II SA/Po 537/08

II SA/Po 537/08 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2008-10-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-06-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Kamieńska
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /przewodniczący/
Jolanta Szaniecka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 3 par. 1 i 2 pkt 2, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
art. 66, art. 81c ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędzia NSA Barbara Kamieńska Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2008r. sprawy ze skargi J. H.-H. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przedłożenia ekspertyzy technicznej; oddala skargę /-/ B.Kamieńska /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Szaniecka
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 maja 2007 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Po 133/07 oddalił skargę M. i S. małżonków S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] (...) uchylającą w trybie art. 138 § 2 kpa decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] (...), którą umorzono postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego zlokalizowanego w P. przy ul. [...].
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za słuszne stanowisko organu odwoławczego zgodnie, z którym w sprawie zachodziła potrzeba przeprowadzenia przed organem I instancji postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Konieczne było jednoznaczne ustalenie, czy zgodnie z przepisami prawa budowlanego zrealizowano w budynku mieszkalnym przy ul. [...], roboty budowlane polegające na wybudowaniu dwóch przewodów kominowych z wkładami kominowymi, montażu stalowych nasad kominowych i zainstalowaniu w dwóch lokalach mieszkalnych kominków stanowiących dodatkowe źródło ogrzewania. Wskazane urządzenia budowlane nie były bowiem objęte projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją udzielającą pozwolenia na budowę budynku przy ul. [...]. Nie były również przedmiotem oceny w postępowaniu udzielającym pozwolenia na użytkowanie tego budynku. Krytycznie oceniono stanowisko organu I instancji zaprezentowane w powyższej sprawie zgodnie, z którym przedmiotowe roboty budowlane nie naruszały prawa budowlanego, skoro brak było dokumentacji projektowej dotyczącej tych robót, a organ nie wyjaśnił czy zastosowane przy ich realizacji rozwiązania techniczne oraz wyroby budowlane zapewniają bezpieczeństwo budynku (konstrukcji, pożarowe i inne). Organ I instancji nie odniósł się przy tym do treści przeprowadzonych w sprawie opinii kominiarskich zalecających podwyższenie przewodów kominowych.
W toku dalszego postępowania w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego zlokalizowanego w P. przy ul. [...] prowadzonego w trybie art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] (...) na podstawie art. 81c ust. 2 prawa budowlanego nałożył na właścicieli budynku mieszkalnego wielorodzinnego znajdującego się w P. przy ul. [...] w osobach: E.K.-F. i J.M.F., K. i D. K., M. i J. P., J.H.-H., M. i S. S. oraz M. i R. K. obowiązek dostarczenia ekspertyzy w zakresie skutecznego wyeliminowania oddziaływania dymu w czasie użytkowania kominków znajdujących się w budynku mieszkalnym wielorodzinnym usytuowanym w P., przy ul. [...], który może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia J.H.-H. Ekspertyza powinna również rozstrzygać zagadnienia:
– wykonania obliczeń statycznych sprawdzających bezpieczeństwo konstrukcji budynków, od ewentualnego zwiększenia obciążeń stropów, wynikających z przedłużenia kominów,
– zapewnienia statyczności przedłużonych kominów,
– doprecyzowanie średnicy i materiałów zastosowanych do przedłużenia kominów.
Ekspertyza powinna być sporządzona przez rzeczoznawcę budowlanego o specjalności konstrukcyjno-budowlanej, będącego członkiem właściwej izby samorządu zawodowego. Na wykonanie powyższych obowiązków wyznaczono termin 30 dni od dnia, kiedy postanowienie stanie się ostateczne.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła J.H.-H., która wskazała, że prosi o wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę kominów prowadzących od kominków zainstalowanych w mieszkaniach nr 86c i 86d, z których wydobywający się dym stanowi zagrożenie dla jej zdrowia i życia. Zdaniem żalącej się samo ich podwyższenie nie zapobiegnie zawiewaniu dymów na taras i przez okna do jej mieszkania. Powyższe kominy stwarzają zagrożenie pożarowe i są przy tym szpecące. Z drugiej strony skarżąca domagała się podwyższenia kominów gazowych wentylacyjnych i kanalizacyjnych oraz wykonania "osłony przed dymami" tarasów A i B. Wskazała, że kwestionuje sporządzenie ekspertyzy na koszt Wspólnoty Mieszkaniowej budynku przy ul. [...].
Skarżąca podniosła także zarzuty w stosunku do dewelopera dotyczące opóźnienia w oddaniu jej mieszkania, korekty związanej z metrażem mieszkania, zapisu w umowie wstępnej o poszerzeniu mieszkania, wyboru i zakupu lokalu mieszkalnego w budynku przy ul. [...], braku zawiadomienia o zmianach technicznych powstałych po zawarciu umowy przedwstępnej i w trakcie budowy, zaniechaniu usunięcia usterek oraz rozliczenia należności za mieszkanie.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] w sprawie nałożenia na współwłaścicieli budynku położonego w P. przy ul. [...] obowiązku dostarczenia ekspertyzy.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ nadzoru budowlanego wskazał, że żaląca się od dnia 3 grudnia 2004 r. kierowała do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i również do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego pisma, w których informowała o zawiewaniu w okna jej lokalu mieszkalnego (nr 86b/3) dymu odprowadzanego przewodami kominowymi obsługującymi dwa kominki z lokali mieszkalnych nr 86c oraz nr 86d, a także wyziewów z przewodów kanalizacyjnych, wentylacyjnych oraz spalinowych, będących na wyposażeniu budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego w P., przy ul. [...].
Przedmiotowy budynek został zaprojektowany w ten sposób, że jedno mieszkanie (nr 86b/3), którego właścicielem jest skarżąca, zlokalizowane zostało na poziomie dachu pozostałych mieszkań, w odległości zaledwie kilku metrów od grup kominowych. Dodatkowo wyloty przewodów kominowych odprowadzających dym z kominów w obydwu mieszkaniach zlokalizowane zostały od strony zachodniej i południowej, niemal na wprost okien i drzwi balkonowych mieszkania skarżącej.
Organ odwoławczy ustalił, że przepis art. 81c ust. 2 ustawy prawo budowlane uprawnia właściwy organ nadzoru budowlanego w razie uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego do wydania postanowienia, w którym można nałożyć na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz.
Organ odwoławczy wskazał, że wzięto pod uwagę podnoszone przez skarżącą kwestie nieprawidłowości w funkcjonowaniu przewodów kominowych oraz mogących w związku z tym wystąpić zagrożeń. Nałożony przez organ I instancji obowiązek sporządzenia ekspertyzy przewiduje sprawdzenie bezpieczeństwa konstrukcji przedmiotowego budynku od ewentualnego zwiększenia obciążeń stropów i zastosowanych materiałów, wynikających z przedłużenia kominów, a także rozwiązania techniczne, które wyeliminują uciążliwości podczas użytkowania obu kominków.
Organ odwoławczy podkreślił, że zaskarżone postanowienie z dnia [...] nie rozstrzyga sprawy co do meritum, ma ono na celu jedynie pozyskanie środka dowodowego na podstawie, którego organ nadzoru budowlanego I instancji wyda określoną decyzję. Dopiero z przedłożonej Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego ekspertyzy będzie wynikało, czy wykonane kominki w lokalach mieszalnych nr 86c i nr 86d oraz obsługujące je przewody kominowe spełniają wymogi zawarte w przepisach prawa. W przypadku gdy ze sporządzonej ekspertyzy wynikać będzie naruszenie przepisów prawa, organ I instancji nie będzie miał podstaw do działań legalizujących przedmiotowe kominki.
W kwestii zarzutów skarżącej w stosunku do dewelopera organ odwoławczy wskazał, że ich przedmiot nie należy do regulacji przepisów prawa budowlanego, a skutkiem tego ich rozpoznanie znajduje się poza zakresem kompetencji organów nadzoru budowlanego.
J.H.-H. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia domagając się jego uchylenia.
Skarżąca motywowała, że środek dowodowy opisany w treści art. 81c ust. 2 prawa budowlanego nakładający na właściciela obowiązek przedłożenia ekspertyzy, ingeruje i narusza prawo własności. Stosowanie tego przepisu godzi także w prawo do rozpatrzenia sprawy przez niezależny organ. Organ nadzoru budowlanego jest bowiem zobowiązany zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a jeżeli to konieczne powołać biegłych dysponujących specjalistyczną wiedzą. Przepis art. 81c prawa budowlanego nie może stanowić podstawy do tego, by strony postępowania wyręczały organ administracji w zbieraniu dowodów.
Skarżąca wskazała, że należy podwyższyć kominy wentylacyjne i gazowe oraz zadaszyć tarasy. Natomiast kominy od samowolnie wybudowanych kominków zlikwidować, skoro nie było ich w projekcie budowlanym budynku.
W dalszej części swoich wywodów skarżąca wystosowała zarzuty związane z wykonaniem i oddaniem do użytku inwestycji polegającej na budowie przedmiotowego budynku przez dewelopera – Przedsiębiorstwo A. Wskazała na nie wywiązanie się wykonawcy z zobowiązań i wzajemnych rozliczeń związanych z nabyciem przez skarżącą mieszkania nr 86b3.
Skarżąca zakwestionowała nałożenie obowiązku sporządzenia ekspertyzy na koszt współwłaścicieli budynku, domagała się obciążenia tymi należnościami dewelopera, projektanta, a także organy administracji zatwierdzające projekt budowlany.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu postanowienia, wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie przed Sądem Administracyjnym skarżąca wnosiła i wywodziła jak w skardze. Wskazała, że nie kwestionuje konieczności wykonania ekspertyzy, natomiast koszty jej sporządzenia nie powinni ponosić właściciele lokali mieszkalnych, a tym samym współwłaściciele części wspólnych budynku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega, zatem zgodność z prawem aktów, w tym wypadku postanowień, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego (art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Analiza sprawy we wskazanych aspektach prowadzi do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w toku prowadzonego od 2004 r. w trybie art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) postępowania w sprawie robót budowlanych wykonywanych w budynku wielomieszkaniowym stanowiących odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego i w konsekwencji poza warunkami pozwolenia na budowę. Roboty te polegały na wmurowaniu do tej samej grupy kominowej, co przewody spalinowe od pieców gazowych, dodatkowych dwóch przewodów dymowych z wkładami kominowymi prowadzących od kominków zamontowanych w mieszkaniach C i D oraz na montażu stalowych nasad kominowych. Wyloty z tych przewodów kominowych znajdują się na wysokości okien i drzwi balkonowych należących do mieszkania skarżącej zlokalizowanego na drugim piętrze przedmiotowego budynku.
W toku tej sprawy przedmiotem kontroli Sądu Administracyjnego była decyzja kasacyjna organu odwoławczego uchylająca decyzję organu I instancji o umorzeniu postępowania w sprawie stanu technicznego tego budynku mieszkalnego. Sąd przychylił się wówczas do stanowiska organu II instancji zgodnie, z którym dodatkowego wyjaśnienia wymagała kwestia zgodności wybudowania dodatkowych przewodów kominowych z przepisami prawa budowlanego.
Wobec powyższego, prawidłowo organ nadzoru I instancji uznał konieczność wydania zaskarżonego postanowienia dowodowego. Treści przepisu art. 81c ust. 2 prawa budowlanego stanowi wprost, że organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia.
Powyższy przepis wskazuje na uprawnienia umożliwiające zebranie przez organy administracji materiału dowodowego niezbędnego do dokonania porównania stanu faktycznego z wzorem wynikającym z dyspozycji norm prawa budowlanego, a w konsekwencji wydanie decyzji mających na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Zgodne jest to także z żądaniem skarżącej, która domagała się od organów podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Konstrukcja przepisu art. 81c ust. 2 prawa budowlanego wskazuje również, że wydanie postanowienia dowodowego zależy do oceny i uznania organu. Mając jednak na uwadze ewentualne nieprawidłowości w funkcjonowaniu przewodów kominowych, zwłaszcza kwestię sprawdzenia, poprzez wykonanie obliczeń statycznych, bezpieczeństwa konstrukcji budynku, która została dodatkowo, w sposób nieprzewidziany przez projektanta budynku, obciążana, słusznie organ I instancji uznał zasadność wypowiedzenia się w tym zakresie przez dysponującego wiedzą specjalną biegłego rzeczoznawcę budowlanego o specjalności konstrukcyjno-budowlanej. Sama skarżąca wskazywała, że jeżeli w celu zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego konieczne będzie uzyskanie wiedzy specjalistycznej organ winien powołać biegłych taką wiedzą dysponujących. Nie kwestionowała więc zasadności i konieczności przedłożenia takiej ekspertyzy.
W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest przy tym pogląd, że przepis ten ma charakter ogólny i procesowy. Znajduje zastosowanie w każdym przypadku, kiedy na mocy przepisu szczególnego prawa budowlanego organ architektoniczno-budowlany lub nadzoru budowlanego żąda dostarczenia dokumentów o charakterze wskazanym w przepisie art. 81c powyższej ustawy (wyr. NSA z dnia 6 grudnia 2000, II SA/Gd 2016/98). W niniejszej sprawie tym szczególnym przepisem jest art. 66 prawa budowlanego. Obowiązek przedłożenia ekspertyzy nakłada ten organ, który prowadzi postępowanie w danej sprawie z zakresu prawa budowlanego, jak w niniejszej sprawie.
Przepis art. 81c ust. 1 i 2 prawa budowlanego kompleksowo reguluje tryb żądania dostarczenia wymaganej oceny technicznej. Wprost przewiduje możliwość nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy na wskazane w tym przepisie podmioty. Umożliwia, więc przerzucenie obowiązku przeprowadzenia tego dowodu, który zgodnie z regułami postępowania administracyjnego obciąża organ, na stronę tego postępowania.
W przypadku występowania współwłasności obiektu budowlanego lub tej jego części, która stanowi część wspólną obiektu - obowiązek przedstawienia ekspertyzy ciąży na wszystkich współwłaścicielach obiektu. Oznacza to, że organ administracji prawidłowo nałożył obowiązek przedłożenia ekspertyzy na współwłaścicieli budynku, którzy jednoczenie są właścicielami odrębnych lokali mieszkalnych, dla których ustanowiono, jako części wspólne tych lokali, przewody kominowe, a w nich dodatkowe przewody odprowadzające do kominków.
Podkreślenia przy tym wymaga, że nałożenie obowiązku przeprowadzenia ekspertyzy na wymienionych w postanowieniu współwłaścicieli nie jest zależne od przyczyn powodujących powstanie przesłanek zastosowania tego nakazu. Nie jest także zależne od stopnia zawinienia powstania tych przesłanek przez poszczególnych współwłaścicieli. Ewentualny spór, co do sposobu rozliczenia kosztów ekspertyzy między współwłaścicielami budynku, może być poddany ocenie właściwego sądu powszechnego w procesie cywilnym.
Należy przy tym wskazać, że w niniejszym postępowaniu wpadkowym prowadzonym w związku z robotami budowlanymi nie objętymi pozwoleniem na budowę, organ nie może równocześnie badać prawidłowości tego pozwolenia. Jeżeli zatem inne kwestie spełniają warunki pozwolenia na budowę, to nie można kwestionować ich prawidłowości, gdy nie zostanie wzruszone pozwolenie na budowę.
W konsekwencji, zgodnie z wyraźnym brzmieniem zdania drugiego przepisu art. 81c ust. 2 prawa budowlanego kosztami sporządzenia ekspertyzy technicznej obciążyć należy podmioty zobowiązane do jej dostarczenia.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi dotyczących prawidłowości wykonania i rozliczenia zakupionego przez skarżącą od Przedsiębiorstwa A mieszkania przy ul. [...], słusznie wskazały organy I jak i II instancji, że są to zagadnienia pozostające poza regulacją prawa budowlanego, a w konsekwencji poza zakresem kompetencji organów nadzoru budowlanego. Zarzuty te mogą być jedynie rozpoznane na gruncie prawa cywilnego przez sądy powszechne.
Mając powyższe na uwadze brak jest podstaw do uwzględnia zarzutów skargi i uchylenia zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Sąd Administracyjny działając w oparciu o przepis art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie dopatrzył się również innych uchybień procesowych mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia, czy też poprzedzającego postanowienia organu I instancji.
W tym stanie rzeczy skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak orzeczono w sentencji.
/-/ B.Kamieńska /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Szaniecka
MK