II SA/PO 520/19

II SA/Po 520/19 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2019-11-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-06-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Drzazga /przewodniczący/
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /sprawozdawca/
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1185/20 - Wyrok NSA z 2023-10-20
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2204
art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 5 pkt 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
Dz.U. 1962 nr 34 poz 158
art. 1, art. 2
Ustawa z dnia 30 maja 1962 r. Prawo wodne.
Dz.U. 1974 nr 38 poz 230
art 1, art 2, art 4, art. 6
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2019 r. sprawy ze skargi H. D., P. Ł. i M. Ł. na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę
Uzasadnienie
Starosta [...], decyzją z [...] grudnia 2018 r. nr [...], wydaną po rozpoznaniu sprawy z wniosku H. D., P. Ł. i M. Ł., odmówił ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w gminie [...], obręb [...] oznaczoną na arkuszu mapy [...] działką ewidencyjną nr [...] o pow. [...] ha, zapisaną w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez VI Wydział Ksiąg Wieczystych [...] w [...], stanowiącą aktualnie własność Skarbu Państwa - Krajowego [...] w [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż wnioskiem z dnia [...] grudnia 2017r. H. D., M. Ł. i P. Ł., działający przez pełnomocnika r.pr. K. R., wnieśli o ustalenie odszkodowania za ww. nieruchomość nabytą przez Skarb Państwa. Dalej wskazano, iż w toku postępowania ustalono, że pismem z dnia [...] czerwca 1980r. znak: [...], Urząd Wojewódzki w [...] Wydział [...] w odpowiedzi na pismo Wojewódzkiego Biura [...] w [...] z dnia [...] czerwca 1980r. znak: [...], stwierdził, że [...] zaliczone jest do wód płynących, gdyż wypływa z niego [...], wpadający do [...] w okolicach [...]. Zgodnie z ustawą Prawo wodne - woda stanowi własność Państwa. Kolejno, wnioskiem z dnia [...] maja 1981r. znak: [...] Naczelnik Gminy [...] zwrócił się do Państwowego Biura Notarialnego w [...] o dokonanie w dziale II księgi wieczystej KW nr [...] (obecnie [...]) wpisu prawa własności Skarbu Państwa - Urzędu Gminy [...] w odniesieniu do części nieruchomości stanowiącej część [...] o pow. [...] ha, która jako wody płynące stanowi własność Państwa - zgodnie z art. 1 i art. 6 ust. 4 Prawa Wodnego (Dz.U. z 1974 r , Nr 38, poz. 230). Zawiadomieniem z dnia [...] października 1981 r. Dz.Kw. [...] Państwowe Biuro Notarialne w [...] zawiadomiło o odłączeniu części nieruchomości o obszarze [...] ha z księgi wieczystej KW nr [...] prowadzonej dla nieruchomości stanowiącej własność A. i A. małż. Ł. i przeniesieniu jej go księgi wieczystej KW nr [...] prowadzonej dla nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczając: działka nr [...], mapa [...], [...], pastwisko, wody płynące o obszarze [...] ha. Jako podstawę prawną powyższego przeniesienia wskazano wspomniane wyżej zaświadczenie Urzędu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] czerwca 1980r. znak: [...] oraz art. 1 i art. 6 ust. 3 pkt 4 Prawa Wodnego (Dz.U. z 1974r., Nr 38, poz. 230). Sama treść księgi wieczystej KW nr [...] potwierdza również, że księga ta, w dacie przeniesienia własności nieruchomości prowadzona była m.in. dla działki nr [...] położonej w obrębie [...], a w dziale II jako właściciele ujawnieni byli małżonkowie A. i A. Ł..
Przeniesienie własności działki nr [...] na rzecz Skarbu Państwa na podstawie rzeczonego zaświadczenia z dnia [...] czerwca 1980r. potwierdza też treść księgi wieczystej KW nr [...] - aktualnie [...], w której działka ta w dalszym ciągu figuruje.
Dalej Starosta zauważył, iż ustawa z dnia 24 października 1974r. Prawo wodne (Dz.U. z 1974r., Nr 38, poz. 230) w art. 1 określała, że wody stanowią własność Państwa, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W art. 6 ustawy wskazano, że wody, z wyjątkiem morskich wód wewnętrznych i morza terytorialnego są wodami śródlądowymi. Dalej, podzielono wody śródlądowe na wody powierzchniowe i podziemne. Wśród wód powierzchniowych wyróżniono z kolei wody: płynące - w rzekach, potokach górskich, kanałach i innych ciekach o przepływach stałych lub okresowych oraz w źródłach, z których cieki biorą początek oraz wody stojące - w jeziorach i innych zbiornikach. Art. 6 ust. 4 stanowił jednakże, że przepisy o wodach płynących stosuje się do jezior i innych zbiorników, z których cieki wypływają, lub do których uchodzą. Wyjątek od zasady wyrażonej w art. 1, jakoby wody stanowiły własność Państwa przewidywał art. 2, zgodnie z którym powierzchniowe wody stojące oraz wody w studniach i rowach stanowiły własność właścicieli gruntów, na których się znajdowały. Analiza przytoczonych zapisów dowodzi, że do przedmiotowej działki gruntu, jako stanowiącej [...], z którego wypływa [...], zastosowanie miał art. 6 ust. 4 omawianej ustawy, zgodnie z którym, do takich jezior stosowało się przepisy o wodach płynących - a te obejmowała zasada wyrażona w art. 1, zgodnie z którą stanowiły one własność Państwa.
Starosta zauważył, że istotną przesłankę wydania decyzji orzekającej o odszkodowaniu za wywłaszczenie nieruchomości, jest konieczność istnienia aktu administracyjnego w postaci stosownej decyzji, która była podstawą odjęcia prawa własności. Zapisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami normują, że wywłaszczenie nieruchomości następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej. Ustawa ta, w art. 112, reguluje także szczegółowo pojęcie samego wywłaszczenia, będącego warunkiem ustalenia takiego odszkodowania. Mianowicie, wywłaszczenie nastąpić może jedynie na cele publiczne, które nie mogą być zrealizowane w sposób inny, niż pozbawienie lub ograniczenie praw do nieruchomości. Następuje ono w drodze decyzji ograniczającej lub pozbawiającej prawo do nieruchomości. Decyzja ta, oprócz celu, na który nieruchomość jest wywłaszczana, określać powinna dokładnie jej przedmiot z podaniem oznaczenia konkretnej nieruchomości, prawa jakie podlega wywłaszczeniu, a także samego właściciela nieruchomości. Tymczasem materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie wykazał, że odjęcia prawa własności działki nr [...] z mocy samego prawa, na podstawie Prawa wodnego z 1974r., nie można utożsamiać z pojęciem wywłaszczenia nieruchomości, zdefiniowanego w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997r. Przeniesienie prawa własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie zaświadczenia z dnia [...] czerwca 1980r. stanowiło jedynie wyraz konieczności uregulowania stanu prawnego nieruchomości, która na mocy obowiązującego ówcześnie prawa stanowiła własność nie prywatną, a państwową, sama zaś ustawa z dnia [...] października 1974r. Prawo wodne nie przewidywała odszkodowania dla właścicieli, których prawa własności w ten sposób pozbawiano. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazano, iż upaństwowienie wód miało charakter jednorazowy i generalny - stanowiło ich nacjonalizację. Z kolei wywłaszczenie ma miejsce w stosunku do konkretnej nieruchomości zindywidualizowanego podmiotu i tylko w przypadku przeznaczenia jej na określony cel publiczny. Co prawda ustawa o gospodarce nieruchomościami przewiduje wypłatę odszkodowania za wywłaszczenie, jednakże dotyczy to tylko i wyłączenie wywłaszczenia, którego definicję legalną przedstawia powołany już wcześniej przez organ przepis art. 112 ust. 2 tej ustawy. Zauważono, iż żaden z aktów normatywnych nie przewidywał i nie przewiduje odszkodowania za znacjonalizowane wody. Zatem brak podstaw na gruncie obowiązującego porządku prawnego do ustalenia odszkodowania za przejęcie z mocy samego prawa przedmiotowej nieruchomości oraz częściowy brak legitymacji czynnej wnioskodawców do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym po byłym współwłaścicielu nieruchomości, nakazuje odmówić wnioskodawcom pozytywnego rozpatrzenia sprawy.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli H. D., P. Ł. i M. Ł., zarzucając naruszenie art. 112 ust.2, art. 128 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że brak jest podstaw na gruncie obowiązującego porządku prawnego do ustalenia odszkodowania za przejęcie z mocy samego prawa przedmiotowej nieruchomości. Ponadto zarzucono naruszenie art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 20 marca 1952 r., ratyfikowanego przez Polskę dnia 10 października 1994 r. (Dz. U. z 1995 r., Nr 26, poz. 175), z preambułą Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej opublikowanej w Dz. Urz. UE 2016 C 202, str. 389, art. 17 pkt 1 Karty Praw UE, art. 20 Karty Praw UE oraz art. 2, art. 7, art. 8 ust. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 2 oraz Preambuły Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483), zwanej dalej Konstytucją RP, poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, że brak jest podstaw na gruncie obowiązującego porządku prawnego do ustalenia odszkodowania za przejęcie z mocy samego prawa nieruchomości.
Zdaniem strony odwołującej, zaprezentowana przez organ I instancji wykładnia pojęcia "wywłaszczenie" jest zbyt wąska i nie uwzględnia wiążących wszystkie organy administracji publicznej i sądy [...] przepisów prawa powszechnie obowiązującego o randze ponad ustawowej, jakimi są Konstytucja RP, Pierwszy Protokół Dodatkowy do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 20 marca 1952 r., czy Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Z uwagi na obowiązek wykładni przepisów prawa w zgodzie z Konstytucją RP i przepisami prawa międzynarodowego, dopiero po przeprowadzeniu wykładni celowościowej i systemowej organ stosujący prawo byłby w stanie wywieść właściwą normę prawną, która w ocenie odwołujących stanowi podstawę do żądania słusznego odszkodowania za nacjonalizację przeprowadzoną w trybie przepisów prawa wodnego z 1962 r. i 1974 r. Odwołujący podnieśli, że przepisy ustaw Prawo wodne z 1962 r. i z 1974 r., zezwalające na odebranie własności nieruchomości bez odszkodowania, są tak dalece sprzeczne z obowiązującym obecnie porządkiem prawnym, że istnienie orzeczenia organu administracji, tj. zaskarżanej decyzji, powołującego się na te przepisy, nie może stać na przeszkodzie orzeczeniu o odszkodowaniu na podstawie obecnie obowiązujących przepisów, w szczególności art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy i gospodarce nieruchomościami .
Wojewoda, decyzją z [...] maja 2019 r., nr [...], utrzymał zaskarżoną decyzję mocy.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy uznał, iż H. D., P. Ł. i M. Ł., jako spadkobiercy A. i A. Ł. są osobami uprawnionymi do złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Dalej stwierdzono, iż bezspornym jest, że przedmiotowa nieruchomość o pow. [...] ha., stanowiąca część jeziora [...] - jako wody płynące, stanowiła na zasadzie art. 1 i art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz. U. z 1974 r. nr 38 poz. 230) - własność Państwa. W piśmie z [...] czerwca 1980 r. znak [...] Urząd Wojewódzki w [...] Wydział Gospodarki [...] stwierdził, iż [...] zaliczone jest do wód płynących, gdyż wypływa z niego [...], który wpada do [...] w okolicach [...]. Podano ponadto, iż zgodnie z art. 1 ustawy Prawo wodne, woda stanowi własność Państwa. Z uwagi na powyższą cechę, własność działki nr [...] została przeniesiona na rzecz Skarbu Państwa. Tym samym, Państwo A. i A. Ł. zostali pozbawieni prawa własności ww. działki.
Dalej Wojewoda zauważył, że art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami uzależnia możliwość ustalenia odszkodowania od łącznego spełnienia dwóch wymienionych w nim przesłanek. Po pierwsze ustalenia wymaga, iż nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania. Po drugie natomiast obowiązujące przepisy muszą przewidywać ustalenie odszkodowania za pozbawienie praw do nieruchomości bez odszkodowania.
Niewątpliwie prawo własności nieruchomości objętej wnioskiem strony odwołującej przejęte zostało na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania. Niemniej, zdaniem Wojewody, brak jest przepisu przewidującego ustalenie odszkodowania za pozbawienie praw do nieruchomości. Podstawy takiej nie może stanowić art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem przewiduje on ustalenie odszkodowania, ale wyłącznie w stosunku do pozbawienia prawa polegającego na wywłaszczeniu. Z kolei art. 112 ust. 2 tej ustawy definiuje wywłaszczenie przez które należy rozumieć pozbawieniu lub ograniczeniu w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Tym samym, dokonana na podstawie art. 1 i art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne nacjonalizacja wód stanowiących uprzednio własność prywatną, jakkolwiek stanowiła pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania i może być kwalifikowana jako wywłaszczenie sensu largo, to jednak nie może być uznana za wywłaszczenie w rozumieniu art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, rodzące obowiązek ustalenia i wypłaty odszkodowania. W przypadku pozbawienia prawa w innym trybie, niż wywłaszczenie aktem indywidualnym, art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie stanowi źródła obowiązku odszkodowawczego. Zaznaczono też, iż w przypadku braku regulacji dotyczących ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz właścicieli (czy też ich następców prawnych), których nieruchomości zostały przejęte w trybie art. 1 i art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne, organ administracji publicznej nie może wchodzić w kompetencje ustawodawcy. Tym samym brak stosownych regulacji uniemożliwia uwzględnienie wniosku odwołujących. Nie można bowiem uznać, że odszkodowanie w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami jest należne tylko i wyłącznie z tego powodu, iż odjęcie prawa własności nastąpiło na mocy aktów prawnych, które nie znajdują uzasadnienia aksjologicznego w obowiązującym systemie prawnym.
Organ odwoławczy nie stwierdził ponadto, ażeby doszło do naruszenia przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności art. 2, art. 7, art. 8 ust. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 2- oraz Preambuły czy też art. 17 pkt 1 i art. 20 Karty Praw UE, a także art. 1 Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 20 marca 1952 r. Przy czym art. 1 Protokołu dopuszcza pozbawienie własności jeżeli dzieje się to w interesie publicznym i na warunkach przewidzianych przez ustawę. Organ drugiej instancji nie stwierdził również naruszenia przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.
H. D., P. Ł. i M. Ł., reprezentowani przez r.pr. K. R., wnieśli skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając naruszenie art. 112 ust. 2, art. 128 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że brak jest podstaw na gruncie obowiązującego porządku prawnego do ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą w trybie art. 1 i art. 6 ustawy z 24 października 1974 r. Prawo wodne. Ponadto ponownie zarzucono naruszenie art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 20 marca 1952 r., ratyfikowanego przez Polskę dnia 10 października 1994 r. (Dz. U. z 1995 r., Nr 26, poz. 175), z preambułą Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej opublikowanej w Dz. Urz. UE 2016 C 202, str. 389, art. 17 pkt 1 Karty Praw UE, art. 20 Karty Praw UE oraz art. 2, art. 7, art. 8 ust. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 2 oraz Preambułą Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483), zwanej dalej Konstytucją RP, poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, że brak jest podstaw na gruncie obowiązującego porządku prawnego do ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą w trybie art. 1 i art. 6 ustawy z 24 października 1974 r. Prawo wodne.
Zdaniem skarżących podstawę ustalenia odszkodowania stanowi art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w zw. z art. 17 pkt 1 Karty Praw UE. Według strony akty ponadustawowe gwarantują ochronę prawa własności i umożliwiają jego pozbawiania pod warunkiem m.in. wypłaty słusznego odszkodowania i tym samym mogą być źródłem obowiązku odszkodowawczego za pozbawienie własności nieruchomości w trybie przepisów Prawo wodne. Zaakcentowano też brak przeszkód do bezpośredniego stosowania konstytucji przez sądy. Wprawdzie ani Konstytucja, ani wymieniony Protokół nie mają bezpośredniego zastosowania do stanów faktycznych, które miały miejsce przed ich wejściem w życie, jednakże ze względu na rangę tych przepisów oraz ich usytuowanie na samym szczycie w hierarchii źródeł prawa (art. 87 Konstytucji RP) należy uwzględnić je dokonując obecnie wykładni art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący uważają, że przepisy ustawy Prawo wodne z 1962 r. i z 1974 r., zezwalające na odebranie własności nieruchomości bez odszkodowania, są tak dalece sprzeczne z obowiązującym obecnie porządkiem prawnym, że istnienie orzeczenia organu administracji, tj. zaskarżanej decyzji, powołującego się na te przepisy, nie może stać na przeszkodzie orzeczeniu o odszkodowaniu na podstawie obecnie obowiązujących przepisów, w szczególności art. 128 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poddanego procesowi wykładni prokonstytucyjnej. W ocenie Skarżących nie ma żadnych racjonalnych argumentów dla różnicowania sytuacji prawnej podmiotów pozbawionych własności w drodze indywidualnego aktu administracyjnego i podmiotów pozbawionych własności na mocy ustawy (ex lege). Nieprawdopodobnym jest, że racjonalny ustawodawca, w obowiązującym porządku prawnym i w realiach demokratycznego państwa prawnego, zamierza pozbawić takiej ochrony podmioty, których prawa zostały dotknięte nacjonalizacją.
Zarzucono, iż organ odwoławczy nie odniósł się do podniesionych w odwołaniu zarzutów dotyczących braku zastosowania prokonstytucyjnej wykładni przepisu art. 128 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem skarżących brak jest też podstaw, aby oczekiwać od obecnego ustawodawcy uchwalenia przepisów nakazujących wypłatę odszkodowania za de facto nacjonalizację nieruchomości pokrytych powierzchniowymi wodami płynącymi. W obecnym porządku prawnym prawodawca nie miał możliwości dopuszczenia stosowania wprost instytucji nacjonalizacji, a także ewentualnego uzależnienia jej zastosowania m.in. od wypłaty słusznego odszkodowania, tak jak w przypadku wywłaszczenia sensu stricto. Nie można wykluczyć jednak, że w wyjątkowych przypadkach uchwalenie przepisów wywierających skutek nacjonalizacyjny byłoby możliwe, ale wówczas zaistniałby obowiązek wypłaty słusznego odszkodowania na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i art. 17 pkt 1 Karty Praw UE. Powyższe uzasadnia, dlaczego w obecnym stanie prawnym nie sposób znaleźć przepisu prawnego, który stanowiłby jedyną, wyłączną i bezpośrednią podstawę prawną do wypłaty odszkodowania za odjęcie prawa własności nieruchomości pokrytych wodami powierzchniowymi płynącymi.
Skarżący zauważyli nadto, iż organ II instancji wydając zaskarżoną decyzję nie dostrzegł, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż oprócz nieruchomości pokrytych wodami powierzchniowymi płynącymi, na podstawie ustawy prawo wodne z 1974 r. przejęto też nieruchomości stanowiące pastwiska (grunty nie pokryte woda), co nastąpiło bez jakiejkolwiek podstawy prawnej, gdyż art. 1 i art. 6 ust. 4 ustawy Prawo wodne z dnia 24 października 1974 r. dotyczył nieruchomości pokrytych wodami powierzchniowymi płynącymi. Pozbawienie zatem prawa własności tej części nieruchomości było dokonane bezprawnie, a obecnie obowiązujące przepisy prawa niewątpliwie przewidują odszkodowanie za pozbawienie takiego prawa własności.
Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia podstawowej kwestii, czy przepisy art. 128 ust. 1 i art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm. – dalej w skrócie: "u.g.n." ) mogą stanowić samoistną podstawę do wydania przez starostę decyzji o ustaleniu odszkodowania za przejętą z mocy prawa – art. 1 i 2 ustawy Prawo wodne z 30 maja 1962 r. (Dz. U. z 1962 r., nr 34, poz. 158 ze zm.) oraz art. 1 i art. 6 ust. 4 ustawy Prawo wodne z dnia 24 października 1974 r. (Dz.U. z 1974 r. nr 38, poz. 230 ze zm.) – nieruchomość pokrytą wodami płynącymi. Rozstrzygnięcia wymaga, czy w świetle art. 2, art. 7, 8 ust. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art., 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, jak też art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 20 marca 1952 r., ratyfikowanego przez Polskę dnia 10 października 1994 r. (Dz. U. z 1995 r., Nr 26, poz. 175), z preambułą Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej opublikowanej w Dz. Urz. UE 2016 C 202, str. 389, art. 17 pkt 1 Karty Praw UE, art. 20 Karty Praw UE, słusznie organy administracji przyjęły, że art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. nie stanowi podstawy do przyznania odszkodowania za nieruchomości.
Poza sporem pozostaje, iż na podstawie art. 2 w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy Prawo wodne z 30 maja 1962 r. zniesiona została prywatna własność wód, poza wyjątkami w tej ustawie wskazanymi. Nacjonalizacyjny charakter tej regulacji polegał na tym, że z chwilą wejścia ustawy w życie niektóre dotychczasowe wody prywatne stały się z mocy prawa własnością Państwa (por. uchwałę SN z dnia 8 listopada 1971 r., III CZP 28/71). Sprawa ta została uznana za ostatecznie rozwiązaną przez Prawo wodne z 1962 r., gdyż ustawodawca nie wrócił już do niej w żadnej z kolejnych ustaw, z wyjątkiem art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne, stanowiącego, że osobom, które były właścicielami wód płynących przejętych z dniem [...] grudnia 1962 r. na własność Państwa i korzystały z nich do celów rybackich, naczelnik powiatu może przyznać prawo dożywotniego, nieodpłatnego korzystania z tych wód do celów rybackich (por. uchwałę SN z dnia 7 października 2009 r., sygn. akt III CZP 69/09). W zakresie przejścia własności wód płynących na rzecz Państwa ustawa Prawo wodne z 1962 r. była aktem "jednorazowym", bo jej zastosowanie polegało na rewizji stosunków własnościowych w zakresie wód, jakie istniały w momencie jej wydania. Każda kolejna ustawa regulując kwestie stosunków wodnych utrzymywała, co do zasady, publiczny charakter wód płynących. I tak ustawa Prawo wodne z 1974 r. w art. 1 stanowiła, iż wody stanowią własność Państwa, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Wyjątek stanowiły powierzchniowe wody stojące oraz wody w studniach i rowach stanowiące własność właścicieli gruntów, na których się znajdują (art. 2). Art 4 stanowił, iż grunty pokryte państwowymi wodami płynącymi stanowią własność Państwa w granicach określonych liniami brzegów, a zgodnie z art. 6 ust. 4 przepisy o wodach płynących stosuje się do jezior i innych zbiorników, z których cieki wypływają, lub do których uchodzą.
Z tych też przyczyn zawiadomieniem z dnia [...] października 1981 r. Dz.Kw. [...] Państwowe Biuro Notarialne w [...] zawiadomiło o odłączeniu części nieruchomości o obszarze [...] ha z księgi wieczystej KW nr [...] prowadzonej dla nieruchomości stanowiącej własność A. i A. małż. Ł. i przeniesieniu jej go księgi wieczystej KW nr [...] prowadzonej dla nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczając: działka nr [...], mapa [...], [...], pastwisko, wody płynące o obszarze [...] ha.
Ustawa o gospodarce nieruchomościami w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. przewiduje możliwość wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu w przypadku, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela utrwalony już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., w rezultacie zastosowania art. 233 u.g.n., ma zastosowanie także do stanów faktycznych zaistniałych przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (por. np. wyroki NSA z dnia: 26 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1364/16 i powołane w nim orzeczenia - dostępnym w na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy jednak podkreślić, iż to, że art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. odnosi się do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie oznacza, że może być zastosowany do każdego przypadku pozbawienia praw do nieruchomości bez odszkodowania. Przepisy art. 128 ust. 1 oraz art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. nie statuują ogólnej podstawy odpowiedzialności odszkodowawczej za wszelkiego typu przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa, gdyż przewidują taką odpowiedzialność jedynie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. Warunkiem wydania decyzji na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. jest zaś obowiązywanie przepisu przewidującego ustalenie odszkodowania. Za taki przepis nie może być uznany art. 128 ust. 1 u.g.n. w odniesieniu do pozbawienia prawa własności na podstawie powołanych przepisów Prawa wodnego z 1962 r. i Prawa wodnego z 1974 r. Przepis art. 128 ust. 1 u.g.n. przewiduje bowiem ustalenie odszkodowania wyłącznie w stosunku do pozbawienia prawa polegającego na wywłaszczeniu. Zgodnie zaś z definicją wywłaszczenia zawartą w art. 112 ust. 2 u.g.n., wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu lub ograniczeniu prawa w drodze decyzji, tymczasem prawo własności wód płynących i gruntów pokrytych tymi wodami przeszło na Skarb Państwa z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy Prawo wodne z 1962 r. i nie było uzależnione od jakichkolwiek aktów stosowania prawa. Innymi słowy, nacjonalizacja przeprowadzona na podstawie ww. przepisów spowodowała z mocy prawa skutek w postaci pozbawienia prawa własności nieruchomości, jednak nie może być uznana za wywłaszczenie w rozumieniu art. 128 ust. 1 u.g.n., rodzące obowiązek odszkodowania, a to ze względu na przywołaną wyżej definicję wywłaszczenia zawartą w art. 112 ust. 2 u.g.n., zgodnie z którą pojęcie wywłaszczenia ograniczone jest do odjęcia prawa w trybie decyzyjnym, a zatem w drodze aktu indywidualnego (por. wyroki NSA z dnia 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 2635/14 oraz z 26 kwietnia 2018 r. o sygn. akt I OSK 2572/17 – dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć należy, iż z wyjątkiem art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne, ustawodawca nie przewidział w przepisach szczególnych jakiejkolwiek podstawy prawnej do przyznania grafityzacji za przejęte z mocy prawa nieruchomości pokryte płynącymi wodami. Tym samym nie może być przyznane na podstawie art. 128 ust. 5 pkt 3 u.g.n. odszkodowanie za pozbawienie prawa do nieruchomości w tym trybie.
Wyżej zaprezentowana wykładnia przepisów art. 129 ust. 5 pkt 3 w zw. z. art. 128 ust. 1 u.g.n., jest utrwalona w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w szczególności na gruncie spraw dotyczących odszkodowania za grunty znacjonalizowane na podstawie dekretu Polskiego Komitetu [...] z dnia [...] września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, który również nie przewidywał odszkodowania za znacjonalizowane nieruchomości. W orzeczeniach tych podnosi się zgodnie, że jakkolwiek nacjonalizacja dokonana w trybie dekretu Polskiego Komitetu [...] z dnia [...] września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, rodziła skutek pozbawienia prawa i może być kwalifikowana jako wywłaszczenie sensu largo, to nie może być uznana za wywłaszczenie w rozumieniu art. 128 ust. 1 u.g.n., rodzące obowiązek odszkodowania, także ze względu na definicję wywłaszczenia zawartą w art. 112 ust. 2 u.g.n., zgodnie z którą wywłaszczenie ograniczone jest do odjęcia prawa w trybie decyzyjnym, zatem w drodze aktu indywidualnego. Przyjmując definicję wywłaszczenia w art. 112 ust. 2 u.g.n., ustawodawca niewątpliwie zdawał sobie sprawę z konsekwencji dla zakresu stosowania art. 128 ust. 1 oraz art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Należy podkreślić, że ten ostatni przepis uzależnia ustalenie odszkodowania od istnienia w obowiązujących przepisach regulacji przewidującej odszkodowanie za konkretny przypadek pozbawienia prawa do nieruchomości. W przypadku pozbawienia w innym trybie, niż wywłaszczenie aktem indywidualnym, art. 128 ust. 1 u.g.n. nie stanowi źródła obowiązku odszkodowawczego (por. m.in. wyroki NSA z 2 sierpnia 2016 r. o sygn. akt I OSK 2635/14, z 16 kwietnia 2017 r. o sygn. akt I OSK 2192/15, , z 11 lipca 2017 r. o sygn. akt I OSK 2857/15, z 26 kwietnia 2018 r.– wszystkie są dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak zauważył NSA w wyroku z 26 kwietnia 2017 r. o sygn. I OSK 2572/17, powyższe uwagi są także adekwatne w sprawach dotyczących odszkodowania za grunty znacjonalizowane na podstawie ustawy Prawo wodne z 1962 r.
Odnosząc się do zarzutów skargi oraz stanowiska skarżących dotyczących konieczności szerszego rozumienia terminu "wywłaszczenie" z uwzględnieniem przepisów rangi konstytucyjnej, zauważyć należy, iż przepisy konstytucyjne nie zawsze zawierają normy nadające się do bezpośredniego stosowania przewidzianego w art. 8 ust. 2 Konstytucji (por. postanowienie SN z dnia 12 grudnia 2007 r. sygn. akt V CSK 295/07, LEX nr 488976). Ponadto w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (a także w piśmiennictwie), w odniesieniu do art. 21 ust. 2 Konstytucji konsekwentnie prezentowany jest pogląd, iż poza konstytucyjnym pojęciem "wywłaszczenia" pozostaje nacjonalizacja, rozumiana jako przymusowe odjęcie własności na dużą skalę, obejmujące całe dziedziny gospodarki (por. L. Garlicki, M. Zubik – komentarz do art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej [w:] L. Garlicki (red.), M. Zubik Marek (red.) i in., Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom I, Wyd. Sejmowe 2016, LEX nr 531989). Trybunał Konstytucyjny w swoim orzecznictwie w odniesieniu do pojęcia "wywłaszczenie" wskazuje na szersze jego rozumienie, niż wynikałoby to z ustawowych definicji wywłaszczenia na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami, przy tym zarazem zaznacza, że rozszerzanie zakresu pojęcia wywłaszczenia na każdą postać pozbawienia własności, bez względu na jego formę, budzi poważne wątpliwości (tak TK w wyroku z dnia 21 czerwca 2005 r. sygn. akt P 25/02 (TK-A 2005/6/65, Dz.U. z 2005 r. nr 124, poz. 1043). Zasadniczo jednak Trybunał sprowadza rozumienie tego terminu do ograniczenia lub odjęcia w całości na cele publiczne konkretnej nieruchomości na rzecz konkretnego podmiotu (Skarbu Państwa lub konkretnej gminy), dokonywanego w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji) i wymagającego odszkodowania (por. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 maja 1991 r. sygn. akt K 1/91, OTK 1991/1/4). Administracyjny akt wywłaszczeniowy nabiera zatem szczególnego znaczenia, indywidualizując bowiem ingerencję w prawa prywatne, wyznacza tym samym granice wywłaszczenia. Znaczenie aktu administracyjnego w prawie wywłaszczeniowym wynika również ze skutków, jakie wywołuje on w sferze własności jednostki, gdyż ingerencja w prawo własności następuje za pomocą aktu administracyjnego, który mimo swego publicznoprawnego charakteru wywiera w tym przypadku skutki nie administracyjnoprawne, lecz cywilnoprawne, polegające z jednej strony na zniesieniu własności dotychczasowych uprawnionych, a z drugiej na ustanowieniu prawa własności tego podmiotu, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie (por. np. wyrok TK z dnia 23 września 2014 r. sygn. akt SK 7/13, OTK-A 2014/8/93, Dz.U. z 2014 r., poz. 1354).
W tym miejscu warto przywołać wywody zawarte w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt SK 22/01 24 października 2001 r. dotyczącego art. 216 u.g.n i przepisów ww. dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. - (OTK 2001/7/216, Dz.U. z 2001 r. nr 129, poz. 1447), w którym wyjaśniono, że "dekret miał charakter uniwersalny, bo zakresem swej regulacji obejmował niemal wszystkie większe nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, a także pełnił rolę narzędzia walki z przeciwnikami nowego ustroju" oraz że "ów charakter i rola dekretu z 1944 r. był diametralnie odmienny od charakteru i roli ustaw o gospodarce terenami budowlanymi, które wymieniono w art. 216 ustawy z 1997 r. [o gospodarce nieruchomościami]", które to ustawy "dotyczyły stosunkowo wąskiego kręgu stosunków własnościowych, łączyły się z procesami urbanizacji, a nie miały dokonywać rewolucji społecznej o totalnym charakterze". Zdaniem Trybunału, "skoro mamy do czynienia z odrębnością funkcji (funkcją dekretu z 1944 r. było dokonanie całościowej zmiany struktury własności i stosunków społecznych w rolnictwie; funkcją ustaw wymienionych w art. 216 było uregulowanie przekształceń terenów rolniczych w tereny budowlane), charakteru (dekret z 1944 r. pomyślany był jako akt rewolucyjny, świadomie i celowo odrzucający wszelkie zaczepienia o zastany system obowiązującego prawa; ustawy wymienione w art. 216 stanowiły elementy systemu prawa PRL, wpisując się w kolejne etapy przeobrażeń tego systemu) oraz zakresu regulacji (dekret z 1944 r. obejmował w zasadzie całość większych nieruchomości ziemskich; ustawy wymienione w art. 216 obejmowały tylko wycinek nieruchomości ziemskich, związany z procesami budownictwa), to nie została spełniona przesłanka »podobieństwa« sytuacji normowanych dekretem z 1944 r. i sytuacji, normowanych ustawami wymienionymi w art. 216 ustawy z 1997 r. (a także ustawą z [...] czerwca 1948 r.". Trybunał stwierdził, że brak "podobieństwa" sytuacji regulowanych z jednej strony dekretem z 1944 r., a z drugiej strony wspomnianymi wyżej ustawami oznacza, że dla oceny regulacji w nich zawartych nie można bezpośrednio odnosić konsekwencji zasady równości. Tym samym uznał, że "wykluczenie – przez art. 216 ustawy z 1997 r. – odpowiedniego stosowania zasady zwrotu niewykorzystanej nieruchomości do nieruchomości przejętych na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej nie stanowi naruszenia konstytucyjnej zasady równości. Są to bowiem regulacje odmienne w swym charakterze, funkcji i zakresie normowania, a wobec tego ustawodawca nie miał obowiązku jednolitego ich potraktowania przy określaniu zasad gospodarowania nieruchomościami i procedury wywłaszczeniowej. Jest bowiem oczywiste, że zasada równości nie zakazuje ustawodawcy odmiennego regulowania sytuacji odmiennych". W konkluzji Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że tak przedstawiony "brak »podobieństwa« stanowi przesłankę wystarczającą dla uznania, że art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w zakresie, w jakim wyklucza odniesienie »zasady zwrotu« do nieruchomości przejętych na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, jest zgodny z art. 32 i art. 64 ust. 2 Konstytucji". Powyższe uwagi jakkolwiek dotyczące dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, należy również odnieść do nacjonalizacji przeprowadzonej na gruncie przepisów ustawy Prawo wodne z 1962 r. Nacjonalizacja wód miała charakter powszechny i obejmowała wszelkie wody, które w świetle wcześniej obwiązujących przepisów (ustawa wodna z 19 września 1922 r. – DZ.U. z 1928 r. nr 62, poz. 574 ) należały do podmiotów prywatnych. Nacjonalizacja wód płynących dokonana ustawą Prawo Wodne z 1962 r. stanowiła element procesów nacjonalizacyjnych (które objął także m.in. wody) przeprowadzonych dekretem PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) i dekretem z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz.U. Nr 15, poz. 82 ze zm.), dekretem z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich, Dz.U. Nr 13 poz. 87 ze zm.). Stanowiło to uwieńczenie procesu upublicznienia wód – por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2009 r. III CZP 69/09.
Z powyżej wyłożonych powodów Sąd nie znalazł podstaw, aby inaczej ustosunkować się na płaszczyźnie przywołanych przez skarżącego przepisów Konstytucji, jak też Karty Praw UE, do kwestii ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą w trybie ustawy Prawo wodne z 1962 r.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego konieczności uwzględnienia art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 20 marca 1952 r., przytoczyć należy stanowisko wyrażone w wyroku z dnia 11 stycznia 2017 r. o sygn. akt I OSK 341/15, w którym wskazano, na wyrok Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 2 marca 2005 r. w sprawie von [...] i inni przeciwko [...] ([GC], nos. 71916/01, 71917/01 and 10260/02, §§ 74, 77, 78 and 112, ECHR 2005-V). W orzeczeniu tym Trybunał wskazał, że pozbawienie praw do nieruchomości w trybie nacjonalizacji było aktem jednorazowym i nie kreuje ciągłej sytuacji pozbawienia mienia (tak też [...] przeciwko [...] (dec.) [GC], no. 33071/96, ECHR 2000-XII). Tym samym skoro przejęcie wód płynących nastąpiło w 1962 r. bez odszkodowania, to w dacie ratyfikacji Pierwszego Protokołu przez Polskę, tj. 10 października 1994 r., nie istniało jakiekolwiek prawo do przejętego mienia, czy ekspektatywa jego restytucji. Ponadto Artykułu 1 Protokołu nr 1 nie można interpretować w sposób oznaczający ograniczenie swobody państw w określaniu, które mienie przejęte przed ratyfikacją Konwencji podlega zwrotowi, na jakich warunkach i którym kategoriom byłych właścicieli. (Wyrok: [...] przeciwko [...] no. 39050/97, § 34, 4 marca 2003).
Reasumując, Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziala pogląd, iż istniejący stan prawny w zakresie prawa do odszkodowania w relacji: ustawy Prawo wodne z 1962 i 1974 r. względem ustawa o gospodarce nieruchomościami, nie ma cech pominięcia prawodawczego, a może być jedynie rozpatrywany jedynie w kategoriach zaniechania prawodawczego (patrz. wyrok NSA z 26 kwietnia 2018 r. sygn. I OSK 2572/17 – opubl. na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego pominięcia przez organy, iż oprócz gruntów pokrytych wodami płynącymi przejęto także grunty stanowiące pastwisko – co nastąpiło wbrew przepisom art. 1 i art. 6 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 1974 r. –zauważyć należy, iż przepis art. 2 ustawy z dnia 30 maja 1962 r. - Prawo wodne (względnie art. 4 ustawy z 24 października 1974 – Prawo wodne) stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej nabycia prawa własności przez Skarb Państwa bez potrzeby stwierdzenia nabycia tego prawa orzeczeniem sądu (patrz. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2009 r. III CZP 69/09 ). Jeżeli zatem wpisu do księgi wieczystej dokonano niezgodnie ze stanem prawnym, to osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie, albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności – art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U. 2019 r., poz. 2204 ze zm.). Wpis potrzebny do usunięcia niezgodności między treścią księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym może nastąpić, gdy niezgodność będzie wykazana orzeczeniem sądu lub innymi odpowiednimi dokumentami – art. 31 ust. 2 tej ustawy. Natomiast wszelkie roszczenia związane z bezpodstawnym naruszeniem prawa własności właściciel może dochodzić w drodze roszczeń o których mowa w art. 222 Kodeksu cywilnego i następne.
Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. jako niezasadną.