II SA/PO 501/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-09-04
NSAAdministracyjneWysokawsa
świadczenie pielęgnacyjneniepełnosprawnośćustawa o świadczeniach rodzinnychtermin złożenia wnioskuorzeczenie sąduprawomocnośćSKOWSA

WSA w Poznaniu uchylił decyzję SKO, przyznając świadczenie pielęgnacyjne od daty uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego ustalającego niepełnosprawność, a nie od daty złożenia wniosku.

Sprawa dotyczyła przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, odmawiając przyznania świadczenia od daty wskazanej przez skarżącą. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że termin na złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, należy liczyć od dnia uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego ustalającego niepełnosprawność, a nie od daty wydania orzeczenia przez zespół ds. orzekania o niepełnosprawności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymywała w mocy decyzję Burmistrza odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od daty wskazanej przez skarżącą. Kluczowym zagadnieniem była interpretacja art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który określa termin do złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, licząc go od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Sąd uznał, że w sytuacji, gdy orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane przez sąd powszechny w formie wyroku, termin ten należy liczyć od dnia uprawomocnienia się tego wyroku, a nie od daty jego wydania. W niniejszej sprawie wyrok Sądu Rejonowego ustalający niepełnosprawność dziecka uprawomocnił się 28 grudnia 2024 r., a wniosek o świadczenie pielęgnacyjne został złożony 24 marca 2025 r., co mieściło się w trzymiesięcznym terminie. Sąd podkreślił, że orzeczenie sądu powszechnego wywołuje skutki prawne dopiero z chwilą uprawomocnienia się. W związku z tym organy administracji błędnie zinterpretowały przepisy, co skutkowało uchyleniem ich decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Termin ten należy liczyć od dnia uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego, a nie od dnia jego wydania.

Uzasadnienie

Wyrok sądu powszechnego wywołuje skutki prawne dopiero z chwilą uprawomocnienia się. Przepis art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych odnosi się do 'wydania orzeczenia', co w przypadku orzeczeń sądowych oznacza moment ich prawomocności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

u.ś.r. art. 24 § ust. 2a

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Trzymiesięczny termin na złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności, w przypadku orzeczenia sądu powszechnego biegnie od dnia jego uprawomocnienia.

Pomocnicze

u.ś.w. art. 63 § ust. 1

Ustawa o świadczeniu wspierającym

Pozwala na stosowanie przepisów dotychczasowych (ustawy o świadczeniach rodzinnych) w określonych sytuacjach, gdy wniosek o ustalenie niepełnosprawności został złożony przed 1 stycznia 2024 r.

k.p.a. art. 7, 7a, 8, 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzuty naruszenia tych przepisów przez organ II instancji (niejasność decyzji, brak uwzględnienia zasady przyjaznej interpretacji, podważanie zaufania, brak udzielenia informacji) zostały podniesione w skardze.

k.p.c. art. 363 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Definiuje moment uprawomocnienia się orzeczenia sądu.

k.p.c. art. 365 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Określa skutki prawne prawomocnych orzeczeń.

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądów administracyjnych obejmujący skargi na decyzje administracyjne.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa granice rozpatrywania sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji.

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania co do istoty sprawy.

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 lit. c

Podstawa do ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Termin do złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, zgodnie z art. 24 ust. 2a u.ś.r., należy liczyć od dnia uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego ustalającego niepełnosprawność, a nie od daty jego wydania. Wniosek o świadczenie pielęgnacyjne został złożony w terminie, ponieważ wyrok sądu powszechnego uprawomocnił się 28 grudnia 2024 r., a wniosek wpłynął 24 marca 2025 r.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów administracji, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane od daty wskazanej przez skarżącą, ponieważ nie miała ona uprzednio przyznanego świadczenia ani nie złożyła kompletnego wniosku przed zmianą przepisów.

Godne uwagi sformułowania

Wyrok sądu powszechnego nie wywołuje skutku prawnego, dopóki nie stanie się prawomocny. Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. Trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r., należy liczyć począwszy od dnia uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego.

Skład orzekający

Arkadiusz Skomra

sprawozdawca

Edyta Podrazik

przewodniczący

Tomasz Świstak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja terminu do złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne w przypadku orzeczeń o niepełnosprawności wydawanych przez sądy powszechne oraz stosowanie przepisów przejściowych po zmianie przepisów dotyczących świadczeń."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, w których orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane przez sąd powszechny, a następnie składany jest wniosek o świadczenie pielęgnacyjne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla wielu rodzin – od kiedy można ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne po uzyskaniu orzeczenia o niepełnosprawności, zwłaszcza gdy proces ustalania niepełnosprawności przeciąga się i angażuje sądy.

Świadczenie pielęgnacyjne: od kiedy naprawdę można je dostać? Kluczowa interpretacja terminu przez WSA.

Dane finansowe

WPS: 3287 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 501/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-09-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra /sprawozdawca/
Edyta Podrazik /przewodniczący/
Tomasz Świstak
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 24 ust. 2a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świstak Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) Protokolant specjalista Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2025 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 maja 2025 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z 06 maja 2025 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: "Kolegium", "SKO" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania K. M. (dalej również jako: "Skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza W. (dalej jako: "Burmistrz" i "organ I instancji") z 31 marca 2025 r. nr [...] w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko J. M. na okres od 01 marca 2025 r. do 31 października 2026 r. w kwocie 3.287,00 zł miesięcznie.
Powyższa decyzja, jak wynika z jej uzasadnienia, wydana została w następującym stanie sprawy.
W dniu 24 marca 2025 r. Skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawnego syna J. M..
Decyzją z 31 marca 2025 r. organ I instancji orzekł w sprawie przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko J. M. na okres od 1 marca 2025 r. do 31 października 2026 r.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Skarżąca wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od dnia 1 sierpnia 2023 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję wskazało, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. świadczeniach rodzinnych (dalej jako: u.ś.r.), obowiązujące od 01 stycznia 2024 r.
Po przywołaniu treści art. 63 ust. 1-3 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429 z poźn. zm., dalej również: "u.ś.w.") oraz orzecznictwa sądów administracyjnych Kolegium uznało, że możliwość przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od 01 sierpnia 2023 r., nie jest możliwa, gdyż Skarżąca nie miała uprzednio przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego, jak również przed zmianą przepisów nie złożyła kompletnego wniosku i nie spełniała wszystkich przesłanek pozytywnych do jego przyznania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że Skarżąca złożyła pierwszy wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem w dniu 24 marca 2025 r.
Mając na względzie powyższe, zdaniem Kolegium organ I instancji prawidłowo przyznał świadczenie pielęgnacyjne na ww. syna Skarżącej, na okres od 01 marca 2025 r. do 31 października 2026 r..
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła Skarżąca zarzucając jej naruszenie art. 7, 7a, 8 i 9 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks podstępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako: "k.p.a.") poprzez wydanie decyzji niejasnej dla strony, bez uwzględnienia zasady przyjaznej interpretacji przepisów, podważającej zaufanie obywatela do władzy publicznej, naruszenia obowiązku udzielenia uczestnikowi postępowania informacji nt. treści przepisów, a także błędną wykładnię art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, która została dokonania z rażącym naruszeniem interesów małoletniego dziecka.
Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od 01 sierpnia 2023 r., ewentualnie o uchylenie decyzji organu I i II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania wywołanych wniesieniem skargi.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 4 września 2025 r. pełnomocnik Skarżącej podtrzymał skargę wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza w sprawie o przyznanie Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 z późn. zm., dalej jako: "u.ś.r.").
W niniejszej sprawie nie jest sporne, że Skarżąca spełniła przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii od jakiej daty winno być przyznane Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne.
Przepisy u.ś.r. dotyczące postępowania o przyznanie świadczeń rodzinnych zakładają, że te spośród świadczeń rodzinnych, które mają charakter pieniężny, mają być przyznawane od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2 u.ś.r.).
Od powyższej regulacji ustawodawca przewidział wyjątek, a został on wysłowiony w art. 24 ust. 2a u.ś.r., niedopuszczalne jest wykładanie szeroko normy prawnej zawartej w tym przepisie. Przepis art. 24 ust. 2a u.ś.r. stanowi: "Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności". Zacytowany przepisu wyraża kilka warunków, jakie muszą łącznie się spełnić, aby móc skorzystać z dobrodziejstwa wskazanego w tym przepisie.
Po pierwsze, aby zastosować przepis art. 24 ust. 2a u.ś.r., musi zapaść orzeczenie o niepełnosprawności. Z uwagi na fakt, że orzeczenie o niepełnosprawności może wydać szeroka gama pomiotów prawa, np. lekarz orzecznik ZUS, powiatowy albo wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, a nawet sąd powszechny, należy uznać, że ostatnie orzeczenie każdego z tych podmiotów wpisuje się w hipotezę normy prawnej zawartej w art. 24 ust. 2a u.ś.r. Zatem orzeczeniem o niepełnosprawności (ostatnim) J. M. na gruncie niniejszej sprawy jest wyrok SR (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 463/23).
Po drugie, wniosek o przyznanie pieniężnego świadczenia rodzinnego musi zostać złożony z zachowaniem trzymiesięcznego terminu, który należy liczyć od momentu wydania ww. orzeczenia o niepełnosprawności.
W niniejszej sprawie orzeczeniem o niepełnosprawności 31 października 2023 r. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w G. W.. postanowił o zaliczeniu J. M. do osób niepełnosprawnych wraz ze wskazaniem w orzeczeniu w pkt 7) dot. konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji - nie wymaga oraz w pkt 8) dot. konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji - wymaga.
Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej orzeczeniem o niepełnosprawności z 11 stycznia 2024 r. Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.
Jednakże należy pamiętać, iż na zaskarżenia ww. orzeczenia Sąd Rejonowy P. wyrokiem z 11 grudnia 2024 r. sygn. akt V U 294/24 zmienił zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w G. W.. z 31 października 2023 r. w części w zakresie punktu 7, w ten sposób, że J. M. urodzony 8 marca 2016 r. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
W przedmiotowej sprawie, w decyzji z 31 marca 2025 r. Burmistrz uznał, że ostateczny termin na złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego minął 11 marca 2025 r.
W ocenie składu orzekającego takie stanowisko jest przedwczesne i nie uwzględnia regulacji prawnych określających moment od którego wyrok sądu powszechnego wywołuje skutki prawne.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że każde orzeczenie o niepełnosprawności (bez względu teraz na organ/sąd, jaki je wydaje) z momentem wydania nie podlega wykonaniu, ponieważ stronie zainteresowanej przysługuje prawo do wniesienia środka odwoławczego. Dopiero z momentem uzyskania przymiotu ostateczności orzeczenie takie staje się wykonalne, a będzie ono ostateczne, jeżeli w terminie przewidzianym w ustawie nie zostanie złożony środek odwoławczy albo taki środek zostanie złożony, ale organ/sąd wyższej instancji, na skutek jego rozpoznania, oddali go. Moment, w jakim orzeczenie takie staje się ostateczne, nie jest zatem równoznaczny z wydaniem takiego orzeczenia, chociaż są od tego wyjątki.
Nie można tracić z pola widzenia tego, że wyrok SR zapadł w postępowaniu sądowym, a nie administracyjnym, jak ma to miejsce przed zespołami do spraw orzekania o niepełnosprawności. Analizując zagadnienie skutków, jakie rodzi orzeczenie sądu powszechnego, należy sięgnąć do regulacji ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 z późn. zm., dalej jako: "k.p.c."). Wyrok sądu powszechnego nie wywołuje skutku prawnego, dopóki nie stanie się prawomocny. Sąd w składzie orzekającym zwraca uwagę na treść art. 363 § 1 k.p.c., który to przepis potwierdza ww. wywody: "Orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy lub inny środek zaskarżenia". Stan rzeczy wskazany w zacytowanym przepisie może nastąpić jeżeli strona zainteresowana nie złoży środka odwoławczego albo środek ten, uprzednio złożony, zostanie rozpoznany i oddalony przez sąd II instancji, którego orzeczenie, z uwagi na konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowego, jest prawomocne z dniem wydania. Dopiero z tą chwilą uprawomocni się wyrok sądu powszechnego I instancji. Należy jeszcze przywołać przepis art. 365 § 1 k.p.c.: "Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby". Zacytowany przepis oznacza, że dopiero orzeczenie prawomocne wywołuje skutki prawne, które są wiążące nie tylko dla stron biorących udział w postępowaniu przed tym sądem, ale także dla innych podmiotów prawa, w tym organów administracji publicznej i innych sądów.
Sąd Rejonowy P. wydał wyrok o sygn. akt V U 294/24 w dniu 11 grudnia 2024 r. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 28 grudnia 2024 r., ponieważ żadna ze stron, tj. J. M., ani Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w województwie [...] nie złożyła apelacji od tego wyroku. W związku z tym, na podstawie art. 363 § 1 k.p.c., wyrok SR stał się prawomocny i zaczął wywoływać skutki prawne. Należy dodać, że moment uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego zawiązuje stosunek prawny, z którego wynikają konsekwencje, jakie podmioty wskazane w art. 365 § 1 k.p.c. są zobowiązane do przestrzegania.
Z tego też względu Sąd stoi na stanowisku, że trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r. należy liczyć począwszy od dnia uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego. Analogiczny pogląd dominuje w orzecznictwie innych sądów administracyjnych.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny: "W sytuacji, gdy orzeczenie o niepełnosprawności wydaje sąd powszechny w formie wyroku, wykładni art. 24 ust. 2a u.ś.r. należy dokonać nie tylko z uwzględnieniem funkcji, którą realizować ma dane świadczenie opiekuńcze oraz mechanizmu jego przyznawania uzależnionego od uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności, ale i też innych regulacji przewidzianych w systemie prawa. Co też w konsekwencji prowadzi do przyjęcia, że wskazany w tym przepisie trzymiesięczny termin do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia opiekuńczego biegnie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu, nie zaś od dnia jego wydania. W takim wypadku wniosek w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, wraz z kompletem dokumentów, złożony przez osobę uprawnioną w terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku winien być uznany za złożony w terminie." (wyrok NSA z dnia 8 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 3587/18, podobnie: wyrok WSA w Lublinie z dnia 14 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 390/21, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 czerwca 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 633/20). Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że akceptując zacytowany powyżej pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz dostrzegając różnice między postępowaniem sądowym a postępowaniem administracyjnym uznać trzeba, że nie są one wystarczające do tego, aby inaczej traktować skutki prawne ostatecznych decyzji oraz prawomocnych wyroków sądowych (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1508/21). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu szerzej omówił sporne zagadnienie: "Nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że w art. 24 ust. 2a u.ś.r. mowa jest o wydaniu orzeczenia definitywnie (w danym okresie) kształtującym sytuację prawną strony w kwestiach dotyczących niepełnosprawności. Skoro więc w trybie sądowym modyfikacja orzeczenia o niepełnosprawności następuje z chwilą uprawomocnienia się wyroku, to najwcześniej od tej daty można mówić o wydaniu orzeczenia w rozumieniu art. 24 ust. 2a u.ś.r. (...) Dołączony do wniosku odpis nieprawomocnego wyroku nie stanowi zatem dokumentu, o jakim mowa w § 8 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenie rodzinne (Dz. U. z 2015 r., poz. 2284)." [wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 29 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 523/17].
Skoro wyrok SR uprawomocnił się z dniem 28 grudnia 2024 r., co stwierdził sędzia w zarządzeniu z dnia 03 lutego 2025 r. (k. 8 akt administracyjnych organu I instancji), to tym samym trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r., upłynął z dniem 28 marca 2025 r.
Skarżąca złożyła swój wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego do OSP w dniu 24 marca 2025 r., co potwierdza prezentata na tym wniosku (k. 13 akt administracyjnych organu I instancji). To zaś oznacza, że wniosek ten został wniesiony z w terminie określonym w art. 24 ust. 2a u.ś.r.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że również Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie przyjęło, iż możliwość przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od 01 sierpnia 2023 r., nie jest możliwa, gdyż Skarżąca nie miała uprzednio przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego, jak również przed zmianą przepisów nie złożyła kompletnego wniosku i nie spełniała wszystkich przesłanek pozytywnych do jego przyznania.
Zauważyć w tym miejscu należy, że art. 24 ust. 2a u.ś.r. nie uległ zmianie na skutek nowelizacji u.ś.r. wprowadzonej na mocy art. 43 powołanej wcześniej u.ś.w. i którego treść była taka sama przed 1 stycznia 2024 r. jak obecnie. Wskazać należy, że przepis ten przewiduje możliwość wstecznego przyznanie prawa do takiego świadczenia tj. od miesiąca wystąpienia z wnioskiem o uzyskanie orzeczenia dotyczącego niepełnosprawności.
W wyroku z dnia 11 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 1080/22, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przepis art. 24 ust. 2a u.ś.r. stanowi normę prawa materialnego, który w ujęciu czasowym wyznacza zakres materialnego prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności. Jest to jednak także norma procesowa regulująca zależności pomiędzy postępowaniem w sprawie ustalenia niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności a postępowaniem w sprawie przyznania świadczenia rodzinnego. W procesowym kontekście należy odczytywać zawarte w tym przepisie sformułowanie odnoszące się do wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, od którego złożenia ustala się prawo do świadczeń rodzinnych.
Ponadto rozpoznając niniejsza sprawę wskazać należy, iż stosowanie art. 63 ust. 1 u.ś.w. należy rozciągnąć również na sytuacje, w których wprawdzie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony po 31 grudnia 2023 r., jednakże wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności został złożony do 31 grudnia 2023 r., a następnie wydane orzeczenie o niepełnosprawności potwierdzało powstanie przed 1 stycznia 2024 r. znacznego stopnia niepełnosprawności, względnie niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (por. wyrok WSA w Poznaniu z 12 września 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 529/24, wyrok WSA w Bydgoszczy z 6 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Bd 561/24 i powołane w nich orzecznictwo). W konsekwencji przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie w takiej sytuacji możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych, stosowanych na podstawie art. 63 ust. 1 u.ś.w.
W niniejszej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności syna Skarżącej został złożony w dniu 23 sierpnia 2023 r., a więc przed dniem 31 grudnia 2023 r. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności uprawomocniło się na podstawie ww. wyroku SR w dniu 28 grudnia 2024 r. Wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego Skarżąca złożyła w dniu 24 marca 2025 r., a więc z zachowaniem trzymiesięcznego terminu od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności.
Mając na względzie powyższe organy obydwu instancji, ustalając, jakie przepisy należy zastosować do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy, pominęły okoliczności dotyczące kontekstu czasowego i prawnego, w jakim został złożony przez Skarżącą wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
W takiej sytuacji, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Z powyższych względów Sąd uznał za zasadne uchylenie obydwu tych decyzji.
Ponownie rozpatrując sprawę, organy administracji mając na uwadze wykładnie dokonaną w niniejszym wyroku ponownie wydadzą decyzję przyznającą Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne określając początkowy termin przysługiwania tego uwzględniając art. 24 ust. 2a u.ś.r.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964). Skarżąca była objęta ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych (w tym wpisu sądowego), jak również z obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, dlatego zwrot kosztów objął wynagrodzenie pełnomocnika profesjonalnego w wysokości stawki minimalnej 480 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI