II SA/PO 515/24

II SA/Po 515/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Robert Talaga
Tomasz Świstak /przewodniczący/
Wiesława Batorowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 28 listopada 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Robert Talaga Protokolant: st. sekr. sąd. Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2024 roku sprawy ze skargi R. C. na decyzję Wojewody z dnia 11 czerwca 2024 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga R. C. (zwanego dalej "skarżącym") na decyzję Wojewody (zwanego dalej "Wojewodą" lub organem II instancji") z dnia 11 czerwca 2024 r., nr [...]. W decyzji tej utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. (zwanego dalej "Prezydentem" lub "organem I instancji") z dnia 16 lutego 2024 r., nr [...] w sprawie o wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego przy ul. [...] w K.. Zaskarżona decyzja zapadła w oparciu o poniżej przedstawione okoliczności faktyczne i prawne. Wszystkie powołane poniżej orzeczenia sądowe są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl chyba, że wyraźnie zostanie wskazane inne źródło publikacji orzeczenia.
Dnia 16 sierpnia 2019 r. do Urzędu Miasta K. wpłynął wniosek K. W. (do 2021 r. C. , zwanej dalej "wnioskodawczynią") o wymeldowanie jej męża, tj. skarżącego z lokalu przy ul. [...] w K.. Z relacji żony skarżącego wynika, że skarżący nie mieszka pod ww. adresem od jesieni 2018 r., dobrowolnie opuścił mieszkanie i zabrał swoje rzeczy. Do wniosku dołączono kopię wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w K. z dnia 16 lipca 2019 r., w którym uznano skarżącego za winnego zarzucanych mu czynów znęcania się nad wnioskodawczynią.
W piśmie z dnia 19 sierpnia 2019 r. Prezydent zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania skarżącego spod deklarowanego adresu. Skarżący zeznał przed Prezydentem, że jego żona podstępnie stała się właścicielką kamienicy, w której zamieszkiwał. W tej sprawie ma toczyć się postępowanie sądowe. Skarżący wskazał, że nie mieszka pod spornym adresem, ponieważ siłą usunięto go z mieszkania i zmieniono jemu zamki do drzwi. Skarżący chwilowo zamieszkuje u swojego syna – A. C.. W lokalu przy ul. [...] skarżący nie zamieszkuje od dnia 23 listopada 2018 r. Nie toczy się żadne postępowanie z powództwa posesoryjnego.
Wnioskodawczyni odniosła się do zeznań męża i przedstawiła zaświadczenie z Prokuratury Rejonowej w K., że wobec niej nie toczy się żadne postępowanie, co insynuował skarżący. Skarżący obecnie mieszka u swoich rodziców w K..
Prezydent zorganizował przesłuchanie świadków w sprawie. Jako pierwszy został przesłuchany M. T., który zeznał: skarżący od co najmniej roku nie mieszka przy ul. [...] w K.. Podobno skarżący ma orzeczony zakaz zbliżania się do swojej żony. Córka skarżącego – A. C. – z obawy przed ojcem, z którym zamieszkiwała przez 23 lata, przedstawiła swoje stanowisko na piśmie. A. C. zeznała, że ojciec świadomie i osobiście wyprowadził się od jej matki w listopadzie 2018 r. Wszystko co ma oświadczać skarżący jest nieprawdą. Nigdy nie został on usunięty z mieszkania. Miało mieć miejsce zdarzenie, w którym wnioskodawczyni chciała w obecności funkcjonariuszy Policji przekazać klucze do mieszkania skarżącemu, ale ten kategorycznie odmówił. Policja ma dysponować nagraniem z tego zdarzenia. Skarżący zaprzeczając temu faktowi, został oskarżony o składanie fałszywych zeznań, a w związku z tym toczy się sprawa pod sygn. akt II W [...]. Córka skarżącego przedłożyła kopię opinii sądowo-lekarskiej na okoliczność pobicia jej przez ojca.
Do Urzędu Miasta K. wpłynęła kopia postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 4 listopada 2019 r. o sygn. akt III Kz [...], w którym Sąd Okręgowy w K. nakazał skarżącemu opuszczenie mieszkania w związku ze sprawą zmiany środka zapobiegawczego w toczącym się postępowaniu karnym. Skarżący został zwolniony z Aresztu Śledczego w O. w dniu 15 listopada 2019 r. Na skutek rozpoznania zażalenia, Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 14 listopada 2019 r. o sygn. akt III Kz [...] zmienił swoje postanowienie w ten sposób, że tymczasowe aresztowanie może zostać uchylone pod warunkiem uiszczenia [...] zł tytułem poręczenia majątkowego. W tej sytuacji, Sąd Okręgowy w K. nakazał, aby skarżący był poddany dozorowi policyjnemu i nie zbliżał się do swojej żony.
W dniu 12 listopada 2019 r. Prezydent przesłuchał syna skarżącego – A. C.. Syn skarżącego zeznał, że jego ojciec nie miał możliwości powrotu do domu, ponieważ ten powrót był mu utrudniany. Dzielnicowy – funkcjonariusz Policji P. Ś. zeznał przed Prezydentem, że z posiadanych przez niego informacji wynika, iż skarżący przebywa pod adresem zamieszkania jego matki. Nie ma żadnej wiedzy, jakoby miał powrócić pod adres: ul. [...] w K..
Wnioskodawczyni, reprezentowana przez pełnomocnika – adw. A. K. – nie wyraziła zgody na przeprowadzenie dowodu w postępowaniu administracyjnym – wizji lokalnej lokalu przy ul. [...].
Prezydent przesłuchał w dniu 23 grudnia 2019 r. matkę skarżącego – M. C.. Matka skarżącego zeznała, że skarżący nie mieszka przy ul. [...] od końca listopada 2018 r. Skarżący wrócił wówczas ze zgrupowania kajakarzy i nie mógł wejść do mieszkania, gdyż wnioskodawczyni wymieniła zamki w drzwiach mieszkania. M. C. zeznała, że ubrania, środki czystości i inne rzeczy jej syna znajdują się w jej mieszkaniu, ponieważ tam teraz jej syn mieszka. M. C. odmówiła przyjęcia kluczy do mieszkania należącego obecnie do wnioskodawczyni. Było to w czerwcu 2018 r.
Wnioskodawczyni przedłożyła do akt sprawy kopię postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 30 grudnia 2019 r. o sygn. akt III Kz [...] w przedmiocie tymczasowego aresztowania na okres dwóch miesięcy w miejsce zakazu zbliżania się i dozoru policyjnego. Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2020 r. o sygn. akt III Kz [...], Sąd Okręgowy w K. zmienił swoje poprzednie postanowienie i utrzymał w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w K..
Wnioskodawczyni zeznała w dniu 27 stycznia 2020 r., że trzykrotnie próbowała oddać klucze do mieszkania swojemu mężowi. Ten odmówił tego, raz nawet w obecności funkcjonariuszy Policji. Rzeczy, które znajdowały się w mieszkaniu pod spornym adresem, tj. spodnie, medale, dyplomy, zostały zamknięte w szafie na strychu przez samego skarżącego. Pozostałe rzeczy zabrał w miejsce nieznane. Wśród nich były rzeczy wspólne.
Skarżący wniósł o zawieszenie postępowania administracyjnego w piśmie z dnia 4 lutego 2020 r. w związku ze złożonym przez niego zawiadomieniem o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez jego żonę, tj. o doprowadzenie do niekorzystnego rozporządzenia mieniem na wartość 2,5 mln zł. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2020 r., nr [...], Prezydent zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne. Na skutek rozpoznania zażalenia wniesionego przez wnioskodawczynię, postanowieniem z dnia 23 marca 2020 r., nr [...], Wojewoda uchylił postanowienie Prezydenta i odmówił zawieszenia postępowania. Skargę na to postanowienie wniósł skarżący, a jego skarga została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 sierpnia 2020 r. o sygn. akt II SA/Po [...]. Wyrokiem z dnia 20 września 2023 r. o sygn. akt II OSK [...], Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez skarżącego. Ostatecznie nie doszło do zawieszenia postępowania administracyjnego.
Dnia 24 stycznia 2024 r. Prezydent zweryfikował dane pozostające w jego zasobach – skarżący nadal jest zameldowany pod adresem: K., ul. [...]. Właścicielką tego lokalu jest wnioskodawczyni na mocy umowy darowizny z dnia 30 marca 2018 r., co wynika z treści księgi wieczystej.
Decyzją z dnia 16 lutego 2024 r., nr [...], Prezydent wymeldował skarżącego z pobytu stałego w K. przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji Prezydent zrelacjonował stan faktyczny sprawy. Stwierdził następnie, że skarżący nigdy nie wykazał żadnej próby odzyskania majątku. Nie wytoczył powództwa posesoryjnego przeciwko swojej byłej żonie (rozwód nastąpił w 2021 r.). Próbował jedynie rozstrzygnąć spory majątkowe, które nie miały znaczenia dla sprawy. Prezydent przywołał także postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 14 listopada 2019 r.
Skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji. Skarżący podniósł zarzut naruszenia:
1) art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., zwanej dalej "k.p.a.") poprzez przeprowadzenie postepowania w sposób niebudzący zaufania do organu i władzy publicznej, bez zachowania zasad proporcjonalności i bezstronności oraz równego traktowania, co przejawiało się w tym, że organ wydał decyzję w oparciu przede wszystkim o twierdzenia wnioskodawczyni niepoparte dowodami;
2) art. 7, art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, co doprowadziło do niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie istnienia podstawy faktycznej i prawnej wydania postanowienia w przedmiocie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...], kiedy sam organ wskazał, że wnioskodawczyni uniemożliwiła dokonanie wizji lokalnej, który to dowód jednocześnie jest uznawany za podstawowy w tego typu sprawie;
3) art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1191 z późn. zm., zwanej dalej "u.e.l.") w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwą interpretację i uznanie, że stan faktyczny oraz prawny w przedmiotowej sprawie pozwala na przyjęcie, że zaistniałe okoliczności umożliwiają wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego, kiedy opuszczenie przez skarżącego lokalu przy ul. [...] w K. nie miało charakteru dobrowolnego, a zostało ono wymuszone przez działania jego żony, a sam skarżący został uniewinniony wobec stawianych jemu zarzutów.
Skarżący podniósł, że błędem organu I instancji było zaniechanie przeprowadzenia oględzin spornego lokalu. Ta okoliczność, jego zdaniem jest kluczowa w sprawie. Nie ustalono zatem, czy skarżący opuścił dobrowolnie sporny adres. Skarżący został siłą usunięty z lokalu. Nie zostały zatem spełnione przesłanki z art. 35 u.e.l.
Skarżący dołączył do odwołania kopię następujących orzeczeń sądowych: wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 9 czerwca 2022 r. o sygn. akt II K [...] (uniewinniający skarżącego), wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 11 lipca 2022 r. o sygn. akt II K [...] (uniewinniający skarżącego), wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 21 października 2022 r. o sygn. akt II K [...] (skazujący wnioskodawczynię za wprowadzenie w błąd Prezydenta w celu uzyskania środków na rewitalizację kamienicy przy ul. [...] w K.).
W toku postępowania odwoławczego Wojewoda zwrócił się do skarżącego z zapytaniem, czy po wyroku uniewinniającym podjął on próbę powrotu do spornego lokalu. Wojewoda zastosował przepis art. 136 § 1 k.p.a. i polecił organowi I instancji przeprowadzenie wywiadu środowiskowego wśród sąsiadów oraz dwukrotnej kontroli meldunkowej w odstępie tygodnia w lokalu przy ul. [...] w celu ustalenia, czy skarżący mieszka pod spornym adresem, a jeżeli nie, to kiedy był widziany po raz ostatni.
Skarżący odpowiedział na pytanie Wojewody – nie podjął on żadnych działań, ponieważ wyrok uniewinniający jest nieprawomocny. Toczy się w tej chwili postępowanie apelacyjne w Sądzie Okręgowym w K. pod sygn. akt IV Ka [...].
Wojewoda zwrócił się do Sadu Okręgowego w K. z zapytaniem o to, czy w związku z postępowaniem apelacyjnym, nadal obowiązują środki zapobiegawcze w postaci dozoru policyjnego oraz zakazu zbliżania się do wnioskodawczyni oraz kontaktowania się z nią.
Wnioskodawczyni, reprezentowana przez adwokata, przedłożyła do akt wyrok rozwodowy Sądu Okręgowego w K. z dnia 28 stycznia 2021 r. o sygn. akt I C [...]. Z treści uzasadnienia wyroku rozwodowego wynika, że zgodnie z zeznaniami skarżącego, wyprowadził się on z kamienicy przy ul. [...] w grudniu 2018 r. i zamieszkał u rodziców na skutek konfliktów z żoną. Matka skarżącego również miała zeznać, że jej syn wyprowadził się z kamienicy, chociaż były tam inne wolne mieszkania, ponieważ skarżący nie mógł psychicznie znieść swojej ówczesnej żony.
Wojewoda wezwał organ I instancji do podania informacji ile pięter ma kamienica należąca do byłej żony skarżącego, ile jest tam lokali i na którym piętrze jest lokal nr [...], z którego skarżący został wymeldowany w decyzji zaskarżonej odwołaniem.
Na zlecenie Prezydenta, Staż Miejska K. ustaliła w dniu 25 kwietnia 2024 r. ze skarżącym, który oświadczył, iż od około listopada 2018 r. nie mieszka pod wskazanym adresem, gdyż uniemożliwiono jemu to poprzez wymianę zamków w drzwiach, a w lokalu są jego rzeczy osobiste. Obecnie mieszka u swoich rodziców przy ul. [...]/[...] w K.. Funkcjonariusze Straży Miejskiej K. odwiedzili sporny adres przy ul [...] – obecnie mieszkają tam obywatele Ukrainy, którzy wynajmują lokale od wnioskodawczyni. Nikt z nich nie zna skarżącego. Lokale [...] są puste. Okoliczności te potwierdzono jeszcze raz po tygodniu, kiedy funkcjonariusze Straży Miejskiej K. ponownie zjawili się przy ul. [...].
Prezydent zawiadomił Wojewodę, że kamienica przy ul. [...] ma cztery kondygnacje (parter i trzy piętra). Lokal nr [...] znajduje się na pierwszym piętrze. Łącznie jest pięć lokali.
Wojewoda ustalił, że obydwa wyroki uniewinniające skarżącego są nieprawomocne. Ustalono także, że fundacja skarżącego, która mieściła się przy okazji pod spornym adresem została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 2 lipca 2021 r.
Decyzją z dnia 11 czerwca 2024 r., nr [...], Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podniósł, że o pobycie w danym miejscu świadczą dwie okoliczności – fizyczne przebywanie pod deklarowanym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu. Rolą organu administracji publicznej jest zweryfikowanie, czy osoba powzięła zamiar faktycznego opuszczenia swojego dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 u.e.l. oraz, czy to opuszczenie miało charakter stały i dobrowolny. W orzecznictwie przyjmuje się pogląd, że dobrowolne opuszczenie lokalu to również takie, które nastąpiło wbrew woli osoby fizycznej, ale nie podjęła ona następnie żadnych działań mających na celu przywrócenie posiadania lokalu (za Naczelnym Sądem Administracyjnym). Skoro ktoś został usunięty z lokalu, to zaniechanie na polu powrotu do lokalu stanowi "ciche przyzwolenie" na tę okoliczność i pogodzenie się z opuszczeniem lokalu.
Wojewoda uznał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, że skarżący nie mieszka pod deklarowanym przez siebie adresem. Opuścił on dobrowolnie sporny lokal i zamieszkał z żoną i córką w lokalu nr [...], a następnie u swoich rodziców na skutek konfliktów rodzinnych. Wyprowadzka nastąpiła w listopadzie 2018 r. Wojewoda na dowód obecnego zamieszkiwania przez skarżącego powołał dwa wyroki – rozwodowy i uniewinniający. Stwierdzono w obydwóch, że skarżący opuścił adres: ul. [...] w K. z uwagi na atmosferę panującą w domu. Od blisko siedmiu lat nie realizuje tam podstawowych funkcji życiowych – nie przebywa tam, nie sypia, nie odpoczywa, nie przyjmuje gości. Fakt ten zaistniał na dwa lata przed wydaniem orzeczenia sądu karnego o zakazie zbliżania się do byłej żony.
Nawet jeśli rzeczy osobiste skarżącego nadal znajdują się pod spornym adresem, to w ocenie Wojewody, nie ma to żadnego wpływu na ocenę, że skarżący nie przebywa tam, gdzie twierdzi, że jest. Skarżący nie ma żadnego prawa do lokalu przy ul. [...] w K., co stwierdzono na podstawie wypisu z księgi wieczystej.
Odwołanie nie zostało uwzględnione przez Wojewodę. Zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy, a następnie uzupełniony przez Wojewodę, wykazał, że skarżący zerwał już dawno swoje związki z lokalem mieszkalnym przy ul. [...]. Zaniechanie przeprowadzenia oględzin było zbędne wobec niekwestionowanych dowodów, które wykazują dobrowolne opuszczenie miejsca pobytu. Wyrok skazujący wnioskodawczynię nie ma żadnego związku ze sprawą administracyjną. Wyroki uniewinniające skarżącego nie dowodzą niczego w sprawie administracyjnej.
Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika – r. pr. J. G. – wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, kwestionując decyzję organu II instancji w całości. Skarżący podniósł tożsame zarzuty jak w odwołaniu od decyzji Prezydenta. Dodatkowo skarżący podniósł, że nie jest prawdą, iż nie podjął żadnych działań ukierunkowanych na powrót do deklarowanego miejsca zamieszkania. Od blisko siedmiu lat skarżący nie ma swojego miejsca zamieszkania, pomieszkuje u rodziców i innych osób, nie mając przy tym swojego centrum życiowego. Skarżący wniósł zatem o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego oraz przeprowadzenie dowodu z oględzin lokalu mieszkalnego pod adresem: ul. [...] w K..
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał stanowisko, jakie zajął w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawę w dniu 28 listopada 2024 r. nie stawił się nikt, pomimo prawidłowego zawiadomienia o terminie rozprawy. Po zamknięciu rozprawy ogłoszono wyrok.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267, zwanego dalej "p.u.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli, zgodność z prawem. Kognicja sądów administracyjnych obejmuje m.in. sądową kontrolę decyzji administracyjnych, o czym mowa w art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej "p.p.s.a."). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Innymi słowy, Sąd z urzędu powinien wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności, które mają wpływ na ocenę trafności kontrolowanego rozstrzygnięcia, nawet jeśli nie zostały one podniesione przez stronę skarżącą.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena zgodności z prawem decyzji Wojewody, utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta w przedmiocie wymeldowania skarżącego z mieszkania przy ul. [...] w K.. Analiza całokształtu sprawy doprowadziła Sąd w składzie orzekającym do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji.
Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie są przepisy u.e.l. Z treści art. 35 u.e.l. wynika, że organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2 u.e.l., decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W myśl art. 25 ust. 1 u.e.l. pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Chociaż przepisy prawa cywilnego regulują, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, to jednak warto przyjrzeć się definicji słowa "zamieszkiwać". Z uwagi na fakt, że żaden akt normatywny nie definiuje tego słowa, trzeba przytoczyć definicję słownikową – "osiedlić się gdzieś; zająć mieszkanie, lokal, gdzieś na stałe, na krótko" (E. Sobol, Popularny słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2003, s. 1224). Rolą organów administracji publicznej (rozpoznawczego i odwoławczego) było zatem stwierdzić, czy skarżący zamieszkuje pod deklarowanym przez siebie adresem, tj. w mieszkaniu przy ul. [...] w K. i czy spełniły się zatem przesłanki do wymeldowania, tj. czy skarżący opuścił ww. miejsce trwale i dobrowolnie. Już teraz należy stwierdzić, że dość oczywiste jest, iż te przesłanki ziściły się.
Aby zaktualizowała się podstawa prawna do wymeldowania obywatela polskiego spod deklarowanego adresu, muszą kumulatywnie ziścić się dwie przesłanki: 1) dobrowolne oraz 2) trwałe opuszczenie miejsca pobytu (tu: ul. [...] w K.). W ocenie Sądu w składzie orzekającym nie ma najmniejszych wątpliwości, że skarżący trwale opuścil miejsce pobytu, a kwestia dobrowolności jest niezależna od motywacji, jaka legła u podstaw opuszczenia mieszkania.
Ustawowa przesłanka wymeldowania polegająca na opuszczeniu miejsca pobytu stałego to po prostu nieprzebywanie pod deklarowanym adresem w znaczeniu faktycznym. Nie ma bowiem wątpliwości, że od przełomu listopada i grudnia 2018 r., zakładając korzystnie dla skarżącego, tj. od dnia 26 listopada 2018 r., skarżący nie przebywa w miejscu zamieszkania przy ul. [...] w K., ponieważ mieszka u swoich rodziców przy ul. [...]/[...] w K., co sam zresztą zeznał w rozmowie z funkcjonariuszem Straży Miejskiej K. w toku postępowania odwoławczego (k. [...] akt administracyjnych organu II instancji). Fakt nieprzebywania przez skarżącego pod spornym adresem jest niekwestionowany przez nikogo. Jest to więc okoliczność oczywista. Nie sposób zatem stwierdzić, że skarżący osiedlił się w mieszkaniu pod deklarowanym przez siebie adresem. Do tożsamych wniosków doszedł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie: "Miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami. Z kolei opuszczenie lokalu związane jest z zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i skoncentrowaniem swych spraw życiowych w innym miejscu. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne." (wyrok WSA w Lublinie z dnia 9 lipca 2024 r., sygn. akt III SA/Lu 211/24). Od razu należy dopowiedzieć, że trwałości opuszczenia przez skarżącego lokalu nie podważa fakt, że w lokalu nadal znajdują się albo mogą znajdować się jego rzeczy ruchome (wyrok NSA z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 1570/22). Kwestia wymeldowania jest bowiem stosunkiem administracyjnoprawnym o charakterze osobistym, a więc to sytuacja prawna skarżącego przesądza o podstawie do jej wymeldowania. Położenie jego rzeczy osobistych może tylko dopełniać przekonanie o zamieszkiwaniu w danym miejscu, jeżeli sam przebywa w deklarowanym miejscu. W niniejszej sprawie nie da się tego stwierdzić. Sąd w składzie orzekającym nie ma najmniejszych wątpliwości, że skarżący nie wykonuje żadnych czynności, o jakich wspomniał sąd administracyjny w powyżej zacytowanym orzeczeniu. Ponad wszelką wątpliwość te okoliczności zostały skrupulatnie wyjaśnione przez Prezydenta i Wojewodę.
Skarżącego fizycznie nie ma w mieszkaniu. Potwierdził to Wojewoda w uzupełniającym postępowaniu dowodowy. Ustalono bowiem, że niektóre mieszkania przy ul. [...] w K. są wynajmowane, a pozostałe stoją puste. Żaden z najemców nie zna skarżącego. Wspomniana sfera fizyczności wymaga wykonywania czynności, które noszą znamiona zamieszkiwania, czy też jak stwierdzono w definicji słownikowej, osiedlenia się. Skarżący końca listopada 2018 r. nie realizuje żadnych funkcji, które mogą wskazywać na zamieszkiwanie. W opinii Sądu w składzie orzekającym zatem, skarżący trwale opuścił mieszkanie pod deklarowanym adresem.
Opuszczenie przez skarżącego miejsca zamieszkania przy ul. [...] w K. było także dobrowolne. Nie ma co do tego żadnych wątpliwości. Trzeba jednak podkreślić, że "siłowe" usunięcie osoby z mieszkania nie wskazuje na dobrowolność działania. Jednakże jak trafnie podniósł Wojewoda w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jeżeli skarżący nic z tym nie zrobił, a więc nie wytoczył np. powództwa posesoryjnego, to niejako zgodził się na usunięcie go z mieszkania. W tej sytuacji, takie usunięcie z mieszkania staje się dobrowolnym jego opuszczeniem. Jest to jednolity pogląd w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tylko dla przykładu można przytoczyć następujące orzeczenie: "Na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu należy traktować sytuację, w której opuszczenie lokalu takiego charakteru wprawdzie nie miało, ale strona nie podjęła żadnych kroków w celu przywrócenia stanu zgodnego z ewidencją ludności. Nawet jeśli samo opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i zachodziły okoliczności przymusu, to następnie trwałe związanie swojego centrum życiowego z innym miejscem zamieszkania, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej w celu odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z poprzednio zajmowanego lokalu, skoro czynności tej sama nie dopełniła." (wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2075/21, zob. także wyrok NSA z dnia: 24 sierpnia 2021 r., sygn. akt II OSK 314/24, 18 maja 2021 r., sygn. akt II OSK 2606/18, 25 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 417/19, 12 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 3702/18; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 24 września 2019 r., sygn. akt II SA/Wr 365/19). Skarżący stwierdził, że dysponuje nieprawomocnymi wyrokami uniewinniającymi i to, w jego ocenie, stanowi przeszkodę w dochodzeniu swoich praw do mieszkania przy ul. [...] w K. (k. [...] akt administracyjnych organu II instancji). Nie jest to prawda. Nie jest tak, że wyrok uniewinniający uniemożliwia wniesienia pozwu z roszczeniem posesoryjnym, czy jakimkolwiek innym. Skarżący nie zrobił nic, aby wymóc na swojej byłej żonie powrót do ich mieszkania. Oznacza to, że skarżący, poprzez swoje zaniechanie, dał przyzwolenie na usunięcie go z mieszkania, a więc opuścił on to mieszkanie dobrowolnie. Nie może być co do tego wątpliwości.
Przekonanie Sądu w składzie orzekającym o dobrowolnym opuszczeniu lokalu przy ul. [...] w K. wzmacnia fragment uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 28 stycznia 2021 r. o sygn. akt I C [...]. Jest to wyrok rozwodowy. Zanim Sąd przytoczy tenże fragment, należy tylko nadmienić, że nieistotne czy wyrok ten jest prawomocny czy nie, wyrok sądowy jest także dowodem w postępowaniu administracyjnym (zob. art. 75 § 1 k.p.a.), a przede wszystkim jest dokumentem urzędowym, korzystającym z domniemania, że to co zostało w nim stwierdzone jest prawdą (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 2 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Go 13/08). Sąd w składzie orzekającym przyjmuje zatem, że to co zostało stwierdzone w tym wyroku jest prawdą. Sąd Okręgowy w K. wskazał zatem: "Strony nie zamieszkują razem, ponieważ pozwany, jak sam zeznał wyprowadził się z kamienicy przy ulicy [...] w grudniu 2018 roku i zamieszkał u swoich rodziców, na skutek konfliktów między stronami, także świadek M. C. zeznała, że pozwany wyprowadził się z kamienicy, mimo że były tam wolne mieszkania, bo nie mógł psychicznie wytrzymać" (k. [...] akt administracyjnych organu II instancji; s. [...] uzasadnienia wyroku). Zostało zatem wykazane, że skarżący opuścił dobrowolnie mieszkanie przy ul. [...] w K., a jego centrum życiowe jest obecnie u jego rodziców mimo, że pomieszkuje czasami u innych osób. Fakt zamieszkiwania u rodziców potwierdziła także matka skarżącego – M. C..
Podsumowując, Wojewoda wykazał, że skarżący dobrowolnie opuścił mieszkanie przy ul. [...] w K.. Wyrok rozwodowy potwierdza ten fakt, a zaniechanie skarżącego na polu dochodzenia swoich praw majątkowych podkreśla, że skarżący "dał ciche przyzwolenie" na usunięcie go z mieszkania. W świetle orzecznictwa jest to równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem mieszkania. Wojewoda wykazał także, że skarżący na stałe opuścił mieszkanie pod spornym adresem. Skarżącego fizycznie tam nie ma, czego zresztą nikt nie kwestionuje. W świetle art. 35 u.e.l. jest to wystarczające do wymeldowania skarżącego. Prezydent zasadnie to uczynił, a Wojewoda – utrzymał w mocy tę decyzję.
Odnosząc się do zarzutów skargi, należy stwierdzić ich niezasadność. Nie doszło do naruszenia art. 8 k.p.a. Wojewoda dysponował dowodami, które niezbicie dowodzą dobrowolnego i trwałego opuszczenia mieszkania przy ul. [...] w K.. Tymi dowodami są: zachowanie skarżącego polegające na zaniechaniu obrony swoich praw majątkowych, wyrok rozwodowy, ustalenia faktyczne funkcjonariuszy Straży Miejskiej K. oraz zeznania M. C., a także i samego skarżącego (w zakresie niezamieszkiwania w dawnym mieszkaniu).
Za chybiony należało uznać zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Ten zarzut zasadniczo nawiązuje do poprzedniego. Wojewoda dysponował wystarczającym materiałem dowodowym, aby zastosować art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Błędne rozumienie niektórych okoliczności przez skarżącego doprowadziły go do błędnej wykładni, a przez to niewłaściwej subsumpcji. Skarżący uważa, że usunięcie go siłą z mieszkania, co ostatecznie, w świetle wyroku rozwodowego nie miało miejsca, wiedzie go do błędnego przekonania, że nie nastąpiło dobrowolne opuszczenie miejsca zamieszkania. W świetle orzecznictwa, w połączeniu z bierną postawą co do dochodzenia swoich praw, oznacza co innego.
Nie naruszono art. 35 u.e.l. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Ustalenia faktyczne, wbrew temu co twierdzi skarżący, uprawniają, a co więcej, zobowiązały Wojewodę do wydania zaskarżonej decyzji. Decyzja o wymeldowaniu jest decyzją związaną ergo, nie ma mowy o uznaniu administracyjnym. Wojewoda nie miał innej możliwości rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej wywołanej odwołaniem skarżącego.
Zarzut co do zaniechanie przeprowadzenia wizji lokalnej nie mógł znaleźć żadnego skutku. To, czy w mieszkaniu, w jakim zamieszkiwał skarżący są jego rzeczy nie świadczy o zamieszkiwaniu tam. Poza tym Wojewoda ustalił w postępowaniu odwoławczym, że w tymże mieszkaniu zamieszkuje obecnie najemca. Centrum życiowe skarżącego jest aktualnie u jego rodziców przy ul. [...]/[...].
Należy jedynie zaznaczyć na koniec, że wniosek zawarty w skardze, aby Sąd przeprowadził wizję lokalną mieszkania, był niedopuszczalny. Jak wynika z powołanego przepisu art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., sądy administracyjne, zgodnie również z art. 184 Konstytucji RP, sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej. Oznacza to, że sądy te nie są kompetentne do rozstrzygania spraw administracyjnych, ponieważ te należą do kompetencji organów administracji publicznej. Prowadzenie postępowania dowodowego także stanowi domenę administracji publicznej, a nie sądów administracyjnych. Jednocześnie należy zwrócić uwagę skarżącego, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Jest to jedyny przepis, jaki dotyczy "postępowania dowodowego" przed sądem administracyjnym, którego co do zasady nie ma. Sąd administracyjny jest tzw. "sądem nad prawem", a nie "sądem stanu faktycznego". Przeprowadzenie postępowania dowodowego jest obowiązkiem organów administracji publicznej, a sąd administracyjny ma obowiązek tylko ocenić, czy to co uczynił organ jest zgodne z prawem, czy też nie. Z góry należy zaznaczyć, że dowód w postaci oględzin mieszkania nie jest dowodem z dokumentu. Zatem całkowicie chybiony jest wniosek skarżącego, aby Sąd przeprowadził dowód z oględzin. Prowadzenie postępowania dowodowego przez sąd ma miejsce tylko w postępowaniach sądowych przed sądami powszechnymi, a nie administracyjnymi.
Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutu skargi i jej samej. Kierując się wspomnianym już przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie znalazł podstaw mogących skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.