 m, chociaż jest cały czas ulicą dwukierunkową. Ruch tak zaprojektowanego układu komunikacyjnego ulega poważnemu zaburzeniu. Również ruch rowerzystów, którzy nie mają zapewnionej ciągłości drogi rowerowej po południowo-zachodniej stronie ul. Szarotkowej generuje dodatkowe utrudnienia. Rowerzyści muszą przejść na drugą stronę ulicy by tam kontynuować jazdę.
Zaprojektowanie ruchu w sposób przyjęty w uchwale nr LXIII/1166/VIII/2022 wpisuje się w treść art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. Studium również przewiduje istnienie układu komunikacyjnego na części działek skarżącego. Podkreślenia wymaga, zdaniem Rady, że przepisy o warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi i ich usytuowanie zakładają obowiązek zapewnienia drogom zbiorczym odpowiednich parametrów. Brzmienie tych przepisów technicznych determinowało i determinuje nadal to, że w Studium (zarówno w jego poprzedniej wersji jak i w najnowszej od 2023 r.) ul. Szarotkowa ma niezmiennie klasę drogi zbiorczej.
Rada nie zgodziła się z zarzutem niemożności zagospodarowania działki nr ew. [...]. Ulica Szarotkowa zostanie poszerzona o 8 m, co stanowi łącznie ok. 480 m2. Wespół z działką nr ew. [...], skarżący ma niezakłóconą możliwość zagospodarowania swoich działek zgodnie z ich planistycznym przeznaczeniem.
Na rozprawę w dniu 22 sierpnia 2024 r. stawili się: skarżący wraz z pełnomocnikiem oraz pełnomocnik Prezydenta. Pełnomocnik skarżącego wywiódł jak w skardze. Sam skarżący podtrzymał argumenty swojego pełnomocnika i stwierdził, że był przekonany o zakończeniu sprawy. Nie spodziewał się miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Pełnomocnik Prezydenta wniósł jak w odpowiedzi na skargę. Dołączył do akt sprawy zdjęcia z ortofotomapy wysokiej rozdzielczości dla wykazania tego, jaka jest obecnie sytuacja.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Rzeczona kontrola sądowa obejmuje między innymi zgodność z prawem aktów prawa miejscowego ustanowionych przez jednostki samorządu terytorialnego, co wynika z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 559, zwanej dalej "u.s.g."), każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Należy zaznaczyć, że skarżący jako właściciel działek objętych planem, w którego wyniku uchwalenia doszło do objęcia ich między innymi przeznaczeniem na drogę publiczną klasy zbiorczej, był uprawniony do zaskarżenia tego planu z uwagi na naruszenie jego indywidualnego, konkretnego, realnego i bezpośredniego interesu prawnego (zob. wyrok NSA z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2559/16). W myśl powołanego art. 101 ust. 1 u.s.g. nie jest wystarczające posiadanie interesu prawnego, by móc wnieść skargę do sądu administracyjnego, w której kwestionuje się plan miejscowy. Musi nastąpić jego naruszenie w wyniku podjęcia uchwały, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Tym samym skarga wniesiona przez skarżącego, po stwierdzeniu, że nie zawiera ona braków formalnych, czy też fiskalnych, została przyjęta przez tut. Sąd do merytorycznego rozpoznania. Już w tym momencie należy wskazać, że nie można utożsamiać naruszenia interesu prawnego skarżących z bezprawnością działania ze strony Rady.
Kończąc część wstępną uzasadnienia prawnego, należy jedynie wspomnieć, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zakresie kontroli działalności administracji publicznej (tu: organu jednostki samorządu terytorialnego), Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Innymi słowy, Sąd jest zobligowany do wzięcia pod uwagę wszelkich okoliczności sprawy, które mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, choćby nie były one podniesione przez stronę skarżącą.
Przedmiotem skargi jest ocena zgodności z prawem uchwały nr LXIII/1166/VIII/2022, w której doszło do przeznaczenia fragmentów działek pod realizację drogi zbiorczej. W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona uchwała odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji.
Zanim Sąd w składzie orzekającym przejdzie do omawiania zarzutów skargi oraz rozpoznania istoty sprawy, należy w pierwszej kolejności zaznaczyć, że zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego, który – jak już wskazano powyżej – wpisuje się w kognicję sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Wniosek ten jest wywodzony przede wszystkim z tego, że uchwała nr LXIII/1166/VIII/2022, która w swojej istocie ustanawia miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, decyduje o przyszłym przeznaczeniu terenów objętych tym planem. Lokalny prawodawca władczo decyduje zatem czy, co i gdzie będzie mogło zostać zrealizowane w przyszłości na terenie objętym tym planem (M. Mączyński, Zasady ogólne planowania i zagospodarowania przestrzennego jako wyznacznik racjonalnej polityki przestrzennej [w:] Planowanie przestrzenne w miastach na prawach powiatu. Diagnoza problemu, pod. red. T. Mądrego i E. Topolnickiej, Poznań 2017, s. 139). Plan ten zawiera normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym, ponieważ odnosi się do każdorazowego inwestora, który będzie chciał w jakikolwiek sposób zagospodarować w przyszłości jakikolwiek teren objęty tym planem. Oznacza to, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego reguluje sytuację prawną na przyszłość nieograniczonej grupy adresatów oznaczoną według cechy relewantnej, jaką jest bycie inwestorem podejmującym zamierzenie inwestycyjno-budowlane, w nieograniczonym czasowo zbiorze stanów faktycznych pojawiających się w przyszłości. Potwierdzeniem dotychczasowego wywodu jest brzmienie art. 14 ust. 8 u.p.z.p., zgodnie z którym: "Plan miejscowy jest aktem prawa miejscowego". Wartym przypomnienia jedynie jest fakt, że akt prawa miejscowego stanowi element źródeł prawa powszechnie obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej, co wynika z art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.
Drugą kwestią, jaka również musi zostać wyartykułowana jest to, że mając na względzie powołany już art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd jest zobowiązany do dokonania kontroli całokształtu sprawy. Obowiązek ten jest dodatkowo wzmocniony brzmieniem art. 28 ust. 1 u.p.z.p., który musi zostać uwzględniony przez Sąd z urzędu. Powołany przepis stanowi: "Istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części". Zacytowany przepis wymaga zatem, aby dla prawidłowej oceny zgodności z prawem zaskarżonego planu miejscowego dokonano weryfikacji zasad i trybu jego sporządzania, a także właściwości rady gminy. Sąd w składzie orzekającym zapoznał się z aktami nadesłanymi przez Radę, przeanalizował całą procedurę planistyczną i stwierdza, że została ona przeprowadzona zgodnie z przepisami u.p.z.p. Nie znaleziono żadnych uchybień co do trybu sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W związku z tym, Sąd może podjąć się merytorycznej oceny planu miejscowego.
Z uwagi na fakt, że istota sporu, jaki rozgorzał pomiędzy skarżącym a Radą, dotyczy układu drogowego, należy przywołać w pierwszej kolejności przepisy dotyczące tego układu, jako obligatoryjnego elementu planu miejscowego. Zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej. Rada gminy musi każdorazowo określić zasady w jaki sposób zamierza zapewnić komunikację pomiędzy terenami, które zostały objęte planem miejscowym. Wpisuje się to bowiem w ład przestrzenny, co stanowi jedną z naczelnych zasad polityki przestrzennej. Nie inaczej jest w przypadku bezpieczeństwa, które w kontekście art. 1 ust 2 pkt 5 u.p.z.p., należy wykładać szeroko. W związku z tym obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa należy odczytywać w ujęciu bezpieczeństwa komunikacyjnego.
Dla prawidłowej oceny uchwały nr LXIII/1166/VIII/2022 niezbędne jest odniesienie spornych regulacji do treści Studium. W Studium przyjmuje się, że podstawowymi celami rozwoju Miasta Poznania jest kontynuacja wprowadzania miasta zwartego z ramowym układem komunikacyjnym i klinowo-pierścieniowym systemem zieleni. To zadanie obejmuje między innymi podnoszenie jakości zamieszkania, tj. poprzez wyznaczenie terenów mieszkaniowych z przyjaznymi przestrzeniami społecznymi oraz oddzielenie terenów mieszkaniowych od funkcji generujących uciążliwości, a przede wszystkim zmniejszenie tych uciążliwości np. poprzez ograniczenie i uspokojenie ruchu samochodowego (s. 10 Studium – tom II – Kierunki zagospodarowania Miasta Poznania). Uszczegółowieniem ww. zadania przyjętego w Studium jest wyznaczenie terenów o specjalnych warunkach zabudowy w grupie terenów transportu i infrastruktury: kdZ – drogi zbiorcze. W tym zakresie wyznacza się ulice stanowiące podstawowy układ drogowy. Do nich należy ulica Szarotkowa. Zgonie z tabelą (s. 101 Studium – tom II – Kierunki zagospodarowania Miasta Poznania), ulica Szarotkowa została zaliczona do podstawowego układu drogowego i została oznaczona symbolem kdZ.2. Oznacza to, że ta ulica stanowi podstawowy ciąg drogowy (na osiedlu Kwiatowym, tak jak zresztą ul. Malwowa), który powinien czynić zadość wymaganiom stawianym przez Radę, zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 10 w związku z art. 1 ust. 2 pkt 5 u.p.z.p.
Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko zaprezentowane w odpowiedzi na skargę, iż funkcja ulicy Szarotkowej jest szczególna. Jest to bowiem ulica, która stanowi "drogę przelotową" i łączy Poznań ze Skórzewem w gminie Dopiewo. Ponadto ulica Szarotkowa prowadzi do zintegrowanego węzła komunikacyjnego oraz przystanku kolejowego Poznań-Junikowo. Widać zatem, że nie tylko mieszkańcy Poznania korzystają z ulicy Szarotkowej, ponieważ dostęp do dworca kolejowego jest również atrakcyjnym celem dla mieszkańców spoza Poznania. Ulica Szarotkowa, podobnie jak ulica Malwowa, to główne ulice osiedla Kwiatowego (są to ulice skrajne), które "zbierają" ruch z całego osiedla Kwiatowego i pozwalają na jego udrożnienie, zapewniając spokój oraz bezpieczeństwo mieszkańcom. W tym zatem należy upatrywać uzasadnienia dla uczynienia z ulicy Szarotkowej drogi zbiorczej, która zapewni niezakłócony ruch drogowy. W tej chwili, co Sąd wie z urzędu, istnieją poważne utrudnienia komunikacyjne. Ścieżki rowerowe nie mają kontynuacji i ruch rowerzystów musi zostać skierowany na przejście dla pieszych na wysokości ul. Kaczeńcowej. Nie ma bowiem żadnego przejścia dla pieszych w rejonie działek skarżącego podążając w kierunku skrzyżowania ulic Szarotkowej i Frezjowej. Ponadto wyjazd z ul. Szarotkowej ("odnogi" dochodzącej prostopadle do głównej ulicy) posiada dodatkowe utrudnienie doraźnie rozwiązane montażem lustra. Trzeci argument to niemożność wyminięcia się pojazdów jadących równolegle po zwężonej ulicy. Ponadto ustawienie znaków drogowych wskazujących pierwszeństwo przejazdu generuje zatory przez co ulica Szarotkowa nie spełnia w pełni swoich funkcji, jako drogi zbiorczej i nie udrażnia ruchu na osiedlu Kwiatowym.
Zgodnie z organizacją ruchu na terenie osiedla Kwiatowego, ulica Szarotkowa jest ulicą dwukierunkową, a mimo to zwężenie ulicy istnieje i bez wątpienia, wbrew twierdzeniom skarżącego, powoduje zagrożenie dla ruchu samochodowego. Trzeba bowiem zauważyć, że obecny (tj. w dniu uchwalenia uchwały nr LXIII/1166/VIII/2022) stan szerokości ulicy odbiega od wymaganego zgodnie z przepisami o warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. Tylko poszerzenie ulicy Szarotkowej (co stanowi jeden z motywów wskazanych w uzasadnieniu do uchwały nr LXIII/1166/VIII/2022) może stanowić rozwiązanie zaistniałego problemu. Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: "Zasadnym jest, iż podejmując rozbudowę drogi dąży się do zrealizowania jej w parametrach wymaganych przepisami prawa, w tym jednakowej szerokości na całej jej długości, co jest niezwykle istotne chociażby ze względów bezpieczeństwa, które również - zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 5 u.p.z.p. - organy planistyczne winny uwzględniać w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Także z racjonalnego punktu widzenia i względów bezpieczeństwa należy dążyć przy projektowaniu (w tym i poszerzaniu) drogi do tego, aby drogi przecinały się pod kątem prostym. Pozostawienie czy też ustalenie przebiegu drogi o różnej szerokości, której w zasadzie nie można zakwalifikować do żadnej z kategorii dróg publicznych, jest rozwiązaniem nieracjonalnym, nieperspektywicznym, niekorzystnym dla ogółu jej użytkowników, w tym niegwarantującym płynnej przejezdności, bezpieczeństwa ruchu pojazdów i pieszych, jak i rozmieszczenia urządzeń infrastruktury technicznej." (wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 1524/11).
Nie da się przyjąć, tak jak chciałby tego skarżący, że nie istnieje uzasadnienie dla ograniczenia prawa własności poprzez przeznaczenie części działek skarżącego na cele drogowe. Prawo własności jest istotnie konstytucyjnym prawem, które podlega ścisłej ochronie. Każde nałożenie ograniczenia musi mieć miejsce z zachowaniem odpowiednich proporcji, czego wymaga konstytucyjna zasada proporcjonalności (art. 31 ust. 4 Konstytucji RP). Sąd wykazał powyżej, odkodowując zamysł Rady, iż istnieje uzasadnienie dla ograniczenia prawa własności do nieruchomości skarżącego. Jest to podyktowane koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego dla pojazdów samochodowych i rowerów, a także udrożnienia układu komunikacyjnego, który opiera się o ulicę Szarotkową – łączącą Poznań ze Skórzewem i prowadzącą do zintegrowanego węzła komunikacyjnego wraz z dworcem kolejowym Poznań-Junikowo na drodze Poznań-Berlin. Nie jest tak, jak twierdzi skarżący, że zostaje on oto pozbawiony możliwości zagospodarowania swojej działki. Chociaż powierzchnia do zagospodarowania działek pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną doznaje ograniczenia, to jednak Rada nie wprowadza żadnych rozwiązań, które tę budowę by uniemożliwiło.
Odnosząc się do zarzutów skargi już bezpośrednio, należało stwierdzić ich niezasadność. Nie doszło do naruszenia art. 140 k.c. w związku z art. 31 ust. 3, art. 21 ust. 1 oraz art. 64 Konstytucji RP. Powyżej przedstawiono uzasadnienie dla ograniczenia prawa własności wobec konieczności zapewnienia bezpieczeństwa układu komunikacyjnego ul. Szarotkowej, jako elementu podstawowego układu drogowego Poznania.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 64 ust. 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz w związku z art. 1 Konwencji. Nie ma mowy o nadmiernej ingerencji w prawo własności. Rada nie przeznaczyła na cele drogowe większej powierzchni działek skarżącego, niż jest to potrzebne z uwagi na brzmienie przepisów o warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. Nie jest prawdą, że prawo własności może doznać ograniczenia wyłącznie w drodze ustawy. Stanowi o tym art. 6 ust. 1 u.p.z.p., zgodnie z którym ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny: "Art. 6 ust. 1 u.p.z.p. stanowi wprost, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Kształtowanie wykonywania prawa własności, będące de facto ograniczaniem wykonywania tego prawa, musi być jednak uzasadnione i mieścić się w granicach obowiązującego porządku prawnego." (wyrok NSA z dnia 22 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 319/22).
Nie został naruszony art. 6 u.p.z.p. w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 21 ust. 1 oraz art. 64 Konstytucji RP. W kontekście art. 140 k.c. przedstawiono uzasadnienie wynikające chociażby ze Studium, które uprawnia do przyjęcia rozwiązań zapisanych w uchwale nr LXIII/1166/VIII/2022.
Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutów skargi i jej samej. Kierując się wspomnianym już art. 134 § 1 p.p.s.a., a także art. 28 ust. 1 u.p.z.p., Sąd nie znalazł żadnych przesłanek, który mogłyby skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały w całości, czy chociażby w części. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI