II SA/Po 508/23

II SA/Po 508/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Edyta Podrazik /przewodniczący/
Wiesława Batorowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 30 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 listopada 2023 roku sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 czerwca 2023 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga M. L. (zwanej dalej "wnioskodawczynią" lub "skarżącą") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwanego dalej "SKO", "Kolegium" lub "organem II instancji") z dnia 9 czerwca 2023 r., nr [...]. W decyzji tej utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. (zwanego dalej "Dyrektorem MGOPS" lub "organem I instancji") z dnia 25 kwietnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżona decyzja zapadła w oparciu o poniżej przedstawiony stan faktyczny i prawny.
Dnia 3 marca 2022 r. do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. (zwanego dalej "MGOPS") wpłynął wniosek wnioskodawczyni o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną tj. A. L. – [...] dzieckiem, dla którego wnioskodawczyni oraz jej mąż – Ł. L. – są rodzicami zastępczymi. Do wniosku dołączono kopię orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 4 lutego 2022 r. o uznaniu dziecka za osobę niepełnosprawną od urodzenia. Orzeczenie to zostało sprostowane co do zakresu wymagań opiekuńczych. Do wniosku dołączono także dwa orzeczenia sądowe, tj. postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia 23 kwietnia 2021 r. o sygn. akt III RC [...] w którym umorzono postępowanie w sprawie o alimenty przeciwko A. W. (matki dziecka) oraz postanowienie tego samego sądu z dnia 4 października 2021 r. o sygn. akt III Nsm [...] w przedmiocie zezwolenia opiekunowi prawnemu Ł. W. – wnioskodawczyni – do dokonania zmiany jego imienia i nazwiska w ten sposób, że po zmianie będzie się nazywać A. L.. (ur. w 2018 r.). W aktach sprawy znajduje się także zaświadczenie Sądu Rejonowego w K., że wnioskodawczyni została ustanowiona opiekunem prawnym Ł. W. vel A. L., syna A. W.. Jak wskazała wnioskodawczyni, A. W. zmarła we wrześniu 2021 r., a ojciec A. L. jest nieznany. Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2021 r. o sygn. akt III Nsm [...] Sąd Rejonowy w K. pozbawił A. W. władzy rodzicielskiej nad Ł. W..
Wnioskodawczyni oświadczyła, że jest żoną rolnika i z uwagi na sprawowaną opiekę nad dzieckiem – A. L., nie może kontynuować pracy w gospodarstwie.
Decyzją z dnia 24 marca 2022 r., nr [...] Dyrektor MGOPS odmówił wnioskodawczyni świadczenia w formie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na fakt, że A. L. został umieszczony w rodzinie zastępczej. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor MGOPS wskazał, że wnioskodawczyni oraz jej mąż opiekują się A. L.. Są dla niego rodziną zastępczą, a małoletni A. L., co wynika z orzeczenia o niepełnosprawności, wymaga opieki z uwagi na jego chorobę. Dyrektor MGOPS zwrócił uwagę, że wnioskodawczyni oraz jej mąż są niezawodową i niespokrewnioną rodziną zastępczą dla A. L.. Nie zachodzi więc żaden stosunek z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615, zwanej dalej "u.ś.r."). Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje rodzinie zastępczej, która jest spokrewniona z osobą wymagającą opieki.
Na skutek rozpoznania odwołania, decyzją z dnia 25 kwietnia 2022 r., nr [...] Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje rodzinie zastępczej spokrewnionej z osobą wymagającej opieki. Wnioskodawczyni i jej mąż nie są taką rodziną. Przepisy prawa jasno wskazują kto może podjąć starania o świadczenie pielęgnacyjne. Wśród tych osób nie ma osób niespokrewnionych, takich jak wnioskodawczyni.
Kolegium wyartykułowało konieczność istnienia obowiązku alimentacyjnego, który jest podstawową relacją tworzącą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z przepisami prawnorodzinnymi, tylko istnienie stosunku alimentacyjnego, jaki zachodzi pomiędzy osobami spokrewnionymi może otwierać drogę, na gruncie u.ś.r. do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Konstatację SKO potwierdził wielokrotnie w swoim utrwalonym orzecznictwie Trybunał Konstytucyjny.
Kolegium nie poprzestało tylko na wykładni językowej, ale także poparło ją wykładnią systemową oraz funkcjonalną. Szczególne relacje rodzinne są podstawą do nawiązania stosunku opiekuńczego, z którego istnieniem ustawodawca wiąże prawo do świadczenia. Ono zaś jest przyznawane tym, którzy podejmując się opieki rezygnują z zatrudnienia, aby sami nie popadli w niedostatek.
W wyniku rozpoznania skargi na decyzję organu II instancji, prawomocnym wyrokiem z dnia 15 września 2022 r. o sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora MGOPS. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że bezsporne jest to, iż A. L. posiada orzeczenie o niepełnosprawności istniejącej od urodzenia. W orzeczeniu uzupełniającym przedstawiono wskazania lekarskie, z których wynika, że A. L. wymaga stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Takie orzeczenie kwalifikuje potencjalnego opiekuna do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Jeżeli chodzi o osobę opiekuna, ustawodawca wyraźnie wskazał kto jest uprawniony do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Są to matka albo ojciec, opiekun faktyczny dziecka, osoba będąca rodziną zastępczą spokrewnioną lub inną osobą, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359, zwanej dalej "k.r.o.") spoczywa obowiązek alimentacyjny. Sąd wskazał, że skarżąca jest jedynie opiekunem faktycznym dziecka, ale nie w sposób, w jaki wskazuje to przepis art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r., ponieważ skarżąca nie wystąpiła z wnioskiem o przysposobienie A. L.. To zaniechanie ze strony skarżącej wynikało z faktu istnienia przeciwskazań medycznych, które mogłyby utrudnić proces przysposobienia dziecka. Jednocześnie, skarżąca nie jest osobą, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 u.ś.r.
Sąd uznał zaskarżoną decyzję za co najmniej przedwczesną. Bezsporne jest to, że skarżąca wraz z mężem są rodzicami zastępczymi, niespokrewnionymi z A. L.. W oświadczeniu z dnia 4 marca 2022 r. skarżąca wskazała, że proces adopcji A. L. nie rozpoczął się z uwagi na przeciwskazania lekarskie wynikające ze stanu zdrowia dziecka. Skarżąca sugeruje zatem pełną gotowość oraz wolę adoptowania A. L.. Tylko przeszkody niezależne od niej i w zasadzie niezależne od nikogo uniemożliwiają to. W tej sytuacji organy administracji publicznej, w myśl zasady budzenia zaufania obywateli do organów państwa powinny poinstruować skarżącą, że działania zmierzające do adopcji dziecka mogą umożliwić jej uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro istnieją przeciwskazania do adopcji, organy powinny np. zawiesić postępowanie administracyjne do momentu, w którym skarżąca przedstawi im dowód w postaci złożonego wniosku adopcyjnego. W tej sytuacji skarżąca stałaby się opiekunem faktycznym dziecka, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. To zaś by oznaczało z kolei, że skarżąca mogłaby skutecznie ubiegać się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.
Sąd uznał, że organy w zasadzie nie dały szansy skarżącej wykazania jej prawa. Nie jest przecież tak, że skarżąca nigdy nie będzie mogła adoptować A. L.. Tymczasowe przeszkody nie oznaczają niemożności przezwyciężenia ich.
Sąd zastrzegł, że jeżeli skarżąca skutecznie złoży wniosek o przysposobienie A. L. i stanie się opiekunem faktycznym dziecka, to wówczas będzie uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. Gdy sąd rodzinny wyda prawomocne orzeczenie o przysposobieniu, skarżąca stanie się dla A. L. osobą odpowiadającą matce biologicznej, ze wszystkimi tego konsekwencjami, co wynika z art. 121 § 1 k.r.o. Sąd zwrócił uwagę organów, że nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego. Organy uznały, że skoro skarżąca nie jest rodziną zastępczą spokrewnioną, świadczenie nie przysługuje. Było to, zdaniem Sądu, błędne założenie. Po pierwsze organy mają obowiązek ustalić, czy wnioskodawca sprawuje opiekę nad osobą wymagającą jej, a po drugie – byłaby to dogodna okazja, aby zweryfikować, czy skarżąca planuje złożyć wniosek o przysposobienie A. L..
Sąd polecił organowi I instancji, aby w ponownie przeprowadzonym postępowaniu, Dyrektor MGOPS przeprowadził wywiad środowiskowy na okoliczność tego, czy skarżąca opiekuje się małoletnim A. L. i czy w związku z tym nie podejmuje zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej tudzież w związku z tą opieką zrezygnowała z zatrudnienia. Ponadto organ miał pouczyć ją, że tylko skuteczne złożenie wniosku o przysposobienie dziecka może stanowić podstawę do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd zaznaczył także, że jeżeli skarżąca w odpowiedzi na pouczenie stwierdzi, że z przyczyn medycznych czasowo nie może złożyć takiego wniosku, Dyrektor MGOPS zawiesi postępowanie administracyjne i będzie oczekiwać na przedłożenie takiego wniosku.
Dnia 27 grudnia 2022 r. pracownicy MGOPS przeprowadzili wywiad środowiskowy, podczas którego ustalili, że wnioskodawczyni mieszka wspólnie z mężem i trójką dzieci, dla których stanowią rodzinę zastępczą. Wnioskodawczyni nie jest spokrewniona z A. L.. Dziecko ma orzeczenie o niepełnosprawności wraz ze wskazaniami. Dziecko choruje od urodzenia. Wnioskodawczyni sprawuje pełną opiekę nad dzieckiem. Oświadczyła przy tym, że nie złożyła wniosku do Sądu Rejonowego w K. o przysposobienie A. L., ponieważ utraciła środki finansowe, które są jej niezbędne do dalszej rehabilitacji dziecka.
Decyzją z dnia 13 stycznia 2023 r., nr [...] Dyrektor MGOPS odmówił przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad A. L.. Wobec zaniechania przez wnioskodawczynię wystąpienia z wnioskiem o przysposobienie A. L., pozostają aktualne wszystkie dotychczasowe ustalenia. Jako niespokrewniona rodzina zastępcza, wnioskodawczyni nie może skutecznie ubiegać się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.
Na skutek rozpoznania odwołania złożonego przez wnioskodawczynię, decyzją z dnia 1 marca 2023 r., nr [...] Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium stwierdziło, że Dyrektor MGOPS nie wykonał zobowiązania nałożonego przez Sąd. Dyrektor MGOPS miał przecież zawiadomić wnioskodawczynię, że powinna złożyć wniosek o przysposobienie małoletniego A. L.. Nie wiadomo także, czy wnioskodawczyni w ogóle planuje przysposobić to dziecko.
Pismem z dnia 16 marca 2023 r. Dyrektor MGOPS zwrócił się do wnioskodawczyni z prośbą o dostarczenie do MGOPS potwierdzenia skutecznego złożenia wniosku o przysposobienie małoletniego A. L. lub oświadczenia, że zamierza ona to uczynić po ustaniu przeciwskazań adopcyjnych lub wykazanie powodu, dla którego dotąd nie złożyła takiego wniosku oraz wykazanie, że nie podejmuje zatrudnienia lub zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem. W odpowiedzi na wezwanie Dyrektora MGOPS, w piśmie z dnia 14 kwietnia 2023 r. wnioskodawczyni złożyła następujące oświadczenie: "Nie jestem zamiarem składania wniosku o przysposobienie dziecka A. L. i nie będę tego robić. Obecnie zajmuję się dzieckiem i nie mogę kontynuować pracy".
Decyzją z dnia 25 kwietnia 2023 r., nr [...] Dyrektor MGOPS odmówił przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad A. L.. W uzasadnieniu decyzji przywołano główne motywy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 września 2022 r. o sygn. akt II SA/Po [...]. Sąd wyraźnie wskazał, że wnioskodawczyni musi przynajmniej złożyć wniosek o przysposobienie A. L., aby uzyskać sposobność do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Na dzień wydania decyzji stan sprawy jest taki, że wnioskodawczyni wraz z mężem jest niezawodową rodziną zastępczą dla A. L.. Małżonkowie nie są spokrewnieni z dzieckiem. Tylko pokrewieństwo albo przysposobienie, które rodzi obowiązek alimentacyjny sprawia, że wnioskodawczyni mogłaby skutecznie ubiegać się o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego. Dyrektor MGOPS wskazał, że brak obowiązku alimentacyjnego sprawia, iż wnioskodawczyni nie może ubiegać się o wnioskowane świadczenie.
Wnioskodawczyni wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji. Podniesiono zarzut naruszenia:
1) art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 17 ust. 1 pkt 3 oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. poprzez błędne przyjęcie, że jako rodzina zastępcza niespokrewniona nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego;
2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, zwanej dalej "k.p.a.") poprzez niedokonanie prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i nieuwzględnienie, iż osoba wymagająca opieki jest sierotą i nie ma rodziców biologicznych.
Niezrozumiałym dla wnioskodawczyni jest to, że różnicuje się sytuację rodzin zastępczych spokrewnionych i niespokrewnionych. Dziecko, którym opiekuje się wnioskodawczyni jest sierotą.
Decyzją z dnia 9 czerwca 2023 r., nr [...] Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że w art. 17 ust. 1 pkt 3 u.ś.r. mowa jest o rodzinie zastępczej, a więc małżonkach lub osobie samotnej, będący wstępnymi albo rodzeństwem podopiecznego. Wnioskodawczyni tym czasem nie jest żadną osobą, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1-4 u.ś.r., a w związku z tym nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny względem A. L.. Organ II instancji wyjaśnił także zależności rodzinne, jakie rodzą obowiązek alimentacyjny z art. 128 k.r.o.
SKO skonstatowało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wprost uzależnił przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wnioskodawczyni od złożenia przez nią wniosku adopcyjnego. Wobec jasnego oświadczenia o braku zamiaru takiego działania, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jej.
Skarżąca, działając samodzielnie, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, kwestionując decyzję organu II instancji w całości. Podniesiono zarzut naruszenia:
1) art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. przez nieuzasadnione przyjęcie, iż skarżąca jako opiekun prawny i jego jedyny opiekun faktyczny nie jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad sierotą;
2) art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 17 ust. 1 pkt 3 oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. poprzez błędne przyjęcie, iż skarżąca jako rodzina zastępcza niespokrewniona nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, mimo że pozostaje jedynym opiekunem A. L.;
3) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i nieuwzględnienie, iż osoba wymagająca opieki jest sierotą i nie posiada rodziców biologicznych.
W oparciu o ww. zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz obciążenie SKO kosztami postępowania.
W uzasadnieniu skargi powtórzono całą argumentację, jaką skarżąca prezentuje od początku niniejszej sprawy – nie ma różnicy między rodzinami zastępczymi spokrewnionymi i niespokrewnionymi.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko, jakie zajął w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1327 z późn. zm.). Zgodnie z powołanym przepisem: "Jeżeli przewodniczący uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku ani w siedzibie sądu, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli nie sprzeciwiają się temu strony lub uczestnik postępowania". W związku z tym, zarządzeniem z dnia 24 października 2023 r. Zastępca Przewodniczącej Wydziału II tut. Sądu skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 listopada 2023 r.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując, jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") kognicją sądów administracyjnych są objęte decyzje administracyjne. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.
Przedmiotem niniejszej skargi jest ocena zgodności z prawem decyzji SKO, w której utrzymano w mocy decyzję Dyrektora MGOPS w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad A. L. – niespokrewnionym z nią dzieckiem. W wyniku przeprowadzenia kontroli sądowej w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania o tym, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji.
Zanim Sąd przejdzie do zasadniczych rozważań nad motywami zapadłego wyroku, należy przywołać treść art. 153 p.p.s.a. Powołany przepis stanowi: "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie". Zacytowany przepis wyraża zasadę, że jeżeli w sprawie zapadł już wyrok prawomocny, w dalszych etapach postępowania administracyjnego, a także sądowoadministracyjnego odpowiednio organ administracji publicznej jak i sąd administracyjny, jest związany tym wyrokiem, tj. musi postępować według tego, co zostało stwierdzone w treści tegoż wyroku. W niniejszej sprawie zapadł już wyrok tut. Sądu, tj. wyrok z dnia 15 września 2022 r. o sygn. akt II SA/Po [...]. W wyroku tym Sąd przesądził, że skarżąca i jej mąż, jako niespokrewniona i niezawodowa rodzina zastępcza nie może ubiegać się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w myśl art. 17 ust. 1 pkt 3 u.ś.r. Ponadto Sąd stwierdził, że jedyną szansą dla skarżącej na uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest to, aby skarżąca wystąpiła z wnioskiem o adopcję do właściwego sądu rodzinnego. W tym i tylko w tym zakresie może przebiegać dalsza ocena trafności zaskarżonej decyzji administracyjnej.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stwierdził, że nie zaszły żadne okoliczności, które mogłyby skutkować odstąpieniem od związania granicami orzekania, jakie wynikają z art. 153 p.p.s.a. Nie zmieniły się okoliczności faktyczne, ani prawne niniejszej sprawy. Z tego też względu Sąd w składzie orzekającym nie może odnosić się do tego, co tut. Sąd przesądził w sprawie o sygn. akt II SA/Po [...]. Mając na uwadze to, że skarżąca podnosi tożsame zarzuty w skardze, a wcześniej w odwołaniu, a także w sprawie o sygn. akt II SA/Po [...], tj., że nie można dyskryminować jej i jej męża tylko z tego względu, że jest niezawodową i niespokrewnioną rodziną zastępczą, te kwestie należy już pominąć ze względu na wspomniany już art. 153 p.p.s.a. Sąd w sprawie o sygn. akt II SA/Po [...] przesądził już o tym. Doniosłość regulacji z art. 153 p.p.s.a. wyraża się m.in. w zakazie formułowania nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem i koniecznością podporządkowania się temuż poglądowi (zob. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 444/20, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych [zwanej dalej "CBOSA"] na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
SKO, a wcześniej Dyrektor MGOPS wypełnili zobowiązanie, jakie nałożył na nich tut. Sąd w wyroku o sygn. akt II SA/Po [...]. Mianowicie, Dyrektor MGOPS wezwał skarżącą do przedłożenia wniosku o adopcję A. L. albo wykazania przeszkód, które nadal uniemożliwiają jej rozpoczęcie procedury adopcyjnej, dla ewentualnego zawieszenia postępowania administracyjnego. W reakcji na wezwanie organu I instancji, w piśmie z dnia 14 kwietnia 2023 r. skarżąca oświadczyła w sposób następujący: "Nie jestem zamiarem składania wniosku o przysposobienie dziecka A. L. i nie będę tego robić. Obecnie zajmuję się dzieckiem i nie mogę kontynuować pracy". Takie oświadczenie jasno deklaruje brak woli do adopcji dziecka – A. L.. Sąd w sprawie o sygn. akt II SA/Po [...] uzależnił przecież prawo skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego od złożenia przez nią wniosku o adopcję, aby na tej podstawie skarżąca mogła stać się opiekunem faktycznym A. L., ale w rozumieniu art. 3 pkt 14 u.ś.r. Tylko w tej sytuacji, w której skarżąca złożyłaby wniosek o adopcję dziecka, skarżąca stałaby się opiekunem faktycznym, a w związku z tym zaistniałaby przesłanka z art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. Zaniechanie ze strony skarżącej oznacza, że do dzisiaj skarżąca jest osobą obcą dla A. L., a tylko istnienie obowiązku alimentacyjnego może rodzić prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Jak stanowi przecież art. 121 § 1 k.r.o. przysposobienie rodzi taki sam skutek prawny, jaki zachodzi pomiędzy rodzicami i dziećmi, które pochodzą od rodziców. Jeżeli skarżąca nie jest dla A. L. rodzicem biologicznym, ani adopcyjnym, nie powstaje pomiędzy nią a tym dzieckiem relacja prawna oparta na zobowiązaniu alimentacyjnym. Istnienie tego obowiązku jest warunkiem sine qua non dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (zob. np. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1168/17, wyrok WSA w Kielcach z dnia 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Ke 173/18, wyrok WSA w Łodzi z dnia 27 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 918/20, dostępne w CBOSA, a także wyrok TK z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. akt SK 7/11, "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Zbiór Urzędowy A" 2014, z. 10, wyrok TK z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Zbiór Urzędowy A" 2014, z. 9).
Podsumowując, skarżąca z uwagi na fakt, że nie złożyła, co potwierdziła w swoim oświadczeniu, wniosku o adopcję A. L., nie uzyskała statusu opiekuna faktycznego dziecka, przez co nie zaktualizowała się przesłanka z art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. Co więcej, skarżąca zadeklarowała z determinacją, że w ogóle nie zamierza tego robić. Skarżąca pozbawiła się tym samym możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad A. L.. Z kolei z uwagi na treść art. 153 p.p.s.a. Sąd w składzie orzekającym nie bada już zagadnienia w postaci bycia przez skarżącą i jej męża niespokrewnioną i niezawodową rodziną zastępczą dla A. L.. Skarżąca nie jest matką A. L. (jego biologiczna matka – A. W. – zmarła), a także nie jest żadną inną osobą, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. W związku z tym nie istnieje obowiązek alimentacyjny skarżącej względem A. L., a w konsekwencji tego, nie przysługuje jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, co SKO prawidłowo oceniło.
Odnosząc się bezpośrednio do zarzutów skargi, należało stwierdzić ich oczywistą niezasadność. Nie doszło do naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. Skarżąca nie jest opiekunem faktycznym A. L. w rozumieniu przepisów u.ś.r., ponieważ z własnej woli nie złożyła wniosku o przysposobienie tego dziecka. Skarżąca nie uzyskała więc statusu, o którym mowa w art. 3 pkt 14 u.ś.r. Pamiętać należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane tylko z uwagi na fakt, że osoba sprawuję opiekę nad inną osobą schorowaną. Ustawodawca postawił jasne warunki, kiedy takie świadczenie będzie mogło zostać przyznane.
Drugi zarzut skargi także jest niezasadny. W myśl art. 153 p.p.s.a., Sąd w składzie orzekającym nie może przyjąć innej oceny, niż zrobił to tut. Sąd w sprawie o sygn. akt II SA/Po [...]. W tamtej sprawie rozprawiono się z zagadnieniem istnienia zależności pomiędzy spokrewnioną a niespokrewnioną rodziną zastępczą. Ponieważ wyrok o sygn. akt II SA/Po [...] jest prawomocny, tj. nie został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny z uwagi na zaniechanie wniesienia skargi kasacyjnej, wyrok ten jest wiążący i obliguje do postępowania według jego oceny prawnej.
Nie naruszono także przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Dyrektor MGOPS oraz SKO dysponowali wystarczającym materiałem dowodowym w sprawie. Wywiad środowiskowy został należycie przeprowadzony, a co istotne, organ I instancji uzyskał oświadczenie skarżącej, w której jasno zadeklarowała brak woli w złożeniu wniosku o adopcję A. L.. Jako, że był to jedyny zakres sprawy, jaki miał zostać jeszcze wyjaśniony, pozyskanie tego oświadczenia uczyniło sprawę jasną i zdolną do rozpatrzenia w ujęciu merytorycznym.
Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutów podniesionych w skardze. Kierując się wspomnianym już przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie znalazł innych przesłanek, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji lub decyzji organu I instancji. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.