II SA/Po 510/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2023-03-22
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlaneekspertyza technicznakoszty postępowanianadzór budowlanypostanowienieskarżącyorgan administracjiWSA Poznań

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na postanowienie WINB dotyczące kosztów postępowania administracyjnego w sprawie ekspertyzy stanu technicznego ogrodzenia, uznając, że skarżący są zobowiązani do ich pokrycia.

Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) w przedmiocie kosztów postępowania administracyjnego związanych ze sporządzeniem ekspertyzy stanu technicznego ogrodzenia. Skarżący kwestionowali obowiązek zapłaty kosztów, argumentując, że postępowanie zostało wszczęte z urzędu i wycofali wniosek. Sąd uznał jednak, że skarżący zostali prawomocnie zobowiązani do przedłożenia ekspertyzy, a jej niezrealizowanie obligowało organ do zlecenia jej wykonania na ich koszt. W konsekwencji, skarga została oddalona.

Przedmiotem sprawy była skarga J. D. i T. D. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) z dnia 20 marca 2018 r., które uchyliło postanowienie PINB w części dotyczącej terminu wpłaty kosztów postępowania administracyjnego i zobowiązało wnioskodawców do zapłaty 12.000 zł. Spór dotyczył płotu między działkami skarżących a działką sąsiada, M. S., który miał doprowadzić do zniwelowania skarpy. PINB nakazał skarżącym przedstawienie ekspertyzy stanu technicznego ogrodzenia, a po ich niewykonaniu, zlecił jej wykonanie na ich koszt. WINB utrzymał w mocy postanowienie PINB dotyczące kosztów, wskazując, że art. 81c ust. 4 Prawa budowlanego pozwala organowi na zlecenie wykonania ekspertyzy na koszt strony w przypadku jej niedostarczenia. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie art. 262 § 1 k.p.a. Sąd uznał, że postanowienie PINB o zobowiązaniu do przedłożenia ekspertyzy stało się prawomocne i wiążące, a jego niezrealizowanie przez skarżących uzasadnia obciążenie ich kosztami zastępczego wykonania ekspertyzy. Sąd podkreślił, że postępowanie zostało wszczęte z urzędu, a nie na wniosek skarżących, co czyni ich argument o wycofaniu wniosku nieistotnym dla kwestii kosztów. Sąd oddalił skargę, uznając zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, strona może być obciążona kosztami zastępczego wykonania ekspertyzy, jeśli została prawomocnie zobowiązana do jej przedłożenia, a następnie organ zlecił jej wykonanie na jej koszt.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że prawomocne postanowienie zobowiązujące do przedłożenia ekspertyzy jest wiążące. Niewykonanie tego obowiązku przez stronę obliguje organ do zlecenia wykonania ekspertyzy na koszt strony zgodnie z art. 81c ust. 4 Prawa budowlanego. Fakt, że postępowanie zostało wszczęte z urzędu, nie zwalnia strony z obowiązku pokrycia kosztów wynikających z jej zaniechania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

p.b. art. 81c § ust. 2

Prawo budowlane

Organy mogą nałożyć obowiązek dostarczenia ocen technicznych lub ekspertyz, a koszty ponosi osoba zobowiązana.

p.b. art. 81c § ust. 4

Prawo budowlane

W przypadku niedostarczenia ekspertyzy, organ może zlecić jej wykonanie na koszt strony zobowiązanej.

k.p.a. art. 262 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Stronę obciążają koszty poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikające z ustawowego obowiązku organów.

Pomocnicze

p.b. art. 81c § ust. 1

Prawo budowlane

k.p.a. art. 105 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16 § § 1 i 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Prawomocne postanowienie korzysta z ochrony prawnej.

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 264 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawomocne zobowiązanie do przedłożenia ekspertyzy jest wiążące. Niewykonanie obowiązku przedłożenia ekspertyzy uzasadnia obciążenie strony kosztami jej zastępczego wykonania. Postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu, co nie zwalnia strony z obowiązku pokrycia kosztów wynikających z jej zaniechania.

Odrzucone argumenty

Skarżący nie przyczynili się do powstania kosztów postępowania administracyjnego. Postępowanie zostało wszczęte z urzędu, a skarżący wycofali swój wniosek. Prowadzenie postępowania w przedmiocie kosztów jest przedwczesne, ponieważ toczy się postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku przeprowadzenia robót budowlanych.

Godne uwagi sformułowania

Póki nie nastąpi wzruszenie ostatecznego i prawomocnego postanowienia, korzysta ono z domniemania legalności. Konsekwencją niedostarczenia przez stronę w wyznaczonym terminie ocen lub ekspertyz jest uprawnienie do zlecenia przez organ wykonania tych ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej. Nie ma związku między decyzją o nakazie przeprowadzenia robót budowlanych a rozstrzygnięciem o kosztach postępowania administracyjnego.

Skład orzekający

Tomasz Świstak

przewodniczący

Wiesława Batorowicz

sprawozdawca

Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie obowiązku pokrycia kosztów przez stronę w przypadku zlecenia przez organ wykonania ekspertyzy budowlanej na skutek zaniechania strony."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z Prawem budowlanym i Kodeksem postępowania administracyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje praktyczne konsekwencje niewykonania obowiązków nałożonych przez organ administracji, szczególnie w kontekście kosztów postępowania. Jest to istotne dla prawników procesowych i praktyków prawa budowlanego.

Niewykonanie obowiązku przedłożenia ekspertyzy budowlanej może oznaczać konieczność zapłaty za jej wykonanie przez organ.

Dane finansowe

WPS: 12 000 PLN

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 510/18 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-03-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2018-06-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz
Tomasz Świstak /przewodniczący/
Wiesława Batorowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II OSK 1331/23 - Wyrok NSA z 2024-07-09
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 22 marca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. D. i T. D. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania administracyjnego w sprawie sporządzenia ekspertyzy stanu technicznego oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga J. D. i T. D. (zwanych dalej łącznie "wnioskodawcami" lub "skarżącymi") na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej "WINB" lub "organem II instancji") z dnia 20 marca 2018 r., nr [...]. W postanowieniu tym uchylono postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. (zwanego dalej "PINB" lub "organem I instancji") z dnia 28 listopada 2017 r., nr [...] w części określającej termin do wpłaty kosztów postępowania administracyjnego i orzeczono w tym zakresie co do istoty poprzez zobowiązanie wnioskodawców do zapłacenia [...] zł w terminie do dnia 30 kwietnia 2018 r., a w pozostałym zakresie utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji. Zaskarżone postanowienie zapadło w oparciu o poniżej przedstawiony stan faktyczny i prawny.
Od 2016 r. toczy się spór pomiędzy wnioskodawcami a M. S., dotyczący płotu pomiędzy działkami, których są właścicielami, odpowiednio: działka ew. nr [...] i [...], w Z. , gm. S. . Wnioskodawcy zarzucają M. S. wykonanie robót ziemnych, które doprowadziły do zniwelowania skarpy istniejącej w granicy ich działek.
Wnioskodawcy zawiadomili PINB w piśmie z dnia 13 września 2016 r. o fakcie wykonania przez M. S. robót ziemnych, w efekcie których doszło do zniwelowania skarpy między 0,5 m a 1,0 m, przez co dochodzi do wypaczenia poszczególnych elementów muru betonowego oddzielającego działki wnioskodawców. Wnioskodawcy domagali się przeprowadzenia postępowania administracyjnego związanego ze stanem technicznym ogrodzenia, utwardzenia przy budynku garażowym i innych szkód powstałych na skutek działalności M. S..
Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2016 r., nr [...] PINB nakazał wnioskodawcom przedstawienie ekspertyzy określającej stan techniczny ogrodzenia wzdłuż działki należącej do nich (działka nr ew. [...], graniczącej z działką M. S. (działka nr ew. [...] ze wskazaniem robót budowalnych, jakie należałoby przeprowadzić w celu doprowadzenia do prawidłowego stanu technicznego. Na skutek rozpoznania przez WINB] zażalenia, postanowienie to zostało utrzymane w mocy. Postanowienie nie zostało zaskarżone do sądu administracyjnego.
PINB zwrócił się do wnioskodawców w dniu 8 marca 2017 r., aby przedłożyli wymaganą ekspertyzę. PINB zagroził, że jeżeli wnioskodawcy nie przedstawią ekspertyzy w terminie 10 dni, PINB sam zleci jej wykonanie na koszt wnioskodawców.
W piśmie z dnia 14 marca 2017 r. wnioskodawcy wycofali swój wniosek. Ponadto zakomunikowali PINB, że nie wyrażają zgody na jakiekolwiek sporządzanie ekspertyzy prawnej na ich koszt. Jak wskazali, z art. 81c ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 290 z późn. zm., zwanej dalej "p.b."), nie wynika kto ma ponosić koszty sporządzenia ekspertyzy, a PINB nie może od tak sobie wyznaczać terminu na przedstawienie takiej ekspertyzy. To M. S. powinien, ich zdaniem, ponosić wszelkie koszty postępowania, a nie oni, jako poszkodowani.
PINB wyłonił wykonawcę na sporządzenie opinii geotechnicznej oraz ekspertyzy stanu technicznego ogrodzenia wzdłuż granicy z działką nr ew. [...] i utwardzenia wokół garażu na działce ew. nr [...] w Z. przy ul. [...]. Zlecił wykonanie tej ekspertyzy.
Decyzją z dnia 28 listopada 2017 r., nr [...] PINB nakazał wnioskodawcom wykonanie na ich działce muru oporowego w granicy z działką nr [...], zasypanie niecki oraz wyprofilowanie przeciwspadku oraz oczyszczenie i udrożnienie odpływu studzienki rewizyjnej według ekspertyzy stanu technicznego ogrodzenia pomiędzy działkami ew. nr [...] i [...].
Postanowieniem z dnia 28 listopada 2017 r., nr [...] PINB ustalił koszty postępowania administracyjnego na kwotę [...]zł, jako należność za sporządzenie ekspertyzy stanu technicznego ogrodzenia wzdłuż granicy z działką ew. nr [...] i utwardzenia wokół garażu na działce ew. nr [...] i zobowiązał wnioskodawców do zapłacenia tychże kosztów w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia. PINB zrelacjonował stan faktyczny sprawy. Uznał następnie, że skoro wnioskodawcy zostali zobowiązani do przedłożenia ekspertyzy, a tego nie uczynili, PINB musiał zlecić jej sporządzenie. Taka ekspertyza została wykonana, w związku z czym, z uwagi na zainicjowanie postępowania administracyjnego z inicjatywy skarżących, muszą oni ponieść koszty tego postępowania. Obowiązek ten wynika z art. 262 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., zwanej dalej "k.p.a."). Koszty jakie poniósł organ I instancji w toku postępowania, zostały poniesione w interesie wnioskodawców. Nie wynikają one z ustawowego obowiązku. Podstawą ustalenia kosztów jest przepis art. 81c ust. 2 p.b.
W terminowo wniesionym zażaleniu od postanowienia organu I instancji, wnioskodawcy zakwestionowali je w całości, żądając jego uchylenia. Wnioskodawcy podnieśli, że chociaż zostali obciążeni obowiązkiem przedłożenia ekspertyzy, wycofali swój wniosek o wszczęcie postępowania. W związku z tym, postępowanie administracyjne powinno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 2 k.p.a. Kosztami postępowania, zdaniem wnioskodawców, można obciążyć stronę wyłącznie wtedy, gdy organ spełnił jej żądanie w sprawie przeprowadzenia dowodu, nie posiadając jednocześnie jakichkolwiek wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy i stwierdzając, że przeprowadzenie dowodu jest zbędne. Najpierw powinno dojść do ustalenia stanu faktycznego przez PINB, a w razie braku specjalistycznej wiedzy, powinno nastąpić zlecenie wykonania ekspertyzy.
Postanowieniem z dnia 20 marca 2018 r., nr [...] WINB uchylił postanowienie organu I instancji w zakresie terminu, w jakim należało spełnić obowiązek i orzekł co do istoty poprzez ustalenie obowiązku zapłaty kosztów postępowania do dnia 30 kwietnia 2018 r. W pozostałym zakresie WINB utrzymał w mocy postanowienie PINB. Organ II instancji przyjął, że jeżeli organ nadzoru budowlanego poniósł koszty sporządzenia ekspertyzy w interesie wnioskodawców, to na podstawie art. 262 § 1 k.p.a., muszą oni zapłacić koszty postępowania administracyjnego. Przepisem szczególnym jest art. 81c ust. 2 p.b. Natomiast z art. 81c ust. 4 p.b. wynika, że jeżeli strona nie przedstawi takiej ekspertyzy, organ nadzoru budowlanego może zlecić jej wykonanie na koszt strony.
WINB stwierdził, że wnioskodawcy zostali prawomocnie zobowiązani do przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego ogrodzenia. Nie przedłożyli jej w terminie, nie uczynili tego nawet po wezwaniu przez organ I instancji. W związku z tym, zdaniem WINB, zaktualizowała się podstawa do zlecenia wykonania takiej ekspertyzy w imieniu wnioskodawców i na ich koszt.
WINB wskazał też, że toczy się przed nim postępowanie odwoławcze w związku z zaskarżeniem decyzji PINB nakładającej obowiązek wykonania określonych robót budowlanych w oparciu o rzeczoną ekspertyzę budowlaną.
Organ II instancji odniósł się do zarzutów zażalenia. Podniósł, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu, a nie na wniosek skarżących. Zatem cofnięcie wniosku nie mogło, zdaniem WINB, wywołać skutku oczekiwanego przez wnioskodawców.
Decyzją z dnia 30 marca 2018 r., nr [...] WINB utrzymał w mocy decyzję PINB w sprawie nałożenia na wnioskodawców obowiązek przeprowadzenia robót budowlanych. Decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skargę zarejestrowano pod sygn. akt II SA/Po [...].
Skarżący, działając za pośrednictwem pełnomocnika – adw. M. Z. – wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, kwestionując postanowienie organu II instancji w całości. Podniesiono zarzut naruszenia art. 262 § 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię, co miało istotny wpływ na wynik postępowania. W związku z tym, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia PINB, zwrot kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Po [...].
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący nie przyczynili się do powstania kosztów postępowania administracyjnego. PINB wszczął postępowanie administracyjne z urzędu, a więc inicjatywa skarżących pozostaje bez wpływu na powstałe koszty. PINB zlecając sporządzenie ekspertyzy dał wyraz realizacji zasady prawdy obiektywnej z art. 7 k.p.a. co zresztą jest jego obowiązkiem. Skarżący nie mogą być obciążeni konsekwencjami realizacji obowiązków organu administracji publicznej. To do niego należy wyjaśnienie całokształtu okoliczności sprawy, aby rozstrzygnąć ją zgodnie z prawem.
Dalej skarżący omówili stan faktyczny, w myśl którego, cały spór wynika z nielegalnych, zdaniem skarżących, działań ich sąsiada – M. S.. Skarżący uznali, że prowadzenie postępowania w przedmiocie kosztów jest przedwczesne, ponieważ toczy się dopiero postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku przeprowadzenia robót budowlanych przez skarżących. Szkoda na działce ew. nr [...] nie powstała z inicjatywy skarżących, tylko z inicjatywy M. S. i to on powinien zostać zobowiązany do przeprowadzenia robót budowlanych.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.
Postanowieniem z dnia 5 września 2018 r. o sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne do czasu prawomocnego zakończenia sprawy zarejestrowanej pod sygn. akt II SA/Po [...]. Z kolei postanowieniem z dnia 25 października 2018 r. o sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił skarżącym wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.
Wyrokiem z dnia 13 marca 2019 r. o sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję WINB z dnia 30 marca 2018 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia 28 listopada 2017 r., nr [...] W związku z rozpoznaniem skargi kasacyjnej złożonej przez M. S., wyrokiem z dnia 1 grudnia 2022 r. o sygn. akt II OSK [...], Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ją.
Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2022 r. o sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podjął zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Powołany przepis stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie". W niniejszej sprawie wydano postanowienie na skutek rozpoznania zażalenia w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Z tych względów, zarządzeniem z dnia 21 lutego 2023 r. Przewodnicząca Wydziału II tut. Sądu wyznaczyła termin posiedzenia niejawnego na dzień 22 marca 2023 r., zaznaczając, że sprawa ma być skierowana do rozpoznana w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.
Przedmiotem skargi jest postanowienie WINB, w którym zmieniono postanowienie PINB co do terminu wykonania obowiązku zapłaty kosztów postępowania administracyjnego oraz utrzymano je w pozostałym, zasadniczym zakresie. W wyniku rozpoznania skargi Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji.
Na wstępie rozważań należy rozgraniczyć poszczególne obszary postępowań, jakie toczą się na kanwie sporu zaistniałego pomiędzy skarżącymi a M. S.. Po pierwsze, zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego ogrodzenia (k. [...] akt administracyjnych organu I instancji). Oznacza to, że inicjatywa do przeprowadzenia postępowania administracyjnego wynikała ze strony PINB. Chociaż skarżący mają interes prawny w tym, aby sprawa osuwającego się płotu została wyjaśniona, to postępowanie zostało zainicjowane przez PINB, nie przez żadną inną stronę.
Druga kwestia, jaka musi zostać zasygnalizowana to fakt, że w toku postępowania administracyjnego zapadło prawomocne postanowienie PINB zobowiązujące skarżących do przedstawienia ekspertyzy budowlanej. Było to postanowienie z dnia 9 grudnia 2016 r., nr [...] Na skutek rozpoznania przez WINB zażalenia, postanowienie to zostało utrzymane w mocy. Stało się ono prawomocne, ponieważ skarżący nie zaskarżyli tegoż postanowienia do sądu administracyjnego. Nadmienić należy, że postanowienie PINB o zobowiązaniu skarżących do przedłożenia ekspertyzy budowlanej zostało wydane na podstawie art. 81c ust. 2 p.b., który stanowi: "Organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia". Należy podkreślić to, że w wyniku zaniechania zaskarżenia postanowienia PINB do sądu administracyjnego, postanowienie wydane na podstawie zacytowanego przepisu, stało się prawomocne i trwale weszło do obrotu prawnego wywołując skutki prawne. Podkreślenia należy, że prawomocne postanowienie korzysta z ochrony prawnej, o której mowa w art. 16 § 1 i 3 w związku 144 k.p.a. O ile więc postanowienie ostateczne jest wykonalne i wywiera skutki prawne, o tyle prawomocność utwierdza na stałe tenże stan rzeczy. Zmiana, czy też uchylenie postanowienia mogłoby nastąpić jedynie w trybie nadzwyczajnym, przewidzianym w k.p.a. Póki nie nastąpi wzruszenie ostatecznego i prawomocnego postanowienia, korzysta ono z domniemania legalności, którego sąd administracyjny, ani żaden inny organ administracji publicznej nie może kwestionować (zob. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 3351/16, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych [zwanej dalej "CBOSA"] na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy więc podkreślić, że w niniejszej sprawie cały czas obowiązuje postanowienie PINB zobowiązujące skarżących do przedłożenia ekspertyzy, o której mowa w art. 81c ust. 2 p.b. Sąd w składzie orzekającym nie może w żaden sposób podważyć tego orzeczenia, co więcej, jest nim związany, tak jak PINB i WINB, którzy następnie orzekali o kosztach postępowania administracyjnego. Sąd nie może wziąć pod uwagę tego, że skarżący wycofali swój wniosek o przeprowadzenie kontroli, a także postępowania administracyjnego, ponieważ, jak to wskazano powyżej, postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu.
Ustawodawca przewidział okoliczność, w której zobowiązany do przedłożenia ekspertyzy zaniecha wykonania swojego obowiązku. W myśl art. 81c ust. 4 p.b.: "W razie niedostarczenia w wyznaczonym terminie żądanych ocen lub ekspertyz albo w razie dostarczenia ocen lub ekspertyz, które niedostatecznie wyjaśniają sprawę będącą ich przedmiotem, organ administracji architektoniczno-budowlanej lub nadzoru budowlanego może zlecić wykonanie tych ocen lub ekspertyz albo wykonanie dodatkowych ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia". Organ nadzoru budowlanego może więc nakazać zastępcze wykonanie tego obowiązku, jednakże wiąże się to z koniecznością poniesienia konsekwencji niekorzystnych dla zobowiązanych. "Konsekwencją niedostarczenia przez stronę w wyznaczonym terminie ocen lub ekspertyz określonych w ostatecznym postanowieniu, wydanym na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane jest uprawnienie do zlecenia przez organ wykonania tych ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia." (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Po 250/22, dostępny w CBOSA). Jest to zatem naturalna konsekwencja zaniechania ze strony zobowiązanego.
Skarżący zostali prawomocnie zobowiązani do przedłożenia ekspertyzy. Nie zakwestionowali tego obowiązku przed sądem administracyjnym, a więc postanowienie PINB w przedmiocie przedłożenia ekspertyzy jest wiążące i należy postępować według niego. Nieprzedłożenie ekspertyzy, mimo skutecznego wezwania skarżących, obligowało PINB do zlecenia wykonania jej fachowemu podmiotowi trzeciemu, co zresztą się stało. Wspomniany przepis art. 81c ust. 4 p.b. jasno stanowi, że zastępcze sporządzenie ekspertyzy wiąże się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania administracyjnego. "Skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego zważył, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 81c ust. 4 Prawa budowlanego i prawidłowo ocenił zastosowanie go w niniejszej sprawie uznając, że w sytuacji gdy skarżący (właściciel obiektu budowlanego) nie wykonał obowiązku wynikającego z postanowienia organu, istniała podstawa do zlecenia wykonania żądanej jako niezbędnej ekspertyzy, na zlecenie organu, na koszt skarżącego." (wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2182/13, dostępny w CBOSA).
Należy odnieść się do przepisu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym, stronę obciążają te koszty, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Nie ulega wątpliwości to, że sporządzenie ekspertyzy nastąpiło w interesie skarżących, gdyż są oni zainteresowani stanem technicznym ogrodzenia, jakie zaczęło się osuwać. Ponadto nie jest obowiązkiem organów nadzoru budowlanego ponoszenie kosztów postępowania, ponieważ nie wynika to z przepisu prawa powszechnie obowiązującego. To PINB nakazał skarżącym przedstawienie ekspertyzy wobec powstałych wątpliwości natury techniczno-budowlanej. Ponieważ skarżący nie spełnili tego obowiązku, PINB musiał przejąć na siebie ciężar jej sporządzenia i zlecił to podmiotowi zewnętrznemu. Nie da się zatem stwierdzić, że obowiązkiem PINB było poniesienie kosztów. Dopiero w wyniku zaniechania skarżących, PINB wydatkował swoje własne środki.
Jednocześnie z wydaniem decyzji przez PINB w przedmiocie zobowiązania skarżących do przeprowadzenia robót budowlanych określonych w treści ekspertyzy, PINB wydał także postanowienie o zobowiązaniu skarżących do zwrotu kosztów postępowania administracyjnego, czym spełniono dyspozycję normy prawnej z art. 264 § 1 k.p.a. Sąd zaznacza, że nie istnieje związek pomiędzy decyzją zobowiązującą do wykonania określonych robót budowlanych a postanowieniem w przedmiocie kosztów sporządzenia ekspertyzy budowlanej. Istotne jest bowiem to, że w obrocie prawnym cały czas pozostaje postanowienie o zobowiązaniu skarżących do przedstawienia ekspertyzy z art. 81c ust. 2 p.b. To, jak zakończy się postępowanie dotyczące wykonania prac budowlanych, jest już osobną kwestią. Koszty powstały z tego tytułu, że skarżący nie przedstawili ekspertyzy. Podobne stanowisko zajmuje Naczelny Sąd Administracyjny: "Tym bardziej, co zasadnie wskazał Sąd pierwszej instancji, bez znaczenia dla legalności postanowienia w sprawie ustalenia skarżącego za obowiązanego do poniesienia tych kosztów, pozostaje uchylenie w trybie odwoławczym decyzji nakazującej wykonanie określonych robót, jak również ostateczny wynik postępowania administracyjnego dotyczącego budynku stodoły. Nie stanowi zatem o wadliwości skarżonego wyroku to, że już po jego wydaniu Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku po kolejnym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] stycznia 2014r, właśnie na podstawie sporządzonej w sprawie ekspertyzy technicznej ustalił, że nie ma podstaw do nakazania właścicielowi stodoły jakichkolwiek czynności z uwagi na dostateczny stan techniczny budynku oraz mimo stwierdzonych nieprawidłowości, brak podstaw do stwierdzenia zagrożenia życia ludzi. W skardze kasacyjnej konsekwentnie bowiem pomijana jest okoliczność, że na mocy przepisów szczególnych skarżący został zobowiązany orzeczeniem administracyjnym do przedłożenia ekspertyzy, celem ustalenia rzeczywistego stanu obiektu budowlanego, w tym zakresie bezpieczeństwa pożarowego i ewentualnej związanej z tym konieczności wykonania robót budowlanych, którą zobowiązany był wykonać na swój koszt. Zaniechanie skarżącego kasacyjnie w tym zakresie obligowało organ do podjęcia innych przewidzianych prawem działań, celem uzyskania tej ekspertyzy wykonanej niejako »w zastępstwie« zobowiązanego właściciela, ale na jego koszt." (wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2182/13, zob. także wyrok NSA z dnia 10 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2518/19, dostępne w CBOSA). Zacytowany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego tylko potwierdza stanowisko Sądu w składzie orzekającym. Nie ma związku między decyzją o nakazie przeprowadzenia robót budowlanych, która została ostatecznie uchylona w wyroku tut. Sądu (II SA/Po [...]), a rozstrzygnięciem o kosztach postępowania administracyjnego.
Odnosząc się bezpośrednio do zarzutów skargi, należało stwierdzić ich niezasadność. Skarżący podnieśli zarzut naruszenia art. 262 § 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię, co miało istotny wpływ na wynik postępowania. Nie można zgodzić z podniesionym zarzutem. Błędne jest mniemanie skarżących, że ich przyczynienie się wywołało obowiązek poniesienia kosztów. Te wyniknęły z faktu, że w obrocie prawnym pozostaje postanowienie PINB z dnia 9 grudnia 2016 r., nr [...], w którym nakazano skarżącym przedstawienie ekspertyzy określającej stan techniczny ogrodzenia wzdłuż działki należącej do nich (działka nr ew. [...], graniczącej z działką M. S. (działka nr ew. [...] ze wskazaniem robót budowalnych, jakie należałoby przeprowadzić w celu doprowadzenia do prawidłowego stanu technicznego. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez WINB, natomiast nie została wniesiona skarga do sądu administracyjnego w tej materii. Wobec tego, postanowienie to korzysta niezmiennie z ochrony prawnej zagwarantowanej w art. 16 § 1 i 3 w związku z art. 144 k.p.a. Wydanie postanowienia z art. 81c ust. 2 p.b. implikowało następnie zastosowanie art. 81c ust. 4 p.b., a w konsekwencji, zobowiązanie skarżących do zwrotu kosztów postępowania administracyjnego. Bez znaczenia pozostaje "los" decyzji o nakazie przeprowadzenia robót budowlanych według przedmiotowej ekspertyzy. WINB prawidłowo ocenił postanowienie PINB. Nie doszło do naruszenia przepisów prawa, zatem prawidłowo utrzymał w mocy zasadniczą część orzeczenia organu I instancji.
Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutów podniesionych w skardze i jej samej. Kierując się wspomnianym już przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., nie znaleziono żadnych innych podstaw skutkujących uchyleniem zaskarżonego postanowienia, a także poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI