II SA/Po 514/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2024-11-14
NSAinneŚredniawsa
prawo wodneurządzenie wodnerów melioracyjnyzalewanie działkizmiana stanu wodypostępowanie administracyjneumorzenie postępowaniaWSAochrona gruntów

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę J. L. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego dotyczącego przywrócenia funkcji rowu melioracyjnego.

Skarżący J. L. domagał się zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, wskazując na zalewanie jego działki przez niedrożny rów melioracyjny. Organy administracji umorzyły postępowanie, uznając, że żądanie skarżącego nie odnosi się do odtworzenia rowu, a do zalewania jego działki, a przywrócenie funkcji rowu nie jest możliwe lub uzasadnione w obecnej sytuacji. WSA w Poznaniu, analizując dotychczasowy przebieg sprawy i wcześniejsze orzeczenia, uznał decyzje organów za prawidłowe i oddalił skargę, wskazując jednocześnie na możliwość wszczęcia postępowania z urzędu w celu rozstrzygnięcia sprawy.

Sprawa dotyczyła skargi J. L. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie przywrócenia funkcji rowu melioracyjnego. Skarżący domagał się rozwiązania problemu zalewania jego działki, wskazując na niedrożność rowu melioracyjnego. Organy administracji, po analizie dotychczasowego przebiegu sprawy, w tym wcześniejszych decyzji i orzeczeń sądowych, umorzyły postępowanie. Argumentowano, że żądanie skarżącego nie dotyczyło odtworzenia rowu, a problemu zalewania jego działki, a proponowane przez niego rozwiązania nie były zgodne z celem decyzji restytucyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozpoznając skargę, podkreślił znaczenie art. 153 p.p.s.a. (związanie oceną prawną wyrażoną w poprzednim orzeczeniu sądu) oraz art. 170 p.p.s.a. (wiążący charakter prawomocnych orzeczeń). Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły treść wniosku skarżącego i zastosowały właściwą podstawę prawną (art. 191 Prawa wodnego). Mimo umorzenia postępowania, Sąd wskazał na możliwość wszczęcia postępowania z urzędu w celu rozstrzygnięcia sprawy, uwzględniając wyniki postępowania rozgraniczeniowego. Ostatecznie Sąd oddalił skargę jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ administracji prawidłowo umorzył postępowanie, ponieważ żądanie skarżącego nie odnosiło się do odtworzenia rowu, a do zalewania jego działki, a proponowane przez niego rozwiązania nie były zgodne z celem decyzji restytucyjnych. Sąd podkreślił jednak możliwość wszczęcia postępowania z urzędu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły treść wniosku skarżącego i zastosowały właściwą podstawę prawną. Mimo umorzenia postępowania, Sąd wskazał na możliwość wszczęcia postępowania z urzędu w celu rozstrzygnięcia sprawy, uwzględniając wyniki postępowania rozgraniczeniowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 170

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo wodne art. 191 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Pomocnicze

Prawo wodne art. 234 § ust. 3

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Prawo wodne art. 16 § pkt 65 lit. a

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

Argumenty

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżącego dotyczące błędnego ustalenia faktycznego co do połączenia rowu ze stawem, wadliwości opinii biegłych oraz nieprawidłowego ustalenia szerokości rowu. Argumenty skarżącego dotyczące niewłaściwego zaprojektowania odwodnienia drogi i braku uwzględnienia pozwoleń wodnoprawnych.

Godne uwagi sformułowania

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organy powinny w pierwszej kolejności ustalić treść wniosku. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy. Decyzja wydawana na gruncie art. 191 ust. 1 Prawo wodne jest tzw. decyzją restytucyjną. Organ miał prawo wyboru rozstrzygnięcia, ale wybór ten nie może być dowolny.

Skład orzekający

Edyta Podrazik

przewodniczący

Robert Talaga

sprawozdawca

Danuta Rzyminiak-Owczarczak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących związania sądu oceną prawną wyrażoną w poprzednim orzeczeniu (art. 153 p.p.s.a.) oraz stosowania art. 191 Prawa wodnego w sprawach dotyczących urządzeń wodnych i zmiany stanu wody na gruncie."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z rowem melioracyjnym i zalewaniem działki, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w innych kontekstach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i specjalistów od prawa wodnego ze względu na analizę przepisów proceduralnych i materialnych dotyczących urządzeń wodnych oraz związania sądu poprzednimi orzeczeniami. Dla szerszej publiczności może być mniej angażująca.

Sąd administracyjny związany własnym wyrokiem: Jak rozstrzygnąć spór o rów melioracyjny po latach?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 514/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Edyta Podrazik /przewodniczący/
Robert Talaga /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6092 Melioracje wodne, opłaty melioracyjne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151, art. 153, art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1478
art. 191 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Robert Talaga (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Elżbieta Polody po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2024 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. Państwowe Gospodarstwo Wodne [...] z dnia 24 maja 2024 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 30 października 2018 r. J. L. zwrócił się z wnioskiem do Wójta Gminy R. o zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich wskazując, że wniosek dotyczy nieruchomości: działka [...], obręb K., gmina R. . Jednocześnie sprecyzował swój wniosek wskazując, że "Opis przedmiotu wnoszonego roszczenia: A. zlikwidowanie rowu drogowego usytuowanego na działce [...], obręb K., gmina R.. Ponadto wskazał: "Szkody powstałe w wyniku zmiany stanu wody na gruncie: A. gromadzenie śmieci komunalnych (puszki, butelki, fragmenty części samochodowych) z drogi na działkach sąsiednich do rowu drogowego, B. postępujące zalewanie fragmentu działki [...], obręb K., gmina R. uniemożliwiające właściwą gospodarkę rolną na obszarze ok. 0.75 ha, w tym zmniejszenie obszaru klasy III gruntu rolnego." Końcowo w pkt IV wniosku, skarżący przywołał "materiały dowodowe: akta sprawy [...], w tym stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, akta sprawy [...] zgromadzone przez Starostwo Powiatowe w P., akta sprawy zakończone decyzją Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] nr [...] z 18.06.2018 r. W związku z "umorzeniem w [...] r. postępowania administracyjnego odnośnie odtworzenia rowu, - przekazaniem wniosku z 2017 roku odnośnie zalewania nieruchomości (akta sprawy [...])" J. L. wniósł o zastosowanie właściwych procedur/przepisów dla postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, tj. ustalenie faktycznej daty jego rozpoczęcia, jak i podstaw prawnych w związku z wejściem w życie nowej ustawy.
Decyzją z dnia 25 lipca 2019 r., nr [...] Dyrektor ZZWPP (zwany dalej: organ I instancji, Dyrektor ZZWPP):
I. nałożył na Gminę R. obowiązek przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu [...], zlokalizowanego na działce o numerze ewidencyjnym [...], obręb K., gmina R. ;
II. określić warunki wykonania przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu [...] poprzez jego odkopanie do parametrów zapewniających swobodne odprowadzenie wody do odbiornika - rzeki S. ;
III. określić termin wykonania przywrócenia funkcji urządzenia wodnego - dwa lata od uprawomocnienia się przedmiotowej decyzji.
Pismem z dnia 09 sierpnia 2019 r. J. L. przekazał Dyrektorowi RZGWWPP wniosek o dołączenie do akt sprawy informacji z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w P.; pismem z dnia 12 sierpnia 2019 r. informację odnośnie przekazania akt sprawy do organu II instancji; pismem z dnia 19 sierpnia 2019 r. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji z dnia 25 lipca 2019 r. z powodu rażącego naruszenia prawa oraz o zawieszenie postępowania odwoławczego; a pismem z dnia 20 sierpnia 2019 r. wniosek o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji z powodu jej trwałej niewykonalności oraz o zawieszenie postępowania odwoławczego.
Pismem z dnia 11 września 2019 r., Dyrektor RZGWWPP wniósł o przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie w celu wyjaśnienia wątpliwości dotyczących sposobu przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego.
Pismem z dnia 14 października 2019 r. J. L. przedstawił swoje zastrzeżenia co do stanowiska organu I instancji z dnia 30 września 2019 r., natomiast pismem z dnia 16 października 2019 r. wniósł o włączenie do akt sprawy decyzji Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] z dnia 15 października 2019 r.
Pismem z dnia 25 października 2019 r. Dyrektor RZGWWPP wniósł o uzupełnienie postępowania dowodowego i ustosunkowanie się do kwestii poruszonych w powyższych pismach celem dopełnienia obowiązków wynikających z art. 136 § 1 Kpa, w ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego wątpliwości dotyczące sposobu przywrócenia przez Gminę R. poprzedniej funkcji urządzenia wodnego.
Pismem z dnia 14 października 2019 r. J. L. przedstawił swoje zastrzeżenia co do stanowiska organu I instancji z dnia 30 września 2019 r., natomiast pismem z dnia 16 października 2019 r. wniósł o włączenie do akt sprawy decyzji Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] (zwanego dalej: Prezes PGWWP) z dnia 15 października 2019 r. Pismem z dnia 25 października 2019 r. Dyrektor RZGWWPP skierował ponownie prośbę do Dyrektora ZZWPP o uzupełnienie postępowania dowodowego i ustosunkowanie się do kwestii poruszonych w powyższych pismach.
Pismem z dnia 04 listopada 2019 r. J. L. wniósł o włączenie do akt sprawy materiału dowodowego, w związku z decyzją tego organu z dnia 15 października 2019 r.
Pismem z dnia 12 listopada 2019 r. Dyrektor ZZWPP przedstawił wyjaśnienia w ramach uzupełnienia postępowania dowodowego, odnosząc się do stanowiska J. L. dotyczącego "likwidacji urządzenia wodnego na działce nr [...] na całej jego długości i przekierowanie wód z obecnej zlewni w tym wód z ZDW oraz ZIPIIB [...] do zbiornika sedymentacyjnego wskazanego podczas wizji lokalnej" informując, że nie ma podstaw prawnych do wszczęcia jakiegokolwiek postępowania administracyjnego w tym zakresie.
Pismem z dnia 20 listopada 2019 r. J. L. wniósł o włączenie do akt sprawy pisma [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w P. z dnia 02 stycznia 2014 r., mapy opracowanej przez firmę B. Sp. z o.o., map i zdjęć lotniczych z zasobów Głównego Geodety Kraju oraz zaświadczenia Starosty P. z dnia 02 sierpnia 2016.
Decyzją z dnia 14 stycznia 2020 r., nr [...], Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej [...] w P. (zwany dalej: Dyrektor RZGWWPP):
I. uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora ZZWPP w części, tj. w pkt II określającym warunki wykonania przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu [...] poprzez jego odkopanie do parametrów zapewniających swobodne oprowadzenie wody do odbiornika - rzeki S. ;
II. orzekł w tym zakresie: "określić warunki wykonania przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu [...] poprzez jego odkopanie do parametrów, które będą określone w pozwoleniu wodnoprawnym na odbudowę/przebudowę urządzenia wodnego";
III. w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ podkreślił, że w dniu 23 listopada 2019 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2170), której art. 8 stanowi, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z wyjątkiem przepisów art. 388 ust. 2 i 3, art. 394 ust. 1 pkt 9, art. 423 i art. 439 ustawy zmienianej w art. 1, które stosuje się w brzmieniu nadanym ustawą. Decyzja została wydana w wyniku przeprowadzenia postępowania administracyjnego przez dyrektora ZZWPP, w trakcie którego dokonał weryfikacji, czy urządzenie wodne było należycie utrzymywane, a także czy doszło do zmiany funkcji urządzenia wodnego oraz czy występuje szkodliwe oddziaływanie na grunty sąsiednie, m.in. przeprowadzając oględziny w dniu 27 czerwca 2019 r. W wyniku oględzin rowu [...] oraz wyjaśnień stron stwierdzono, że rów w początkowym odcinku nie prowadził wody (brak ujścia rowu do rzeki S. ), od załamania brak śladów rowu (zagłębienia) na działce nr [...] obręb K., gmina R., do załamania rów [...] jest drożny. W związku z powyższym organ I instancji ustalił, że urządzenie wodne - rów [...] został pozbawiony swojej pierwotnej funkcji, stąd koniecznym było nakazanie przywrócenia jego poprzedniej funkcji.
Organ odwoławczy wskazał, iż funkcją rowu [...] jest bezsprzecznie prowadzenie wody (czy to wód pochodzących z opadów, czy z odwodnienia przyległych gruntów rolniczych) do odbiornika - rzeki S. . Na podstawie analizy licznych materiałów oraz oględzin stwierdzono, że urządzenie wodne - rów [...] na odcinku od ok. km 0+000 do km 0+200 w terenie nie istnieje, a Gmina R., jako właściciel tego urządzenia, w ostatnich latach nie przeznaczyła żadnych środków na jego utrzymanie. W wyniku utraty możliwości odprowadzenia wody do odbiornika - rzeki S. , woda w rowie, zebrana na całej jego długości, znajduje swoje ujście na działkach przyległych, w tym m. in. na działce J. L. (działce nr [...] obręb K., gmina R.), co bez wątpienia jest szkodliwym oddziaływaniem tego urządzenia wodnego na grunty. Organ uznał, że wystąpiły przesłanki do nakazania właścicielowi urządzenia wodnego przywrócenia funkcji tego urządzenia tak, by możliwe było odprowadzenie prowadzonej przez to urządzenie wody do odbiornika - rzeki S. , tj. poprzez odkopanie rowu do odpowiednich parametrów.
Dyrektor RZGWWPP nie stwierdził konieczności zmiany pkt III decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia 25 lipca 2019 r. określającego termin wykonania przywrócenia funkcji urządzenia wodnego.
Organ odwoławczy stwierdził, że wątpliwości budzi pkt II decyzji Dyrektora ZZWPP z dnia 25 lipca 2019 r. określający warunki wykonania przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu [...] poprzez jego odkopanie do parametrów zapewniających swobodne odprowadzenie wody do odbiornika - rzeki S..
Organ odwoławczy stwierdził, że parametry urządzenia wodnego - rowu [...] przed jego zniknięciem nie są organowi znane, nie widnieją w ewidencji urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów prowadzonej przez Zarząd Zlewni [...] w P., a także nie ma potwierdzenia czy archiwalne dane z dokumentacji technicznej stanowiącej "Zbiorcze zestawienie danych technicznych urządzeń wodno-melioracyjnych Gminnej Spółki [...]", są aktualne.
Dyrektor RZGWWPP podniósł, że zgodnie z art. 389 pkt 6 w związku z art. 16 pkt 65 lit. a oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego odbudowa/przebudowa urządzenia wodnego - rowu, wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.
Organ wskazał także, że działka nr [...] nie posiada rozgraniczenia w terenie, jednakże zgodnie z art. 393 ust. 4 Prawa wodnego, pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tej nieruchomości i urządzeń. Warunki wykonania przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu [...] poprzez jego odkopanie do parametrów powinny być określone w pozwoleniu wodnoprawnym na odbudowę/przebudowę urządzenia wodnego.
Organ II instancji uznał, że postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało przez organ I instancji w sposób prawidłowy. Organ zasadniczo również zgodził się z rozstrzygnięciem pierwszoinstancyjnym, które zapadło w trybie art. 191 ust. 1 Prawa wodnego, natomiast argumentacja podniesiona przez strony skarżące w odwołaniach oraz na etapie prowadzonego postępowania odwoławczego nie była wystarczająca. Przedstawione przez J. L. dowody i rozwiązania, w tym zaproponowany sposób likwidacji urządzenia wodnego nie są poparte żadną aktualną ekspertyzą, natomiast wniosek Gminy R. , uzależniający termin wykonania przywrócenia funkcji urządzenia wodnego od wyznaczenia granic działki nr [...] obręb K., jest odwlekaniem w czasie wykonalności decyzji.
Wyrokiem z 19 lutego 2021 roku, sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzje oraz decyzję ją poprzedzającą oraz zwrócił uwagę, że organ sam dokonał interpretacji żądania wniosku, zamiast zwrócić się (jeśli to konieczne nawet kilkukrotnie) do skarżącego o jego dostateczne sprecyzowanie. Nawet gdyby finalnie organ, w braku możliwości wszczęcia postępowania na wniosek, sam chciał wszcząć postępowanie z urzędu (dostrzegając, na skutek sygnalizacji skarżącego, potrzebę jego prowadzenia), to i tak wymagane byłoby wcześniejsze podjęcie kroków w celu ustalenia treści żądania wnioskodawcy poprzez "zapytanie u źródła". Skarżący na każdym etapie postępowania, również w odwołaniu zarzuca, że jego intencją była likwidacja rowu i z takim wnioskiem występował, zaś organ tego wniosku nie rozpatrzył, orzekając w innym przedmiocie.
WSA odniósł się do innych judykatów zapadłych w odniesieniu do przedmiotowego rowu i postępowań inicjowanych przez J. L..
Zdaniem WSA w Poznaniu przeanalizowanie orzeczeń zapadłych w sprawach dotyczących rzeczonego rowu jest niezbędne, albowiem zawarte są w nich wytyczne dotyczące sprawy. W szczególności w samym wniosku wnioskodawca zwracał uwagę na umorzenie postępowania (VI.2018) i konieczność uwzględnienia tej okoliczności wobec złożenia wniosku. Tego wątku organ w żadnej mierze nie zbadał. W aktach sprawy nie ma rzeczonego rozstrzygnięcia, nie wspomina się o nim również w uzasadnieniu decyzji. Tymczasem z przytoczonych wyroków w sprawach ze skarg J. L. wynika, że toczyło się już postępowanie dotyczące tego samego przedmiotu, podmiotu przez tym samym organem. W sprawie o sygn. akt IV SAB/Wa [...] wskazuje się, że decyzją z dnia 18 czerwca 2018 r. nr [...] Dyrektor RZGW w P. uchylił decyzję Starosty [...] (w międzyczasie nastąpiła zmiana właściwości organów) z dnia 30 października 2014 r. i umorzył postępowanie. Z akt tej sprawy, jak i spraw II SA/Po [...] oraz II SAB/Po [...] wynikało, iż toczyło się już postępowanie w przedmiocie przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego, zaś decyzją z dnia 20 października 2014 r. nr [...] nakazano Gminie R. przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego – rowu melioracji wodnej szczegółowej [...], na odcinku od km 0+000 do km 0+200 roku, zlokalizowanego na działce o nr ewid.[...], obręb K., gm. R.. Termin wykonania robót określono na 60 dni od wznowienia granic działki nr ewid.[...] Decyzja ta została następnie uchylona, a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wyrokiem z dnia 30 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (sygn. akt II SA/Po [...]) uchylił decyzję kasacyjną organu II instancji.
Z akt sprawy nie można było ustalić, jakie były dalsze losy postępowania odwoławczego, natomiast z wyroku w przywołanej sprawie IV SAB/Wa [...] wynika, że decyzją z dnia 18 czerwca 2018 r. nr [...] Dyrektor RZGW w P. uchylił decyzję Starosty P. (w międzyczasie nastąpiła zmiana właściwości organów) z dnia 30 października 2014 r. i umorzył postępowanie. W wyroku II SA/Po [...] zwrócono uwagę w zakresie konieczności precyzyjnego przebiegu granicy działki nr [...], jak również okoliczności, czy rów [...] zachowywał kiedykolwiek ciągłość na całej długości działki [...] W wyroku tym również wskazano, że administratorem rowu jest Gminna Spółka Wodna R. zrzeszona w [...] Związku Spółek Wodnych. Z decyzji z dnia 18 czerwca 2018 r. nr [...] wynika, że postępowanie umorzono, ponieważ zmiana funkcji rowu nie nastąpiła na skutek nienależytego utrzymywania rowu. Według Sądu w toku ponownego rozpatrzenia sprawy organy powinny w pierwszej kolejności ustalić treść wniosku. Zależnie od wyników tego ustalenia wszcząć postępowanie, odmówić jego wszczęcia, czy też umorzyć wszczęte już postępowanie, ewentualnie niezależnie wszcząć odrębne postępowanie z urzędu traktując "wniosek" skarżącego jako sygnalizację. Dla Sądu zrozumiałe jest, iż przy tej ilości toczących się i inicjowanych przez skarżącego od wielu lat postępowań jest to zadanie trudne, jednak konieczne do ostatecznego załatwienia sprawy i niezbędne z punktu widzenia zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, w szczególności gromadzenia materiału dowodowego i jego oceny.
Decyzją z dnia 30 listopada 2023 roku, nr [...], Dyrektor Zarządu Zlewni [...] w P. Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] umorzył postępowanie w sprawie przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - odcinka rowu [...], zlokalizowanego na działce o numerze ewidencyjnym [...], obręb K., gmina R., będącej własnością Gminy R. .
Dyrektor Zarządu Zlewni w P. uznał, że jest właściwy w przedmiotowej sprawie i nie było podstaw do przekazania sprawy do właściwego wójta w celu wydania orzeczenia w trybie art. 234 Prawa wodnego, jak zasugerował wnioskodawca w piśmie z dnia 15 lipca 2021 roku zastrzegając, że jego żądanie odnosi się do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich" lub w piśmie z dnia 4 października 2023 roku wskazując, że nie odnosi się do odtworzenia rowu, a do zalewania mojej działki".
Organ zwrócił uwagę, że decyzja z dnia 18 czerwca 2018 roku, sygn. [...] Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] umarzająca postępowanie w sprawie, została wydana pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo Wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 ze zm.), w trybie art. 64b, a nie w trybie art. 191 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1478, z późniejszymi zm.) i dotyczyła zmiany funkcji urządzenia wodnego, które nie spowodowało jego nienależytego utrzymania przez co brak było możliwości zakończenia postępowania w trybie art. 64b.
Organ stwierdził, że żąda konkretnych rozwiązań, mających na celu odprowadzenie nadmiaru wód z działki, stanowiącej jego własność (dz. [...], obręb K.), tj. zgodnie z pismem z 30 lipca 2021 r. "wybudowania fragmentu rowu wzdłuż wiaduktu węzła [...] N. i poprowadzenie wód opadowych i ścieków w taki sposób, aby całość została wprowadzona do zbiornika sedymentacyjnego w ciągu drogi [...]".
Według organu z przeprowadzonej analizy materiałów geodezyjnych, kartograficznych, ewidencyjnych, wynikało, iż na działce o numerze ewidencyjnym [...], obręb K., sąsiadującej z nieruchomością wnioskodawcy, widnieje rów [...] znajdujący ujście w rzece o nazwie S. . Kierunek spływu wód wynikający z nachylenia terenu odbywa się z zachodu na wschód, a Rów [...] stanowi lokalny odbiornik wód opadowych i roztopowych, odprowadzający je do rzeki S. . Istnienie rowu potwierdza między innymi: Dokumentacja Techniczna zał. [...] dla obiektu Gminna Spółka Wodna R. , sporządzona 25 listopada 1982 roku, przez Terenowy Zespół Usług Projektowych w P., znajdująca się w zasobach ZZ w P., wyjaśnienia właściciela działki numer [...], obręb R. - Gminy R. , przywołane w wyroku II SA/Po [...], które wskazują, iż do niedrożności na końcowym odcinku rowu doszło na skutek nawiezienia gruntu na działki graniczące z rowem w latach 2013-2014, opinia biegłych, sporządzona na zlecenie Sądu Rejonowego w S. Wydział I Cywilny w sprawie nr I C [...] z powództwa J. L. przeciwko Skarbowi Państwa - Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad i Gminie R. oraz wyjaśnienia administratora rowu [...] - Gminnej Spółki Wodnej R. , zrzeszonej w P. Związku Spółek Wodnych w P.. W toku postępowań administracyjnych oraz sądowych J. L. wyjaśniał natomiast, iż rów melioracyjny nie istniał w swoim końcowym odcinku "co najmniej od roku 1917". Organ podkreślił, że wszczął w sprawie postępowanie na wniosek, nie z urzędu. Pismem z dnia 15 lipca 2021 roku strona sprecyzowała, że "wnosiła i nadal podtrzymuje żądanie o wszczęcie postępowania administracyjnego odnośnie zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich". W piśmie z 30 lipca 2021 roku strona wskazała, że wniosła "o wydanie nakazu wykonania urządzeń zapobiegających dalszym szkodom na podstawie odpowiedniego art. Prawa wodnego", by ostatecznie w piśmie z dnia 4 października 2023 r. sprecyzować: "zakres toczącego się postępowania, jak wielokrotnie wskazywałem, nie odnosi się do odtworzenia rowu, a do zalewania mojej działki".
Organ I instancji podkreślił, że do braku drożności rowu [...] mogło dojść na skutek celowych działań, związanych ze zmianą ukształtowania terenu w pobliżu działki o numerze ewidencyjnym [...], obręb K. (działka rowu). Do zmiany funkcji nie doszło na skutek nieprawidłowego utrzymania, gdyż omawiany odcinek nie pełni funkcji melioracyjnej, a służy prowadzeniu wód opadowych i roztopowych z dróg. Przyczyna ustania drożności rowu, nie przesądza o braku możliwości orzekania w trybie art. 191 Prawa wodnego. Odpowiedzialność właściciela urządzenia za jego stan ma charakter obiektywny, co oznacza, że dla nałożenia obowiązków o charakterze administracyjnym, bez znaczenia pozostaje, że zlokalizowane na danym gruncie urządzenie zostało zniszczone lub utraciło swoją pierwotną funkcję na skutek działań, czy zdarzeń niezależnych od właściciela oraz czy miał on o takich działaniach, czy zdarzeniach wiedzę.
Prowadzenie postępowania administracyjnego we właściwym trybie, w tym przypadku, zleży od ustalenia prawdopodobnej przyczyny rzeczonego zalewania nieruchomości. Analiza materiału dowodowego wskazuje, że okresowe podtapianie nieruchomości wnioskodawcy związane jest z brakiem drożności rowu [...] na jego końcowym odcinku. Przywrócenie drożności rowu [...], ma pozwolić na rozwiązanie problemu zalewania nieruchomości wnioskodawcy. Negatywne oddziaływanie nadmiaru wody na działce wnioskodawcy można utożsamić z brakiem funkcjonowania rowu. Głównym czynnikiem odpowiedzialnym za zalewanie działki wnioskodawcy jest niedrożność rowu [...], co jest efektem zaniedbań i celowych działań. Zbiornik, wskazany przez wnioskodawcę znajduje się poza zlewnią rowu [...], co wyklucza rozwiązanie proponowane przez wnioskodawcę. Wykonywanie dodatkowych urządzeń wodnych mających na celu odprowadzenie nadmiaru wody ze zlewni rowu [...] (w tym działki wnioskodawcy), podczas gdy możliwe jest odtworzenie urządzenia wodnego - rowu, którego funkcja sprowadza się do odprowadzenia wód z przedmiotowego terenu, jest nieuzasadnione, a także sprzeczne z nadrzędnym celem wydawanych na gruncie art. 191 Prawa wodnego decyzji restytucyjnych. Organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, ale wybór ten nie może być dowolny.
W przedmiotowym przypadku z przyczyn formalnych, merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy nie było możliwe. W świetle powyższego, organ podkreślił, że rozważa wszczęcie postępowania w sprawie przywrócenia poprzedniej funkcji urządzania wodnego - odcinka rowu [...], po zakończeniu procedur rozgraniczenia nieruchomości - działki rowu o numerze ewidencyjnym [...], obręb K., gmina R. (cytując treść wyroku WSA w Poznaniu z dnia 30 grudnia 2015 roku sygn. IISA/Po 928/15 - "niewątpliwie trafnym jest twierdzenie organu odwoławczego, iż bez wcześniejszego ustalenia przebiegu granic działki (...) niemożliwym jest nałożenie obowiązku przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego").
W dniu 22 grudnia 2023 r. J. L. wniósł odwołanie od decyzji informując, iż uzupełnienie prześle w terminie późniejszym.
W dniu 18 stycznia 2024 r. J. L. w ramach uzupełnienia odwołania:
- wskazał, iż Decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni [...] w P. wydana została bez uwzględnienia decyzji Wójta Gminy T. , z dnia 19 grudnia 2023 r., znak: [...], dotyczącej postępowania rozgraniczającego odnośnie do granicy działek nr [...] i [...];
- wniósł o wyłączenie opinii biegłych, wydanej do sprawy nr I C [...], w związku z jej oparciem na nieprawidłowym materiale dowodowym odnośnie granic i wielkości działki nr [...];
- wniósł o wyłączenia opinii uprawnionego geodety, w związku z jej oparciem o nieprawidłowy materiał dowodowy - w ocenie Pana J. L. opinia nie została wydana na podstawie materiałów z zasobów geodezyjnych, w tym decyzji Wójta T. , ale na podstawie zgromadzonych w toku postępowania materiałów;
- zakwestionował podstawę prawną wydanej decyzji wskazując, iż decyzja powinna zostać, wydana na podstawie art. 234 ustawy Prawo wodne, a nie w oparciu o art. 191 ustawy prawo wodne.
Decyzją z dnia 24 maja 2024 roku, nr [...] Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] w P. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni [...] w P. z dnia 30 listopada 2023 r., znak: [...],
W kwestii nieuwzględnienia decyzji Wójta Gminy T. , dotyczącej postępowania rozgraniczającego odnośnie do granicy działek nr [...] i [...], obręb K., gmina R., w ocenie organu odwoławczego, decyzja ta nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, która została umorzona.
Dyrektor Zarządu Zlewni [...] w P. w decyzji z dnia 30 listopada 2024 r., znak: [...] zaznaczył, że prowadził postępowanie na wniosek J. L. i nawet jeżeli powziął wiedzę o konieczności przywrócenia drożności rowu na jego końcowym odcinku nie mógł podjąć adekwatnego działania a trybie art. 191 Prawa wodnego, gdyż stanowiłoby to naruszenie prawa.
Organ poinformował, że nie widzi podstaw do wyłączenia z dowodów w sprawie opinii biegłych oraz opinii uprawnionego geodety. Niemożliwe jest wyłączanie opinii biegłych czy geodety, które mogą być niekorzystne dla strony. Powyższe opinie dotyczą przyczyn zalewania obszaru, natomiast przebieg granic działek nie wpływa na przyczynę powstałego problemu.
W ocenie organu odwoławczego decyzja wydana przez Dyrektora Zarządu Zlewni [...] w P. wydana została w oparciu o właściwą podstawę prawną, tj. w szczególności o art. 191 Prawa wodnego, gdyż art. 234 ust 3 prawa wodnego znajduje zastosowanie do innych sytuacji, a mianowicie, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej [...] w P. wniósł o oddalenie skargi w całości.
Pismem z dnia 20 sierpnia 2024 roku J. L. złożył wniosek o dołączenie do akt sprawy dokumentacji filmowej obrazującej zalewanie jego nieruchomości na działce [...] przez niewłaściwe odprowadzenie wód zamiast rowem wzdłuż drogi [...] do zbiornika sedymentacyjnego to do rowu [...] i dalej na działki sąsiednie. w związku z tym wywiódł, że zaprojektowane odwodnienie drogi [...] urąga wszystkim kryterium sztuki inżynierskiej budowy obiektów wodnych, czyli od początku zostało źle zaprojektowane. Bez uwzględnienia iż wody opadowe w opisywanej sytuacji łączą się z dwóch odrębnych pozwoleń wodno-prawnych tj. dla GDDKiK w ciągu drogi [...] oraz dla ówczesnego zarządcy drogi krajowej nr [...] P. - S.. Wobec powyższego umorzenie postępowania w sprawie zalewania działki jest zdecydowanie przedwczesne.
Podczas rozprawy w dniu 25 września 2024 roku Sąd postanowił oddalić wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodu z dokumentacji filmowej.
Skarżący zarzucił organom błędne dopuszczenie w postępowaniu dowodu z opinii biegłego przed sądem powszechnym B. N. i G. M., którzy nie byli obiektywni. Pełnomocnik strony skarżącej wskazał na błędne ustalenie faktyczne w uzasadnieniu decyzji, że znajdujący się na działce skarżącego rów melioracyjny nie miał nigdy połączenia ze znajdującym się na działce skarżącego ze stawem. Pełnomocnik strony skarżącej wyjaśnił, że staw na działce [...] należącej do skarżącego istnieje od października 1976 i od początku był zasilany wodą z rowu [...] Problem polega na tym, że pierwotnie rów [...] był wyłącznie rowem melioracji i zbierał wyłącznie wody melioracyjne z gruntu. Następnie do rowu [...] zaczęły być doprowadzane wody opadowe z [...] i z drogi krajowej [...], przez co wody jest dużo więcej niż kiedyś kiedy był rowem melioracyjnym i jest też bardziej zanieczyszczona. Większa ilość wody w rowie doprowadzanej rowem powoduje zalewanie działki [...] oraz działek sąsiednich. Zdaniem skarżącego rozwiązaniem sprawy powinno być przywrócenia stanu poprzedniego przed budową drogi [...] i drogi krajowej, tj. stanu w którym do rowu [...] byłaby odprowadzana mniejsza ilość wody tylko z melioracji gruntów rolnych.
Skarżący wskazał, że na odprowadzanie z drogi [...] i drogi krajowej [...] wód opadowych do rowu [...] były wydawane pozwolenia wodno-prawne, które utraciły ważność. Aktualnie jest na to wydana decyzja z 23 sierpnia 2024 r. Skarżący wyjaśnili, że wpływ rozgraniczenia działek na wadliwość zaskarżonej decyzji polega na tym, że w oparciu o dokumentację rozgraniczenia ustalono, że rów [...] ma 6 metrów szerokości podczas gdy faktycznie i w oparciu o pierwotne dokumenty szerokość rowu wynosi 3 m. Skutek jest taki, że autor operatu wodnoprawnego obliczeń ilości możliwego przepływu wody przyjął rów o szerokości 6 m umożliwiający większą wydajność odprowadzenia ilość wody, a nie jak jest w rzeczywistości 3 m. Rów [...] od początku ich wiedzy czyli od lat 70 kończył się w stawie na działce skarżącego. Podają, że w tym okresie czasu i obecnie nie istniał i nie istnieje odcinek rowu pomiędzy stawem na działce skarżącego, a granicą tej działki z działką na której zlokalizowana jest rzeka S. do której miałoby być odprowadzane wody z tego rowu. Skoro ten odcinek nigdy nie istniał to nie ma możliwości jego odtworzenia. Pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że ewentualne wygenerowanie tego odcinku rowu od stawu do rzeki nie rozwiąże problemu ponieważ nie będzie odpływu, co wynika z niwelety rzeki i rowu. One są mniej więcej na tym samym poziomie czyli woda z rowu nie będzie wpływać do rzeki. Jedynym rozwiązaniem zdaniem skarżących jest to, aby wody opadowe z [...] i krajowej [...] były odprowadzane nowym rowem do zbiorników sedymentacyjnych, które znajdują się przy drodze [...], a rów [...] służył tylko do melioracji.
Podczas rozprawy w dniu 14 listopada 2024 roku pełnomocnik skarżącego wskazała dodatkowo, że postępowanie rozgraniczeniowe z wniosku Gminy R. (właściciela działki nr [...]) zakończyło się wydaniem decyzji administracyjnej i ustaleniem granic między działkami, na skutek czego działka Gminy R. ulegała zmniejszeniu w związku z czym skarżący uznał, że nie można było zaprojektować odwodnienia na jego działce.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, i obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.).
W ramach sprawowanej kontroli Sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Z mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie najistotniejszą okolicznością jest fakt, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który w wyroku z dnia z 19 lutego 2021 roku, o sygnaturze akt. II SA/Po [...] uwzględnił skargę i wskazał, że " W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organy powinny w pierwszej kolejności ustalić treść wniosku. Zależnie od wyników tego ustalenia wszcząć postępowanie, odmówić jego wszczęcia, czy też umorzyć wszczęte już postępowanie, ewentualnie niezależnie wszcząć odrębne postępowanie z urzędu traktując wniosek skarżącego jako sygnalizację". Jednocześnie Sad nakazał organom uwzględnienie wszystkich przywołanych w sprawie orzeczeń zawierających wskazówki rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z żądaniem skarżącego. Wyrok ten się uprawomocnił.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zgodnie zaś z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, że w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, będziemy mieli do czynienia z nową sprawą, do której zasada z art. 153 p.p.s.a. nie będzie miała już zastosowania (por. wyrok NSA z dnia 28 września 2022 r., II OSK 2780/19, publik. CBOSA). Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a., oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie (wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt III FSK 1540/21, publik. CBOSA).
Zgodnie z art. 191 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawa wodnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 1478 ze zm.) w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, właściwy organ Wód [...] z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód.
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że organy dokonały ustalenia w zakresie treści wniosku złożonego przez J. L.. W tym względzie organy uwzględniły, że pismo z dnia 31 października 2018 roku złożone przez J. L. dotyczyło zmiany stanu wody dla gruntów sąsiednich. Natomiast pismem z dnia 18 tycznia 2019 roku J. L. wyjaśnił, że w aktach sprawy zakończonej decyzją z 18 czerwca 2018 roku umarzającą postepowanie administracyjne znajdowały się wnioski o rozwiązanie sprawy zalewania jego nieruchomości, które nie zostały rozstrzygnięte w zakończonym w czerwcu 2018 roku postępowaniu, stąd też jego wniosek to nie jest nowa sprawa tylko ponowny wniosek w tej samej sprawie (zalewania nieruchomości) znany organowi od dnia 5 stycznia 2018 roku. W tym samym piśmie J. L. podkreślił, że sprawę zalewania jego działki przez sąsiada właściciela działki [...] roku usiłował rozwiązać od 2012 roku i organy nie potrafiły od tak długiego czasu rozstrzygnąć sprawy, mimo zbliżających się terminów nowych pozwoleń wodnoprawnych. J. L. dokonał samodzielnej analizy przepisu art. 191 Prawa wodnego. Tym samym można było przyjąć, że wnioskodawca sprecyzował swój wniosek określając tryb jego rozpoznania w oparciu o przepis art. 191 Prawa wodnego. W konsekwencji Dyrektor Zarządu Zlewni [...] w P. uwzględnił w tym względzie wytyczne zawarte w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 19 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Po [...] i przyjął, że wszczął postępowanie na wniosek skarżącego, a w konsekwencji w tym trybie wydał decyzję z dnia 30 listopada 2023 r., znak: [...] W jej uzasadnieniu swojej decyzji organ wyjaśnił na stronie [...], że uwzględnił dodatkowo w sprawie treść pism skarżącego z dnia 15 lipca 2021 roku oraz pisma z dnia 30 lipca 2021 roku oraz ostatecznie treść pisma z dnia 4 października 2023 roku, w których skarżący sprecyzował zakres toczącego się postępowania, który nie odnosi się do odtworzenia rowu tylko do zalewania jego działki. W kwestii podstawy prawnej decyzji organy obu instancji wyjaśniły, że przepis art. 234 ust. 3 Prawa wodnego ma zastosowania w sprawie, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie. Natomiast art. 191 ust. 1 Prawa wodnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia właściwego organu Wód [...] w przypadku nienależytego utrzymania urządzenia wodnego. Zgodnie z treścią art. 16 pkt 65 lit. a Prawa wodnego rów jest urządzeniem wodnym. Jeśli rów został zasypany, a więc urządzenie wodne uległo zniszczeniu, stan faktyczny sprawy odnosi się do hipotezy normy z art. 191 nie zaś 234 Prawa Wodnego i w tym przypadku organem właściwym w sprawie jest Dyrektor Zarządu Zlewni Wód [...].
Decyzja wydawana na gruncie art. 191 ust. 1 ustawy Prawo wodne jest tzw. decyzją restytucyjną. Jej celem jest bowiem przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego, (w przypadku zmiany funkcji tego urządzenia spowodowanej nienależytym jego utrzymywaniem) lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód, (w przypadku gdy następstwem nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego jest szkodliwe jego oddziaływanie na wody lub grunty). Celem nadrzędnym decyzji restytucyjnych, jest zapewnienie takiego korzystania z wód, które nie powoduje pogorszenia stanu tych wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody oraz, które nie wyrządza szkód. "Aby właściwy organ mógł skorzystać z dyspozycji art. 191 ust. 1 p.w. i wydać decyzję nakazującą właścicielowi urządzenia wodnego przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, powinien ustalić w prowadzonym przez siebie postępowaniu: po pierwsze, że na danym terenie występuje urządzenie wodne; po drugie, kto jest właścicielem tego urządzenia, po trzecie, że doszło do nienależytego utrzymywania tego urządzenia i po czwarte, że następstwem owego nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego jest zmiana jego funkcji".
W tym względzie Dyrektor ZZWPP już w piśmie z dnia 12 listopada 2019 r., przedstawił wyjaśnienia w ramach uzupełnienia postępowania dowodowego, odnosząc się do stanowiska J. L. dotyczącego "likwidacji urządzenia wodnego na działce nr [...] na całej jego długości i przekierowanie wód z obecnej zlewni w tym wód z ZDW oraz ZlPIIB [...] do zbiornika sedymentacyjnego wskazanego podczas wizji lokalnej" poinformował, że nie było podstaw prawnych do wszczęcia jakiegokolwiek postępowania administracyjnego w tym zakresie. W tej sytuacji organ umorzył postepowanie po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor ZZWPP w decyzji z dnia 30 listopada 2023 roku stwierdził, że z materiałów dowodowych wynika, iż do braku drożności rowu [...] mogło dojść na skutek nieustalonych działań, związanych ze zmianą ukształtowania terenu w pobliżu działki o numerze ewidencyjnym [...], obręb K. (działka rowu), ale do zmiany funkcji nie doszło na skutek nieprawidłowego utrzymania. Jednocześnie wnioskodawca żąda konkretnych rozwiązań, mających na celu odprowadzenie nadmiaru wód z działki, stanowiącej jego własność (dz. [...], obręb K.), tj. zgodnie z pismem z 30 lipca 2021 r.- "wybudowania fragmentu rowu wzdłuż wiaduktu węzła [...] N. i poprowadzenie wód opadowych i ścieków w taki sposób, aby całość została wprowadzona do zbiornika sedymentacyjnego w ciągu drogi [...]". Wykonywanie dodatkowych urządzeń wodnych mających na celu odprowadzenie nadmiaru wody ze zlewni rowu [...] podczas gdy możliwe jest odtworzenie urządzenia wodnego - rowu, którego funkcja sprowadza się do odprowadzenia wód z przedmiotowego terenu, można było uznać za niezgodne z celem decyzji restytucyjnych wydawanych na gruncie art. 191 Prawa wodnego. Ponadto decyzja wydawana na podstawie art. 191 ust. 1 Prawo wodne jest rozstrzygnięciem fakultatywnym podejmowanym w warunkach uznania administracyjnego, co oznacza, że organ miał prawo wyboru rozstrzygnięcia, co odpowiednio uzasadnił. W takiej sytuacji organ doszedł do przekonania, że w okolicznościach sprawy nie było podstaw do wydania orzeczenia zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku J. L., a orzeczenie o konieczności przywrócenia drożności rowu na jego końcowym odcinku na podstawie analizy całości materiału dowodowego oraz poczynionych ustaleń stanowiłoby naruszenie prawa jako niezgodne z żądaniem wnioskodawcy. W ocenie Sądu decyzje organów obu instancji wydane zostały w sposób prawidłowy w oparciu o właściwą podstawę prawną.
W ocenie Sądu nie było podstaw prawnych do wyłączenia opinii biegłych, wydanych w postępowaniu prowadzonym przed sądem powszechnym. Niemożliwe było wyłączanie opinii biegłych czy geodety, które zdaniem skarżącego mogły być dla niego niekorzystne. Tym bardziej, że zostały one wydane na potrzeby innych postępowań i tylko w trybie właściwym dla tych postepowań powinny być kwestionowane.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej [...] w P. zasadnie stwierdził, że nieuwzględnienie decyzji Wójta Gminy T. dotyczącej postępowania rozgraniczającego odnośnie do granicy działek nr [...] i [...], obręb K., gmina R. nie miało wpływu na rozstrzygnięcie umarzające postępowanie w sprawie. Postępowanie zostało bowiem umorzone, przy jednoczesnym wskazaniu konieczności rozważenia zasadności wszczęcia odrębnego postępowania z urzędu i w jego toku uwzględnienia wyniku postępowania prowadzonego przez Wójta Gminy T. istotnego z uwagi na konieczność ustalenia parametrów odbudowywanego rowu. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy wobec zakończenia postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego nieruchomości - działki rowu o numerze ewidencyjnym [...], obręb K., gmina R., zdaniem Sądu nic nie stoi na przeszkodzie, aby organy administracji wodnej uwzględniając stan posiadanej wiedzy w zakresie odcinka rowu [...] wszczęły z urzędu postępowanie w sprawie przywrócenia poprzedniej funkcji urządzania wodnego traktując wniosek skarżącego jako sygnalizację i rozstrzygnęły w tym zakresie sprawę.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI